3

REDACTIONEEL LEDENVOORDEEL DIT NUMMER • Bestel zaad van oost-indische kers (pagina 87). Op www.groei.nl vind je nog veel meer zaden die te bestellen zijn. • Maak kans op een van de gratis knuffelbijenpakketten, zie pagina 7. SPECIAAL VOOR LEDEN: • Download de Groei & Bloei ledenpas-app voor veel kortingen en meer voordeel. www.ledenpasmobiel.nl/groei • Zoek en vind planten met de handige plantenzoeker-app van Groei & Bloei. Ga naar www.groei.nl/ik-zoek-een-plant. • Je tuin openstellen? Groei & Bloei-leden kunnen hun tuin gratis aanmelden via www.bezoekmijntuin.nl (lees meer op pagina 93). PLANTEN • Leden kunnen elk nummer gratis downloaden. 56 LOFZANG OP DE LELIE A In de natuur komen meer dan 120 soorten lelies voor, maar in tuinen zie je ze relatief weinig. Zijn lelies uit de mode, valt er iets op aan te merken of zijn ze gewoon onbekend? Wat de oorzaak ook mag zijn, aan één ding kan het in ieder geval niet liggen: gebrek aan variatie. Lelies zijn ongelooflijk veelzijdig en verkrijgbaar in allerlei kleuren. vlammend oranje Foto: Lily Company BV lle tuinplanten zijn ooit begonnen als wilde plant. Dat geldt ook voor lelies. Je zou het misschien niet zeggen als je de soms bijna pompeuze bloemen ziet, maar ook bij lelies vind je botanische soorten, die gewoon in de natuur voorkomen. Verreweg de meeste lelies zijn echter door intensieve veredeling ontstaan. Er zijn eindeloos veel cultivars om uit te kiezen en er komen elk jaar weer nieuwe bij. Net als narcissen en tulpen, behoren lelies tot de bolgewassen. Meestal is het najaar de beste tijd om ze te planten. Omdat leliebollen snel uitdrogen, kun je dat het beste doen op een diepte van zo’n 15 cm. Dit geldt overigens niet voor de madonnalelie (Lilium candidum), die een laagje van 3 cm boven op de bol al voldoende vindt. De planten voelen zich happy in humeuze grond, die vooral in de winter niet te nat en ook niet te zuur mag zijn. Maak voor het planten de aarde goed los en houd tussen de bollen een afstand aan van 15 tot 20 cm. Net als een clematis staan de meeste lelies het liefst met hun voeten in de schaduw en met het hoofd in de zon, maar er zijn ook soorten die het prima doen in (lichte) schaduw. De bloei valt tussen juni en augustus. De statige groei en opvallende bloemen vragen om begeleiders die wat luchtiger zijn, zoals siergrassen, Sanguisorba en Thalictrum. De martagonlelies hebben kleinere bloemen en komen juist goed tot hun recht tussen bladplanten als hosta’s en varens. Na de bloei kun je de bloemen het beste afknippen, het vormen van zaad kost de plant namelijk veel energie. Lelies die het in de tuin naar hun zin hebben, vermeerderen zich soms spontaan, waardoor op den duur een massieve wortelkluit ontstaat. In dat geval is het verstandig de bollen te rooien, uit elkaar te trekken en opnieuw te planten. Een verhaal over lelies is niet compleet zonder een waarschuwing voor het leliehaantje, het glanzend rode kevertje dat het gemunt heeft op lelies en keizerskronen. Vanaf eind april is het kevertje actief. De vraatzuchtige larven verschijnen in de vroege zomer aan de onderkant van de bladeren en vreten in een mum van tijd de planten kaal, waarbij ook de bloemknoppen het moeten ontgelden. Ze hebben de onsmakelijke eigenschap zich in hun eigen uitwerpselen te verstoppen, waardoor ze moeilijker te vangen en te bestrijden zijn dan de volwassen kevers. De eenvoudigste manier is om consequent alle volwassen dieren, die erg opvallend zijn, te vangen en te vernietigen. Zo voorkom je vraatschade door de larven. Er zijn verschillende milieuvriendelijke middelen verkrijgbaar waarmee je de kever en z’n larven kunt bestrijden. Foto: MMGI/Marianne Majerus G R O E I&BL O E I– S EP T EMBER –2017 G R O E I&BL O E I– S EP T EMBER –2017 57  Lilium henryi was een van de lievelingslelies van de beroemde Britse tuinvrouw Gertrude Jekyll, die de kleur beschreef als ’zacht en toch sterk’. De Britten gaven deze lelie het begeerde keurmerk Award of Garden Merit (AGM). L. henryi wordt ongeveer 150 cm hoog en bloeit in augustusseptember. Foto: Lily Company BV  De gevlekte, oranjerode bloemen van de gewone tijgerlelie zijn al spectaculair, maar dat geldt nog meer voor Lilium lancifolium ’Flore Pleno’. De bloemen van deze cultivar zijn namelijk gevuld en hebben dus meer kroonbladen. ’Flore Pleno’ wordt 100-150 cm hoog en doet het zowel in de zon als in de schaduw. Foto: Lily Company BV  Een relatieve nieuwkomer is Lilium tsingtauense, afkomstig uit China en Korea. Deze mooie lelie is een van de ouders van de gewilde cultivar ’Orange Marmalade’, die rijk bloeit. De zachtoranje bloemen contrasteren mooi met de donkere bloemstelen. ’Orange Marmalade’ wordt circa 120 cm hoog en doet het in de zon en in de schaduw. Foto: Lily Company BV PLANTEN BALKONS EN DAKEN We gaan niet met deze tijd mee. Dat verwijt werd kort geleden in mijn mailbox gedropt door een lezer. Hoe ik daar op reageerde? In elk geval niet met: “Je kan het dak op met je kritiek.” Nee, ik trok het mij aan. Het ging over balkons. “Er zijn zoveel mensen die een balkon hebben, hier wordt veel te weinig op ingespeeld”, vindt ze. Touché. 1-0 voor haar. Daar mogen we inderdaad meer aandacht aan besteden, aan tuinieren op balkons en daken. Moeten zelfs. Groen speelt namelijk een steeds belangrijkere rol in het leven van mensen. Nu vooral nog tussen de oren, heb ik het idee, maar dat is niet erg. Het is een goed begin: eerst bewustwording, dan handelen. Dat is een goeie volgorde. In vooral grote steden zie je dat laatste ook al gebeuren. Het wordt beetje bij beetje groener hoog boven de grond. Vaak zijn het jongeren die van grijs naar groen willen. Foto: Christian Fischer  De bekende tijgerlelie Lilium lancifolium heeft licht knikkende, oranjerode en gespikkelde bloemen. Uit de broedbolletjes, die in de bladoksels worden gevormd, kun je met wat geduld weer nieuwe planten opkweken.  De enige bij ons inheemse leliesoort is de roggelelie (Lilium bulbiferum subsp. croceum), een bijzondere plant met grote, warmoranje bloemen. Met het verdwijnen van de roggevelden is ook het voortbestaan van de roggelelie onzeker geworden. De roggelelie is inmiddels zo zeldzaam, dat hij wordt vermeld op de Nederlandse Rode Lijst van planten. De plant vormt ondergrondse broedbolletjes, die bij het ondiepe ploegen van de roggevelden gemakkelijk werden verspreid. Daarom kon de roggelelie zich juist daar goed handhaven. www.groei.nl/gratis-gb-op-je-tablet EEN GREEP UIT DE ACTIVITEITEN VAN GROEI & BLOEI • Workshop Hanging Baskets, afdeling Meppel • Bijenmarkt, afdeling Utrecht • Vijverplanten, afdeling Gorinchem • Operatie Steenbreek, afdeling Ede Ga voor alle Groei & Bloei-activiteiten naar www.groei.nl/vereniging Groei & Bloei-tuinweek De Tuinweek is dit jaar van 9 t/m 17 juni met als thema Moestuinieren/ eten uit eigen tuin. Volg Groei & Bloei ook op: Maar er zijn ook grijzen die groen willen blijven. Een aantal maanden geleden mailde een oudere lezer mij met de vraag of we niet een verhaal konden maken over tuinieren op balkons en terrassen. Zij en haar man hadden net hun huis met tuin verruild voor een appartement. Dat paste beter bij hun fysieke conditie, maar ze wilden wel blijven tuinieren. Het antwoord is ‘ja’ - dat had ik haar natuurlijk al geantwoord. En even verderop staat het antwoord. Dat paste niet in één verhaal, kwamen we vrij snel achter, want er zitten nogal wat haken en ogen aan tuinieren op grote hoogte. Het lijkt simpel, gewoon wat potten en bakken met planten neerzetten en klaar, maar de praktijk is weerbarstiger. Je moet met zóveel zaken rekening houden. Laat je ergens een steekje vallen, dan is het risico op mislukking groot. Het is als het bakken van een taart. Volg het recept! Het begint al met de bouwkundige constructie van balkon, terras of dak. Die moet je eerst checken voordat je ook maar een pot of bak plaatst. En er zijn heel veel planten die helemaal geen trek hebben om van de begane grond naar boven te verkassen. Ik zou bijna zeggen: “Tuinieren op een dak of balkon is nog moeilijker dan normaal tuinieren, en dat is al niet eenvoudig.” Uiteraard heb ik mijn kritische lezer ook antwoord gegeven. Ik kon haar vertellen dat we in het meinummer uitgebreid aandacht besteden aan tuinieren op balkons en daken. En dat zal niet de laatste keer zijn. Jasker Kamp (hoofdredacteur) jasker@groei.nl G R O E I&BL O E I– MEI –2018 3

4 Online Touch Home


You need flash player to view this online publication