0

2018 GROU MAGAZINE zeilen, varen, fietsen, wandelen, winkelen, drinken & eten, uitgaan en genieten in #zonniggrou p NEEM MEE E G r o z s u M l a E G a l E z r i E N E v E l E i

GROU MAGAZINE 2018 2

5 Inhoudsopgave Welkom Welkom in Grou Grou… van oudsher Winkelen in Grou Haveninformatie Geen eigen boot en toch het water op? Brugtijden Handige Watersport-App Vaarregels Grou actief en gastvrij in 2018! InformatiePunt Grou Evenementen 2018 Exposities 2018 See you in 2018! Klinke & daverje Grou 2018 K-klasse in Grou Sint Piter, een feest voor iedereen! Merenloop Noord-Nederlands Kampioenschap Micro Magic Opening Watersportseizoen Sylkeninginne en hofdame Koninklijke Watersportvereniging Frisia GWS schouwen Roeisloepenrace Open Nederlands Kampioenschap Hansa Klasse Slootjesdag 5 10 15 16 22 24 25 26 29 30 33 43 45 46 49 50 52 53 54 56 58 59 61 Fête de la Nature - Vier De Alde Feanen 61 63 63 Haakcafé Grou European Sports for All Games Skûtsjewike, boordevol activiteiten Skûtsjesilen Grou Grouster Merke Skipkesilen BACH-dag in Grou Grouster Zeilmarathon Requiem van Mozart in de Sint Piter Maak een “Groufie” en win! De mooiste wandelroutes van Grou Wilhelminapark Kunstwerken van Karianne Krabbedam Eeltsje Halbertsma Duik in de historie van Grou Halbertsma’s Plein van vroeger Musea in Grou Kerken in Grou Pontjesroute De 8 van Grou Vaartijden en pontinformatie Sport en spel voor iedereen Nationaal Park De Alde Feanen Vissen in Grou Repair Café Grou en Grou .2030 Kidspagina Puzzel Tourist info Plattegrond 65 65 66 68 75 77 77 78 81 81 82 87 88 91 93 94 96 100 103 106 108 110 113 30 InformatiePunt Grou 46 Klinke & daverje Grou 2018 54 Opening 115 Watersportseizoen 116 119 121 128 101 3 VAARTIJDEN Pontjesroute

GROU MAGAZINE 2018 4

Welkom in Grou 2018 is een feestelijk jaar voor de provincie Fryslân en de gemeente Leeuwarden en dus ook voor Grou. Het prachtige watersportdorp aan de Pikmar behoort immers tot beide en deelt dus dubbelop in de activiteiten die gepland staan voor Culturele Hoofdstad LF2018. In dit magazine vindt u een groot aantal evenementen die juist in dat kader in de toeristische toegangspoort tot Leeuwarden worden georganiseerd. Ferd Crone - Burgemeester gemeente Leeuwarden D aarnaast heeft Grou natuurlijk een eigen kleurrijk ‘programma’ dat jaarlijks wordt her(r)ijkt, uitgebreid en opgepoetst opdat het de toerist aan niets mag ontbreken. Ook deze, minstens zo belangrijke evenementen hebben een welverdiend plaatsje in dit magazine gekregen. Het dorp bruist van de energie en het enthousiasme spat er van af. Grou kent een lange en rijke geschiedenis. Oorspronkelijk was het dorp met name op zichzelf aangewezen. Dat heeft zich vertaald in een uitbundige verenigingsleven, een grote mate van zelfredzaamheid en een sterk gemeenschapsgevoel dat voor iedereen merkbaar is. Sinds 2014 maakt het dorp deel uit van de gemeente Leeuwarden en dat heeft tot nieuwe impulsen geleid. Er is stevig geïnvesteerd in een verbetering van de infrastructuur, het verder vergroten van de aantrekkelijkheid van het pittoreske dorp en een algehele upgrading van de voorzieningen. Bij de gemeentelijk herindeling van dit jaar heeft Grou er een groot aantal collegadorpen bij gekregen in de qua oppervlakte verdubbelde gemeente Leeuwarden. De daardoor mogelijk verminderde bestuurlijke aandacht voor Grou heeft tot geen enkele wanklank geleid in het dorp. Zelfbewust van eigen kracht zijn de bewoners en ondernemers van Grou er namelijk van overtuigd dat de herindeling slechts voordelen biedt. Hoe omvangrijker het achterland, hoe intensiever de entree wordt benut. En Grou opent de deuren graag: u bent van harte welkom. 5 Ferd Crone Burgemeester gemeente Leeuwarden

Wolkom yn Grou 2018 is in feestlik jier foar de provinsje Fryslân en de gemeente Ljouwert en dus ek foar Grou. It prachtige wettersportdoarp oan de Pikmar heart ommers ta beide en dielt dus dûbelop yn de aktiviteiten dy’t pland steane foar Kulturele Haadstêd LF2018. Yn dit magazine steane in grut tal eveneminten dy’t krekt yn dat kader yn de toeristyske tagongspoart ta Ljouwert organisearre wurde. Dêrneist hat Grou fansels in eigen kleurich “programma” dat jierliks op ‘e nij ikere wurdt, útwreide en oppoetst, dat it de toerist oan neat ûntbrekke mei. Ek dizze, op syn minst sa wichtige eveneminten ha in fertsjinne plakje yn dit magazine krigen. It doarp brûst fan de enerzjy en de opteinens spat der fanôf. Grou ken in lange en rike skiednis. Fan oarsprong wie it doarp benammen op himsels oanwiisd. Dat hat him fertaald yn in oermjittich ferienigingslibben, gâns selsredsumens en in sterk mienskipsgefoel dat foar elk merkber is. Sûnt 2014 heart it doarp by de gemeente Ljouwert en dat hat ta nije ympulsen lied. Der is flink ynvesteard yn in ferbettering fan de ynfrastruktuer, it fierder fergrutsjen fan de oantreklikens fan it pittoreske doarp en in algehiele upgrading fan de foarsjennings. By de gemeentlike weryndieling fan dit jier hat Grou der in grut tal kollega-doarpen by krigen yn de kwa opperflakte ferdûbele gemeente Ljouwert. De dêrtroch mooglik fermindere bestjoerlike oandacht foar Grou hat ta gjin inkelde wanklank yn it doarp lied. Selsbewust fan eigen krêft binne de bewenners en ûndernimmers fan Grou der nammentlik fan oertsjûge dat de weryndieling allinnich mar foardielen biedt. Wat mânsker it achterlân, wat yngeander de tagong benut wurdt. En Grou iepent de doarren graach: jim binne fan herte wolkom. Ferd Crone Boargemaster gemeente Ljouwert GROU MAGAZINE 2018 6

Welcome to Grou This is a festive year for the county of Fryslân and for the city of Leeuwarden which is the Culture Capital of Europe for 2018. The picturesque village of Grou on The Pikmar, renouwned for many water sport activities will be participating as a venue for many events. In this magazine a large number of the planned events and programmes for Culture Capitol of Europe are listed. This is a guide for tourists visiting Leeuwarden during the year. Grou has of course its own colourful programme which is reviewed yearly. These events are documented in this magazine too. Grou has a long tradition of being a self reliant village. This has resulted in the establishment of many clubs and organisations with a strong sense of service to the community. The council fusion in 2014 with Leewarden has lead to new investment in infra structure and a general face lift for the whole village. With the local council reorganisation this year, Grou and a number of neighbouring villages have joined the now nearly doubled in size council of Leeuwarden. There is no fear of loss of identity. Villagers in Grou, those in public or private enterprise are convinced that the new boundaries will bring new opportunities. The county of Fryslân awaits you, Grou opens her doors for you: know you are welcome. Ferd Crone Mayor of the municipality of Leeuwarden Herzlich Willkommen in Grou 2018 wird ein festliches Jahr für die Provinz Friesland, die Gemeinde Leeuwarden und demzufolge auch für Grou. Das wunderschöne Wassersportdorf Grou, am Pikmar gelegen, macht Teil der Provinz und der Gemeinde aus, und profitiert dadurch doppelt von den geplanten Aktivitäten der Kulturhauptstadt Leeuwarden- Friesland 2018. In diesem Magazin finden Sie viele Veranstaltungen, die besonders im Rahmen „touristisches Eingangstor für Leeuwarden“, organisiert werden. Darüber hinaus hat Grou natürlich auch seinen eigenen bunten Veranstaltungskalender, der jährlich ausgeweitet und verbessert wird, sodass dem Besucher nichts fehlt. Auch diese, mindestens genauso wichtigen Veranstaltungen, haben einen verdienten Platz in diesem Magazin bekommen. Das Dorf braust von Energie und Enthusiasmus. Grou hat eine lange und reiche Geschichte. Ursprünglich war das Dorf völlig auf sich selbst angewiesen. Dadurch entwickelte sich ein lebendiges Vereinsleben, ein hoher Grad an Selbstvertrauen und ein starkes Gemeinschaftsgefühl, das jedem auffällt. Seit 2014 gehört Grou der Gemeinde Leeuwarden an. Diese Eingliederung hat zu neuen Impulsen geführt. Es wurde massiv in eine Verbesserung der Infrastruktur, in die Vergrößerung des Liebreizes des malerischen Dorfes und in ein vollständiges Upgrade der öffentlichen Einrichtungen investiert. Bei der heuer realisierten Neueinteilung der Gemeinde Leeuwarden, die dadurch seine Oberfläche verdoppelte, sind neben Grou eine große Zahl anderer Dörfer dazu gekommen. Die dadurch möglicherweise geringere verwaltungsmäßige Aufmerksamkeit für Grou, hat zu keinerlei Missklang im Dorf selbst geführt. Der eigenen Stärke bewusst, sind die Einwohner und die Geschäftsleute nämlich davon überzeugt, dass die Neueinteilung nur Vorteile bietet. Desto größer das Einzugsgebiet ist, desto häufiger wird das Eingangstor benutzt. Und Grou öffnet sein Tor gerne: Sie sind herzlich Willkommen. Ferd Crone Bürgermeister der Gemeinde Leeuwarden 7

Bienvenue à Grou L’année 2018 est une année de fête pour la province de Frise et la commune de Leeuwarden et par conséquent aussi pour Grou. Ce village de sports nautiques magnifique fait partie de ces deux et alors profite bien de toutes les activités qui auront lieu dans le cadre de la Capitale Européenne LF2018. Dans ce magazine vous trouverez un grand nombre d’événements qui seront organisés justement pour cela dans cette porte d’entrée touristique de Leeuwarden. En plus Grou a naturellement sa propre ‘programme’ qui est rafraîchi, étendu et poli pour que le touriste ne manquera de rien. Ces événements, qui sont aussi importants, ont leur place bien mérité dans ce magazine. Grou montre bien que c’est un village plein de dynamisme et d’enthousiasme. Grou connaît une histoire riche et longue. Traditionellement le village dépendait surtout sur soi-même. Ce qui c’est rendu en une vie associative riche, en autonomie et en esprit de communauté qui sont visibles pour tous les habitants. Depuis 2014 Grou fait partie de la commune de Leeuwarden ce qui a mené aux nouvelles incitations. Il y a eu des investissements pour améliorer l’infrastructure, pour agrandir l’attractivité du village et pour une avancement générale des installations. Cette année il y a eu un réarrangement communal en Frise. Leeuwarden a doublé sa surface et a maintenant un plus grand nombre de villages dans sa commune. Bien que cela a peut-être causé moins d’attention administrative pour Grou, il n’y a eu aucune dissonance dans le village même. Sûr de ses propres forces, les habitants et les entrepreneurs de Grou sont convaincus que ce réarrangement offre que des avantages. Plus grand soit l’arrière pays, mieux sera utilisé l’entrée. Grou vous ouvre volontièrement ses portes; vous êtes les bienvenues. Ferd Crone Maire de Leeuwarden GROU MAGAZINE 2018 8

欢迎来到格鲁 作为匹克河旁边的水上运动中心,宽河(de Wide Ie)和 De Alde Feanen国家公园让格鲁这座小村镇 无可争议地出了名。 来自四面八方的游客都会发现这 座风景如画的村庄。 不论是陆路还是水路,格鲁镇都 四通八达,交通方便。 格鲁镇的镇民们当然完全没有 离开镇子的想法,因为他们想把镇子的吸引力和镇民 对游客们的热情好客精神发扬光大。 无可厚非的是, 自从格鲁镇变成了吕伐登市的一部分,这种热情好客 的传统有增无减。 现在这里已经脱胎换骨为新建的浩 博斯玛贵族广场,也就是新的威廉敏娜公园。这是一 个有着现代化的滨海和全面升级设施的公园。 她的美 化和改善还在持续进行中。 同时,格鲁镇自己,除了自身的潜力之外,也意识 到了环境的力量。 当然,它的河水始终发挥着主导 作用,但还有更多值得挖掘的部分。 就拿附近的De Alde Feanen国家公园来说,未切割的钻石,光芒肯 定会更亮。 或者拿弗里斯兰这座省会来说,格鲁镇是 他的旅游门户。 同样在2018年,由于吕伐登是欧洲的 文化中心,格鲁发挥着重要的作用。 格鲁的地理位置 极具优势,所以如果更加强调推动水上运动中心这个 亮点,也是非常具有现实意义的。 这是正确的,因为 在格鲁,想要成为一个完美的度假胜地,不论是度过 一个周末或一整天的放松都是极为合适的。 这完全看 游客如何选择以及他们自己的偏好。 格鲁热情地欢迎 您。 吕伐登市市长, 费德•科隆 9

Grou Grou is van oudsher een dorp van vissers, schippers en boeren. Doorsneden met vaarten en havens en alleen te bereiken over het water. Een schiereiland met scheepswerven, zeilmakerijen en andere watergebonden bedrijven. M et centraal als baken de Sint Piterkerk uit de 12de eeuw. Genoemd naar de apostel Petrus, beschermheilige van vissers en schippers. Wandelend door de nauwe stegen en straatjes, met namen van havens en baaien van weleer, is het rijke historische karakter nog steeds volop te beleven. Ook was Grou ooit een bloeiend centrum van klokkenmakerijen. Het water rondom Grou en de geïsoleerde ligging heeft gezorgd voor prachtige verhalen en tradities. Het Skûtsjesilen bijvoorbeeld, dat traditioneel ieder jaar begint in Grou. Of het Sint Piterfeest, dat op 21 februari wordt gevierd, in plaats van Sinterklaas in december. Aan de geïsoleerde ligging van Grou kwam pas in 1842 een eind door de aanleg van een pad in westelijke richting. GROU MAGAZINE 2018 10 Grou wordt wel de bakermat van de Friese cultuur genoemd. Dit is te danken aan een bijdrage aan de Friese taal door de Grouster gebroeders Halbertsma. Het Fries volkslied bijvoorbeeld is geschreven door dokter Eeltsje Halbertsma. In het museum Hert fan Fryslân is veel informatie te vinden over deze markante broers. De unieke ligging van dit pittoreske dorp aan de Pikmar, het gezellige centrum met meer dan 50 winkels, de gezellige cafés en restaurants en prima sanitaire voorzieningen maken dat Grou tegenwoordig een druk bezochte watersportplaats is. Grou telt ca. 5700 inwoners.

Grou Grou is fan âlds in doarp fan fiskers, skippers en boeren. Trochsnien mei fearten en havens en allinnich te berikken oer it wetter. In skiereilân mei skipswerven, seilmakkerijen en oare oan wetter bûne bedriuwen. M ei sintraal as beaken de Sint Pitertsjerke út de 12e neamd nei de apostel Petrus, beskermhillige fan fiskers ieu, en skippers. Kuierjend troch de nauwe stegen en stritsjes mei nammen fan havens en baaien fan alearen is it rike histoaryske karakter noch altyd folop te belibjen. Ek wie Grou ea in bloeiend sintrum fan klokmakkerijen. It wetter rûnom Grou en de isolearde lizzing hat soarge foar prachtige ferhalen en tradysjes. It Skûtsjesilen bygelyks, dat tradisjoneel noch elk jier yn Grou begjint. Of it Sint Piterfeest, dat op 21 febrewaris fierd wurdt ynstee fan Sinteklaas yn desimber. Oan de isolearde lizzing fan Grou kaam earst yn 1842 in ein troch de oanlis fan in paad yn westlike rjochting. Faaks stie yn Grou de widze fan de Fryske Kultuer. Dit is te tankjen oan in bydrage oan de Fryske taal troch de Grouster bruorren Halbertsma. It Frysk Folksliet bygelyks is skreaun troch dokter Eeltsje Halbertsma. Yn it museum “Hert fan Fryslân” is in soad ynformaasje te finen oer dizze markante broers. De unike lizzing fan dit pittoreske doarp oan de Pikmar, in gesellich sintrum mei mear dan 50 winkels, gesellige kafees en restaurants, prima sanitêre foarsjennings, soargje derfoar dat Grou hjoed de dei in drok besocht wettersportplak is. Grou hat sawat 5700 ynwenners. 11

Grou Grou Grou was traditionally a village of fishermen, skippers and farmers. The village was a peninsula which could only be reached by water. Most businesses were connected to water: shipbuilding, sail making and other water related businesses. A nd central in the middle the 12th St. Peter church named after apostle century Peter, the patron saint of fishermen and boatmen. Walking through the alleys and narrow streets with names of harbours and bays of yesteryear, you can still feel the rich historical character of this place. Also Grou was once a famous and thriving village of clocks manufacturers. The surrounding water of Grou and the isolated situation has resulted in wonderful stories and traditions. For example “Skûtsjesilen” which starts in Grou every year in July or the “Sint Piterfeest” which is celebrated on the 21st of February instead of “Sinterklaas”. The celebration of Sinterklaas, common in the rest of the Netherlands, has never been celebrated in Grou. The isolated situation of Grou ended in 1842 because of the construction of the road in a westerly direction. Grou is known as the cradle of the Frisian culture. Thanks to a contribution by the brothers Halbertsma, born in Grou. The Frisian National Anthem, for example, has been written by Eeltsje Halbertsma. Information about this family can be found in the museum “Hert fan Fryslân”. The unique location of this picturesque village on the Pikmar with its cosy centre and more than 50 shops, bars and restaurants and excellent sanitary facilities ensure that Grou today is a popular water sports place. Grou has 5.700 inhabitants. I m Zentrum liegt die im 12.Jhd erbaute Sint Piter Kirche, die nach dem Apostel Petrus, dem Schutzherrn der Fischer und Schiffer, benannt ist. Wenn Sie durch die schmalen Stege und Straßen, die die Namen von Häfen und Buchten tragen flanieren, können Sie noch in vollen Zügen den historischen Charakter genießen. Da Grou von Wasser umgeben ist, und dadurch eine isolierte Lage hatte, entstanden wunderschöne Geschichten und Traditionen. Das “Skûtsjesilen”, das jedes Jahr in Grou von Start geht ist ein Beispiel hierfür. Auch das Sint Piter Fest, das am 21. Februar statt des Sinter Klaas Festes im Dezember, gefeiert wird, ist ein weiteres Beispiel. Erst 1842 wurde die isolierte Lage von Grou durch den Bau einer Straße beendet. Grou gilt als Wiege der Friesischen Kultur. Zu danken ist das an die enormen Beiträge zur friesischen Sprache durch die Gebrüder Halbertsma. So etwa wurde das Friesische Volkslied von Dr. Eeltsje Halbertsma geschrieben. Im Museum “Hert fan Fryslan” kann man viel Wissenswertes über diese beiden Brüder erfahren. Die einzigartige Lage dieses malerischen Dorfes am “Pikmar”, das gemütliche Zentrum mit mehr als 50 Geschäften, Cafés, Restaurants und guten sanitären Einrichtungen, machen Grou zu einem sehr gut besuchten Wassersportdorf. Grou hat ca. 5700 Einwohner. Grou ist schon von alters her ein FischerSchiffer- und Bauerndorf, welches von kleinen Kanälen und Häfen durchkreuzt wurde, und nur über dem Wasserweg erreichbar war. Es liegt auf einer Halbinsel mit Schiffswerften, Segeltuchmachern und Betrieben die mit Wasser zu tun haben. GROU MAGAZINE 2018 12

Grou 格鲁 Traditionnellement Grou est un village de pêcheurs, de capitaines et d’agriculteurs, traversé de canaux et de ports, seulement accessible par l’eau. Un presqu’île avec des chantiers navals et des voileries et d’autres entreprises liés à l’eau. A vec l’église Sint Piter (Saint Pière) comme balise central. Cette église, qui date du 12ième siècle, est nommé d’apres l’apôtre Pière,le patron des pêcheurs et des capitaines. En faisant une promenade dans les petites rues, qui portent les noms des ports et des baies d’autrefois, on sent toujours très fort le caractère riche et historique. La position isolé de Grou a procréé des histoires et des traditions merveilleuses. Comme le Skûtsjesilen, l’événement de voile traditionnelle, qui commence toujours à Grou. Ou la fête de Sint Piter (Saint Pière), qu’on fête le 21 février au lieu de la fête de Sinterklaas (Saint Nicolas) en décembre. Seulement en 1842 la position isolé du village était fini à cause d’une voie d’accès pavé. Grou est classé le berceau de la culture frisonne. C’est grâce à la contribution à la langue frisonne par les frères Halbertsma qui sont nés et ont grandi à Grou. Par exemple les paroles de l’hymne de la Frise sont écrits par le docteur Eeltsje Halbertsma. Dans le musée “Hert fan Fryslân” se trouve beaucoup d’information sur ces frères. La situation géographique unique de ce village pittoresque, situé au lac Pikmar, son centre animé avec plus de 50 magasins, ses cafés et restaurants, ses bons équipements sanitaires contribuent au fait que Grou est souvent visité. Le village compte environ 5700 d’habitants. 格鲁在传统上是渔民、水手和农民的村 庄。 与运河相交, 口只能通过水路到达。 格鲁有造船 厂、帆船厂和其他与河流相关的公 司。 戈鲁镇的市中心是圣彼得教堂,可 以追溯到公元12世纪,以使徒彼得的名 字命名。这座教堂几百年来保护着渔民 和船只。 漫步在狭窄的小巷和街道,你 可以看到港口和昔日的海湾,他们的名 称都是从丰富的历史人物得来的。 格鲁 还曾经是繁华的钟表制造商的中心。 港 格鲁周围的河水把镇子孤立起来,他 们从而有了精彩的故事和传统。 比如 说,Skûtsjesilen帆船赛就是格鲁人民每 年必须举办的传统。 还有格鲁人在2月 21日庆祝圣彼得节 (圣尼古拉斯节) ,而不是每年的12月份。 最终因为格 鲁孤立于河边,位置偏远,只能在1842 年建设了向西延伸的道路。 格鲁被称为弗里斯兰文化的摇篮。 这得 益于由浩博斯玛贵族对弗里斯兰语作出 的贡献。 弗里斯兰国歌的作者就是浩博 斯玛贵族博士。 Hert fan Fryslân弗里 斯兰中心博物馆有很多关于这些伟大人 物的信息。 格鲁镇坐落于匹克河边,在美丽的镇中 心有50多个店铺,舒适的酒吧和餐馆, 具有良好的卫生条件,这风景如画的村 庄以及她独特的地理位置使现在的格鲁 镇成为热门的水上运动旅游胜地。 格鲁 大约有 5700名居民。 13

GROU MAGAZINE 2018 14

Winkelen in schilderachtige straatjes S lenter door schilderachtige straatjes en romantische steegjes en laat je verrassen door het gevarieerde assortiment van de meer dan 50 bijzondere winkels en boetiekjes in Grou. Wissel het winkelen af met een gezellig terras of een hapje in één van de vele restaurants. Dat kan in het karakteristieke sfeervolle centrum van het dorp of met uitzicht over het water. De watersportsfeer, prachtige dorpsverhalen en de rijke historie maakt shoppen in Grou tot een dagje uit! Lokale lekkernijen en oude ambachten Lokale lekkernijen vind je bij de visboer, onze kwaliteitsslager, een echte Friese bakker, de delicatessenzaak of slijterijen met een uniek aanbod. Ja, het wordt je behoorlijk lastig gemaakt om te kiezen tussen al die lekkernijen en Friese streekproducten. Voor de dagelijkse boodschappen beschikt Grou verder nog over drie supermarkten. Grou is ook een plek voor een hernieuwde kennismaking met oude ambachten. De goudsmid bijvoorbeeld of de stoffeerderij. Nieuwe outfit van top tot teen Voor een nieuwe outfit kun je in het centrum bij meerdere kledingwinkels terecht voor een gevarieerd aanbod. Van hippe tot exclusieve merken voor kinderen, dames en heren. Ga ook even langs de schoenenzaak en maak je outfit compleet. Nautische Trends Ook voor de laatste trends, water- en hengelsportartikelen, een nieuwe zeilgarderobe of misschien wel je nieuwe (zeil)boot, kun je prima terecht bij één van de vele aan watersport gerelateerde bedrijven. In het centrum óf (in de buurt van) het Aquaverium: Nederlands grootste Botenboulevard. Kunst en curiosa Het centrum en het water rondom Grou inspireert veel kunstenaars tot het maken van de mooiste kunstwerken. Verspreid over het dorp zijn meerdere open ateliers en galerieën te vinden waar je zo een middag kunt spenderen. Dat geldt ook voor de antieken curiosawinkels in en buiten het centrum. Informeer bij InformatiePunt Grou naar een overzichtskaart. 15

Haveninformatie Je bent van harte welkom in één van de vier moderne jachthavens in Grou. Alle havens zijn op loopafstand van de sfeervolle winkelstraten en de beste restaurants. De havens zijn van alle gemakken voorzien en de zeer vriendelijke en gastvrije havenmeesters denken graag met je mee om je verblijf in Grou zo relaxed mogelijk te maken. H et maakt dan ook niets uit in welke haven je aanmeert. Of het nu de Pikmeerhaven, de Hellingshaven, de Nieuwe Kade of de Suderkade is, in alle havens zijn de sanitaire voorzieningen prima geregeld. Dit geldt ook voor de water- en elektriciteitsvoorzieningen. Bij de haven naast het Zeilcentrum is een zwemstrand en een speeltuin voor kinderen. Let op: de Hellingshaven is ingericht voor boten tot maximaal 12 meter. Sanitaire voorzieningen De openbare sanitaire voorzieningen vind je op de volgende locaties: Havenmeester Wybren Jorritsma In het havengebouw Havenhûs aan de Meersweg naast restaurant Het Theehuis . Geopend van 07.00 tot 22.00 uur. Buiten deze tijden is het toilet alleen via een toegangscode te gebruiken. Op je overnachtingsbewijs vind je de toegangscode. Bij de Hellingshaven De toiletten zijn 24 uur per dag geopend. Voor het douchen kun je naar de muziektent op het Halbertsma’s Plein of naar het Havenhûs. In het centrum onder de muziektent op het Halbertsma’s Plein. Geopend van 07.00 tot 22.00 uur. Havenmeester Etienne Bosman In de kelder van het Zeilcentrum aan de Wilhelminastraat. Geopend van 07.00 tot 22.00 uur. Buiten deze tijden is het toilet alleen via een toegangscode te gebruiken. Op je overnachtingsbewijs vind je de toegangscode. GROU MAGAZINE 2018 16 Afval en vuilwaterafvoer Huishoudelijk afval kun je kwijt in de afvalcontainers bij de toiletgebouwen van de jachthavens. Voor het legen van de vuilwatertank is plek bij steiger C in de Pikmeerhaven en de FRO kade in de Hellingshaven. Gratis WiFi Tijdens je verblijf in de Pikmeerhaven, de Hellingshaven en aan de Nieuwe Kade beschik je over gratis WiFi. Gebruik de groene leenfiets De groene leenfiets staat voor je klaar als je iets verderop in het dorp moet zijn. Bijvoorbeeld voor een boodschap bij de apotheek of een ritje naar de bibliotheek. Kost je helemaal niks. Service van de havens! Vraag de havenmeester naar de mogelijkheden. Liggeld Het liggeld voor een overnachting is € 1,19 per meter. Toeristenbelasting € 1,- p.p.p.n. Pinnen is mogelijk. Op de website www.leeuwarden.nl vind je het havenreglement. Bereikbaarheid havenmeester De havenmeester is telefonisch te bereiken via 06 53151298 of via e-mail havenmeestergrou@outlook.com. De havenmeester is elke dag aanwezig in het havengebouw Havenhûs en komt aan het einde van de middag of het begin van de ochtend langs.

De havenmeester is telefonisch te bereiken via 06 53151298 HavenGrou De activiteiten van de havenmeesters zijn ook te volgen via HavenGrou. Dit is ook een leuke manier om geïnformeerd te worden over actuele zaken en andere wetenswaardigheden. De havenmeester is aanwezig/doet zijn ronde op de volgende tijden: 1 april tot 1 juni: 8:30 - 10:00 uur 14:00 - 19:00 uur 1 juni tot 1 sept: 8:30 - 11:00 uur 14:00 - 20:00 uur 1 sept tot 1 nov: 8:30 - 10:00 uur 14:00 - 19:00 uur 17

Havenynformaasje J De havenmaster is telefoanysk te berikken fia 06 53151298 im binne fan herte wolkom yn ien fan de fjouwer moderne jachthavens yn Grou . Alle havens binne op loopôfstân fan de sfearfolle winkelstrjitten en de bêste restaurants. De havens binne fan alle gemakken foarsjoen en de freonlike en gastfrije havenmasters tinke graach mei jim mei om it ferbliuw yn Grou sa goed mooglik nei ‘t sin te meitsjen. It makket ek neat út yn hokker haven ast oanleist. As it no de Pikmarhaven, de Hellingshaven, de Nieuwe Kade of de Suderkade is, yn alle havens binne de sanitêre foarsjennings prima regele. Dit jildt ek foar de wetter- en elektrisiteitsfoarsjennings. By de haven njonken it Zeilcentrum is in swimstrân en in boarterstún foar bern. HavenGrou De aktiviteiten fan de havenmasters binne ek nei te gean fia HavenGrou. De Facebookside is tagelyk in manier om ynformearre te wurden oer aktuele saken en oare nijsgjirrige dingen. Tink d'r om de Hellingshaven is ynrjochte foar boaten oant maks. 12 meter. Sanitêre foarsjennings De iepenbiere sanitêre foarsjennings binne op de folgjende lokaasjes. Yn it havengebou Havenhûs oan de Meersweg njonken restaurant Het Theehuis. Iepen fan 07.00 oant 22.00 oere. Bûten dizze tiden om kin it toilet allinnich fia in tagongskoade brûkt wurde. Op it oernachtingsbewiis stiet de tagongskoade. By de Hellingshaven De toiletten binne 24 oeren deis iepen. Foar it dûsen kinne jim nei de muzyktinte op it Halbertsma’s Plein of nei it Havenhûs. Yn it sintrum ûnder de muzyktinte op it Halbertsma’s Plein. Iepen fan 07.00 oant 22.00 oere. Yn de kelder fan it Zeilcentrum oan de Wilhelminastraat. Iepen fan 07.00 oant 22.00 oere. Bûten dizze tiden om kin it toilet allinnich fia in tagongskoade brûkt wurde. Op jim oernachtingsbewiis stiet de tagongskoade. GROU MAGAZINE 2018 18 Lisjild It lisjild foar in oernachting is € 1,19 de meter. Toeristenbelesting € 1,- p.p.p.n. Pinne is mooglik.Op de webside www.leeuwarden.nl stiet it havenreglemint. Berikberens havenmaster De havenmaster is telefoanysk te berikken fia 06 53151298 of fia e-mail havenmeestergrou@outlook.com. De havenmaster is elke dei oanwêzich yn it havengebou Havenhûs en komt oan ‘e ein fan de middei of moarnsbetiid del. De havenmaster is oanwêzich/ makket syn rûntsje op de folgjende tiden: 1 april oant 1 juny: 8:30 - 10:00 oere 14:00 - 19:00 oere 1 juny oant 1 sept: 8:30 - 11:00 oere 14:00 - 20:00 oere 1 sept oant 1 nov: 8:30 - 10:00 oere 14:00 - 19:00 oere Offal en smoarchwetterôffier Húshâdlik ôffal kin yn de ôffalcontainers by de toiletgebouwen yn de jachthavens. Foar it leegjen fan de smoarchwettertank is plak by steiger C yn de Pikmarhaven en de FRO-kade yn de Hellingshaven. Gratis WiFi As jimme yn de Pikmarhaven, de Hellingshaven en oan de Nieuwe Kade lizze, ha jim gratis WiFi ta jim foldwaan. Brûk de griene lienfyts De griene lienfyts stiet klear as jim wat fierderop yn de buorren wêze moatte. Bygelyks foar in boadskip by de apteek of nei de bibleteek. It kostet neat. Service fan de havens! Freegje de havenmaster nei de mooglikheden.

Harbour information Y ou are very welcome in the modern marinas of Grou. All four marinas are within walking distance of the pleasant shopping streets and best restaurants. The marinas are fully equipped and the very friendly and welcoming harbourmasters are always ready to make your stay in Grou as relaxed as possible. So it doesn’t matter in what port you stay. Whether it is the Pikmeerhaven or the Hellingshaven, the Nieuwe Kade or the Suderkade, all marinas are provided with good sanitary facilities.This also applies for water and electricity. Nearby Zeilcentrum Grou is a swimming beach and a playground for children. Please note that the Hellingshaven is equipped for boats up to 12 meters. Sanitary facilities Public sanitary facilities can be found at the following locations: In the port building Havenhûs on the Meersweg next to restaurant Theehuis. Open from 7:00 to 22:00. When closed, access can be obtained via the access code which is on your overnight proof. The Hellingshaven Toilets are open 24/7. For showering you can go to the bandstand on the Halbertsma's Plein (Square) or the Havenhûs. Under the bandstand on the Halbertsma’s Plein. Open from 07:00 till 22:00. In the basement of Zeilcentrum Grou on the Wilhelminastraat. Open from 07:00 till 22:00. When closed, access can be obtained via the access code which is on your overnight proof. Garbage and drainage of foul water Household garbage can be deposited in the garbage containers at the toilet facilities on the harbours. You can empty your foul water tank on jetty C of the Pikmeerhaven and the FRO quay of the Hellingshaven. Free WiFi Free WiFi isavailable during your stay in the Pikmeerhaven, the Hellingshaven or the Nieuwe Kade. Use the green bike Use the green bike for free if you need to go a bit further than the town centre. For example to visit the pharmacy or the library. Ask the harbourmaster for the possibilities. Harbour charges Harbour charges to moor overnight are € 1.19 per meter. Tourist taxes € 1,- p.p.p.n. Pay by card is possible. You can find the harbour regulations on www.leeuwarden.nl. Contact details harbourmaster You can contact the harbour master in by phone +31 6 53151298 or by e-mail havenmeestergrou@outlook.com. The harbourmaster is present every day in the port building Havenhûs and comes along early in the morning or late in the afernoon. The harbour master is present/comes along at: April 1st to June 1st June 1st Sept 1st to Sept 1st to Nov 1st : HavenGrou The activities can also be followed by HavenGrou on Facebook. : 8:30 am - 10:00 pm 14:00 pm - 19:00 pm : 8:30 am - 11:00 pm 14:00 pm - 20:00 pm 8:30 am - 10:00 pm 14:00 pm - 19:00 pm You can contact the harbour master in by phone +31 6 53151298 19

Hafeninformation H Sie können den Hafenmeister telefonisch erreichen unter 0031(0)6 53151298 erzlich Willkommen in einem der vier modernen Jachthäfen von Grou. Von allen Häfen aus sind die gemütlichen Einkaufsstraßen und die besten Restaurants zu Fuß leicht zu erreichen. Die Häfen sind mit allen Annehmlichkeiten gut ausgestattet und die sehr hilfsbereiten und gastfreundlichen Hafenmeister helfen Ihnen gerne wo sie können, um Ihren Aufenthalt in Grou so relaxed wie nur möglich zu machen. HavenGrou Den Tätigkeiten des Hafenmeisters können Sie auch über die Facebook-Seite HavenGrou folgen. Die FacebookSeite ist auch praktisch um Informationen über Aktualitäten oder andere wissenswerte Dinge zu erhalten. Ganz gleich in welchem Hafen Sie angelegen, ob es nun der Pikmeerhafen, der Hellingshafen, die Nieuwe Kade oder die Suderkade ist, in allen Häfen sind die Sanitäreinrichtungen sehr gut erreichbar. Das Gleiche gilt auch für Wasser- und Strom Anschlüsse. Beim Pikmeerhafen, neben dem Zeilcentrum gibt es einen Badestrand und einen Spielplatz. Bitte beachten sie der Hellingshaven ist ausgestattet für Boote bis zu 12 Metern. Sanitäreinrichtungen Die öffentlichen Sanitäreinrichtungen befinden sich an folgenden Orten: Im Hafen Gebäude Havenhûs am Meersweg neben dem Restaurant Het Theehuis. Öffnungszeiten: 07.00 Uhr bis 22.00 Uhr. Außerhalb der Öffnungszeiten ist das Toilettengebäude mittels einem Zugangscode benutzbar. Auf Ihrem Übernachtungsschein können Sie diesen Code finden. Beim Hellingshafen Die Toiletten sind 24 Stunden geöffnet. Um zu duschen können Sie die Duschen beim Musikpavillion am Halbertsma’s Plein oder im Havenhûs benutzten. Am Halbertsma’s Plein im Untergeschoss des Musikpavillions. Öffnungszeiten: 07.00 Uhr bis 22.00 Uhr. Im Kellergeschoss des Zeilcentrum in der Wilheminastraat. Öffnungszeiten: 07.00 Uhr bis 22.00 Uhr. Außerhalb der Öffnungszeiten GROU MAGAZINE 2018 20 ist das Toilettengebäude mittels einem Zugangscode benutzbar. Auf Ihrem Übernachtungsschein können Sie diesen Code finden. Abfall- und Schmutzwasserabfuhr Hausmüll können Sie in den Abfallcontainern bei den Toilettengebäuden der Jachthäfen deponieren. Den Schmutzwassertank können Sie bei der Anlegestelle C im Pikmeerhafen und der FRO Anlegestelle im Hellingshafen leeren. Gratis WiFi/ WLAN Während Ihres Aufenthalts im Pikmeer-hafen, Hellingshafen und der Nieuwe Kade haben Sie gratis WiFi Zugang. Machen Sie Gebrauch vom Grünen Leihfahrrad Das grüne Leihfahrrad steht für Sie bereit wenn Sie ein Stückchen weiter entfernt etwas zu erledigen haben. Sei es nun zum Beispiel um ein Medikament in der Apotheke zu holen oder einen Besuch an die örtliche Bibliothek zu machen. Und die Benutzung ist gratis! Ein Service der Häfen! Der Hafenmeister informiert Sie gerne. Hafengebühren Die Hafengebühr für eine Übernachtung beträgt € 1,19 per Meter. Kurtaxe € 1,- p.P.p.N. Bezahlen mit Karte ist möglich. Auf der Website www.leeuwarden.nl können Sie die Hafenverordnung nachlesen. Erreichbarkeit des Hafenmeisters Der Hafenmeister ist telefonische erreichbar unter 0031 (0) 6 51351298 oder via e- mail unter havenmeestergrou@outlook.com. Der Hafenmeister ist täglich im Hafengebäude Havenhûs anwesend und läuft am frühen Vormittag und am späten Nachmittag seine Runde. Anwesenheit des Hafenmeisters/macht seine Runde zu folgenden Zeiten: 1. April - 1. Juni: 8:30-10:00 Uhr und 14:00-19:00 Uhr 1. Juni - 1. Sept: 8:30-11:00 Uhr und 14:00-20:00 Uhr 1. Sept - 1. Nov: 8:30-10:00 Uhr und 14:00-19:00 Uhr

Information sur le port V ous êtes les bienvenues dans un des quatres ports de plaisance à Grou. Tous les ports sont à proximité du centre commercial plein d’ambiance et des meilleurs restaurants. Les ports sont tous équipés de tout le confort possible et les capitaines de port, qui sont très accuillant et aimable, sont aussi très coopératifs pour faire votre séjour à Grou le plus relax possible. Aissi, vous pouvez amarrer dans tous les ports. Que se soit le Pikmeerhaven, le Hellingshaven, le Nieuwe Kade ou le Súderkade, dans chaque port les équipements sanitaires, et aussi l’eau et l’électricité sont bien réglés. Près du port à côté du Zeilcentrum il y a une petite plage ou les enfants peuvent se baigner et un jardin d’enfants. Veuillez noter que le Hellingshaven est équipé pour bateaux jusqu'à 12 mètres. Les équipements sanitaires Les équipements sanitaires publiques se trouvent aux endroits suivants: Dans la capitainerie Havenhûs au Meersweg à côté du restaurant Het Theehuis. Ouvert de 07.00 à 22.00 heures. Hors de ces horaires la toilette est seulement accessible avec un code d’acces. Vous trouverez votre code sur votre reçu de payement pour la nuitée. Au Hellingshaven Les toilettes sont ouverts 24h sur 24. Pour prendre une douche il est possible d’aller au Havenhûs ou sous le kiosque à musique. Dans le centre du village sous le kiosque à musique à la place Halbertsma’splein. Ouvert de 07.00 à 22.00 heures. Dans le Zeilcentrum qui se trouve au Wilhelminastraat. Ouvert de 07.00 à 22.00 heures. Hors de ces horaires la toilette est seulement accessible avec un code d’acces. Vous trouverez votre code sur votre reçu de payement pour la nuitée. Déchêts et décharge de l’eau usée Vous pouvez jeter vos ordures dans les boîtes à ordures à côté des bâtiments sanitaires des ports. Pour vider votre réservoir à eau usée vous allez au quai FRO dans le Hellingshaven et au débarcadère C dans le Pikmarhaven. L’accès à internet gratuit Vous désirez utiliser l’internet gratuitement? Cela est bien possible dans les trois premiers ports nommés ci-dessus. L’utilisation du vélo vert Le vélo vert est à votre disposition pour aller un peu plus loin en village. Par exemple pour aller à la pharmacie ou la bibliothèque. C’est une service gratuite. Demandez le capitaine du port pour les possibilités. Les taxes portuaires Le tarif pour passer la nuit dans un port est € 1,19 par mètre. Taxe de séjour € 1,- p.p.p.n. Vous trouverez le règlement portuaire au www.leeuwarden.nl. Payer par carte est possible. Accessibilité du capitaine du port Vous pouvez aussi joindre le capitaine du port par +31 6 53151298 ou par e-mail havenmeestergrou@outlook.com. Le capitaine du port est présent tous les jours dans la capitainerie Havenhûs. Il passera aussi vous voir à la fin d’après midi ou au début de matinée. Le capitaine du port est présent/ fait son tour aux horaires suivants: Du 1er avril au 1er et Du 1er juin au 1er septembre: et Du 1er septembre au 1er novembre: et 21 juin: 8:30 - 10:00 h 14:00 - 19:00 h 8:30 - 11:00 h 14:00 - 20:00 h 8:30 - 10:00 h 14:00 - 19:00 h Vous pouvez aussi joindre l e capitaine du port par +31 6 53151298 HavenGrou En plus les activités du capitaine sont à suivre par Facebook HavenGrou. La page Facebook est aussi une manière agréable de s’informer sur les actualités de Grou et d’autres curiosités.

Geen eigen boot en toch het water op? B eschik je zelf niet over een boot, maar wil je toch graag het waterrijke gebied rond Grou ontdekken? Dat kan! Bij verschillende watersportbedrijven in Grou kun je een sloep of zeilboot huren, maar ook kano’s of grotere schepen voor meerdere dagen. Wie graag wil leren zeilen, kan terecht bij de Grouster zeilscholen. Of misschien wil je wel suppen. Staand peddelen op een surfboard; de nieuwe rage op watersportgebied. Liever niet zelf aan het roer? Laat je dan varen door aan boord te stappen van een rondvaartboot, praam of skûtsje. Watersport als team-building of personeelsuitje Watersport biedt een prachtige kans voor teambuilding, bedrijfstraining of het organiseren van je personeelsuitje. Zeker in combinatie met echte Friese tradities zoals fierljeppen en kaatsen. Of wat te denken van een tochtje aan boord van de lokale beroepsvisser. Leeg samen met hem de netten voor een voortreffelijke culinaire afsluiter van de dag. Het kan allemaal in Grou! Vraag de lokale ondernemers naar de mogelijkheden. Je vindt hun contactgegevens achterin dit magazine of loop even langs het InformatiePunt Grou. GROU MAGAZINE 2018 Net in eigen boat en lykwols wol it wetter op? Hast sels net in boat, mar wolst wol graach it wetterrike gebiet om Grou hinne ûntdekke? Dat kin! By ûnderskate wettersport-bedriuwen yn Grou kinst in sloep of sylboat hiere, mar ek kano ’s of gruttere skippen foar meardere dagen. Wa ’t graach silen leare wol, kin terjochte by de Grouster sylskoallen. Of miskien wolst wol suppe. Steand peddelje op in surfboard; de nije rage op wettersportgebiet. Sels leaver net oan it roer? Lit dy dan farre en stap op foar in boattocht of op in pream of skûtsje. Wettersport as teambuilding of personeelsútstapke Wettersport biedt in prachtige kâns foar teambuilding, bedriuwstraining of it organisearen fan dyn personeelsútstapke. Wis yn kombinaasje mei echte Fryske tradysjes lykas fierljeppen en keatsen. Of wat te tinken fan in tochtsje oan board fan de lokale beropsfisker. Leegje tegearre mei him de netten foar in skoandere kulinêre ôfsluter fan de dei. It kin allegear yn Grou. Freegje de lokale ûndernimmers nei de mooglikheden. Fynst har kontaktgegevens achteryn dit magazine of rin even by it InformatiePunt Grou lâns. 22

No boat and still want to go boating? If you don’t own a boat, but you still want to explore the wetland area around Grou? No problem! At several water sports companies in Grou you can rent a boat or sailing boat. Or canoes and even larger vessels for several days. If you want to learn to sail, just contact one of the sailing schools in Grou. Or maybe you want to go supping. Stand-up paddleboarding on a surfboard; the new craze to have fun on the water. If you prefer not to sit at the helm yourself, step aboard a canal boat, a barge or skûtsje and enjoy a beautiful day on the water. Water sports as Team-Building or Corporate Outing Water sports offers a great opportunity for team-building, corporate training or outing. Especially in combination with real Frisian traditional sports such as fierljeppen en kaatsen. Or what about a ride on board of the local commercial fisherman. Help him empty the nets for an exquisite culinary end of the day. This experience is possible in Grou! Ask our local entrepreneurs about the possibilities. You can find them at the back of this magazine or visit the Tourist Office for more information. Sie haben kein eigenes Boot aber wollen doch aufs Wasser? Steht Ihnen kein eigenes Boot zur Verfügung und wollen Sie trotzdem gerne die wasserreiche Umgebung von Grou entdecken? Kein Problem! Bei verschiedenen Bootsverleihen in Grou können Sie eine Schaluppe oder ein Segelboot mieten, außerdem können Sie auch Kanus oder größere Boote für mehrere Tage mieten. Wenn Sie gerne Segeln lernen wollen, können Sie das bei einer der Segelschulen in Grou tun. Oder wollen Sie vielleicht Stand Up paddeln-SUP? Auf einem Board stehend paddeln; die neue Trendsportart am Wasser. Wollen Sie lieber selbst nicht ans Ruder? Sie können auch mit einem Rundfahrtenboot, einem Flachbodenschiff oder einem Skûtsje eine undfahrt machen. Wassersport als Team- building oder als Personalausflug Wassersport bietet eine hervorragende Möglichkeit zur Teambildung oder um Ihren Personalausflug zu planen. Sicherlich in Kombination mit einer echten friesischen Traditionssportart dem „Fierljeppen“ (Stabhochsprung über einen Wassergraben) oder „Keatsen“ (Ballsport). Eine andere Möglichkeit wäre eine Fahrt an Bord eines örtlichen Fischers. Leeren Sie gemeinsam mit ihm die Netze um den Tag kulinarisch abzuschließen. Das Alles können Sie in Grou! Fragen Sie lokale Unternehmer nach den Möglichkeiten. Die Kontaktadressen können Sie im hinteren Teil des Magazins nachlesen oder Sie besuchen die Touristeninformation InformatiePunt Grou. Pas de propre bateau et quand même passer du temps sur l’eau? Vous ne disposez pas d’un bateau mais vous voulez tout de même découvrir la zone humide aux alentours de Grou? Il y a plusieurs loueurs de bateaux chez qui vous pouvez louer une chaloupe ou un voilier mais aussie des canots ou des bateaux plus grands pour plusieurs jours. 23 Ceux qui désirent à apprendre la voile peuvent se joindre aux écoles de voile à Grou. Mais le stand up paddle est aussi une possibilité. Être debout sur une planche de surf; na nouvelle mode dans le monde des sports nautiques. Et si vous préférez de ne pas naviguer vous-même c’est aussi possible d’embarquer un bateaumouche, un prame ou un “skûtsje”. Des sports nautiques comme consolidation d’esprit d’équipe ou comme excursion d’équipe professionnel Les sports nautiques donnent une chance unique pour des activités de consolidation d’esprit d’équipe, des entrainements pour des entreprises ou des excursions d’équipe professionnel. Surtout en combinaison avec des vraies traditions Frisonnes comme le fierljeppen (sauter à la perché) et le kaatsen (un jeu de balle qui ressemble au jeu de pelote). Et que pensez vous d’une excursion à bord d’un pêcheur professionnelle locale. Videz ensemble les filets de pêche pour finir la journée d’une façon culinaire excellent. Tout ça est possible à Grou. Demandez les commerçants du village pour les possibilités. Vous trouverez leurs coordonnées dans les derniers pages de cette magazine, ou vous passez par le Point d’Information Tourisique.

Brugtijden De meeste bruggen in Fryslân worden van 24 maart tot 1 november bediend van 09.00 tot 19.00 uur (in juni, juli, augustus tot 20.00 uur). Daarna alleen op afroep. Daarnaast zijn er bruggen die op afstand worden bediend. Mocht je naar Leeuwarden willen varen tussen 16.00 en 18.00 uur, houd dan rekening met beperkte openingstijden van de bruggen tijdens de spits. Brêgetiden De measte brêgen yn Fryslân wurde fan 24 maart oant 1 novimber betsjinne fan 9.00 oant 19.00 oere (yn juny, july, augustus oant 20.00 oere). Dêrnei allinnich op ôfrop. Dêrneist binne der brêgen dy’t op ôfstân betsjinne wurde. Soest nei Ljouwert farre wolle tusken 16.00 en 18.00 oere, rekkenje dan mei slutingstiden fan de brêgen. Bridge openings Many bridges in Friesland are operated from March 24 to November 1 at 09.00 till 19.00 (in June, July and August till 20.00). After that they are only on call. Also there are remote bridges. If you are sailing to Leeuwarden between 16.00 and 18.00 watch out for the curfew times. Brücken-öffnungszeiten Die meisten Brücken in Fryslân werden vom 24. März bis 1. November von 9.00 Uhr bis 19.00 Uhr (Juni, Juli und August bis 20.00 Uhr) bedient. Danach nur auf Abruf. Darüber hinaus werden einige Brücken automatisch bedient. Sollten Sie nach Leeuwarden fahren wollen, denken Sie bitte an die „Sperrzeit“ (16.00-18.00 Uhr) der Brücken. GROU MAGAZINE 2018 24 Les horaires des ponts La service de la plupart des ponts en Fryslân est du 24 mars jusqu’au 1 novembre de 09.00h à 19.00h (aux mois de juin, juillet et août à 20.00h). En dehors de ces horaires c’est seulement possible à demande. En outre il y a des ponts qui sont commandés à distance. Les ponts de la ville de Leeuwarden sont fermés entre 16.00h et 18.00h.

Handige Watersport-App W atersporters in Fryslân gebruiken de handige ‘Watersport-App’. De App biedt allerlei wetenswaardigheden over watersport in Fryslân. Zo heb je altijd actuele informatie over brugtijden, aanlegplaatsen, stremmingen en bijvoorbeeld veilige zwemplaatsen bij de hand. De App is gratis verkrijgbaar. Voor meer informatie over de Friese wateren kun je terecht op www.fryslan.frl/watersport. Hier is ook een uitgebreide watersportbrochure te downloaden. Handige Wettersport-App Wettersporters yn Fryslân brûke de handige ‘Wettersport-App'. De App biedt ferskate nijsgjirrige saken oer wettersport yn Fryslân. Sa hast altyd aktuele ynformaasje oer brêgetiden, oanlisplakken, opkearingen en bygelyks feilige swimplakken by de hân. De App is fergees te krijen. Foar mear ynformaasje oer de Fryske wetters kinst terjochte op www.fryslan.frl/ watersport.Hjir is ek in wiidweidige wettersportbrosjuere te downloaden. Water sport App Water sports enthusiasts in Fryslân can make use of the handy 'watersport-App'. This offers much information about watersport in Fryslân. You can find actual information over, bridge opening times, moorings, obstructions also safe places to swim. The App is free. More information over Frisian waters can be found at www.fryslan.frl/watersport There is a complete brochure to download. Nützliche App für Wassersportler Wassersportler in Fryslân verwenden die nützliche „Wassersport- App“, mit allerlei Wissenswertem über den Wassersport in Fryslân. So haben Sie immer alle aktuellen Informationen über Brückenzeiten, Anlegeplätze, Sperrungen und sichere Badeplätze zur Hand. Diese App ist gratis erhältlich. Für weitere Informationen über die friesischen Wasserwege öffnen Sie bitte: www.fryslan. frl/watersport. Hier können Sie auch eine ausführliche Wassersportbroschüre downloaden. Une application pratique pour les visiteurs qui font du sport nautique Les gens qui font du sport nautique peuvent utiliser l’application pratique “Watersport”. Cette application vous offre toutes sortes de choses à savoir sur le sport nautique en Fryslân. Comme ça vous aurez toujours l’information actuelle sur les horaires des ponts, les débarcadères, les encombrements et les endroits ou l’on peut se baigner en toute sécurité. Cette application peut être obtenu gratuitement. Pour plus d’information sur les eaux frisonnes vous pouvez visiter www.fryslan.frl/ watersport. Ici vous pouvez aussi télécharger une brochure détaillé sur le sport nautique. www.fryslan.frl/ watersport 25

Weet je het nog? Handige tips en vaarregels Bron: Provincie Fryslân Elk jaar komen veel toeristen naar Grou om te genieten van ons prachtige watersportgebied. Tijdens de seizoensdrukte op het water kunnen er gevaarlijke situaties ontstaan. Om je hierbij een klein beetje te helpen, hebben we een aantal tips en vaarregels. Verkeersborden Langs de vaarweg staan borden met verkeerstekens die aangeven wat wel en niet mag. Hieronder staan de belangrijkste borden op een rijtje. Brugseinen De lichten bij bruggen zijn rood, groen en geel. Hiermee geeft de brugwachter seinen aan de scheepvaart. Dit zijn de belangrijkste brugseinen. GROU MAGAZINE 2018 26

Tips • Verander niet plotseling van koers. • Zorg dat je rondom goed zicht hebt en kijk regelmatig achterom. • Voer tijdig de juiste navigatieverlichting. • Anker niet bij bruggen, sluizen, werkschepen met uitstaande ankers en in het midden van een vaarwater. • Voorkom laveren op drukke vaarroutes en houd het midden vrij voor grote schepen. • Blijf uit de buurt van visnetten. Deze zijn gemarkeerd met vlaggetjes of een bord met een rood/witte ruit. Passeer de visnetten altijd aan de witte kant van het bord. • Zwemmen in de vaargeul, bij bruggen, sluizen en wachtplaatsen is niet toegestaan. • Een vaarbewijs is verplicht voor het besturen van snelle motorboten. Dit zijn alle boten die sneller kunnen varen dan 20 km/u. • De vaarbewijsplicht geldt ook voor niet-snel varende boten die langer zijn dan 15 meter. Wie heeft voorrang? • Kleine schepen (korter dan 20 meter) moeten voorrang verlenen aan grote schepen, passagiersschepen, veerponten en sleepboten. • Een klein schip mag bij het vertrekken medewerking vragen van een ander klein schip. • Hoofdvaarwater gaat voor nevenvaarwater. Schepen die stuurboordswal (rechts) houden in het hoofdvaarwater hebben voorrang op andere schepen, ongeacht de lengte en grootte. Snelheid • Denk om je vaarsnelheid en die van de overige scheepvaart. Een vrachtschip vaart soms sneller dan je verwacht. • Voor de meeste wateren in Fryslân geldt een maximum vaarsnelheid van 6 of 9 km/u. • In havens en in de bebouwde kom geldt een maximumsnelheid van 6 km/u. • Op het Van Harinxmakanaal, het Prinses Margrietkanaal en het Johan Frisokanaal geldt een maximumsnelheid van 12,5 km/u. • Snelvaren mag in Fryslân alleen in vijf speciale snelvaargebieden. Minimumleeftijd besturen boot • Snelle motorboot: 18 jaar (vaarbewijs). Motorboot, groot schip en zeilboot langer dan 7 meter: 16 jaar. • Motorboot korter dan 7 meter die niet sneller kan dan 13 km/u: 12 jaar. • Zeilbootjes korter dan 7 meter en kleine roeibootjes: geen minimumleeftijd. Bootjes korter dan 7 meter en kleine roeibootjes: geen minimumleeftijd. 27 Kijk voor de gebieden en regels op www.fryslan.frl/ beleidsthemas/ watersport_3397.

GROU MAGAZINE 2018 28

Grou actief en gastvrij in 2018! V Grouster (vrijwilligers-)organisaties werken onder de vlag van ‘Grou Breed’ samen aan voorzieningen, activiteiten en evenementen voor de inwoners en gasten van Grou. ia ‘Grou Breed’ versterken we elkaar en werken we intensief samen, met de gemeente als belangrijke partner en financier. We maken plannen om Grou nog mooier te maken. Bijvoorbeeld de opwaardering en verfraaiing van de entree en het centrum van Grou. Samen zorgen we er ook voor dat er altijd wat te beleven is in Grou en dat er goede voorzieningen zijn voor zowel de inwoners als voor onze gasten. Goede voorzieningen dragen bij aan een gastvrije ontvangst. Gastvrij Grou is inmiddels een begrip dat ervoor zorgt dat bezoekers graag terugkomen. Om een paar voorbeelden te noemen: • Stichting Promotie Grou heeft een InformatiePunt Grou in het centrum, waar je ook terecht kunt voor diverse wandel- en fietsroutes. • Op het nieuwe LED-scherm bij de entree van het dorp worden alle activiteiten in Grou uitnodigend gepresenteerd. • Door het nieuwe herkenningspunt bij de entree van het dorp kan het je straks niet meer ontgaan dat je GROU hebt bereikt. • De nieuwe bewegwijzering geeft je alle informatie over en routing naar interessante locaties in het dorp. • Het Halbertsma’s Plein in het centrum wordt geheel vernieuwd voor een nog aangenamer verblijf. Evenals voorgaande jaren zal de entree bij de rotonde en het centrum worden opgefleurd met mooie bloemen. Ook de fiets- en voetgangerspont Gastvrij Grou, als onderdeel van ‘De 8 van Grou’, is een resultaat van deze samenwerking. Inmiddels werken gemeente en alle ‘Grou Breed’partners aan de plannen voor de volgende periode. Ambities genoeg! Er kunnen geen rechten aan deze afbeelding worden ontleend. 29

InformatiePunt Grou Heb je vragen over één van de vele activiteiten, bezienswaardigheden, overnachtingsmogelijkheden of over het culturele en culinaire aanbod in Grou en omgeving, stap dan binnen bij het InformatiePunt Grou aan het Halbertsma’s Plein. I nformatiePunt Grou wordt gerund door de echte Grouster ambassadeurs. Naast informatie over de mooiste wandel-, vaar- en fietsroutes geven ze je graag uitleg over musea en culturele bezienswaardigheden en evenementen die in het kader van Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018 worden georganiseerd. GROUSTER cadeaubon Te besteden bij de Grouster ondernemers, herkenbaar aan de sticker op het raam met “Wij doen mee”. InformatiePunt Grou is ook de plek voor een dorpsplattegrond, de evenementenagenda, typisch Grouster producten en andere leuke souvenirs. Uniek is de Grouster Cadeaubon die je bij de meeste ondernemers, winkeliers en horeca in Grou kunt besteden. InformatiePunt Grou biedt ook de gelegenheid om kennis te maken met de vele winkels en hun aanbod. Naast wetenswaardigheden over Grou is er ook veel informatie te vinden over het aan Grou grenzende Nationaal Park De Alde Feanen. Op de website van InformatiePunt Grou www.grou.nl zoek en boek je de leukste activiteiten online. Ook vind je op www.grou.nl de activiteitenkalender en informatie over de leukste uitjes in en rondom Grou. Blijf op de hoogte via de nieuwsbrief of volg Facebook, Twitter en Instagram @zonniggrou. InformatiePunt Grou: Halbertsma’s Plein 12 T: +31(0)566 659933 E: informatiepunt@grou.nl W: www.grou.nl @zonniggrou - #zonniggrou zonniggrou zonnig_grou Verkrijgbaar bij InformatiePunt Grou, Bruna Grou en Silersshop GROU MAGAZINE 2018 30 #zonnig Grou

OPENINGSTIJDEN 1 maart tot 1 mei maandag t/m zondag van 10.00 – 14.00 uur 1 mei tot 1 oktober maandag t/m zondag van 10.00 – 17.00 uur 1 oktober tot 1 maart woensdag, vrijdag & zaterdag van 10.00 – 14.00 uur Op momenten dat het InformatiePunt Grou gesloten is, ben je van harte welkom bij het TIP in museum Hert fan Fryslân aan de Stationsweg 1 in Grou. Geopend op woensdag t/m zondag van 13.30 – 17.00 uur. (Advertorial) Tentenmakerij Molenaar Tentenmakerij Molenaar is opgericht in 2010. Wij zijn partner van Zeilmakerij Molenaar Grou die al 130 jaar bestaat en niet meer weg te denken is uit de watersportwereld. G een boot is hetzelfde. Wij houden daar rekening mee en streven naar de perfecte oplossing voor elk schip; de afweging tussen functionaliteit en design. De lijnen op elke boot zijn karakteristiek voor haar uiterlijk en dus essentieel voor het ontwerp van een kap. Daarnaast zijn de wensen van de klant bepalend voor de functionaliteit en het gevoel van comfort. 31 Deze factoren samen leiden tot een perfect passend canvasproduct of reparatie van hoogwaardige kwaliteit. Het team van Tentenmakerij Molenaar zet zich elke dag in om de hoogste mate van kwaliteit te waarborgen. De aandacht voor de klant is net zo belangrijk. We zien u graag bij Tentenmakerij Molenaar aan de SINGEL 24 in GROU. Tel: +31 (0)6-535 29 515.

BOUWEN IN VERTROUWEN Jister 1, 9001 XX Grou | T 0566 62 20 88 | M 06 53 414 848 | www.dijkstrabouw.nl GROU MAGAZINE 2018 32

Evenementen 2018 Voor actuele informatie zie www.grou.nl en www.degrouster.nl verderop meer info JANUARI 1 6 7 7 8 14 Nieuwjaarsduik, strandje Wilhelminastraat www.nieuwjaarsduikgrou.nl Haak mee aan “De grootste gehaakte deken van de wereld” voor LF2018, Haakcafé MFC Friesma State van 10.00 – 12.00 uur De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 11.00 – 15.30 uur K-klasse Wintercup voor radiografische zeiljachten, Zeilcentrum aanvang 12.00 uur, www.kwvfrisia.nl Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Klinke & daverje. Opening Halbertsmajaar Grou2018: lezing door Halbertsma-biografe Alpita de Jong over de gebroeders Halbertsma, rijkelijk voorzien van muziek door het trio Hein Jaap Hilarides, met moderne liederen uit de Rimen en Teltsjes, Sint Piterkerk aanvang 15.00 uur, nazit in de Treemter tot 18.00 uur. www.klinkeendaverje.frl 15 18 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Stifting Grou, Klaas Stelma vertelt over de geschiedenis van de Sint Piterkerk en Hepke Hiemstra over de geschiedenis van Grou. HR Oostergoo aanvang 19.30 uur 6 JAN Haakcafé 29 25 26 19,20 Kritetoaniel Grou speelt het toneelstuk “Chez Cherard”, een komedie met een Franse slag. Restaurant Oan ’t Wetter, aanvang 20.00 uur 21 22 23 K-klasse Wintercup voor radiografische zeiljachten, Zeilcentrum aanvang 12.00 uur, www.kwvfrisia.nl Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur IVN de Lege Midden, jaarvergadering voor leden - 19.30 uur en vanaf 20.45 uur een lezing m.m.v. Ian Borwell. Naast vogels en fietsen is fotografie een hobby van dhr. Borwell. Hij fotografeert o.a. vogels, landschappen en vlinders. Catechisatielokaal Kerkstraat 3. Info 0566 840503 UVV organiseert een Bingo voor 55+, restaurant MFC Friesma State, aanvang 14.30 uur Opening Leeuwarden-Fryslân 2018. Iedereen wordt uitgenodigd een verhaal te vertellen a.d.h.v. een voorwerp, waarvan je vindt dat het mee moet de toekomst in. Museum Hert fan Fryslân, Stationsweg 1 en het Mineralogisch museum, Leechlân 22 van 19.00 – 22.00 uur Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur 26 JAN LWD-Fryslân 2018 EVENEMENTEN 2018 33

4 FEB 17 FEB K-klasse Aankomst Sint Piter FEBRUARI 3 4 4 5 9 Haak mee aan “De grootste gehaakte deken van de wereld” voor LF2018, Haakcafé MFC Friesma State van 10.00 – 12.00 uur 16,17 Sint Pitermearke ”It Lân fan Neat”, HR Oostergoo aanvang 19.30 uur 17 De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 11.00 – 15.30 uur K-klasse Wintercup voor radiografische zeiljachten, Zeilcentrum aanvang 12.00 uur, www.kwvfrisia.nl Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Pubavond, lezing “Seaquest”, het gezin Huib Jan de Graaf heeft met het zeilschip de Seaquest 4 jaar over de wereld gevaren. In een boeiend verhaal met prachtige beelden neemt De Graaf je mee in alles wat ze hebben beleefd. Zeilcentrum aanvang 20.00 uur, www.kwvfrisia.nl 9 9 Sint Piterbeurs, met spelletjes voor jong en oud, een verloting en het draaiend rad met mooie prijzen, HR Oostergoo, van 9.30 – 17.30 uur Opzetactie Swarte Pyt, groep 1 t/m 4 mogen hun schoentje brengen bij HR Oostergoo van 15.00 – 17.30 uur, waar Swarte Pyt tot 16.30 uur aanwezig zal zijn. 9 12 14 16 Sint Piter Bingo! HR Oostergoo aanvang 20.00 uur Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Swarte Pyt in de Sporthal, een spelletjesmiddag voor groep 1 t/m 6 met leuke prijsjes, aanvang 14.00 uur – 15.30 uur Ledenvergadering HSV, met als gast top roofvisser Bertus Rozemeijer, MFC Friesma State aanvang 19.30 uur GROU MAGAZINE 2018 34 18 18 18 19 19 21 21 Aankomst Sint Piter, Nieuwe Kade 10.30 uur ontvangst op het Halbertsma’s Plein en daarna in optocht door het dorp m.m.v. Apollo, Strûs-Yn, gezellig koffiedrinken voor (oud-)Grousters in HR Oostergoo, aanvang 11.30 uur Op bezoek bij Sint Piter, de allerkleinsten tot 4 jaar kunnen kennismaken met Sint Piter en Swarte Pyt in de Sint Piterkerk, vanaf 16.00 uur Koopzondag (met spelletjes en de slaapkamer van Sint Piter) – vanaf 12.00 uur Sint Piterkerkdienst, Sint Piterkerk aanvang 9.30 uur K-klasse Wintercup voor radiografische zeiljachten, Zeilcentrum aanvang 12.00 uur, www.kwvfrisia.nl Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Sint Pitermearke ”It Lân fan Neat” HR Oostergoo aanvang 19.30 uur Sint Pitermearke “It Lân fan Neat” familievoorstelling, HR Oostergoo aanvang 14.00 uur Uitzwaaien van Sint Piter, op It Grien wordt om 17.30 uur afscheid genomen van Sint Piter en Swarte Pyt, daarna vertrekken ze weer vanaf de Nieuwe Kade 22,23 Sint Pitermearke ”It Lân fan Neat” en 24 HR Oostergoo aanvang 19.30 uur 22 26 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur verderop meer info UVV organiseert een Bingo voor 55+, restaurant MFC Friesma State, aanvang 14.30 uur

10 & 11 MAART Merenloop 17 & 18 MAART Mingd Koar Grou MAART 1 12 Stifting Grou: “De nuvere wrâld fan Gabe Skroar” Eddy v.d. Noord fan de Stichting Gabe Skroar fertelt oer de kulturele ynfloed fan de Halbertsma’s. Tjalling Halbertsma oer syn tiid yn Grou en dêrnei en oer de famylje Halbertsma. HR Oostergoo - 19.30 oere 3 4 4 5 9 9 Haak mee aan “De grootste gehaakte deken van de wereld” voor LF2018, Haakcafé MFC Friesma State van 10.00 – 12.00 uur De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 11.00 – 15.30 uur K-klasse Wintercup voor radiografische zeiljachten, Zeilcentrum aanvang 12.00 uur, www.kwvfrisia.nl Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Vogelwacht Grou: filmavond, MFC Friesma State aanvang 20.00 uur Pubavond, lezing “De krachten van de Waddenzee”, Hans Boogert neemt je mee in zijn prachtige interessante verhaal met schitterende beelden. Zeilcentrum aanvang 20.00 uur, www.kwvfrisia.nl 10 Merenloop, Wandeltocht van 18 of 28km. www.merenloop.nl 11 11 48e Merenloop, Kidsrun, hardlopen 5-10-14 km. www.merenloop.nl Noord Nederlandse Kampioenschappen Micro Magic, in de kom nabij Zeilcentrum, van 11.00 – 15.30 uur, www.kwvfrisia.nl 17 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Gezellige muziekochtend voor kinderen van 4-7 jaar met de thema’s lente, groeien en nieuw leven. De Boei van 9.30-10.30 uur. Opgave vóór 16 maart bij Janke Ybema 06 48164745. Organisatie Jeugdcommissie Sint Piterkerk. 17,18 Mingd Koar Grou o.l.v. Hans Algra, Passieconcert met Love Unknown van Malcolm Archer, vocale solisten en orgel. Sint Piterkerk, zaterdag van 19.30-22.00 uur en zondag van 14.00-16.30 uur. www.grousterkoar.nl 18 K-klasse Wintercup voor radiografische zeiljachten, Zeilcentrum aanvang 12.00 uur, www.kwvfrisia.nl 19,26 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur 29 UVV organiseert een Bingo voor 55+, restaurant MFC Friesma State, aanvang 14.30 uur 31 Museum Hert fan Fryslân, opening grote LF2018 expositie Joost Halbertsma, wereldburger uit Grou APRIL 2 7 De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 11.00 – 15.30 uur Haak mee aan “De grootste gehaakte deken van de wereld” voor LF2018, Haakcafé MFC Friesma State van 10.00 – 12.00 uur verderop meer info EVENEMENTEN 2018 35

20 t/m 22 APRIL 27 APRIL Opening Watersportseizoen Vrolijke Vrijmarkt 9 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur 21 9 t/m Nationale museumweek. Informeer naar 15 de activiteiten in de Grouster musea. 14,15 De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 11.00 – 15.30 uur 14,15 Voorjaarsconcert Muziekclub THC Oostergoo Op zaterdagavond 14 april om 20.00 uur en zondagochtend 15 april om 11.00 uur. Toegang gratis. Info: www.muziekgroepthcoostergoo.nl 14,15 Voorjaarswedstrijden voor alle Open Klassen op Pikmar en Wide Ie, www.kwvfrisia.nl 16 20 20 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Suteltocht met GWS schouwen, vanaf de Nieuwe Kade, organisatie GWS Aankomst Zeilkoningin en hofdame op het Grouster Skûtsje aan de Nieuwe Kade bij HR Oostergoo en opening van het Watersportseizoen. Zie voor het programma www.grouaktief.nl 20,21 Feestelijke Opening Watersportseizoen Grou, en 22 activiteiten en feestelijkheden, zie voor het programma www.grouaktief.nl 20,21 Voorjaarskermis tijdens Opening Watersportseizoen en 22 Drie dagen lang kermis in het centrum van Grou. 28 23 6 27 27 22 “Kin wol, kin net” demo zeilwedstrijden met GWS schouwen, Nieuwe Kade SUPAway Grou organiseert de Grouster SUP en Sloep Tour & Lunch door NP De Alde Feanen. Start om 10.00 uur bij het Zeilcentrum. Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur UVV organiseert een Bingo voor 55+, restaurant MFC Friesma State, aanvang 14.30 uur Start vaarseizoen pontjes fietsroute De 8 van Grou. Kijk voor de vaartijden op www.de8vangrou.nl Vrolijke Vrijmarkt op Koningsdag van 10.00 - 15.00 uur rond de Sint Piterkerk, organisatie buurtvereniging “Om ‘e Toer”. Theetuin aanwezig. 20e Roeisloepenrace Grou, 4de lustrum, jubileumwedstrijd over een afstand van ruim 20 km met deelnemende teams uit alle windstreken. Waterhostel Oer ’t Hout aanvang 12.00 uur. www.roeiracegrou.nl 29 30 Kofferbak Sale, Aquaverium van 10.00 - 15.00 uur. De grootste Kofferbak Sale van Fryslân. Kofferbak Sale Grou Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur verderop meer info GROU MAGAZINE 2018 36

12 MEI 14 JUNI Halbertsma-ontbijt Frisia Cupwedstrijden MEI 4 Nationale Dodenherdenking. Om 19.30 uur kranslegging bij het monument aan de Stationsweg. Aansluitend stille tocht naar de begraafplaats met bloemlegging bij de graven van gevallen Grousters. De stille tocht eindigt om 20.45 uur in de Sint Piterkerk met een herdenkingsdienst. 5 6 7 12 Haak mee aan “De grootste gehaakte deken van de wereld” voor LF2018, Haakcafé MFC Friesma State van 10.00 – 12.00 uur De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 11.00 – 15.30 uur Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Klinke & daverje, Halbertsma-ontbijt met verrassende belevingen en culturele intermezzo’s. Starteiland in de Pikmar, overtocht tussen 05.00 en 05.30 uur www.klinkeendaverje.frl 12,13 Nationale Molendag 14 17 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Frisia cupwedstrijden, Pikmar aanvang 19.30 uur, www.kwvfrisia.nl 19,20 GWS Pinksterdriedaagse, hardzeilen met en 21 GWS Schouwen – 12 Voetsjollen – Valken – Lasers/ Piko’s – 16m2 op Pikmar en Wide Ie 24 26 Frisia cupwedstrijden, Pikmar aanvang 19.30 uur, www.kwvfrisia.nl Open dag Bezoekerscentrum Earnewâld 12.00 – 16.00 uur EVENEMENTEN 2018 37 – Larken – Optimisten – Randmeren e.a. 3 25,26 Vier De Alde Feanen - Fête de la Nature en 27 Een groot aantal ondernemers in en rondom Nationaal Park De Alde Feanen organiseren allerlei activiteiten voor jong en oud. Het programma is te vinden op www.np-aldefeanen.nl en op vierdealdefeanen. 26,27 Verhalenvertellers aan het woord, bij de fietspontjes Gastvrij Grou Hellingshaven, de Burd en de Snoekcbears in de Grêft, van 10.00 – 12.00 uur en van 14.00 – 16.00 uur. www.klinkeendaverje.frl 27 28 31 JUNI 2 2 3 Kofferbak Sale, Aquaverium van 10.00 - 15.00 uur. De grootste Kofferbak Sale van Fryslân. Kofferbak Sale Grou Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Frisia cupwedstrijden, Pikmar aanvang 19.30 uur, www.kwvfrisia.nl Haakcafé MFC Friesma State van 10.00 - 12.00 uur Friese Kampioenschappen vissen junioren. De jeugd vist dit jaar weer in de wateren op het Industrieterrein bij Grou. Opgave via www.sportvisserij.frl De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 11.00 – 15.30 uur Zeilwedstrijden oude klassieke schepen op Pikmar en Wide Ie. Oud Hout. Friesche Competitie Rond- en Platbodems, met deelname van Tjotters - Friesche Jachten - Boeiers - GWS Schouwen. www.kzvoostergoo.nl

o.a. 7 JUNI Gabe Skroar 9 JUNI Slootjesdag 4 7 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Klinke & daverje, première Gabe Skroar, tragikomisch locatietheater, met in de hoofdrol Freark Smink, aanvang 21.00 uur. Voor speeldata en informatie www.klinkeendaverje.frl 7 Frisia cupwedstrijden, Pikmar 19.30 uur www.kwvfrisia.nl 8,9,10 Open Nederlandse Kampioenschap Hansa Klasse. Hansa’s zijn boten die geschikt zijn voor mensen met een beperking (Alles is Mooglik), op Pikmar en Wide Ie, www.kwvfrisia.nl 9 Slootjesdag voor 5 tot 10 jaar, 10.00 - 12.00 uur. Ontdek de wondere waterwereld met IVN De Lege Midden. Beleef- en avonturentuin ter hoogte van Súdfinne10. Opgave 06 23904769 9 11 12 13 14 15 Klinke & Daverje, Gabe Skroar, tragikomisch locatietheater, met in de hoofdrol Freark Smink, aanvang 21.00 uur Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Klinke & daverje, Gabe Skroar, tragikomisch locatietheater, met in de hoofdrol Freark Smink, aanvang 21.00 uur Nationale Buitenspeeldag. speeltuinengrou. Lekker rennen, vliegen en spelen. De TV uit en het buitenspelen aan. Frisia cupwedstrijden, Pikmar aanvang 19.30 uur, www.kwvfrisia.nl Open Tuinavond van Volkstuinvereniging Grouw op het complex aan de Molesingel (naast de rioolwaterzuiveringsinstallatie). Bekijk de 45 tuinen van verschillende grootte, waarop door de leden allerlei groenten- en fruitsoorten worden geteeld. Van 19.00 – 21.00 uur. GROU MAGAZINE 2018 15,16 Klinke & daverje, Gabe Skroar, tragikomisch locatietheater, met in de hoofdrol Freark Smink, aanvang 21.00 uur 18 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur 19,20 Klinke & daverje, Gabe Skroar, tragikomisch locatietheater, met in de hoofdrol Freark Smink, aanvang 21.00 uur 21 Frisia cupwedstrijden, Pikmar aanvang 19.30 uur, www.kwvfrisia.nl 22,23 Klinke & daverje, Gabe Skroar, tragikomisch locatietheater, met in de hoofdrol Freark Smink, aanvang 21.00 uur 25 28 JULI 1 1 4 5 7 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Frisia cupwedstrijden, Pikmar aanvang 19.30 uur, www.kwvfrisia.nl Kofferbak Sale, Aquaverium 10.00 - 15.00 uur. De grootste Kofferbak Sale van Fryslân Kofferbak Sale Grou De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 11.00 – 15.30 uur Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde Vermaning, 13.30 - 17.00 uur Frisia cupwedstrijden, Pikmar aanvang 19.30 uur, www.kwvfrisia.nl Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde Vermaning, 13.30 - 17.00 uur verderop meer info 38 Grou 2018

24 JULI 27 JULI Markol Opstapdag Skûtsjewike 7,8 11 12 171ste Open wedstrijden en 58ste Nationale Princenhoftocht op Pikmar en Wide Ie, KZV Oostergoo i.s.m. WV De Meeuwen Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde Vermaning, 13.30 - 17.00 uur Frisia cupwedstrijden, Pikmar aanvang 19.30 uur, www.kwvfrisia.nl 14,18 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde Vermaning, 13.30 - 17.00 uur 18,19 De Bunker Commandopost Grou, Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 13.00 – 16.00 uur 19 20 21 23 24 Frisia cupwedstrijden, Pikmar aanvang 19.30 uur, www.kwvfrisia.nl De Bunker Commandopost Grou, Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 13.00 – 16.00 uur Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde Vermaning, 13.30 - 17.00 uur Orgelconcert, organist Carl Visser bespeelt het Van Dam orgel in de Sint Piterkerk, aanvang 20.00 uur, informatie www.carlvisser.nl Opstapdag met de MS “Markol”, vaarevenement voor mensen met een beperking. De mogelijkheid wordt geboden om samen met nog 1 persoon kosteloos mee te varen, van 13.00 - 16.30 uur. Markolsteiger a.d. Oedsmawei. Opgave info@msmarkol of 06 38143728 25 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde Vermaning, 13.30 - 17.00 uur 25,26 De Bunker Commandopost Grou, en 27 Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 13.00 – 16.00 uur 31 30 30 27 t/m Skûtsjewike Grou, nautische activiteiten. 5/8 Fietsen, varen, zeilen en genieten. skutsjewike 28 28 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde Vermaning, 13.30 - 17.00 uur Splashtival, veel muziek en leuke activiteiten. Bij Zeilcentrum, Wilhelminastraat. Info: splashtivalgrou, aanvang 13.00 uur 28,29 Regenboogevenement op Pikmar en Wide Ie, www.kwvfrisia.nl 29 PrikMar, foodfestival met foodtrucks op het festivalterrein bij het Zeilcentrum. Van 12.00 – 22.00 uur Orgelconcert, een gast-organist bespeelt het Van Dam-orgel in de Sint Piterkerk, aanvang 20.00 uur, informatie www.carlvisser.nl Nautische fiets- en vaartocht. Een verrassende route van 25 km voor het hele gezin met een varende oversteek. Start tussen 16.00 en 19.00 uur op het Halbertsma’s Plein Matchracen, wedstrijdzeilen tussen twee gelijkwaardige boten om de fel begeerde Skûtsjewike KWV Frisia Matchrace-bokaal, aanvang 18.00 uur, www.kwvfrisia.nl 31 Terrassenavond, met straattheater en muziek, vanaf 20.00 uur AUGUSTUS 1 1 EVENEMENTEN 2018 39 Sloepentocht, een tocht met muziek, acts, gekkigheid en cabaret. Afvaart Suderkade om 19.15 uur Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde Vermaning, 13.30 - 17.00 uur

JULI & AUG 4 AUG Orgelconcerten Start SKS Skûtsjesilen 1,2,3 De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 13.00 – 16.00 uur 2 Praamzeilen voor teams. Deelname voor bedrijven, vriendengroepen, buren enz. Aanvang 15.00 uur. Na afloop een heerlijk buffet in de tent op het Halbertma’s Plein . 2 3 3 4 4 Muzikale praamvaartocht. Een vaartocht met pramen met een muzikale omlijsting op en rond de Pikmar. Aanvang 19.00 uur The first European Sports for All Games, met diverse watersportactiviteiten, www.esfag2018.eu Opening van het SKS Skûtsjesilen 2018 met ’s avonds de loting op het Halbertsma’s Plein. Optreden van Shantykoor De Pikbroeken ’s avonds in centrum Grou. Start SKS Skûtsjesilen in Grou, om 14.00 uur op de Pikmar, www.skutsjesilen.nl Prijsuitreiking Skûtsjesilen met aansluitend feest op het Halbertsma’s Plein. 4 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde Vermaning, 13.30 - 17.00 uur 5 5 5 6 8 Schippersdienst, 10.00 uur in de Doopsgezinde Vermaning, kerkdienst met een maritiem karakter. Simmerdei, feestelijke afsluiting van de Skûtsjewike met kraampjes en muziek. Van 11.00-17.00 uur. www.grouaktief.nl De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 11.00 – 15.30 uur Orgelconcert, een gast-organist bespeelt het Van Dam-orgel in de Sint Piterkerk, aanvang 20.00 uur, informatie www.carlvisser.nl Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde Vermaning, 13.30 - 17.00 uur GROU MAGAZINE 2018 40 6 8,9,10 De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 13.00 – 16.00 uur 11 13 15 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde Vermaning, 13.30 - 17.00 uur Orgelconcert, gast-organist Kees Nottrot bespeelt het Van Dam-orgel in de Sint Piterkerk, aanvang 20.00 uur, informatie www.carlvisser.nl Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde Vermaning, 13.30 - 17.00 uur 15,16 De Bunker Commandopost Grou, en 17 Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 13.00 – 16.00 uur 18,22 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde en 25 Vermaning, 13.30 - 17.00 uur 25,26 Friese competitie Rond- en Platbodems - Tjotters - Friese Jachten - Boeiers - GWS Schouwen, op de Wide Ie bij De Veenhoop, www.kzvoostergoo.nl 29 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde Vermaning, 13.30 - 17.00 uur SEPTEMBER 1 2 5 Bezichtiging Sint Piterkerk, 13.30 - 17.00 uur De Bunker Commandopost Grou, Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 11.00 – 15.30 uur Merketimmerjen voor kinderen. speeltuinengrou. Bouw een coole hut of wat je ook maar wilt. Frisia cupwedstrijden, Pikmar aanvang 19.30 uur, www.kwvfrisia.nl verderop meer info

7 t/m 10 SEPT FFF Merke 13 OKT Zeilmarathon 7 - 10 Grouster Merke, dorpsfeest van Grou. Zie voor programma www.fffgrou.nl OKTOBER 1,6 8 8 8,9 Bezichtiging Sint Piterkerk, 13.30 - 17.00 uur Skipkesilen, www.kwvfrisia.nl 158e Hardzeildagen - merkewedstrijden op Pikmar en Wide Ie, www.kwvfrisia.nl 8,9 Open Monumentendag, Museum Hert fan Fryslân en het Raadhuis open voor publiek. 15,16 De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 11.00 – 15.30 uur 15,16 GWS kampioenschappen en Valken-evenement voor GWS Schouwen - 12 Voetsjollen - Valken - Lasers/ Piko ‘s - 16m2 – Larken - Optimisten - Randmeren, op Pikmar en Wide Ie www.grouwsterwatersport.nl 27 29 UVV organiseert een Bingo voor 55+, restaurant MFC Friesma State, aanvang 14.30 uur BACH-dag, op verschillende locaties in Grou kun je kennis maken met de muziek van J.S. Bach, o.a. m.m.v. het kamermuziekensemble Het Consort 3.0. Vanaf 12.00 uur met ’s avonds een Bach-concert als afsluiting. Een Bach-hap nuttigen, koffiedrinken en proeverijen bij de Horeca op diverse locaties. sintpiterconcerten@gmail.com 30 30 Kofferbak Sale, Aquaverium 10.00 - 15.00 uur. De grootste Kofferbak Sale van Fryslân. Kofferbak Sale Grou Laatste vaardag pontjes fietsroute De 8 van Grou. Info www.de8vangrou.nl 6,7 7 8 13 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur SplashSailing Tour, Vaarwelkom op Pikmar en Wide Ie, WV De Meeuwen i.s.m. KWV Frisia De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 11.00 – 15.30 uur Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur 5e Grouster Zeilmarathon, prestatietocht van 50 km met open zeilboten. Info www.grousterzeilmarathon.nl 20,21 Regio Finale van de 16m2 klasse op Pikmar en Wide Ie, www.kwvfrisia.nl 15,22 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur 25 27 29 UVV organiseert een Bingo voor 55+, restaurant MFC Friesma State, aanvang 14.30 uur Spokentocht. Griezelen in Grou! Durf jij het aan? Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur NOVEMBER 3 4 4 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 11.00 – 15.30 uur Klinke & daverje, RUR met Gabe Skroar, Tjalling Halbertsma en Ruerdsje Halbertsma. Het Theehuis, aanvang 11.00 uur. www.klinkeendaverje.frl speeltuinengrou EVENEMENTEN 2018 41

8 & 9 DEC Proef Grou 23 DEC Kerst Sing In 5,12 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur 10,17 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur 17 19 25 Klaverjasclub “Oan ‘e Mar” organiseert haar jaarlijkse klaverjastoernooi. Nadere informatie jvoosten@wxs.nl, tel. 06 5393771 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Sint Piterkerk, Requiem van Mozart, uitgevoerd door gerenommeerde solisten, begeleid door Carl Visser op orgel. De muzikale leiding is in handen van Gerben v.d. Veen. Aanvang 16.00 uur. Reserveren sintpiterconcerten@gmail.com 26 29 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur UVV organiseert een Bingo voor 55+, restaurant MFC Friesma State, aanvang 14.30 uur DECEMBER 1 Klinke & daverje, brassband Apollo en popkoor Sjonge Jonge “in concert”. Een gezamenlijk optreden met de werken van de Halbertsma’s als inspiratiebron. www.klinkeendaverje.frl 1 2 3 8,9 Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur De Bunker Commandopost Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging van 11.00 – 15.30 uur Haakcafé MFC Friesma State van 14.00 - 16.00 uur Proef Grou, Halbertsma’s Plein, vanaf 15.00 uur GROU MAGAZINE 2018 23 27 Kerst Sing In, Sint Piterkerk, van 19.30 – 22.00 uur. Samen zingen met het koor "Damesakkoord" en er zijn activiteiten rond de kerk voor een goed doel. UVV organiseert een Bingo voor 55+, restaurant MFC Friesma State, aanvang 14.30 uur BRIDGE EN KLAVERJASSEN Half september 2018 – half april 2019 • Klaverjascompetitie klaverjasclub “Oan’e Mar” op donderdagavond in De Bierhalle. Aanvang 20.00 uur. Nieuwe deelnemers welkom. • Bridgedrives bridgeclub “BC Grou” op maandagavond in het Aquaverium. Er worden 4 competities gespeeld van 6 of 7 avonden. Aanvang 20.00 uur. Nieuwe deelnemers welkom. Oktober 2018 Bridge voor beginners en een opfriscursus. Bridgeclub “BC Grou”. Informatie: jvoosten@wxs.nl, tel. 06-53938771. Half september 2018 – half april 2019 Bridgedrives bridgeclub BZRT te Grou op woensdagmiddag in het Aquaverium te Grou. Aanvang 13.30 uur. Er worden 4 competities gespeeld van 6 en/of 7 ronden. Er wordt gespeeld in een A en B lijn. Nieuwe deelnemers zijn van harte welkom. Inlichtingen: G.de Vries, Jetsma 12, 9001 NG, Grou, tel.: 0566 622796. 42

Exposities 2018 MUSEUM HERT FAN FRYSLÂN 2018 Stationsweg 1, Grou. Voor openingstijden en info www.museumhertfanfryslân.nl 31 maart t/m 30 november: “Wereldburger uit Grou” Joost Hiddes Halbertsma en zijn internationale interesses. Een tentoonstelling over de opmerkelijke Europese contacten van deze “Wereldburger uit Grou”. Joost Halbertsma was dominee en taalgeleerde. Hij maakte naam als geleerde op het gebied van oude talen en moderne dialecten. Hij verdiepte zich in vele zaken. Tresoar en het Fries Museum danken hun bestaan aan Joost Halbertsma. Speciaal voor de leerlingen van groep 5 t/m 8 van de basisschool is een educatief programma ontwikkeld. Een bezoek aan de expositie in het museum Hert fan Fryslân maakt onderdeel uit van het lesprogramma. MINERALOGISCH MUSEUM GROU Leechlân 22, Grou. Voor openingstijden en info www.mineralengrou.nl Wie durft? Mineralogisch Museum Grou organiseert de expositie KUNSTSTUKJES met als thema Divers Dromen Durven. Wij nodigen je uit een kunstwerk te maken dat aansluit op dit thema. Schilderijen, textiele werken, sculpturen, alles is mogelijk. Durf je dit aan? Stuur dan een berichtje naar museum@mineralengrou.nl voor nadere informatie. De indientermijn loopt tot uiterlijk 30 maart en de publieksprijs wordt eind september uitgereikt. EVENEMENTEN 2018 43 Informatie bij het InformatiePunt Grou, Halbertsma’s Plein. maart t/m december: De Halbertsma’s in de “Etalage”, prachtige foto’s en illustraties uit de privécollectie van de Halbertsma ’s in de etalages van de Grouster winkeliers en horeca. HET PAND GROU Hoofdstraat 25, Grou. Voor openingstijden en info www.hetpandgrou.nl Het Pand Grou in de Hoofdstraat exposeert wisselende tentoonstellingen van schilderijen, beelden, protex kunst, keramiek, foto’s, sieraden, glaskunst en mooie en exclusieve hebbedingen. Deze worden ingebracht door kunstenaars uit Grou en omgeving. KLINKE & DAVERJE april t/m september: "Om 'e toer" Gabe Skroar en de Lapekoer, de Noarger rún, Sibbel fan de Ryp, de gelagkamer in het Hof van Brussel en de Deagraver. Prachtige verhalen uit de “Lapekoer fan Gabe Skroar”, mooi in beeld gebracht in de tuin rondom de Sint Piterkerk, met audiotour.

GROU MAGAZINE 2018 44

. See you in 2018! H oe we met lef onze kop boven het maaiveld uitsteken om onze eigenwijze manieren grenzeloos aan de wereld te laten zien. Cultuur is dus niet het doel, maar het middel. Ons landschap is het podium en iedereen is uitgenodigd. Een betere toekomst Stel je open voor het onbekende, word verrast door het mysterieuze en ervaar zelf wat het grootste evenement in de Friese geschiedenis betekent. 2018 wordt niet alleen een feest, maar ook een stap naar een betere toekomst. Friezen, Nederlanders en Europeanen steken met lef de handen uit de mouwen en werken aan issues die belangrijk zijn voor toekomstige generaties. Een jaar vol oeh’s en aah’s Op 26 en 27 januari 2018 start het Culturele Hoofdstadjaar met een spetterende opening in de provincie. Het Fries Museum eert Mata Hari en M.C. Escher, beiden afkomstig uit Leeuwarden, met een tentoonstelling van internationale allure. Ruim honderd Friese paarden schitteren in een sprookjesachtig theaterspektakel. Reusachtig prachtig In Harlingen meren indrukwekkende zeilschepen aan tijdens een literaire editie van The Tallships Races en met de komst van de Reuzen van Royal de Luxe beleeft Nederland een primeur: de Franse Reuzen waren nooit eerder in ons land te zien. 11Fountains bezorgt Friesland een permanente Elfstedentocht. Frisse neus halen In Oranjewoud vormt de natuur letterlijk de concertzaal voor klassieke muziekliefhebbers. Ondertussen belooft het Waddengebied door opzienbarende landschapskunst van Sense of Place een nieuwe ontdekking voor cultuurliefhebbers te worden en in 32 kerken komen onbekende verhalen in theatrale producties van Under de Toer tot leven. En wie na uren cultuurstrunen de nacht wil doorbrengen onder de Friese sterren, slaapt in het mooist denkbare hemelbed van Ontwakend Landschap. Dus zorg dat je erbij bent. See you in 2018. Dit is natuurlijk slechts een selectie uit het programma. Kijk voor het volledige overzicht op 2018.nl. Je kunt daar ook direct je tickets boeken. Want 2018 is al begonnen! 45 Vakantie vieren in eigen land was nog nooit zo’n goed idee, want in 2018 is Leeuwarden-Fryslân de Culturele Hoofdstad van Europa. Met meer dan 100 programmaonderdelen laten we zien hoe wij Friezen het leven vieren en daarbij een gezonde planeet achter laten voor de generaties die nog komen. E 26 & 27 JaN N p v E r i G i J N N z a t . o

a p Leeuwarden is in 2018 Culturele Hoofdstad van Europa. Grou zal dit gehele culturele jaar in het teken staan van de vier broers Halbertsma. Joost, Tjalling, Binnert en Eeltje. Allen geboren eind 18e eeuw, wereldburgers uit Grou en iconen van de Friese taal en cultuur. Het programma Klinke & daverje | Grou2018 laat zien hoe belangrijk de vier broers zijn geweest voor Grou, Fryslân, Nederland en zelfs binnen Europa. Bijvoorbeeld op het gebied van de Friese literatuur en het culturele leven in Fryslân en daarbuiten. Klinke & daverje | Grou2018 laat zien dat deze wereldburgers uit Grou ons ook nu nog iets te zeggen hebben. Voor kaartverkoop en actuele informatie over het programma kijk op www.klinkeendaverje.frl @klinkedaverje /klinke.daverje Beleef de Halbertsma’s! We nemen je graag mee, met een gevarieerd programma. Voor elk wat wils. Klinke & daverje Zondag 14 januari Opening Halbertsmajaar Grou2018 Halbertsma-biografe Alpita de Jong neemt je mee in een verrassende lezing over de gebroeders Halbertsma, wereldburgers uit Grou. GROU MAGAZINE 2018 Rijkelijk voorzien van muziek door het trio Hein Jaap Hilarides, met moderne liederen uit de Rimen en Teltsjes. 46 14 JaN z N o i N N G d o E G Grou 2018

Maart t/m december De Halbertsma’s in de ‘Etalage’ In de etalages van de Grouster winkeliers en horeca: prachtige foto’s en illustraties, voorzien van verklarende teksten en korte gedichten. Uit de privé collectie van de Halbertsma's en Tresoar. April t/m september Verhalen in beeld Sibbel fan de Ryp, de gelagkamer Hof fan Brussel, de Noarger Rún, de Deagraver, De Lapekoer fan Gabe Skroar. Verhalen uit ‘De Lapekoer fan Gabe Skroar', mooi in beeld gebracht. April tot en met september, in de tuin rondom de Sint Piterkerk. E 'Wereldburger uit Grou' Joost Hiddes Halbertsma en zijn internationale interesses Een tentoonstelling in museum Hert fan Fryslân over de opmerkelijke Europese contacten van deze ‘Wereldburger uit Grou’. Speciaal voor de leerlingen uit de groepen 5 t/m 8 van de basisschool is een educatief programma ontwikkeld. Een bezoek aan de expositie in het Museum Hert fan Fryslân maakt onderdeel uit van het lesprogramma. Meer info op www.museumhertfanfryslan.nl Zaterdag 12 mei Cultureel Halbertsma-ontbijt bij zonsopkomst Met enkele honderden vroege vogels vaar je 's ochtends vroeg naar het starteiland in de Pikmar. Daar staat een Halbertsma-ontbijt voor je klaar. En terwijl de zon dan rustig opkomt en de contouren van Grou langzaamaan zichtbaar worden, kun je genieten van een verscheidenheid aan verrassende belevingen en culturele intermezzo's. Zaterdag 26 en zondag 27 mei Fête de la nature – verhalenvertellers aan het woord Geniet van bijzondere verhalen uit ‘De Lapekoer fan Gabe Skroar’ bij een drietal-pontjes van de fietstocht ‘De 8 van Grou’. Op 26 en 27 mei tussen 10.00 – 12.00 en 14.00 en 16.00 uur. Première donderdag 7 juni Gabe Skroar, locatietheater Een bijzonder stel, die Halbertsma’s uit Grou: een diepzinnige dominee, een drammerige ondernemer, een drinkende en dichtende arts en een koopman in hout. De kreupele kleermaker Gabe Skroar (Freark Smink) heeft er zijn handen aan vol. Van de ouders van de vier broers kreeg hij de opdracht op ze te passen, om ze bij elkaar te houden. Niet te doen! Ze vliegen alle kanten op. Vanaf een tribune aan het water geniet je in het hart van Friesland van dit unieke tragikomische locatietheater. De acteurs en koorleden spelen rond en op het water, met het schitterende Grou als decor. Een unieke toneelervaring die je niet mag missen! Zondagochtend 4 november RUR yn Grou Gabe Skroar, Tjalling Halbertsma en Ruerdsje Halbertsma - drie opmerkelijke Halbertsma-gasten worden op onnavolgbare wijze geïnterviewd in RUR. Zaterdag 1 december Apollo en Sjonge Jonge ‘in concert’ Gezamenlijk optreden van Apollo en Sjonge Jonge, met de werken van de Halbertsma’s als inspiratiebron. Halbertsma-lezingen Halbertsma-biografe Alpita de Jong verzorgt drie Halbertsma-lezingen. Bij elke lezing is een andere Halbertsma-gastspreker aanwezig. ‘Alles wat er niet meer is van Joost Halbertsma’, ‘Geldhandel in het Bolswarder Nut’, ‘De politieke haan van Westerein’, lees er meer over op www.klinkeendaverje.frl 47

GROU MAGAZINE 2018 48

N Winterzeilen met de K-klasse in Grou B egin januari worden in Grou al weer de eerste wedstrijden gezeild met misschien wel de mooiste boten onder de radiografische zeiljachten: de K-klasse. Een K-jacht is een schitterend gelijnd zeiljacht van 1.90 meter lang dat op afstand wordt bestuurd. Van kiel tot mast meet het schip 2.95 meter en met een zeiloppervlak van bijna één meter staat de K-Klasse garant voor een spectaculaire strijd op het water. En niet te vergeten: perfect te volgen vanaf de wal. Gewoon, naast de beste stuurlui… De K-klasse ontstond 20 jaar geleden en intussen zijn er ca. 500 schepen gebouwd. De klassieke lijnen en het perfecte zeilgedrag hebben gezorgd voor een grote schare liefhebbers. De eenheidsklasse kent zo’n 63 meetpunten waar ieder jacht aan moet voldoen. Alle schepen zijn dus in principe gelijk. Het komt dan ook echt aan op het trim- en wedstrijdinzicht van de stuurman. (Advertorial) Wels Watersport Wereld Wels Watersport Wereld is vanuit het centrum van het dorp verhuisd naar de rand van Grou: BIENSMA 22. Hier hebben we meer ruimte voor onze activiteiten. We zijn in deze 10 jaar in Grou van alleen winkel uitgebreid met een zeilmakerij en wasserij voor tenten en zeilen. I n onze watersportwinkel hebben we bijna geen nee te koop. We proberen een ieder zo goed mogelijk van dienst te zijn en voor de zeilsport hebben we een uitgebreid assortiment. Hier maken we ook verstagingen voor boten tot 9 mtr. Onze zeilmakerij Frisian Sails heeft een eigen ruimte gekregen. Voor reparaties kunt u altijd terecht en deze kunnen meestal dezelfde dag nog worden gedaan. 49 Voor nieuw dektenten, bootkappen huiken etc. hebben we nu de expertise. En ook de boot- caravan- of camperkussens worden hier gemaakt. In onze zeil en tentwasserij kunt u met alle tenten en zeilen voor het wassen en impregneren bij ons terecht. Alle service onder 1 dak! Kom even langs of zie op de website: welswatersportwereld.nl of bel: 0566-840817 Voor de K-Klasse Wintercup wordt er om de 14 dagen op zondagmiddag gezeild in de haven bij het Zeilcentrum Grou. Een prima keus want de haven is mooi overzichtelijk en na de wedstrijden kunnen zeilers en publiek heerlijk op temperatuur komen bij restaurant Meet & Eat in het Zeilcentrum. Wedstrijddata: 7 en 21 januari, 4 en 18 februari en 4 en 18 maart. Vanaf 12 uur. JaN/fEb/Mrt z d o a G

Sint Piter, een feest voor iedereen! Is het de broer van Sinterklaas, een overblijfsel van de Lentefeesten of is het Petrus de Beschermheilige van de Grouster vissers? Er gaan veel verhalen over Sint Piter. Logisch, maar exact weet niemand de geschiedenis van Sint Piter. Wat we wel weten is dat Sint Piter – en niet Sinterklaas - ieder jaar in februari naar Grou komt. Samen met zijn trouwe assistent Swarte Pyt. In februari? Jazeker! Sint Piter komt ieder jaar met zijn boot op de zaterdag vóór 21 februari. Dit jaar op 17 februari. Heel het dorp staat dan op de Kade om hem te ontvangen. Eenmaal aan wal heet de burgemeester hen feestelijk welkom en wordt er volop gezongen. Daarna gaat Sint Piter op zijn Friese paard in een feestelijke optocht met muziek door het dorp. Dan blijft het nog de vraag waarom Sint Piter alleen Grou vereert met een bezoek. Hoogstwaarschijnlijk omdat hij vroeger de beschermheilige was van de Grouster vissers. Zo had hij een aandeel in de Lentefeesten en gaf fruit en snoep aan de kinderen. Misschien is daarom later de Sint Piterkerk in Grou gebouwd en vieren de kinderen op school op 21 februari Sint Piterdag. Dat is ook de dag waarop de heiligman weer vertrekt en wordt uitgezwaaid. Wat een feest! Natuurlijk wordt Sint Piter vergeleken met Sinterklaas. Maar broer of niet, anders dan Sinterklaas heeft hij maar één Swarte Pyt die alles ziet. Een slimme, vriendelijke assistent, waar Sint Piter echt niet zonder kan. Een ander verschil zit ‘m in de kleren. Sint Piter draagt een witte tabberd. En ja, hij zit op een echt Fries paard. Verder worden alle Sint Piter-liedjes in het Fries gezongen en wordt het Sint Piter Mearke in het Fries opgevoerd. Kortom, met Sint Piter heeft Grou een prachtige traditie waar het hele dorp van jong tot oud achter staat. Een feest voor iedereen! s GROU MAGAZINE 2018 50 d 21 fEb W o E N a G

Wat gebeurt er allemaal? Zaterdag 17 februari om 10.30 uur is de aankomst van Sint Piter en Swarte Pyt. Een feestelijke happening inclusief verklede kinderen met Pietenmutsen en zingende vaders, moeders, juffen en meesters. Op de dag van de aankomst is in Hotel Oostergoo de reünie van oud-Grousters: de Strûs-Yn. Ieder jaar schuift Sint Piter aan voor een kopje koffie en oranjekoek. En de kinderen kunnen ook op bezoek bij Sint Piter in de Sint Piterkerk. Kom ook zeker naar het Sint Pitermearke 2018 “It Lân fan Neat”, het sprookje dat als toneelstuk wordt opgevoerd. Bedacht en uitgevoerd door Grouster vrijwilligers. Of neem een kijkje op de Sint Piterbeurs en bingo. Georganiseerd met als doel om de Sint Piter festiviteiten financieel te steunen. En dit jaar verschijnt er een nieuw (voor) leesboek "Hoera, Sint Piter” voor de allerkleinsten met Friese en Nederlandse teksten. Geschreven door Symon Odinga. Bezoek ook het museum “Hert fan Fryslân” voor een permanente expositie over Sint Piter. Kijk voor meer info en het Sint Piter Sjoernaal op Sint Piterkomitee of op www.sintpiter.nl 51

. 48ste editie Merenloop Voorjaarsklassieker uitgegroeid tot tweedaags evenement D oor het enorme succes van de afgelopen jaren is de 48ste editie van de Merenloop wederom een tweedaags evenement van formaat. Voor jong en oud met live muziek, verrassing en vertier. Zaterdag 10 maart is de schitterende wandeltocht in en rond Grou en zondag 11 maart de kidsrun, de trimloop en de 14 km lange hardloopwedstrijd voor echte bikkels. zaterdag 10 maart De Rabobank Wandeltocht gaat zaterdagmorgen 10 maart van start. Met live muziek bij start en finish. De tocht voert je langs de mooiste plekken en natuur in en rond Grou. Langs en zelfs óver het water. Want de route (18 en 28 km) loopt ook dit jaar voor een deel over het prachtige eiland ‘De Burd’. Voor koffie en thee wordt gezorgd en beide afstanden eindigen in Grou, waar je door de organisatie verwelkomd wordt met een welverdiende ambachtelijke kop snert. zondag 11 maart De 1.1 en de 2.5 km Kidsrun (4 tot 12 jaar) Na een gezamenlijke muzikale warming-up vooraf aan de start begint de “Kinderopvang Friesland” kidsloop. Altijd weer een prachtig gezicht. Zeker na de finish: trotse koppies (niet alleen van de kids), een medaille en ook nog een lekkere verrassing toe. Vind je het leuk om met je leeftijdsgenoten mee te doen aan een heuse hardloopwedstrijd, dan kun je meedoen aan de 2.5 km Jeugdloop. Voor de nummers één, twee en drie staat er per afstand een beker klaar. Daarna de hardloopschoenen uit en de springkussens op! GROU MAGAZINE 2018 De 5 of 10 km Merenloop (vanaf 12 jaar) De Merenloop is een trimloop over 5, 10 of 14 km. Bij de 5 en 10 km is het parcours voor het grootste gedeelte verhard. De grootste obstakels van de 14 worden je op deze afstand bespaard. ‘De Tien’ is de klassieke Merenloop in het klein. Inclusief een klein stukje onverhard voor het echte Merenloopgevoel. Daarna moet je het aquaduct voor de tweede keer bedwingen. De 14 km Merenloop (‘De Bikkel’ vanaf 12 jaar) Voor de echte bikkels is er de 14 km trimloop of wedstrijd. Deze voorjaarsklassieker gaat langs het PM kanaal richting het aquaduct. Heb je dit pittige hoogteverschil doorstaan dan verandert het wegdek in een onverhard parcours met de nodige obstakels. Probeer dan je ritme maar eens vast te houden. Daarna terug over de polderdijk en langs het kanaal om voor de tweede keer het aquaduct te bedwingen. Het laatste stuk verhard brengt je terug naar Grou waar de finish en de voldoening liggen te wachten. Kijk voor starttijden, info en inschrijven op www.merenloop.nl en op merenloop Tot ziens op 10 en 11 maart in Grou! En mocht je in 2019 mee willen doen aan de Merenloop, reserveer dan alvast 9 en 10 maart in je agenda voor deze tweedaagse voorjaarsklassieker! 52 10 & 11 Maart z a t E N z o N .

Noord-Nederlands Kampioenschap Micro Magic G rou is dit voorjaar hét centrum voor de Micro Magic zeilklasse. In maart wordt hier namelijk het NoordNederlands Kampioenschap georganiseerd. De Micro Magic zeilklasse is één van de grootste radiografische zeilklassen ter wereld, met alleen al in Nederland zo’n 2.800 zeilnummers. De klasse is vergelijkbaar met de modelboten van het Skipkesilen in Grou, maar dan op afstand bestuurbaar. Een Micro Magic is 53 cm lang en het is een geweldige boot om spannende wedstijden mee te zeilen. En dat gebeurt dus op zondag 11 maart vanaf 11.00 tot ca. 15.30 uur in de havenkom bij het Zeilcentrum Grou. Meer info is te vinden op de website van de landelijke vereniging www.micro-magic.nl (Advertorial) Zeilcentrum Grou Meet&Eat Gelegen aan het Pikmeer bij het strandje vind je Zeilcentrum Grou Meet&Eat. Deze horecagelegenheid heeft een uitstekende locatie om de boot aan te meren, de fiets te stallen of de wandeling te onderbreken om te genieten op ons prachtige terras. J e kunt bij ons terecht voor heerlijke verse koffie met gebak, luxe tosti's, wraps en burgers, maar ook voor plates en pannenkoeken. Of je geniet van een drankje, een speciaal bier of een goed glas wijn met diverse borrelhapjes. All day menu! Wij hanteren één kaart en maken geen onderscheid tussen lunch of dinergerechten. Je bestelt wat je wilt, wanneer je dat wilt! Wat wij daarin zeker kunnen aanraden is het delen van gerechtjes. Pr. Wilhelminastraat 3, 9001 KE Grou • 0566 65 36 69 www.meeteat.zeilcentrumgrou.nl Proeven maar! 53 11 Maart z o N a d G

Welkom in Grou! , Spetterende Opening Watersportseizoen Vrijdag 20, zaterdag 21 en zondag 22 april viert Grou de Opening van het Watersportseizoen met een weekend vol activiteiten voor jong en oud. In het centrum, op de kades en op het water! V rijdagavond meert de nieuwe Sylkeninginne en hofdame met het Grouster Skûtsje aan bij Hotel Oostergoo. Samen met burgemeester Crone openen zij het Watersportseizoen. Na de opening is er o.a. livemuziek. Benieuwd naar de andere activiteiten? Kijk dan even op de grouaktief.nl of openingwatersportseizoengrou. Zodra er meer bekend is, vind je daar de informatie. GROU MAGAZINE 2018 54 a 20,21,22 april , v r . z . z o .

Of doe mee met de Duckrace. Eendjes zijn verkrijgbaar in diverse winkels. Livemuziek op diverse plekken maakt het ook ’s avonds gezellig in Grou. Wil je op zondagochtend de dag sportief beginnen? Doe dan mee aan de Grouster SUP & Sloep Tour van SUPAway vanaf het Zeilcentrum. Voorjaarskermis Ook dit jaar is er het hele weekend Voorjaarskermis met topattracties voor iedereen. Deze kermis mag je niet missen. Mocht je zelf niet in het bezit zijn van een boot, maar toch graag even het water op willen, dan kan dit op zondag. Aan de Nieuwe Kade liggen diverse schepen voor je klaar, om op te stappen voor een vaartochtje. Neem daar ook zeker een kijkje bij de ‘Kin wol Kin net’ wedstrijden van GWS en de verschillende activiteiten van KWV Frisia. Maak jij de mooiste tekening in de Hoofdstraat? Wat is er fleuriger dan een prachtige kleurige straat? Daarom ook dit jaar de straattekenwedstrijd voor kinderen. Actie(f) op het water Kom op zaterdagmiddag naar de Grouster Suteltocht georganiseerd door de GWS. Deze Suteltocht met de Grouster schouwen is een terugblik op vroeger, toen alle levensmiddelen per boot werden rondgebracht. Braderie door het hele centrum van Grou Vast onderdeel van het weekend is de braderie op zondag door het hele centrum van Grou. Vanaf 11.00 uur staan standhouders weer voor je klaar en zijn de winkels geopend. Geniet ondertussen van muziek en andere activiteiten. Na het shoppen kun je heerlijk relaxen op een gezellig terras. Opening Watersportseizoen, een feestelijk weekend vol activiteiten. Je bent van harte welkom! Kijk voor het volledige programma op www.grouaktief.nl. Of volg openingwatersportseizoengrou Tot ziens in Zonnig Grou! 55

d Sylkeninginne en hofdame Geen opening van het watersportseizoen zonder Sylkeninginne en hofdame. Dat is al zo sinds 1970. Een mooie traditie die veel Grousters elk jaar naar de Nieuwe Kade bij Hotel Oostergoo trekt. Want daar meert de Sylkeninginne en haar hofdame aan met het Grouster skûtsje en worden ze welkom geheten door burgemeester Crone. P as dan wordt hun strikt geheim gehouden identiteit bekend. Na deze feestelijke ontvangst opent de Sylkeninginne het watersportseizoen. In Grou is het een eer om een jaar lang Sylkeninginne te zijn. Het is een bijzondere functie waarvoor je door een speciale commissie wordt gevraagd. De Sylkeninginne mag zelf bepalen wie haar hofdame wordt. Beiden zijn officieel aanwezig bij verschillende evenementen, zoals de prijsuitreiking van de eerste SKS wedstrijd Skûtsjesilen, het Skipkesilen en de activiteiten tijdens Simmerdei en het Merke Wykein. Ontvangst door burgemeester Crone op de Nieuwe Kade Terugblik 2017 Traditiegetrouw blikt Grou Magazine terug op het afgelopen watersportseizoen dat geopend werd door Sylkeninginne Martha Dijkstra met haar hofdame Sisca Spijkstra. GROU MAGAZINE 2018 56 20 april v G r a i J

Bijzonder dit jaar was de Grouster suteltocht georganiseerd door de GWS. Sylkeninginne en hofdame mochten tijdens deze activiteit meezeilen in een Grouster skou. Vervolgens mochten ze bij de vernieuwde haven het GWS monument onthullen en daarmee de haven openen. Gezelligheid op de braderie Prijsuitreiking straattekenwedstrijd 57 Aankomst met het Grouster skûtsje onder muzikale begeleiding van Shantykoor De Pikbroeken.

Koninklijke Watersportvereniging Frisia Net zo leren zeilen als Olympisch Kampioen en meervoudig medaillewinnaar Marit Bouwmeester? Het kan bij KWV Frisia. De vereniging waar dit talent is begonnen. E n Marit is niet het enige actieve Frisia-lid dat bovenin de Nederlandse top meezeilt. Bijzonder trots is KWV Frisia dan ook op haar Jeugdcommissie ‘Lyts Begjin’. De Jeugdcommissie stimuleert het jeugdzeilen en maakt de jeugd enthousiast voor het wedstrijdzeilen. Al is Frisia meer dan wedstrijdzeilen alleen. Tal van activiteiten Doel van de vereniging is om de watersport in en rondom Grou te bevorderen. Zo leren kinderen en volwassenen zeilen en worden tal van watersportactiviteiten georganiseerd. Naast het verzorgen van de wedstrijdleiding voor diverse evenementen, organiseert de activiteitencommissie het Skipkesilen, clubwedstrijden voor kajuitjachten en open boten om de KWV Frisia cup, het Single handed weekend, Pub avonden met lezingen, de Grouster Zeilmarathon en nog veel meer. Basisopleiding zeilen De jeugdcommissie van KWV Frisia organiseert ook dit jaar in samenwerking met de AWS Akkrum en zeilschool Pean de "basisopleiding zeilen". Voor de jeugd vanaf ongeveer 8 jaar. De kinderen leren bij Pean in een gezellige sfeer in 2 weekenden de basisbeginselen van het zeilen. De weekenden worden gehouden op 9/10 juni en 30 juni/1 juli. Opgeven kan in het voorjaar bij KWV Frisia. GROU MAGAZINE 2018 Zeilen met een beperking, Alles Is Mooglik Om het zeilen voor mensen met een beperking mogelijk te maken, is binnen KWV Frisia de commissie ‘Alles Is Mooglik’ (AIM) opgericht. Het streven van deze commissie is om iedereen met een beperking, van jong tot oud, te laten genieten van de zeilsport. Hiervoor heeft AIM de beschikking over vijf aangepaste Hansa 303 zeilboten en de voorzieningen van het Zeilcentrum. Zeilcentrum Grou Het Zeilcentrum Grou is een multifunctionele rolstoelvriendelijke accommodatie en uitgerust met een tillift en botenlift. Douches en toiletten zijn ook toegankelijk voor havengasten. Daarnaast beschikt Frisia over goed materiaal en deskundige goed opgeleide vrijwilligers. Het materiaal wordt ook ingezet voor de activiteiten van zusterverenigingen. Koninklijk Zeilvereniging Frisia werd op 28 september 1860 opgericht. Tijdens het 100-jarig jubileum verleende het Koninklijk Huis de vereniging het predicaat “Koninklijk”. 58 Meer informatie over KWV Frisia, aanmeldingen en activiteiten vind je op: www.kwvfrisia.nl 2 i d hElE sEizoEN W E d s 8 t 1 r J E N 0

GWS schouwen, machtich moai om te sjen! 1 De ijzeren GWS schouwen van de vereniging Grouwster Watersport met hun karakteristieke spriettuig, zijn echt machtich moai om te sjen! D it schouwspel vindt o.a. plaatst tijdens het weekend Opening Watersportseizoen op zaterdag 21 april bij de tweede Grouster Suteltocht of zondag 22 april bij de ‘Kin wol, Kin net’ wedstrijden. Andere hoogtepunten zijn o.a. de Pinksterdriedaagse (19 t/m 21 mei) en de GWS kampioenschappen op 15 & 16 september. “De gewone man” De vereniging Grouwster Watersport is opgericht in de jaren dertig om “de gewone man” uit Grou en omgeving aan een betaalbare vaste ligplaats aan de Pikmar te helpen, om te zorgen voor aanlegmogelijkheden in het buitengebied en om zeilwedstrijden voor eenvoudige bootjes te organiseren. De vereniging heeft zo’n 600 leden en is als officiële klassenorganisatie met ca. 90 wedstrijdschouwen aangesloten bij het Watersportverbond. Jeugdtraining skûtsjesilen GWS schouwen worden ook ingezet om Friese jeugd met belangstelling voor het skûtsjesilen te trainen. Dit gebeurt, onder auspiciën van de Vereniging van Schippers en Bemanningen (VSB), door fanatieke jonge skûtsjesilers uit de SKS en IFKS. Bekende namen uit het skûtsjesilen zoals Wietse Bandstra, Alco Reijenga, Lisette Brundel en Wytse Heerschop verlenen hier hun medewerking aan. Kijk voor meer informatie en de wedstrijdkalender op www.grousterwatersport.nl of klassecommissiegws 59 hElE sEizoEN 8 W 2 E r 0 d t s i J d E N

GROU MAGAZINE 2018 60

E Roeisloepenrace D e Stichting Roeisloepenrace Grou organiseert voor de 20e in de roeiwereld met een afstand van ruim 20 km! Het belooft een feestelijke 4e keer de Grouster Roeisloepenrace. Een klassieker lustrum wedstrijddag te worden met deelnemende teams uit alle windstreken. Alle klassen dames en heren zijn aanwezig. Dus na verwachting ruim 70 sloepen op de Grouster wateren. Kom 28 april naar Grou en moedig de roeiteams aan vanaf de kade en geniet van deze sfeervolle dag. Aanvang 12.00 uur. Voor meer informatie kijk op www.roeiracegrou.nl of op roeirace. 1 Fête de la Nature – Vier De Alde Feanen V an 25 tot en met 27 mei 2018 vinden er in en rondom het Nationaal Park De Alde Feanen diverse activiteiten plaats onder de vlag van het landelijke festival Fête de la Nature. Ondernemers uit Earnewâld, Grou, Oudega, De Veenhoop, Warten en Wergea openen hiervoor gezamenlijk hun deuren. Met het thema Vier De Alde Feanen worden bezoekers uitgenodigd om op een feestelijke manier van de natuur te genieten. In het jaar 2018 van Leeuwarden - Fryslân Culturele Hoofdstad is De Alde Feanen hoofdlocatie van dit landelijke natuurfestival. Tijdens het festival is ook de Open Dag van het Bezoekerscentrum van het Nationaal Park. Dus zeker een reden om de Facebookpagina in de gaten te houden: vierdealdefeanen Verhalenvertellers aan het woord T 61 0 ijdens het weekend van Vier de Alde Feanen kun je genieten van bijzondere verhalen uit de ‘Lapekoer fan Gabe Skroar’. Bij de pontjes Gastvrij Grou, De Burd en De Snoeckbears van de fietstocht ‘De 8 van Grou’ nemen verhalenvertellers je mee naar de wereld van Gabe Skroar. 28 april t a z a , 8 t . 2 1 r 8 25,26,27 MEi d , a G 2 z . 0 z . v o r

• Dealer Nanni dieselmotoren • Separ en DEBUG filter en anti dieselbacterie • Dieseltank reiniging Jachtwerf de Blieken • Garde Jagerswei 4 • 9001 ZP Grou Tel. 06 - 53 43 01 31 • info@deblieken.nl GROU MAGAZINE 2018 62

Open Nederlands Kampioenschap B HANSA KLASSE 0 egin juni strijden de beste zeilers uit binnen- en buitenland om het Open Nederlands Kampioenschap Hansa klasse. De Hansa is speciaal ontworpen voor mensen met een beperking, maar is ook toegestaan voor valide zeilers. “Zeilen is voor iedereen", dat is het motto van de Hansa Klasse Nederland. KWV Frisia heeft inmiddels 5 van dergelijke boten in gebruik. Bij het NK wordt gevaren in de Hansa 303 en de Hansa Liberty. Deze laatste is veelal fullservo-gestuurd, wat betekent dat de stuurman de boot elektrisch kan bedienen. De Nederlandse zeilers zijn oppermachtig in de servogestuurde boten en eindigden op het EK 2017 in het Franse Mèze op 1, 2 en 3. Tijdens het NK worden er per dag 2 à 3 wedstrijden van ongeveer 50 minuten gevaren. In de Hansa 303 verdedigt Frisia-zeiler Daan Waterlander zijn Nederlandse titel. Dus kom 8, 9 en 10 juni naar het Zeilcentrum Grou om Daan en z’n Nederlandse teamgenoten manmachtich aan te moedigen. Slootjesdag: word een echte slootjesexpert! L E 1 ekker spetteren met water, ha!… nu mag het. Ontdek de wondere waterwereld met IVN De Lege Midden. Aan de slag met schepnetten, microscoop, loepjes en zoekkaarten en neem een kijkje in de wereld van bootsmannetjes, kokerjuffers en schaatsenrijders. En kikkers, stekelbaarsjes en salamanders niet te vergeten. Hoe zien ze er precies uit? Wat eten ze? IVN stelt het materiaal beschikbaar en helpt je om een echte slootjesexpert te worden. Deze activiteit is voor kinderen van 5 tot 10 jaar die samen met hun (groot)ouders willen ontdekken hoe bijzonder het leven is in een doodgewone sloot. Zaterdag 9 juni van 10.00 tot 12.00. Locatie: Beleef- en Avonturentuin ter hoogte van Súdfinne 10. Meer info: www.ivn.nl/afdeling/de-lege-midden Opgave: 0566 840503 • Kosten: geen 63 t a 9 JuNi Je bent van harte welkom! z , 8 a . 2 1 t 8,9,10 JuNi r 8 , d a G z 2 . z 0 . v o r

SERVICE BOUWMARKT VERFSPECIALIST WATERSPORTSHOP Stationsweg 86 9001 EJ Grou Tel: 0566 62 34 63 grou@multimate.nl - www.multimate.nl GROU MAGAZINE 2018 64 WWW.DEENTOERAAZJE.NL Volg ons op: Facebook en Instagram

Haakcafé Grou haakt aan LF2018 Eind 2015 heeft het Haakcafé het dekenproject van de Paletgroep “geadopteerd”. Met honderden andere haaksters uit Fryslân en zelfs ver daarbuiten, wordt samengewerkt om in 2018, wanneer Leeuwarden Culturele hoofdstad van Europa is, het wereldrecord te breken van de grootste gehaakte deken. Symbool voor de kleurrijke mienskip en verbinding. R uim 10.000 dekens van 140 x200 cm zijn hiervoor nodig! Vind je het leuk om mee te werken aan dit project, of heb je hulp nodig bij je eigen haakproject? Kom gerust langs; je bent van harte welkom. Iedereen is welkom Het Haakcafé is een aantal jaren geleden ontstaan door een paar dames die hun enthousiasme voor haken deelden. Op zaterdagochtend spraken ze af om samen te gaan haken in MFC Friesma State. Al snel schoven er meer dames aan en is het Haakcafé uitgegroeid tot een ontmoetingsplek voor iedereen met een liefde voor handwerken. Van beginners tot gevorderden, jong en oud, iedereen is van harte welkom. Waar: Restaurant Eten & Zo, MFC Friesma State Wanneer: Iedere maandagmiddag tussen 14.00 en 16.00 uur en iedere 1ste 10.00 tot 12.00 uur. Rond vakanties en feestdagen zijn er mogelijk afwijkende data. Voor meer informatie kijk op European Sports for all Games K om vrijdag 3 augustus tijdens de Skûtsjewike kijken bij diverse demonstraties en clinics georganiseerd door Europese sporters om je kennis te laten maken met sporten uit hun cultuur. En reken maar dat deze ‘Olympische Spelen voor Cultuur Sporten’ bijzonder spectaculaire en zeldzaam mooie beelden opleveren. Mis dit niet! De clinics worden gegeven omdat de European Sports for All Games van 3 t/m 7 augustus in Fryslân worden georganiseerd door NOC*NSF en Sport Fryslân. De uitwisseling van cultuursporten is tijdens deze dag, voorafgaand aan het Skûtsjesilen, 65 Komt allen! Kijk voor het programma op www.esfag2018.eu haakgroepgrou i zaterdag van de maand van uiteraard wederzijds. In Grou zullen dit voornamelijk (culturele) watersporten zijn. Het begint om 13.00 uur met een ontvangst in de Skûtsjetent en vanaf 13.30 uur zullen Grousters samen met andere nationaliteiten langs de Kade o.a. gaan schouwzeilen, (Big) suppen, (roei)sloepen en meevaren met een skûtsje. Ook op de wal is er van alles te doen. 8 J 3 auG v r d 0 a 2 G 1

N Skûtsjewike, boordevol activiteiten! O Beleef het in Grou! Varen, zeilen, fietsen en genieten. ok dit jaar zit de Skûtsjewike weer boordevol gezellige nautische activiteiten, met als hoogtepunt de openingswedstrijd van het SKS-skûtsjesilen. Programma Het programma van de Skûtsjewike kun je vinden op www.skutsjewike.nl. Op de site kun je je ook inschrijven voor deelname aan de activiteiten. Let op! Soms is er een ingelaste activiteit. Mis dit niet, dus check regelmatig de website. En wil je altijd als eerste op de hoogte zijn, volg dan skutsjewike of Skutsjewike op Twitter. Veel plezier toegewenst tijdens de zevende editie van de Skûtsjewike! Opening Skûtsjewike, vrijdag 27 juli Vrijdag wordt de 8e editie van de Skûtsjewike geopend. Check www.skutsjewike.nl voor het programma. Splashtival, zaterdag 28 juli Een dag vol plezier met heerlijke muziek aan het water en leuke activiteiten! Het Splashtival trekt veel bezoekers naar het festivalterrein bij Zeilcentrum Grou. Met de voetjes in het zand, genieten van de zon en muziek. Verschillende optredens en zomerse beats zorgen er voor dat het een prachtig Splashtival wordt. Voor kaarten, kijk op splashtival. PrikMar, zondag 29 juli Foodfestival Prikmar laat iedereen genieten van de heerlijke hapjes, pizza’s, verassende broodjes en nog veel meer. Deze lekkernijen en gerechten worden verzorgd door foodtrucks op het festivalterrein bij Zeilcentrum Grou. GROU MAGAZINE 2018 66 27 Jul t/M 5 auG v a

Nautische fietstocht, maandag 30 juli Dé activiteit om met het gehele gezin te beleven. Deze fietstocht gaat via een verrassende route in en rondom Grou. Vast ingrediënt van de tocht is een varende oversteek. Fiets en vaar mee en geniet! Matchracen, dinsdag 31 juli Matchracen is een spectaculaire manier van wedstrijdzeilen tussen twee gelijkwaardige boten. Boot tegen boot, team tegen team. Een spel vol tactiek, skills en soms een beetje bluf. De eerste die over de finish komt, gaat door naar de volgende ronde. Tot er twee boten overblijven voor de grote finale om de fel begeerde Skûtsjewike KWV Frisia Matchrace-bokaal! Toeschouwers kunnen de wedstrijd goed volgen bij het Zeilcentrum. Terrassenavond met acts, dinsdag 31 juli Tijdens de terrassenavond heerlijk genieten op één van de vele terrassen in Grou. Gezelligheid kent geen tijd! Verschillende acts zorgen voor een verassende avond. Sloepentocht vol verrassingen, woensdag 1 augustus Een unieke ervaring met muziek, mooie acts, gekkigheid en cabaret. Vaar de tocht met je eigen sloep of kom als opstapper aan boord. Meld je wel snel aan want de sloepentocht is snel volgeboekt. Praamzeilen voor teams, donderdag 2 augustus Ga dit jaar de strijd aan tegen de elementen en doe met je bedrijf, je vriendengroep, de buren, sportvereniging, etc. mee aan het praamzeilen! Muzikale vaartocht, donderdag 2 augustus Na het praamzeilen worden de pramen gereed gemaakt voor de muzikale vaartocht. Deze leuke vaartocht met muzikale omlijsting is voor iedereen geschikt en vindt plaats op en rond de Pikmar. Sportclinics, optreden De Pikbroeken en loting SKS Skûtsjesilen, vrijdag 3 augustus Kom vanaf 13.00 uur kijken naar de demonstraties en clinics van Frisian Sports for All Games. Europese sporters laten je kennis maken met sporten uit hun cultuur. ’s Avonds een optreden van shantykoor De Pikbroeken en de opening van het SKS Skûtsjesilen 2018 met de loting op het Halbertsma’s Plein. SKS Skûtsjesilen Grou, zaterdag 4 augustus Op zaterdag 4 augustus strijden 14 skûtsjes om de dagoverwinning op het water bij Grou: de eerste wedstijd van het SKS Kampioenschap Skûtsjesilen. 's Avonds is de prijsuitreiking in de feesttent. Daarna is er volop muziek en gezelligheid in het dorp. Schippersdienst, zondag 5 augustus Deze bijzondere dienst met een maritiem karakter vindt plaats in de Doopsgezinde Vermaning. De kerk is als vanouds versierd met de wimpels van eerdere edities van het SKS Skûtsjesilen. Simmerdei, zondag 5 augustus Op zondag is er in het centrum van Grou een een feestelijke afsluiting van de Skûtsjewike met kraampjes en muziek! Kijk voor meer info www.grouaktief.nl 67

Skûtsjesilen Grou Zaterdag 4 augustus is de eerste wedstrijd van het SKSkampioenschap Skûtsjesilen. Dit jaarlijks terugkerend evenement kun je in Grou van start tot finish beleven. Traditiegetrouw liggen de 14 skûtsjes een uur voor de start in het sfeervolle centrum van het dorp. D an worden de skûtsjes in één lange sleep door een sleepboot naar de start gebracht voor de wedstrijd op de Pikmar en Wide Ie. Niet alleen de wedstrijd maar ook de sleep naar de start trekt ieder jaar opnieuw duizenden bezoekers. Ook op het water is het dan beregezellig en na de wedstrijd is het in Grou één groot feest. Schitterende traditie sinds 1854 Al in 1854 werden wedstrijden voor beurten vrachtschepen gehouden in Grou. Toen werd vooral gezeild wanneer de schippers geen vracht hadden om op die manier nog wat te verdienen. De zeilverenigingen Oostergoo en Frisia verzorgden deze wedstrijden. Later werd in 1929 de Kommisje Skûtsjesilen Grou opgericht die de wedstrijden ging organiseren. De Skûtsje Kommisje kocht in navolging van Earnewâld en Sneek in 1957 zelf een skûtsje. Zo is het traditionele wedstrijdzeilen met historische vrachtschepen behouden en uitgegroeid tot een jaarlijks terugkerend zeilkampioenschap tussen 14 watersportdorpen en – steden. Met schippers aan het roer, afstammend in rechte lijn van ‘skûtsje families’ die in de vorige eeuw tenminste tien jaar in Fryslân hun brood hebben verdiend met een vrachtschip. E 1 Wordt ‘It Doarp Grou’ opnieuw SKS-kampioen? Douwe Visser staat sinds 2005 aan het roer van het Grouster Skûtsje. In zijn eerste seizoen werd Visser met z’n bemanning van ‘It Doarp Grou’ kampioen van de SKS. Dit herhaalde hij in het zeilseizoen van 2009. In 2011, 2012 en 2013 werd hij tweede. In 2014 werd Visser opnieuw kampioen en in 2015 en 2016 behaalde hij de derde plek. In 2017 kon de kampioenswimpel wederom in top. Of It Doarp Grou dit jaar opnieuw wordt beloond met de kampioenswimpel van de Sintrale Kommisje Skûtsjesilen, weten we na de laatste wedstrijd die vrijdag 17 augustus op de Snitser Mar wordt gezeild. GROU MAGAZINE 2018 68 4 auGustus z a t r 8 d a G 2 0

Wedstrijddata SKS kampioenschap 2018: Zaterdag Maandag Dinsdag 4 augustus Grou Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag Maandag Woensdag Donderdag Vrijdag 7 augustus 8 augustus 9 augustus 10 augustus 11 augustus 15 augustus 16 augustus 17 augustus 6 augustus De Veenhoop Earnewâld Terherne Langweer Elahuizen Stavoren 13 augustus Woudsend Lemmer 1 Lemmer 2 Sneek Alle wedstrijden beginnen om 14.00 uur. SKS Skûtsjesilen IFKS Skûtsjesilen N aast het SKS-kampioenschap zijn er de ‘Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen’ (de IFKS). Dit kampioenschap is voor 60 tot 65 IFKS goed-gekeurde schepen in vier verschillende klassen. De IFKS is opgericht omdat veel skûtsje-eigenaren niet werden toegelaten tot de SKS. De IFKS start jaarlijks op het IJsselmeer bij Hindeloopen, in de week na afloop van het SKS-Skûtsjesilen. Dit jaar op zaterdag 18 augustus. 25 augustus is de laatste wedstrijd bij Lemmer. De wedstrijden van de IFKS beginnen ’s ochtends 09.15 uur. De A-klasse start om 14.30 uur. Meer info via www.skutsjesilen.nl, www.grousterskutsje.nl en www.ifks.nl. Lees alles over de historie van het Skûtsjesilen op www.skutsjehistorie.nl 69 IFKS programma 2018: Zaterdag Maandag Dinsdag 18 augustus Hindeloopen 20 augustus Stavoren 21 augustus Heeg Woensdag 22 augustus Sloten Donderdag 23 augustus Echtenerbrug Vrijdag 24 augustus Lemmer Zaterdag 25 augustus Lemmer (Finale)

Skûtsjesilen Grou S neon 4 augustus is de earste wedstriid fan it SKSkampioenskip Skûtsjesilen. Dit jierlikse evenemint kinst yn Grou fan start oant finish belibje. Tradysjegetrou lizze de 14 skûtsjes in oere foar de start yn it sfearfolle sintrum fan it doarp. Dan wurde de skûtsjes yn ien lange sleep troch in sleepboat nei de start brocht foar de wedstriid op de Pikmar en Wide Ie. Net allinnich de wedstriid, mar ek de sleep nei de start lûkt elk jier op ‘e nij tûzenden besikers. Op it wetter is it dan ek altyd hiel gesellich en nei de wedstriid is it yn Grou ien grut feest. Prachtich moaie tradysje sûnt 1854 Yn 1854 waarden yn Grou al wedstriden foar beurt- en frachtskippen holden. Doe waard der foaral syld as de skippers gjin fracht hiene om sá noch wat te fertsjinjen. De sylferienings Oostergoo en Frisia hiene noed foar dizze wedstriden. Letter waard yn 1929 de Kommisje Skûtsjesilen Grou oprjochte, dy ’t de wedstriden organisearde. De Skûtsje Kommisje kocht yn neifolging fan Earnewâld en Snits yn 1957 sels in skûtsje. Sa is it tradysjonele wedstriidsilen mei histoaryske frachtskippen bewarre en útgroeid ta in jierliks sylkampioenskip tusken 14 wettersportdoarpen en –stêden. Mei skippers oan it roer, ôfstamjend yn rjochte line fan ‘skûtsjefamyljes’ dy ’t yn de foarige ieu minstens tsien jier yn Fryslân har brea fertsjinne ha mei in frachtskip. Wurdt ‘It Doarp Grou’ wer SKS-kampioen? Douwe Visser stiet sûnt 2005 oan it roer fan it Grouster Skûtsje. Yn it earste seizoen waard Visser mei syn bemanning fan ‘It Doarp Grou’ kampioen fan de SKS. Dit herhelle hy yn it sylseizoen fan 2009. Yn 2011, 2012 en 2013 waard hy twadde. Yn 2014 waard Visser op ‘e nij kampioen en yn 2015 en 2016 behelle hy it tredde plak. Yn 2017 koe de kampioenswimpel op ‘e nij yn top. Of ‘It Doarp Grou’ dit jier op ‘e nij beleanne wurdt mei de kampioenswimpel fan de Sintrale Kommisje Skûtsjesilen, witte we nei de lêste wedstriid, dy ’t freed 17 augustus op de Snitsermar syld wurde sil. IFKS Skûtsjesilen N eist it SKS-kampioenskip binne der de ‘Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen’ (IFKS). Dit kampioenskip is foar 60 oant 65 IFKS goedkarde skippen yn fjouwer ferskate klassen. De IFKS is oprjochte omdat in protte skûtsje eigners net talitten waarden ta de SKS. De IFKS start jierliks op de Iselmar by Hynljippen, yn de wike nei ôfrin fan it SKSSkûtsjesilen. Dit jier op sneon 18 augustus. 25 augustus is de lêste wedstriid by de Lemmer. De wedstriden fan de IFKS begjinne moarns om 09.15 oere. De A-klasse start om 14.30 oere. GROU MAGAZINE 2018 70

Skûtsje Segeln Grou S amstag, den 4. August findet die erste Regatta der SKS- Meisterschaft Skûtsjes Segeln statt. Diese jährlich stattfindende Regatta können Sie in Grou von Start bis Finish verfolgen. Traditionsgemäß liegen die 14 Skûtsjes eine Stunde vor dem Start im charmanten Zentrum des Dorfes. Danach werden die Skûtsjes in einem langen Troß von einem Schleppboot zum Start des Wettbewerbs auf dem Pikmar und Wide Ie geschleppt. Nicht nur die Regatta selbst, sondern auch das Schleppen zum Startplatz, zieht jedes Jahr aufs Neue tausende Zuschauer an. Natürlich ist es dann auch auf dem Wasser sehr vergnüglich und nach Ende des Wettkampfes wird in Grou ausgiebig gefeiert. Einzigartige Tradition seit 1854 Schon 1854 wurden in Grou Regatten für Linien- und Frachtschiffe abgehalten. Damals wurde vor allem gesegelt, wenn die Schiffer keine Fracht hatten. Auf diese Weise konnten sie sich etwas dazu verdienen. Die Segelclubs Oostergoo und Frisia organisierten diese Regatten. 1929 wurde die Kommisje Skûtsjessilen gegründet, die ab diesem Zeitpunkt die Wettkämpfe organisierte. Die Kommisje Skûtsjessilen erwarb 1957 ein eigenes Skûtsje. Zuvor hatten Earnewâld und Sneek bereits ein Skûtsje angeschafft. So hat sich diese traditionelle Regatta historischer Frachtschiffe zu einer jährlich wiederkehrenden Segelmeisterschaft zwischen 14 Wassersport Dörfern- und Städten entwickelt. Am Ruder stehen Skipper, die in direkter Linie von Skûtsje Familien abstammen, die im vorigen Jahrhundert mindestens 10 Jahre hindurch, mit Frachtschifffahrt in Friesland, ihr Brot verdient haben. Wird It Doarp Grou erneut SKS-Meister? Douwe Visser ist seit 2005 Steuermann des Grouster Sktûsje. In seiner ersten Saison wurde er mit seiner Mannschaft van It Doarp Grou Sieger der SKS. Das gelang ihm auch in der Saison 2009. 2011, 2012 und 2013 erreichte er den zweiten Platz. 2014 wurde er erneut Sieger und 2015 und 2016 wurde er Dritter. 2017 konnte der Meisterschaftswimpel wieder gehisst werden. Ob It Doarp Grou dieses Jahr wieder den Titel der Sintrale Kommisje Skûtsjesilen SKS holt, wissen wir nach dem letzten Wettkampf, der am 17. August in Sneek am Snitser Mar gesegelt wird. Weitere Informationen finden Sie auf www.skutsjesilen.nl, www.grousterskutsje.nl und www.ifks.nl Lesen Sie alles über die Geschichte des Skûtsjesilen auf www.skutsjehistorie.nl IFKS Skûtsjesilen A bgesehen von der der SKS Meisterschaft gibt es auch noch die "Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen"- IFKS. An dieser Meisterschaft können 60 bis 65 durch die IFKS genehmigte Boote in 4 verschiedenen Klassen teilnehmen. Die IFKS wurde gegründet, da viele Skûtsje Eigentümer nicht zur SKS zugelassen wurden. Die IFKS startet jährlich am IJsselmeer bei Hindeloopen, in der Woche nach Ablauf des SKS-Skûtsjesilen. Dieses Jahr am 18. August. Die letzte Regatta findet am 25. August in Lemmer statt. Die Regatten der IFKS starten jeweils um 9:15 Uhr. Die A-Klasse startet um 14:30 Uhr. 71

Skûtsjesilen Grou IFKS Skûtsjesilen S aturday, August 4, is the first race of the SKS Skûtsjesilen championship. You can experience this annual event from start to finish in Grou. Traditionally, the 14 skûtsjes will moor one hour before the start in the charming village center. Then the skûtsjes will be brought to the start, in a long drag, by a tug for the race on the Pikmar and Wide Ie. Not only the race but also the trail to the start attracts every year again thousands of visitors. During the race it's very nice to be on the water and when the race is over Grou is the party place to be. A beautiful tradition since 1854 The first races for cargo ships were already organized in 1854 in Grou. Those days races were mainly held when the sailors had no cargo and that way they still were able to earn some money. The sailing clubs Oostergoo and Frisia organized these competitions. Later on, in 1929, the Kommisje Skûtsjesilen Grou was founded and this committee organized the races from that moment on. In 1957 the Skûtsje Kommisje bought a skûtsje. Just like Eernewâld and Sneek This way, the traditional racing with historical cargo ships was preserved and became an annual sailing championship between 14 water sports villages and cities. With skippers at the helm descended in a straight line from 'skûtsje families’ who earned their living with a cargo ship in Fryslân for at least ten years in the last century. Will It Doarp Grou once again be the SKS-champion? Douwe Visser is helmsmen of the Grouster Skutsje since 2005. In his first season, Visser and his crew became SKS champion with It Doarp Grou. He repeated this performance in the sailing season of 2009. In 2011, 2012 and 2013 Visser finished second. In 2014, Douwe Visser became champion again and in 2015 and 2016 he finished third. In 2017, the champion pennant could again be in top. After the last race on de Snitser Mar, which will be sailed on August 17, we will know If It Doarp Grou will be rewarded again with the Champion pennant of the Sintrale Kommisje Skûtsjesilen. GROU MAGAZINE 2018 72 B esides the SKS championship there are the ‘Open Frisian Championships Skûtsjesilen’ (the IFKS). This championship is for 60 to 65 IFKS approved vessels in four different classes. The IFKS was founded because many skûtsje owners were not admitted to the SKS. The IFKS starts annually on the IJsselmeer in Hindeloopen, the week after the SKS Championship; this year on Saturday August 18. August 25 is the last race at Lemmer. The races of the IFKS start in the morning at 09:15. The A-Class starts at 14:30. Skûtsjesilen Grou S amedi 4 août il y aura le premier match du championnat SKS Skûtsjesilen. À Grou, vous pouvez éprouver cet événement annuel, du départ jusqu’à la fin. Traditionnellement les 14 skûtsjes (des navires de charge) sont ammarés dans le centre du village une heure devant le départ. Puis ils seront remorqués au départ par un bateau remorqueur pour le match au Pikmar et Wide Ie. Non seulement pour le match mais aussi pour le remorquage des milliers de visiteurs viennent chaque année. Sur l’eau dans les bateaux des visiteurs il ya une ambiance sociable et après le match on fait la fête au village. Tradition splendide depuis 1854 Déja en 1854 il y avait des matches à Grou pour les navires de charge et les bateaux effectuant un service régulier. À l’époque c’était surtout parce que comme ça les bateliers pouvaient gagner quelques sous quand ils n‘avaient pas de charge. Les associations de voile Oostergo et Frisia organisaient ces matches. Plus tard, en 1929, le comité Skûtsjesilen Grou était fondé pour organiser les matches. En 1957, le comité, comme avaient déjà fait Earnewâld et Sneek, à acheté un Skûtsje lui-même. C’est comme ça que les courses de voiliers traditionnelles avec des navires de charges historiques sont conservés et se sont même développés en championnat annuelle entre 14 villes et villages nautiques.

Avec, comme capitaine, des hommes qui sont d’origine des vrais familles de bateliers qui ont gagné leur vie avec un navire de charge pendant au moins 10 ans. Le skûtsje de Grou, sera-t-il de nouveau le champion du SKS? Douwe Visser est déjà capitaine du Skûtsje de Grou depuis 2005. Dans sa première saison il est devenu champion du SKS avec son équipage sur le bateau ´It Doarp Grou´. Il a répété ça en 2009. Dans les années 2011, 2012 et 2013 il a fini en deuxième. En 2014 il était de nouveau champion et en 2015 et 2016 il a fini troisième. En 2017 on pouvait à nouveau hisser la banderole du champion. Est-ce que ‘It Doarp Grou’ gagnera encore une fois le banderole du champion SKS? On le saura après le dernier match, qui aura lieu le vendredi 17 août au ‘Snitser Mar’ (le lac de Sneek). IFKS Skûtsjesilen utre le championnat SKS il y a aussi le championnat IFKS (Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen). Ce championnat est pour 60 à 65 bauteaux approuvés dans 4 classes différentes. Le IFKS a été fondu parce que beaucoup de propriétaires des skûtsjes n’étaient pas admises au SKS. Chaque année, le début du IFKS est sur le lac IJsselmeer près de Hindeloopen, dans la semaine qui suit le SKS. Cette année ce sera samedi le 18 août. Le 25 août il y aura le dernier match près de Lemmer. Les matches IFKS commencent le matin à 9.15. Sauf la classe A, qui commence à 14.30. Pour avoir plus d’informations regardez www.skutsjesilen.nl, www.grousterskutsje.nl et www.ifks.nl Pour trouver tout sur l’histoire regardez le site-web www.skutsjehistorie.nl 鲁的Skûtsjesilen 格 8月4日,周六是Skûtsjesilen帆船赛总冠军赛 的第一场比赛。 您可以在格鲁从头到尾体验 一年一度的帆船赛盛事。 按照传统,14艘帆船在比赛开始前的一 小时,就会在迷人的村庄中心汇合。 然后,火车拖着比赛的帆船 到达比赛场地匹克河以及宽河。 不光是因为比赛,火车也会每年 吸引成千上万的游客。 在水边漫步是多么的温馨,在比赛结束以 后,格鲁镇会有一个盛大的聚会。 这是从1854年以来就有的特别精彩的传统 从1854年开始就有了格鲁镇驳船和货船的比赛。 在那个时候,船 上都是没有货物的,他们通过这个方式来赚一些钱。 帆船俱乐部 奥斯特古和弗里斯兰负责举办这些比赛。 后来,在1929年以后, 格鲁的Kommisje帆船公司来举办这些比赛。 Kommisje帆船公 司于1957年收购了颚尔华德和斯内克公司,并且在这一年成立了 自己的帆船公司。 因此, 14个水上运动村镇之间,每年的传统帆 船锦标赛 — 货赛船会一直延续下去。 许多格鲁掌舵的船员遵循 着“帆船赛家族”代代相传的传统,在过去的一个世纪里面,至少 有十年赢得货船赛的奖金。 O ‘It Doarp Grou’队还能获得SKS帆船赛的冠军吗? 自2005年以来,杜威•维瑟就在格鲁的帆船上掌舵。 在第一季里 面,维瑟就带领了大名鼎鼎的“It Doarp Grou”船队获得了SKS 比赛的冠军。 在2009年,他重复了自己的辉煌。 2011、2012和 2013年他获得了亚军。 2014年,他终于又重新夺得冠军。2015和 2016年他分别获得了第三名。 It Doarp Grou队能不能在今年再 次获得Sintrale Kommisje Skûtsjesilen比赛冠军,就让我们在8 月17日星期五的最后一场比赛中,拭目以待。 所有的比赛于下午2 点开始。 IFKS帆船赛 除了SKS冠军赛,还有“榆树弗里斯兰冠军赛” (简称“IFKS”)。 这个冠军赛是60至65 只帆 船经过IFKS批准的四种不同等级的比赛。 该IFKS 成立是因为许多船主们没有参加SKS冠军赛的资格。 该IFKS在欣 德洛彭艾瑟尔湖开始,每年在SKS帆船冠军赛的后一周举行。 今 年的比赛时间是周六,8月18日。 8月25日会在列美尔举行最后 一场比赛。 IFKS的比赛于早上9:15开始。 A级的比赛开始于下 午2:30。 更多信息,请参考www.skutsjesilen.nl www.grousterskutsje.nl 和 www.ifks.nl。更多关于格 鲁的帆船历史,请参考 www.skutsjehistorie.nl 73

Halbertsmaplein 3 9001 AH Grou Tel: 06 832 547 51 PONTJESROUTE een belevenis die je niet mag missen! • 4 Routes • Bepaal zelf je afstand • Start bij de pont Gastvrij Grou • Vertrek vanuit de Hellingshaven Fietsgids verkrijgbaar bij InformatiePunt Grou en bij verschillende punten op de route Voor informatie www.de8vangrou.nl of volg pontjesroute GROU MAGAZINE 2018 74

v Grouster Merke Het 2de weekend van september is het feest in Grou! 2 Dit feest, in de volksmond Grouster Merke genoemd, wordt al bijna 100 jaar georganiseerd door Feriening Foar Folksformaken (FFF). Ook dit jaar is het weer een weekend vol activiteiten voor jong en oud. Vrijdag overdag zijn de spelletjes voor de basisscholen. De kinderen hebben in het centrum van Grou de grootste lol met verschillende spelletjes. Die middag wordt de Merke geopend en is er kermis! Vrijdagavond start de Grouster Merke met een knallend feest in Sporthal De Twine. Vaak met een thema, feestelijke outfits en altijd met goede livemuziek. Zaterdagochtend is het Skipkesilen, een schitterende Grouster traditie. Wie heeft er dit jaar het snelste of mooist versierde Skipke? Opgeven via www.kwvfrisia.nl. Zaterdagmiddag zijn de spelletjes voor de hele familie in het centrum van Grou. Iedereen kan meedoen. Op zondag is het Merkekeatsen. ‘Keatsen’ is een typisch Friese sport. Leuk om te doen en ook erg leuk om naar te kijken. Grousters en oud-Grousters kaatsen - al dan niet verkleed - om mooie prijzen en eeuwige roem. Opgeven via www.wetterlan.nl. Sportpark Meinga. Maandagochtend is het Matinee met lekkere muziek. Misschien wel het gezelligste feest van het jaar! En ’s avonds wordt het weekend feestelijk afgesloten met livemuziek en prijsuitreiking. Kijk voor meer informatie op onze website www.fffgrou.nl of volg ons via groustermerke of groustermerke. 75 Roei em derút! Zondagochtend is een mooi moment om met je ploeg (4 dames of 4 heren) de strijd aan te gaan met je dorpsgenoten op het water. Dit spetterende spektakel is te volgen aan de kade bij Hotel Oostergoo. Opgeven via info@fffgrou.nl Eén van de hoogtepunten van de Grouster Merke is de Stappersparade op zondagavond. In deze optocht trekken tal van versierde wagens in een grote stoet door het dorp en is er aansluitend een groot feest in het centrum: de Stappersjûn. 7 t/M 10 sEpt f E E 8 N s a t 0 1

DE VRIJHEID RESTAURANT Dé culinaire oversteek met Pont Gastvrij Grou vanuit Hellingshaven. Buiten reguliere vaartijden even bellen met de Vrijheid voor overhalen. Seinpôlle 4 9001 ZS Grou Telefoon: 0566 621 578 info@restaurantdevrijheid.nl www.restaurantdevrijheid.nl eerlijk heerlijk GROU MAGAZINE 2018 76

E Skipkesilen H et Skipkesilen is een schitterende Grouster traditie. Al sinds 1907 worden er zeilwedstrijden gehouden voor de jeugd met zelfgemaakte modelscheepjes. En nog steeds strijden jaarlijks meer dan 70 jeugdige deelnemers (en hun ouders, pake’s en beppe’s) in verschillende categorieën om de podiumplaatsen. Zelf meedoen? Skipkesilen 2018 wordt gehouden tijdens de Grouster Merke op zaterdag 8 september vanaf het terras van Waterhostel Oer ’t Hout. Kijk voor actuele informatie over het Skipkesilen én voor het bestellen van een bouwpakket op: www.kwvfrisia.nl/skipkesilen Grootse BACH-dag in Grou Op zaterdag 29 september 2018 organiseert de Sint Piter concertcommissie een uniek muzikaal evenement in Grou: de BACH-dag. O p verschillende locaties in Grou kan iedereen kennis maken met de wonderschone muziek van Johann Sebastian Bach. Niet alleen in kerkgebouwen, maar ook op onverwachtse locaties zoals in huiskamers, kroegen, winkels en op straat. Bach gespeeld door professionals, maar zeker ook door lokale muzikanten en zangers. Op die manier hoopt de commissie mensen op onverwachtse plekken in het dorp te verrassen met de muziek van Bach. Kamermuziekensemble HetConsort3.0 dat gevormd wordt door drie professionele musici, zal de muzikale basis vormen op deze dag. De muziek van Bach zal vanaf het middaguur verspreid over het dorp klinken op de meest uiteenlopende locaties en in verrassende samenstellingen. Geniet niet alleen van de muziek, maar ook van de Bach-hap (lunch of diner) en de proeverijen die op diverse locaties worden verzorgd. ’s Avonds is het Bach-concert als afsluiting van deze onvergetelijke muzikale dag. 77 Voor meer informatie kijk op Sint Piter Grou of op www.carlvisser.nl 1 E r 8 r 29 sEptEMbEr a z d a a t t a z G 2 2 0 0 8 sEptEMbEr 1 8 d G

E Grouster Zeilmarathon Zaterdag 13 oktober is de tocht der tochten: de Grouster Zeilmarathon. Deze uitdagende 42 km lange (wedstrijd)tocht is een ware monstertocht. De beste zeiler is namelijk niet per definitie de winnaar. N ee, het is de combinatie van tactiek, spierkracht en vooral veel doorzettingsvermogen van de bemanning die bepalend is om deze heroïsche tocht te winnen. Er mag namelijk ook geboomd, gejaagd en gepeddeld worden. Alles om na bijna zes uur strijd als eerste terug te zijn bij de finish aan te komen. De route gaat na de start in Grou naar Wergea, Warten en door het mooie natuurgebied De Alde Feanen richting de Wide Ie. Vervolgens via Pean naar Akkrum en terug naar de finish bij het Zeilcentrum in Grou. Na de finish volgt de prijsuitreiking en is er tijd voor de sterke verhalen onder het genot van een hapje, drankje en livemuziek in het Zeilcentrum Grou. Want naast het leveren van de prestatie is plezier een belangrijk onderdeel van de Grouster Zeilmarathon. De Grouster Zeilmarathon is een initiatief van watersportvereniging KWV Frisia in samenwerking met de watersportverenigingen uit Wergea, Warten en Akkrum. Meedoen? Dat kan in elke ‘open zeilboot met een strijkbare mast’. Opgave vanaf 6 mei via de website. Zie voor meer info en een foto impressie van 2017 op: www.grousterzeilmarathon.nl De Grouster ZeilmarathonApp De Grouster Zeilmarathon-App is zeker een aanrader. Met deze App kun je de deelnemers via een track- en tracesysteem live volgen. De App beschikt over alle info over de GZM en ook actuele mededelingen, zoals bijvoorbeeld routewijzigingen, worden doorgegeven via de App. Grouster Zeilmarathon-App Download nu de Grouster Zeilmarathon App! Deelnemers live volgen via track-en-trace Actuele informatie over de zeilmarathon Gratis Gebruiksvriendelijk Beschikbaar via www.grousterzeilmarathon.nl www.grousterzeilmarathon.nl GROU MAGAZINE 2018 78 r 13 oktobEr z d a t a G 2 0 1 8 Foto: Jikkie Cats

R eacties deelnemers: 79

GROU MAGAZINE 2018 80

Requiem van Mozart in de Sint Piterkerk 0 H et requiem is één van de meest geliefde werken van Wolfgang Amadeus Mozart. Het is een prachtige en ingetogen uitvoering van indringende muziek met bijbehorende teksten, in de Sint Piterkerk gezongen door het koor Hortus Vocalis. Aan dit muziekstuk, gebaseerd op een eeuwenoude dodenmis, werken gerenommeerde solisten mee onder de muzikale leiding van Gerben van der Veen. Het requiem wordt uitgevoerd op de dag waarop wordt stilgestaan bij hen die in het afgelopen jaar zijn overleden. Sint Piterkerk, 25 november. Aanvang 16.00 uur. Reserveren kan via sintpiterconcerten@gmail.com Voor meer informatie www.carlvisser.nl of Sint Piter Grou Maak een “Groufie” en win! O ok dit jaar staat op de Hellingshaven een prachtig bord met de tekst “Groeten uit Grou”. Leuk om daar je eigen “Groufie” te maken en hiermee kans te maken op een mooie prijs. Mail je foto met een korte toelichting en adresgegevens voor 1 december 2018 naar grouaktief@hotmail.com. Alvast bedankt en de groeten uit Gastvrij Grou. Winnaar Groufie 2017 De winnaar van de “Groufie 2017” is George Vonk uit Soest. Hij heeft samen met z’n vrouw, 2 dochters, zus en zwager een dag met een sloep in Grou gevaren en heeft toen deze prachtige Groufie gemaakt. “Leuke actie van een prachtig en gezellig dorp in Friesland. En nog gefeliciteerd met de overwinning van het Skûtsje, 20 augustus 2017”. Annemarie & Marcel Oost van Hotel Oostergoo in Grou bieden George Vonk een overnachting voor 2 personen aan. 81 a d 25 NovEMbEr z o G N 2 1 8

De mooiste wandelroutes van Grou Tijdens een bezoek aan het historische pittoreske centrum van Grou kun je veel moois ontdekken. Trek je wandelschoenen aan en ga op ontdekkingsreis door de smalle, soms verscholen straatjes en steegjes van het oude centrum van Grou. Grou kent meerdere wandelroutes die je zelf of onder leiding van een gids kunt lopen. Informeer bij het InformatiePunt Grou en museum Hert fan Fryslân naar de wandelgidsen. Terug in de tijd Paad troch Grou S panden voert. Het boekje is verkrijgbaar bij de Bruna, InformatiePunt Grou en museum Hert fan Fryslân. Er staat een plattegrond in met alle bezienswaardigheden en vele “nijsgjirrige” weetjes. tap eens terug in de tijd en volg de wandelroute uit het boekje ‘Paad troch Grou’. Een wandelroute die je langs 21 mooie, oude en soms monumentale Gevelsteen Sytse Gravius L andmeter Sytse Gravius heeft in 1655 deze gevelsteen laten aanbrengen. Op de steen zie je de bepaling van de zonshoogte, de hoogtebepaling van de kerk, het uitzetten van een rechte hoek en de landmetersketting. In het topfragment staat een meetkundig vraagstuk. Het betreft een rechthoekige driehoek met een schuine zijde als basis. GROU MAGAZINE 2018 82 Op het middenstuk staan twee landmeters met hun gereedschap afgebeeld. Onderaan de steen staat: “Bi den geadmitteerden” “Landmeter Ao z van 777”. Het jaartal is een wiskundeopgave. De vraag is of je deze opgave op kunt lossen: het kwadraat van 777, gedeeld door 365.

Wandelroute door Grou, museum Hert fan Fryslân Wandelen langs foto's van het oude Grou Z ie je in het centrum een mooi oud of markant gebouw, dan is de kans groot dat er op de gevel een foto hangt met tekst en uitleg. De prachtige foto’s geven het beeld weer van het pand in vroegere tijden. Vaak ook foto’s van oude straatbeelden en bij elke foto staat een stukje geschiedenis van het gebouw of de plek waar je je bevindt. Er is geen route, maar je ontdekt ze vast. Zeker nu je weet dat het in het centrum gaat om ruim 20 foto’s! Hoofdstraat (rechts om de hoek). Tot begin zeventiger jarenwerd de straat ook door doorgaand verkeer gebruikt.Rechts staat nu eethuis Amicaal en in het middenSporthuis It Beaken. Hoofdstraat. Vroeger Grutte Buorren genoemd. Oorspronkelijk een straat met woningen van de gegoede burgerij, waarin de middenstand zich later vestigde. Onder leiding van een dorpsgids D eze wandelroute start en eindigt bij het museum Hert fan Fryslân en neemt je mee langs bezienswaardigheden in het oude Grou. De wandeling duurt ongeveer een uur. Bezoek je onderweg ook de kerken en na afloop het museum, dan duurt de wandeling uiteraard wat langer. In het boekje wordt naast de routebeschrijving ook iedere bezienswaardigheid op een informatieve manier beschreven. G Het boekje is te koop bij InformatiePunt Grou, museum Hert fan Fryslân en bij de Bruna. a met één van de dorpsgidsen vanuit museum Hert fan Fryslân op stap en steek ondertussen veel op van de geschiedenis van Grou. Over de ligging van Grou aan het water met alle interessante straatjes en gebouwen. Ja, het water liep vroeger zelfs door tot in de haarvaten van het soms zeer nauwe centrum! Nu bijna onvoorstelbaar. Ook bestaat de mogelijkheid om, op afspraak, een kijkje te nemen in het voormalige raadhuis, waarvan de raadzaal nog steeds dienst doet als trouwzaal. De gidsen van het museum bezorgen je graag een informatieve en interessante rondwandeling. Boeken kan via T 0566 624099. Zie ook www.museumhertfanfryslan.nl . Of informeer bij het InformatiePunt Grou. Kosten € 2,- p.p. (met een minimum van € 15,- per groep) 83

Wandelen buiten het centrum Wil je je wandeltocht verleggen van het dorp naar het water? Ook dat kan. Vanaf Hotel Oostergoo tot aan het Zeilcentrum Grou kun je wandelend over de steiger langs de waterkant. Blijf je langs het water lopen, dan kom je uit bij het Prinses Margrietkanaal. Halverwege het kanaal staat een prachtig bankje, waar je even kunt uitrusten en genieten van het zicht op het water. L Informeer bij het InformatiePunt Grou naar de wandelmogelijkheden van het wandelnetwerk op basis van knooppunten. Een vergelijkbaar netwerk als het fietsknopenpuntennetwerk. oop je het pad helemaal af dan kom je door het bos uit bij de hondenspeeltuin en de sportvelden van Grou. In de honden- speeltuin kun je samen met je trouwe viervoeter wandelen en sporten. Zo zijn er hindernissen, tunnels, slalompalen, balansblokken en boomstammen. Maar er kan ook naar harte lust gegraven worden in een royale zandbak. GROU MAGAZINE 2018 84

Wandelen op het eiland De Burd • Rood is de bestaande weg. • Rode stippellijn is het tracé van het aan te leggen fiets/ wandelpad. • Blauw is de ontgraving van het nieuwe meer. Wat ook een leuke route is, is de oversteek vanuit de Hellingshaven naar de overkant. Dit kan met de fietsen voetgangerspont Gastvrij Grou. Vanaf de overkant kun je doorlopen om met de pont De Burd over te steken naar het prachtige eiland De Burd ten noordoosten van Grou. G eniet daar van het weidse uitzicht, het cultuurhistorisch landschap, bijzondere planten, talrijke vogels en drie schitterend gerestaureerde poldermolens. Het slotenpatroon op een groot deel van het eiland bestaat al sinds de 15e eeuw. Sinds 2006 maakt het gebied deel uit van het Nationaal Park De Alde Feanen. Nieuw op het noordelijke deel van De Burd is het fiets/ wandelpad dat dit jaar wordt aangelegd. Het nieuwe pad verbindt beide wegen op De Burd, zodat je een rondje kunt lopen of fietsen. Houd er wel rekening mee dat de nieuwe verbinding dwars door een zeer verstoringsgevoelig vogelbroedgebied loopt, en daarom tijdens het broedseizoen gesloten kan zijn. 85

Elke zondag open 12.00-17.00 HEMA Grou GROU MAGAZINE 2018 86

Wilhelminapark E en wandeling door het 120 jaar oude Wilhelminapark mag bij een bezoek aan Grou niet ontbreken. Zeker niet nu het park compleet is opgeknapt en verfraaid. Waterpartijen en borders zijn gedeeltelijk teruggebracht in oorspronkelijke ‘Roodbaardstijl’, de dieren beter gehuisvest en de paden zijn verhard en daardoor voor ieder toegankelijk. Naamgeefster is koningin Wilhelmina en bij haar troonsbestijging in 1898 werd een koninginnenlinde geplant, omgeven door een curieus gietijzeren hekwerk. Ontwerp Gerrit Vlaskamp, in ‘Roodbaard-stijl’ Het Wilhelminapark is in 1894 aangelegd op initiatief van de kerkvoogden van de Sint Piterkerk. Het park is een ontwerp van tuinarchitect Gerrit Vlaskamp die in de tweede helft van de 19de eeuw meer dan 325 tuinen en parken in Noord-Nederland heeft ontworpen en aangelegd. Dat Gerrit Vlaskamps vader veel heeft samengewerkt met de beroemde tuinarchitect Lucas Roodbaard, is goed terug te zien. Veel slingerende paden en bruggetjes over prachtige waterpartijen. Mede hierdoor is het Wilhelminapark een ware aanrader voor liefhebbers van ons groene erfgoed. Parel midden in het park De nieuwe brug midden in het park is een pareltje geworden. Dit kunstwerk, ontworpen door Grouster architect Rein Hofstra, vormt samen met de brug over het vlakbij gelegen Nij Djip een twee-eenheid. Twee boogvormige kunstwerken op steenworp afstand van elkaar. Liefhebbers van moderne architectuur zullen dit zeker weten te waarderen. Dierenverblijf Voor kinderen is het park een ware attractie. Dit komt door de vele dieren in het park van stichting Hoannepôle. Trek gerust een uurtje uit voor de herten, pauwen, kippen, schapen, geitjes, konijnen, verschillende soorten volièrevogels en nog veel meer. Ook erg leuk om de dieren te volgen via WilhelminaparkGrou. 87 voor jong en oud

KUNST werken Karianne Krabbendam (Den Haag, 1951) De Baanveger (brons, 1991) Terwijl de baanveger de baan op het ijs veegt, onderbreekt hij zijn werk om een beloning in ontvangst te nemen. Dit beeld is bij het 50-jarig bestaan van de IJswegencentrale Idaarderadeel aan de Grouster bevolking geschonken. Het beeldje staat in de Hoofdstraat voor boekhandel Friso. Skûtsjemonument (brons 2001) Dit beeld herinnert aan het Skûtsjesilen, dat jaarlijks in Grou van start gaat. Op de sokkel staat: “Grou, it fûnemint fan it Skûtsjesilen”. Het beeld staat (binnenkort weer) bij de Hellingshaven. GROU MAGAZINE 2018 88

In de Zon (steen 1987) Een liggend figuur, genietend van de zon. Dit beeld staat aan de Meersweg. De Kuiper (brons 1991) De kuiper is bezig met het maken van een botervat. Het beeld is door de beide Halbertsmafabrieken aan de gemeente Boarnsterhim geschonken t.g.v. het 100-jarig bestaan. In de fabriek werd oorspronkelijk gestart met het maken van kuiphout voor botervaten. Het beeld staat aan de oostzijde van het Halbertsma’s Plein. Drie Zeilers (brons 1988) Dit beeldje herinnert aan het 140-jarig bestaan van de Koninklijke Zeilvereniging Oostergoo. Zowel de jaarlijkse zeilwedstrijden als de jaarvergadering worden in Grou gehouden. Het beeldje staat aan het begin van de Nieuwe Kade, bij hotel Oostergoo. De Leugenbank (brons 1986) Twee dorpsbewoners bespreken dagelijkse gebeurtenissen en slaan de manoeuvres van de watersporters gade. Dit beeld staat aan de Suderkade bij de ophaalbrug. 89

GROU MAGAZINE 2018 90

Eeltsje Halbertsma (1797 – 1858) Het standbeeld van dokter Eeltsje Halbertsma aan de Grouster Parkstraat staat er niet alleen omdat hij het Frysk Folksliet heeft geschreven. Nee, dokter Eeltsje heeft om meerdere redenen een standbeeld verdiend. Z o was hij een zeer sociaal voelend mens met een groot hart. Hij weigerde eigenlijk nooit iemand medische hulp, ook al wist hij dat de rekening niet altijd kon worden betaald. Ondanks de vele levensbedreigende ziekten, hield dokter Eeltsje er een positieve levenshouding op na. Hij staat bekend om zijn vele grappen en anekdotes die nog steeds worden verteld. Lachen is gezond en de natuur is de beste genezer, aldus de dokter. Dokter Eeltsje was één van de eersten die zijn patiënten kinine tegen de koorts toediende. Dit werd later algemeen gebruik. Eeltsje is geboren op 8 oktober 1797 als vierde zoon in het gezin van Hidde Halbertsma. Als Eeltsje 12 jaar is, wordt hij wees. In 1810 gaat hij naar de Latijnse school in Leeuwarden om vervolgens in Leiden medicijnen te studeren. In 1818 vervolgt Eeltsje zijn studie in het Duitse Heidelberg maar keert nog datzelfde jaar terug en promoveert in oktober in Leiden. Na een periode als huisarts in Purmerend keert hij terug naar Grou en neemt de praktijk van zijn oom Johan Römer over. Dokter Eeltsje ‘woont’ dan in de herberg het “Hof van Brussel” aan het Oerhaelspaed. Naast huisarts was Eeltsje schrijver en dichter. Samen met zijn broers Tsjalling en in het bijzonder Joast schreef hij de verhalen voor De Rimen en Teltsjes. Tijdens zijn studie in Heidelberg leerde hij de Duitse Romantiek kennen. Eeltsje dichtte woorden op Duitse liederen, zo ook “De Alde Friezen”, dat in 1875 werd uitgeroepen tot Frysk Folksliet. 91

Video en Audio producties Beheer website | facebook| twitter | instagram MEDISCHE PEDICURE MAYA OVERKAMP Werkt ambulant, o.v.t. komt aan huis. Vergoeding van uw zorgverzekeraar. Werkomgeving Leeuwarden, Grou, Heerenveen Walter & Thomas Miedema info@wmgproducties Ekemahof 33 Grou 06-50505528 GROU MAGAZINE 2018 92 Gespecialiseerd in > reumatische voeten > diabetische voeten > spastische voeten > oudere voeten > gezonde voeten 06 - 114 46 118 mayamedischpedicure@live.nl

Duik in de historie van Grou O nder de indruk van de Grouster historie en ben je op zoek naar de verhalen en mysteries achter al die mooie karakteristieke straatnamen, gevels en oude waterwegen? Dompel jezelf dan onder in - het vaak nog tastbare - verleden van Grou. Verhalen en vertelsels gebaseerd op geschreven bronnen en goed bewaarde archieven zoals het bodemarchief en het filmarchief over Grou. Of de bonte verzameling teksten en foto’s uit het archief van museum Hert fan Fryslân. Je vindt het op de website www.dorpsarchiefgrou.nl. Website als wegwijzer De rijkelijk met beeld en tekst gevulde website is een goede wegwijzer in het doolhof van historische informatie. Blader in het ‘fotoboek’ of maak een digitale wandeling door het dorp met foto’s uit lang vervlogen tijden. De website is ook een goede uitvalsbasis naar links van andere websites met allerlei archieven. Daarnaast is het erg leuk om de Grou Eartiids regelmatig te bezoeken. Deze pagina wordt namelijk voortdurend aangevuld met historisch materiaal. In het dorp zelf kun je terecht bij de openbare lees- en werktafel van de werkgroep Dorpsarchief Grou (DAG) in het Halbertsmahûs aan het Halbertsma’s Plein 4. Kom eens langs en duik in de historie van Grou. De werkgroep DAG ontvangt ook graag nieuw materiaal. Je bent van harte welkom! (Advertorial) Ben jij al Overstag? I n de Waachshaven, vlakbij Hotel Oostergoo, vind je sinds april 2016 de populaire modezaak Overstag. Eigenaresse Eva van der Heide en haar team zien de interesse voor hun eigentijdse modebeeld met de maand groeien. “Dat is een super leuke ontwikkeling waar we erg trots op zijn”, zegt Eva. Veel vrouwen worden door Facebook nieuwsgierig en gaan op zoek naar de gezellige modezaak. Maar ook voorbijgangers kunnen het uitnodigende pand niet zonder een bezoek voorbij lopen. “Het mooie is dat we een ruime maatserie hebben, ook vrouwen met maat 44/46 kunnen bij ons een leuke set scoren. Daarnaast krijgen we bijna elke week nieuwe collecties binnen. Onze merken zijn betaalbaar en van zeer goede kwaliteit. Je vindt bij Overstag o.a. Studio Anneloes, HV Polo, Key West, Geisha, Zoso en Esqualo. Een divers modeaanbod, zodat elk type vrouw bij ons kan slagen, zegt Eva”. OVERSTAG GROU Het team bij Overstag neemt de tijd voor haar klanten en weet snel de kledingstijl en wensen in te schatten. “Het is eigenlijk altijd personal shoppen bij Overstag. Het is onze passie om vrouwen nog mooier uit te laten komen in hun kleding”, vervolgt Eva. Het is een uitdaging om het juiste kledingstuk bij de juiste vrouw aan te reiken. Vrouwen zijn vaak geneigd om dezelfde kleuren te kiezen, terwijl een meer gedurfde combinatie of andere kleurstelling vaak veel meer kan doen. Overstag is een beleving en daar wil je bij zijn. Jaarlijks worden diverse events georganiseerd om de klanten in de watten te leggen. Via Facebook informeert Overstag haar volgers over de collecties, maar ook over de events. Kortom, je bent van harte welkom bij Overstag in Grou. Waachshaven 4 • 9001 AC Grou • Mobiel: 06 11606672 93 evavanoverstag

Halbertsma's Plein van vroeger Halbertsmahuis Dit herenhuis van koopman en bakker Binnert Halbertsma werd in 1837 gebouwd en tot 1876 door de familie Halbertsma bewoond. Van 1896 tot 1977 was het postkantoor hierin gevestigd. In 1875 en 1879 zijn de gevelstenen ter ere van dokter Eeltje Halbertsma en dominee Joost Halbertsma ingemetseld. De stenen zijn gemaakt door beeldhouwer W.G. Molkenboer. Koopmanshuis Dit pand is in 1910 gebouwd in opdracht van koopman en meelfabrikant Lykle Goslik Lykles (1858 – 1926). Links van dit pand stond vroeger het graanpakhuis, dat later verbouwd werd tot graanbedrijf. In 1959 werd dit aangekocht en afgebroken door de Halbertsmafabriek t.b.v. de Flotainer productie. Later, in 1984, werd op de fundamenten van de Halbertsmaloods jeugdherberg Oer’t Hout gebouwd. Herenhuis – Raadhuis Dit herenhuis van Goslik de Vries, de rijkste man van Grou en koopman te Amsterdam, werd in 1883 aangekocht door de gemeente Idaarderadeel voor fl. 8000,-. Op 28 mei 1884 werd dit herenhuis als raadhuis in gebruik genomen en heeft als zodanig gefunctioneerd tot 1942. Links de Raadhuisstraat. GROU MAGAZINE 2018 94 Het centrum van Grou (It Grien) Dit was het oude centrum van Grou. Centraal stond de rogge- en pelmolen, die van 1844 tot 1887 in bedrijf was. Aan de linkerkant stond de woning van de commies, later bewoond door de waagmeester. Rechtsachter de molen stond het schoolgebouw (tot 1884 in gebruik als lagere school en daarna tot 1959 als

Herberg – Grietenijhuis – Raadhuis Deze woning was voor 1832 in gebruik als herberg “Het Wapen van Idaarderadeel”, eigenaar-kastelein: Jacob Arendsz de Jong. In 1832 aangekocht door de gemeente Idaarderadeel als “Grietenijhuis” en van 1851 tot 1884 in gebruik als Raadhuis. In de zijgevel zit een gedenksteen met de initialen van de gemeentesecretaris Kornelis Izaaksz Douma 1833. bewaarschool). In 1960 is het gebouw afgebroken en werd een muur op deze plaats neergezet. Geheel rechts stond de Boterwaag, die in 1952 werd gesloopt. Klokmakershuis Klokmaker Johannes Andriesse liet in 1764 deze klokgevel aanbrengen. Zijn tweede vrouw was Anderske Klases. De initialen staan in de gevel. Tot 1820 hebben hier drie generaties klokmakers Andriesse gewoond. Grou stond bekend om zijn vele klokmakers. 95

Museum Hert fan Fryslân Leer Fryslân kennen, begin in Grou! Beleef de rijke historie van Grou en kom alles te weten over typisch Friese en Grouster thema’s in museum Hert fan Fryslân. W waren begin 19e ereldburger uit Grou De Grouster gebroeders Halbertsma eeuw heel belangrijk voor de ontwikkeling van de Friese Taal en Cultuur. Joost Halbertsma, Europeaan ‘avant la lettre’, was van alle broers het meest internationaal georiënteerd en daarom staat met name hij in 2018 -het Europese jaar van LeeuwardenFryslân Culturele Hoofdstad- centraal in de expositie ‘Joost Halbertsma, Wereldburger uit Grou’. De aandacht voor Joost Halbertsma sluit goed aan bij de aandacht die de Halbertsma’s onder de naam ‘Klinke en daverje’ dit hele jaar in Grou krijgen: o.a. met het openluchtspel Gabe Skroar. En niet voor niks, want ook de andere drie broers Eeltje, Tjalling en Binnert hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan Grou en de Friese cultuur. Eeltje, in Grou geliefd als huisdokter, schreef o.a. het Fries volkslied. Dit is in het museum in meerdere versies te beluisteren. Ook ‘Rimen en Teltsjes’, het verzameld werk van de Halbertsma’s met Gabe Skroar als één van de vele verhalen, is er te vinden. De vierde broer, Binnert, was het meest de ‘koopman’ van de familie. Zijn nageslacht stichtte de bekende Halbertsma Houtfabriek, waarvan de herinnering levend wordt gehouden met o.a. het geluid van de originele ‘stoomfluit’ van de fabriek. Wetter yn it Hert Een ander belangrijk thema voor Grou en Fryslân is Water: misschien wel het meest kenmerkende wat Fryslân te bieden heeft. Zeker in Grou, dat lange tijd alleen over water bereikbaar was. In de verrassende expositie ‘Wetter yn it Hert’ wordt het thema water van alle kanten belicht: skûtsjesilen, scheepsbouw, zeilmakerijen, turfwinning, watervogels, drinkwater, zwemmen, schaatsen, fierljeppen, waterrecreatie en schilderijen met zicht op Grou vanaf het water. Luister naar de vogelgeluiden en kijk naar foto’s en filmpjes van vroeger en nu. Voel je onderdeel van het prachtige Friese waterland. de gebroeders Halbertsma GROU MAGAZINE 2018 96

Museum Hert fan Fryslân in het voormalige raadhuis in Grou ‘Pronkjen’ ‘Pronkjen’ omvat een flinke collectie porselein, goud, zilver, sieraden en textiel, vaak afkomstig uit schenkingen of in bruikleen van particulieren. Het legaat van Atje Gaastra was in 1956 zelfs de aanleiding om het museum –toen nog gemeentemuseum- te stichten. Architect Kropholler Omdat het museum gevestigd is op de benedenverdieping van het monumentale voormalige raadhuis in Grou, is een kleine expositie ingericht over het werk van Alexander J. Kropholler (1881-1973), de architect van dit gebouw uit 1942. Ook bestaat de mogelijkheid om, op afspraak (0566-624099), een kijkje te nemen in de voormalige raadzaal, die nog steeds dienst doet als trouwzaal. Puzzeltocht en dorpswandeling, ook voor kinderen Speciaal voor kinderen vanaf ca. 8 jaar is er een puzzeltocht ‘Lytse Eeltsje’. Deze tocht neemt je mee naar het Grou van 1810. Trouwens, ook voor de ouders interessant. Voor groepen is de dorpswandeling met gids een aanrader (op aanvraag 0566-624099). Museum Hert fan Fryslân (tevens Toeristisch Informatiepunt) Stationsweg 1, Grou Geopend woensdag t/m zondag van 13.30 - 17.00 uur T 0031(0)566623911 / 0031(0)566624099 info@museumhertfanfryslan.nl www.museumhertfanfryslan.nl hertfanfryslan @hertfanfryslan De twee oudste skipkes ca. 1850 gebruikt voor het traditionele Skipkesilen in Grou 97

De Bunker van Grou Commandopost Grou Wel eens in een echte bunker geweest uit de tijd van de Koude Oorlog? Het kan in Grou! De bunker aan de Burstumerdyk 1 is namelijk één van de grootste BB Commandoposten van Nederland mét museumstatus. K oude Oorlog De Commandopost van de voormalige Bescherming Bevolking - in de volksmond ‘de Bunker’ genoemd - is midden jaren zestig van de vorige eeuw gebouwd. In de tijd van de Koude Oorlog die niet heel Nederland, maar de hele wereld in zijn greep hield. Uniek in Nederland De bunker is uniek vanwege de vier aparte commandostructuren. Deze hadden als doel om de provincie te kunnen blijven besturen na een mogelijke atoomaanval op de vliegbasis Leeuwarden. De Bunker heeft een oppervlakte van 1100 m² groot en zó ingericht dat er 150 mensen twee weken lang konden leven en werken. Welkom in de jaren 60 Bezoek de Commandopost Grou en waan je in no-time terug in de jaren zestig van de vorige eeuw. Historische auto’s uit die tijd en zelfs een authentiek stuk Berlijnse Muur maken het plaatje helemaal compleet. Rondleiding Een rondleiding duurt een uur en om de toegangsprijs hoef je een bezoekje aan de Commandopost Grou niet te laten. Kijk voor de openingstijden in de evenementenkalender van dit magazine of op www.museumbeschermingbevolking.nl GROU MAGAZINE 2018 98

Mineralogisch Museum D Wist je dat er onder de grond een prachtig kleurenspel aanwezig is? Misschien niet meteen in de laag direct onder onze huizen en tuinen, maar iets dieper. aar bevindt zich een schat aan mineralen en gesteenten met de mooiste kleuren en vormen! Het is ongelooflijk dat de natuur zoiets moois kan maken! De mooiste voorbeelden hiervan zijn in het Mineralogisch Museum te bewonderen. De mineralen en gesteenten nemen je mee in de fascinerende wereld onder onze voeten! Vitrines vol met prachtig gekleurde en zelfs fluoriderende mineralen, imposante bergkristallen, amethisten, pyriet, zwavel, en de mooiste woestijnrozen. Voor elk wat wils, voor jong en oud. De jongere bezoekers kunnen puzzelen in het zand of een speurtocht maken. De verzamelaar kan in de winkel terecht en voor de liefhebber is er ook een ruime keuze aan sieraden. In het kader van Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018, laten diverse kunstenaars vanaf 1 juli tot eind september hun kunstwerken zien in de expositie ‘KUNSTSTUKJES – divers, durven, dromen’. Openingstijden In juli en augustus op dinsdag t/m zondag van 11.00 tot 17.00 uur en in september en oktober op zaterdag en zondag van 11.00 tot 17.00 uur. Bezoekadres Leechlân 22, halverwege Grou en Warten. Voor meer informatie: www.mineralengrou.nl Amethistgeode 99 Geode Groeven Je bent van harte welkom!

De Sint Piterkerk, beeldbepalend voor Grou De beeldbepalende Sint Piterkerk in het hart van Grou is tussen 1120 en 1140 gebouwd. Toen de Rjochte Grou nog in verbinding stond met de Middelzee en het gebied nauwelijks bewoonbaar was door het moerassige veen en het hoge waterpeil. I n een tijd dat het gebied eerst moest worden opgehoogd met klei voordat er veilig op gebouwd en gewoond kon worden. Dat gold ook voor de Sint Piter en omliggende bebouwing en verklaart het hoogteverschil tussen het gebied rondom de kerk en de rest van het dorp. Voor de bouw werden grote rode tufstenen gebruikt die vanuit Noord-Duitsland werden aangevoerd. Nu nog het mooist zichtbaar in de ronde buitenmuur aan de oostkant. In het begin van de 13e eeuw is de kerk een stukje verhoogd. De tufsteen was toen al vervangen door bakstenen. Dit is het duidelijkst te zien aan de noordzijde. De kerk is gebouwd als Rooms Katholieke kerk. Na de reformatie in de zestiende eeuw is de kerk en kerkgemeenschap Protestants geworden. De toren is rond 1430 los van de kerk gebouwd en rond 1520 “vastgezet” aan de kerk. Na de Tachtigjarige Oorlog is tussen 1648 en 1700 veel veranderd aan de kerk. Bijvoorbeeld de ramen in de zuidelijke muur die vervangen zijn door grote gotische ramen. Rechtspraak In Grou werd ook recht gesproken. Alleen gebeurde dit niet altijd op de daarvoor bedoelde plaatsen. Vaak was de herberg ‘het toneel’ van de rechtspraak en dat pikten GROU MAGAZINE 2018 de Friese Staten niet. Grietman Carel van Roorda werd hierop aangesproken en dat was de reden dat het koorgedeelte van de kerk werd omgebouwd tot Rechthuis. Met op de verdieping de Rechtkamer en ondergronds de gevangenis in de duistere crypte uit de begintijd van de kerk. Rechtszittingen moesten destijds worden aangekondigd met klokkengelui. Vandaar dat Carel van Roorda het klokkentorentje op het koor liet bouwen. Uiteraard voorzien van z’n naam, wapen, wapenspreuk en het jaartal 1653. In het vaantje op het torentje zit nog altijd het Van Roorda familiewapen. Omstreeks 1832 verloor het Rechthuis z’n functie. 100

Begraafplaats Het grasveld rondom de kerk was tot 1879 in gebruik als begraafplaats. In die tijd werden veel begraafplaatsen namelijk geruimd wegens hygiëne. De grafstenen werden in de vorm van puin gebruikt om toegangspaden naar boerderijen te verharden. In de muur van de Sint Piter staan nog altijd de rijnummers van de graven. Nieuwsgierig? Ga dan tijdens de zomermaanden op woensdag- of zaterdagmiddag eens langs en vraag om een rondleiding. Bijzondere verhalen Over de Sint Piterkerk zijn tal van bijzondere verhalen te vertellen. Over de laatste rustplaats van de gebroeders Halbertsma bijvoorbeeld. Of de slaapkamer van Sint Piter, de bijzondere zonnewijzer en de klokken. Een muzikale zomer in de Sint Piterkerk Het prachtige Van Dam orgel in de Sint Piterkerk zal de komende zomer al haar registers laten horen. De concertcommissie van de Sint Piter heeft een prachtige zomerserie samengesteld met gastorganisten uit het hele land. Op maandagavond 23 en 30 juli en 6 en 13 augustus zal het majestueuze orgel weer klinken. Op de website www.carlvisser.nl zullen de namen van de organisten zo spoedig mogelijk bekend gemaakt worden. De orgelconcerten beginnen om 20.00 uur. Je bent van harte welkom! 101

De Doopsgezinde Vermaning, het best bewaarde geheim van Grou C entraal in de Hoofdstraat van Grou ligt de Doopsgezinde Vermaning (schuilkerk) van de gemeente Mid-Fryslân. Het is een prachtige schuilkerk, een rijksmonument, waar je zomaar aan voorbij loopt omdat de entree van de kerk er vanaf de straatzijde uitziet als elk ander pand. Eenmaal binnen wacht een verrassing: een mooie ontvangstruimte en daarachter een prachtige kerk. Toonbeeld van een Doopsgezinde Vermaning. De achterkant van de kerk grenst aan de Gedempte Haven. Vroeger was dit een open vaarwater en de kerkgangers die per boot kwamen, konden hier afmeren en via de achteringang naar binnen gaan. Welkom Eenieder die de Vermaning wil bekijken kan dat doen in de zomermaanden. De kerk is dan op woensdag en zaterdag van 13.30 tot 17.00 uur open voor bezichtiging. Daarnaast ben je altijd welkom bij de wekelijkse diensten die op zondag om 10.00 uur beginnen. Na afloop is er altijd tijd voor een kop koffie en een goed gesprek. Meer informatie vind je op onze website www.dgmidfryslan.doopsgezind.nl Je bent van harte welkom! GROU MAGAZINE 2018 102

Pontjesroute , een belevenis die je niet mag missen! Voor wie de prachtige omgeving van Grou wil ontdekken en beleven, biedt de fietsroute De 8 van Grou volop mogelijkheden. De 8 van Grou is een prachtige fietsroute; het ene moment fiets je door het afwisselende waterrijke landschap van het Nationaal Park De Alde Feanen en het andere moment passeer je een schilderachtig dorpje. Om vervolgens verder te fietsen door weidse bloemrijke weilanden, genietend van de natuur. H et bijzondere aan deze fietsroute is dat je onderweg regelmatig bij een vaarwater komt, waar vrijwilligers met de pont gereed staan om je naar de overkant te varen. Varen met de pont geeft een extra dimensie aan je fietstocht. Een belevenis die je niet mag missen! De 8 van Grou telt ondertussen 12 pontjes en wordt ook wel de “pontjesroute” genoemd. Fietsgids De 8 van Grou heeft een eigen fietsgids waarin de routes, ligging en vaartijden zijn beschreven. In de gids worden vier verschillende routes beschreven. Alle routes, waar je ook begint, zijn goed te combineren. En ze starten en eindigen allemaal in Grou. Je kunt kiezen uit verschillende afstanden, variërend van 32 tot 65 kilometer. Elke route is op kaart aangegeven met daarop de ligging van de pontjes. Plus een globale beschrijving en enkele bezienswaardigheden. Rondje door De Alde Feanen Het Rondje door De Alde Feanen is één van de vier schitterende routes van De 8 van Grou. Start in Grou vanaf de Hellingshaven. Hier ligt de pont Gastvrij Grou waarmee je naar de overkant vaart om vervolgens via pont De Burd voet aan wal te zetten op dit prachtige gelijknamige eiland. 103

Nieuw vanaf 2018 Aangekomen op De Burd kun je vanaf 2018 linksom of rechtsom het betoverend mooie landschap van dit eiland beleven. Door het nieuwe verbindingspad is het namelijk mogelijk om een rondje te fietsen. Een aanrader vanwege de cultuurhistorie van het landschap, de vele (weide)vogels en een grote groep reeën. Na dit uitstapje op De Burd fiets je vervolgens naar pont De Snoekcbears. Vanaf deze pont heb je twee opties: via pont De Grietman naar de Veenhoop, Nij Beets, Aldeboarn, Akkrum naar Grou. Of op naar Earnewâld met pont Hin & Wer en pont De Oerhaal via Warten terug naar Grou. Pont De Snoekcbears en pont Gastvrij Grou Stichting Grou Aktief heef twee pontjes in eigendom. Fietspont Gastvrij Grou vaart tussen de Hellingshaven en de Seinpôlle. De andere pont De Snoekcbears vaart over De Grêft bij het eiland De Burd. De schippers op beide pontjes, allen vrijwilligers, zetten je graag over. De gids De 8 van Grou is te koop bij het InformatiePunt Grou, een aantal verkooppunten in Grou en bij verschillende adressen aan de route. De verkoopadressen zijn te vinden op www.de8vangrou.nl. Actuele informatie over De 8 van Grou is te vinden op www.de8vangrou.nl pontjesroute en @De8vanGrou. Stichting Grou Aktief wenst je veel fietsplezier! GROU MAGAZINE 2018 104

Ferry route , an experience not to be missed! F or those who want to explore and experience the beautiful surroundings of Grou, “De 8 van Grou” offers plenty of opportunities. “De 8 van Grou” is a wonderful bike trail; one moment you're cycling through the varied watery landscape of the National Park De Alde Feanen and the next moment you are passing a picturesque village. You can then continue cycling through vast flowery meadows, enjoying the vibrant and diverse countryside. What makes this route so special, is that you will have to cross several waterways. Volunteer crews ferry you across the ditches and channels . The ferries give an extra dimension to your ride; an experience not to be missed! “ De 8 van Grou”has 12 ferry crossings and is also called “de Pontjesroute”. Route Guide “De 8 van Grou” “De 8 van Grou”has its own information brochure, with routes, operating times and the locations (list of) the ferries timetables. In this brochure you will find four different routes. All routes combine well wherever you begin. And they all start and finish in Grou. You can choose from distances ranging from 32 to 65 kilometres. Each route is indicated on a map showing the location of the ferries, as well as a general description and some interesting sights. Trip through De Alde Feanen A trip through De Alde Feanen is one of the four beautiful routes of “De 8 van Grou”. The route begins in Grou starting from the Hellingshaven. The ferry named| “Gastvrij Grou” waits rigged and ready to bring you to the other side where you can embark on ferry “De Burd” which will transport you to the beautiful island with the same name as the ferry. New from 2018 Starting in 2018, it is possible, due to a new connexion path to travel clockwise or anti clockwise around the island. This enchanting island is a highlight on your trip due to the natural history, diversity of meadow birds, marsh flowers and a large herd of deer. After this trip on De Burd you continue to the ferry “De Snoekcbears”. From the ferry “De Snoekcbears” you have two options: via ferry “De Grietman” to De Veenhoop, Nij Beets via Aldeboarn, Akkrum and Grou. Or to Earnewâld with the ferry “Hin & Wer” and ferry “De Oerhaal” via Warten back to Grou. Ferry De Snoekcbears and ferry Gastvrij Grou The foundation Grou Aktief, owns and operates two ferries: bicycle ferry “Gastvrij Grou” between the Hellingshaven and the Seinpôlle and “De Snoekcbears”which sails over De Grêft to the island De Burd. The ferrymen on both ferries, all volunteers, will be delighted to get you safely across to the other side. The Route Guide “De 8 van Grou” is on sale at the Tourist Office, a number of outlets in Grou and at several addresses on route. Sales addresses can be found on www.de8vangrou.nl Up-to-date information on De 8 van Grou is available at www.de8vangrou.nl pontjesroute and @De8vanGrou. Stichting Grou Aktief wishes you lots of cycling fun! 105

Pontinformatie en vaartijden 2018 1 Grou Pont Gastvrij Grou + de8vangrou.nl pontjesroute vaart over de Rjochte Grou tussen Hellingshaven en Seinpôlle. Za. 21 en zo. 22 april van 10.00-18.00 uur Van 27 april t/m 5 juli dagelijks van 10.00-18.00 uur Van 6 juli t/m 2 sept. dagelijks van 10.00-22.00 uur Van 3 t/m 30 sept. dagelijks van 10.00-18.00 uur Tarief € 1,00. Kinderen < 12 jaar € 0,50 10-rittenkaart € 8,Voor het overzetten van groepen buiten de reguliere vaartijden: tel. 06 29174926 2 Grou Pont De Burd vaart over het Prinses Margrietkanaal naar De Burd. Vaart het gehele jaar. ma. t/m do.: 06.45-12.30, 13.30-18.30 en 19.30-24.00 uur wo.: 06.45-10.00, 11.15-12.30, 13.30-18.30 en 19.30-24.00 uur vr.: za.: 06.45-12.30, 13.30-18.30 en 19.30-02.00 uur 08.00-12.30, 13.30-18.30 en 19.30-02.00 uur zo.- en feestd.: 08.00-12.30, 13.30-18.30 en 19.30-24.00 uur Tarief: € 1,60 Voor informatie tel. 0566 623807 3 Sitebuorren Pont De Snoekcbears vaart over De Grêft tussen De Burd en Sitebuorren. Van 27 april t/m 30 september Dagelijks van 10.00-18.00 uur Tarief: € 1,00, kinderen < 12 jaar € 0,50 10-rittenkaart € 8,Voor het overzetten van groepen buiten de reguliere vaartijden: tel. 06 29174926 5 Suwâld Zonnepont Schalkediep vaart over het Prinses Margrietkanaal tussen Suwâld richting Garyp. Van 27 april t/m 13 mei dagelijks Op 18/19/20/21 mei 25 mei t/m 30 sept. Vaartijden vrijdag t/m maandag dagelijks 10.00-18.00 uur Tarief: € 1,00 en een 12- rittenkaart € 10,00 Voor het overzetten van groepen buiten de reguliere vaartijden info: Veerhuis tel. 06 7571586. Bij de pont is een theeschenkerij. GROU MAGAZINE 2018 106 vaart over de Wide Ie/Grietmansrak tussen De Veenhoop en De Hooidammen. Dagelijks van 1 april t/m 30 september Van 10.00-20.00 uur Tarief: € 1,50 Voor het overzetten van groepen buiten de reguliere vaartijden: tel. 06 57991511 4 Hooidammen Pont De Grietman

6 Warten Zonnepont De Oerhaal 10 vaart over het Prinses Margrietkanaal tussen Warten en Earnewâld. Van 27 april t/m 30 september Dagelijks van 10.00-18.00 uur Tarief: € 1,00 en een 10-rittenkaart € 7,50 Voor het overzetten van groepen buiten de reguliere vaartijden: tel. 06 30788864 7 Earnewâld Pont Hin & Wer vaart over it Wiid in Earnewâld. 30 mrt. t/m 7 juli: 8 juli t/m 28 juli: zo. t/m do. 10.00-18.00 uur, vr. en za. 10.00-21.00 uur zo. t/m do. 10.00-21.00 uur, vr. en za. 10.00-23.00 uur 29 juli t/m 26 aug.: ma. t/m zo. 9.00-23.00 uur 27 aug. t/m 2 sept.: zo. t/m do. 10.00-21.00 uur, vr. en za. 10.00-23.00 uur 3 sept. t/m 30 sept.: zo. t/m do. 10.00-18.00 uur, vr. en za. 10.00-21.00 uur 1 okt. t/m 11 okt.: geen vaart 12 okt. t/m 22 okt.: zo. t/m do. 10.00-18.00 uur, vr. en za. 10.00-21.00 uur Tarief: € 1,00 en een 10 rittenkaart € 7,00 Voor informatie tel. 06 12142631 Nije Skou Pont Nije Skou 8 vaart over it Deel. Dagelijks van 1 april t/m 15 oktober 1 t/m 30 april 10.00-18.00 uur 1 mei t/m 15 sept. 10.00-20.00 uur 16 sept t/m 15 okt. 10.00-18.00 uur Tarief: € 1,00 Bij de pont is een theeschenkerij. Voor informatie www.nyeskou.nl, tel. 06 57430693 of 0566-651533. Terherne Zonnepont Fietsa Versa 9 vaart over het Prinses Margrietkanaal tussen Terherne en De Sneekerhof. Dagelijks van 1 april t/m 15 oktober 1 t/m 30 april 10.00-18.00 uur 1 mei t/m 15 sept. 10.00-20.00 uur 16 sept t/m 15 okt. 10.00-18.00 uur Tarief: € 1,50 Voor meer informatie www.terhernsterveer.nl Terhernsterveer of tel. 06 44152362 107 vaart over de Dokkumer Ee. Vanaf Pasen tot 1 okt. elke za. en zo. van 10.30-18.30 uur Van 15 mei tot 15 sept. alle werkdagen van 13.00-17.30 uur Tarief: € 0,80. Kinderen gratis Overzetten van groepen buiten de reguliere vaartijden: 058-2561136. vaart over Hooivaart. Zelfbediening, gehele jaar toegankelijk. 12 Wyns Pont De Wynser Oerset 11 Luinjeberd/ Tjalleberd Fietspont De Deelen Nij Beets Pont Jeltsje vaart over de Nieuwe Vaart. Zelfbediening, gehele jaar toegankelijk.

Sport en spel voor iedereen Grou is een super sportief dorp. Dat is te zien aan de vele sport- en spelvoorzieningen. Voorzieningen bedoeld voor iedereen. Zeker voor onze gasten. Dus trek een sportieve outfit aan en maak er een leuke dag van! Tennissen K Kaatsmuur W om gerust een balletje slaan op de banen van Tennis Vereniging Grouw. Je bent van harte welkom. De vereniging beschikt over 4 kunstgrasbanen, waarop het gehele jaar gespeeld kan worden. Je vindt de TV Grouw aan de Burstumerdyk 1a. Banen zijn te huur voor € 10.- per uur via B. Tuinstra, T: 0031(0)566 623485 | M: 0031(0)6 49715335 el eens gekaatst? Het kan tegen de kaatsmuur van kaatsvereniging It Wetterlân. Leuk om deze typisch Friese sport eens uit te proberen tegen de muur. De kaatsmuur aan de Burstumerdyk is voor iedereen vrij toegankelijk. Neem wel je eigen zachte rubberen kaatsballen mee. Pannakooi D GROU MAGAZINE 2018 108 e pannakooi is een prima plek om je vetste moves, skills en akka’s te laten zien. Je vindt de pannakooi bij de Grouster basisscholen aan de Burstumerdyk vlakbij de entree van het dorp. toegankelijk vrij

Play & Skate Court Grou V anaf oktober is het splinternieuwe Play & Skate Court ‘the place to be’ voor een potje pleinvoetbal, basketbal of korfbal. Maar het is zeker ook een hotspot voor skateboarding, inline skating of -hockey, BMX freestyle of misschien wel free step. Rond het Play & Skate Court komt een 200 meter - door de KNSB goedgekeurde - skeelerbaan. Perfect voor een serious skeeler challenge. Het Play & Skate Court op het sportcomplex Meinga is vrij toegankelijk en – heel belangrijk- rolstoelvriendelijk. Bijvoorbeeld voor een potje rolstoel hockey of basketbal. Het Play & Skate Court vind je naast de OSG Sevenwolden aan de Burstumerdyk. Voor info, check: www.play-skate-grou.nl of via playskategrou Speeltuinen, Schommels, glijbanen en veel meer S chommels, glijbanen en duikelrekken zijn op verschillende plekken te vinden in Grou. Nee, aan speeltuinen in Grou geen gebrek. Speeltuin aan de Súdfinne In deze prachtige speeltuin staat beleving op de eerste plaats. Kinderen worden gestimuleerd hun fantasie te gebruiken; je kunt er heerlijk klimmen en klauteren en met schepnetjes op zoek naar waterdiertjes! Op deze plek is ook een prachtig beachvolleybalveld. Waterpret bij het Zeilcentrum Grou In Grou naar het strand om even lekker te zwemmen of te spelen? Ja, dat kan. Bij het Zeilcentrum Grou is een zwemstrandje met speeltoestellen. Een echte aanrader. Ook voor wat oudere kinderen is dit een fijne speeltuin. Er is een klimtoestel met glijbaan, een schommel en natuurlijk zand! Bij mooi weer zo nu en dan even een frisse duik nemen en je dan lekker laten opdrogen op het strand… heerlijk toch! Let op: er is geen strandwacht dus zwemmen is op eigen risico. 109 Speeltuin aan de Koningin Julianastraat Uitgezwommen maar nog niet uitgespeeld? Steek dan bij het zwemstrandje de Prinses Wilhelminastraat over en loop via de Koningin Julianastraat naar een openbare, groene en avontuurlijke speelplaats voor kinderen. Er zijn diverse speeltoestellen met een natuurlijke uitstraling. De speeltuin ligt beschut tussen de woningen.

Grou, toegangspoort naar het Nationaal Park De Alde Feanen! Grou is een belangrijke toegangspoort naar het Nationaal Park De Alde Feanen. Dit is een prachtig waterrijk gebied met een zeer afwisselend landschap. Met water in alle mogelijke variaties: van besloten petgaten, smalle vaarten tot open meren. G eniet van de weidse uitzichten over uitgestrekte graslanden en wuivende rietvelden, of van de beschutting van de sprookjesachtige moerasbossen. Deze enorme landschappelijke variatie zorgt voor een rijke natuur: maar liefst meer dan 450 plantensoorten en ruim honderd verschillende vogelsoorten. Ook ree, vos, otter en boommarter voelen zich hier prima thuis. Op pad… Eén van de mooiste manieren om dit waterrijk te verkennen is per boot. Op de open plassen kan heerlijk gezeild worden, terwijl de smalle vaarten en petgaten het beste per (motor) boot verkend kunnen worden. En wie echt in alle rust wil genieten huurt een elektrische fluisterboot of stapt in de kano. Ook voor de wandelaar en fietser is er genoeg te ontdekken. Met name aan GROU MAGAZINE 2018 de oostkant van Nationaal Park De Alde Feanen bevinden zich een aantal prachtige gemarkeerde wandelroutes. Voor de fietser is de pontjesroute “De 8 van Grou” een aanrader. De route voert je via een aantal pontjes langs de mooiste plekken in het gebied. Bezoekerscentrum Een prima startpunt voor een bezoek aan Nationaal Park De Alde Feanen is het bezoekerscentrum aan De Koaidyk 8a te Earnewâld. Met een prachtige expositie over het gebied. De doe- en beleeftuin biedt met name voor kinderen tal van mogelijkheden, net als het vlakbij gelegen Pettebosk. De enthousiaste vrijwilligers aan de balie helpen je graag op weg met de mooiste routes of het boeken van activiteiten en excursies. Het centrum is van half april t/m september en tijdens schoolvakanties dagelijks geopend van 10.00 tot 17.00 uur. 110

Activiteitenaanbod Vanuit het bezoekerscentrum worden vrijwel elke dag excursies en activiteiten voor jong en oud georganiseerd. Ga eens mee met een vaarexcursie met de fluisterstille ‘Blaustirns”. Die vaart op zonne-energie. Of ervaar de duisternis tijdens een volle maan tocht: een bijzondere belevenis. In het bezoekerscentrum is een jaarkalender verkrijgbaar met ruim 150 activiteiten! Speciaal voor kinderen Het bezoekerscentrum organiseert jaarrond tal van leuke en interessante excursies en activiteiten voor kinderen. Van een uitdagende rugzakroute in de natuur tot braakballen pluizen of nestkastjes timmeren in het bezoekerscentrum. Doe mee en verdien het certificaat voor Junior Boswachter van It Fryske Gea! Een spannende en uitdagende activiteit is de survivalbaan over het water. Na het succes van vorig jaar organiseren wij ook dit jaar weer “outdoordagen” i.s.m. De Twirre en Outdoor Veldboom. Loop in een bal over het water en roetsj op je buik over de zeepbaan. En voor de echte durfal is er een hoge klimtoren. Meer informatie over het park en alle activiteiten is te vinden op www.np-aldefeanen.nl en te volgen via nationaalparkdealdefeanen Of breng een bezoek aan het bezoekerscentrum aan De Koaidyk 8a te Earnewâld. 111

Vaartocht op pad met Freek Vonk In het Nationaal Park leven wel 100 verschillende diersoorten. Denk aan otters, roerdompen, ijsvogels en bittervoorns… Freek heeft twee vaarroutes voor je uitgestippeld. Het is altijd spannend welke dieren je onderweg tegenkomt! Ga je mee op AVONTUUR? Android/iOS 1. Download de app TOURtoDO via: • Google Play (Android) • App Store (iOS) 2. Voer de tourcode in: PodcastFreekVonk of PodcastFreekVonk-zonder-gps 3. Vaar de route en laat je verrassen! GROU MAGAZINE 2018 112 Windows Ga naar http://www.np-aldefeanen.nl/ boomingbusiness, klik op: ‘Audiovaarroute Freek Vonk’. Varen met Freek Vonk Freek Vonk. Dat is toch die enthousiaste bioloog op TV? Klopt! Samen met It Fryske Gea heeft hij speciaal voor Nationaal Park De Alde Feanen een audiovaarroute gemaakt. Via de app TOURtoDO (tourcode: PodcastFreekVonk) is deze gratis te downloaden. Huur een boot of stap in je eigen vaartuig en ga samen met Freek op expeditie door De Alde Feanen! De podcast is onderdeel van Laterrr...

Grou heeft een eldorado aan vismogelijkheden Steeds meer sportvissers ontdekken in Grou de mooiste visstekken van Nederland. Bijvoorbeeld op één van de vele steigers aan de Pikmar of op de strekdam langs het PM-kanaal. E n wat te denken van de makkelijk toegankelijke visvijvers in de kom van het dorp (ook voor mindervaliden geschikt) of vroeg in de ochtend langs de nog in nevelen gehulde poldersloten in de directe omgeving. Kristalhelder water, waarin veel ruis-/ rietvoorn en baars te vangen is. Bruisende watersportsfeer De bruisende watersportsfeer met het karakteristieke dorp op de achtergrond maakt je viservaring compleet. Of je nu komt voor die metersnoek, een nieuw karper PR, een unieke vliegviservaring struinend in de polders of ‘gewoon’ met de kinderen lekker relaxed langs de waterkant op alles wat voorbij zwemt. Het mooiste viswater vind je in Grou. Vispas of weekvergunning Bij Dierenspeciaalzaak "Jan en Japke" kun je terecht voor een weekvergunning. Voor wie er na een week geen genoeg van krijgt, is er de VISpas. Die krijg je door lid te worden van bijvoorbeeld HSV Idaarderadeel. Zo mag je het hele jaar door in bijna heel Nederland vissen en steun je de activiteiten van de hengelsportverenigingen zoals het uitzetten van jonge vis of de activiteiten die regelmatig worden georganiseerd voor jong tot oud. Trailerhellingen Kom je met je boot op een trailer dan zijn er in Grou twee ruime trailerhellingen: aan het begin van de Garde Jagerswei bij de brug of aan de Prinses Wilhelminastraat. Traileren kost je helemaal niets. Een mooi begin dus van een dagje succesvol snoekbaarzen op bijvoorbeeld het Prinses Margrietkanaal. Kijk voor informatie op www.hsvidaarderadeel. mijnhengelsportvereniging.nl of volg Handige apps Ook handig: de VISplanner App van Sportvisserij Nederland. Check eenvoudig met je smartphone waar je mag vissen, waar de trailerhellingen zijn in Grou, de hengelsportzaak en meer. Zo wordt vissen in Grou nog leuker en wil je weten welke vis je hebt gevangen, dan is er de Vissengids App. Beide Apps zijn gratis te downloaden. Veel visplezier! HSV Idaarderadeel wenst je veel visplezier met uiteraard respect voor vis en omgeving. En vergeet niet een mooie foto te maken van je vangst om de vis daarna zo snel mogelijk weer terug te zetten. Want ook in Grou zijn we voor het principe van catch & release. 113 hsvidaarderadeel

Oedsmawei 18a 9001 ZJ Grou t 0566 625 151 i www.dorpenteam.nl Dorpenteam is onderdeel van de Coöperatie Amaryllis Voor vragen op gebied van welzijn, werk, inkomen, wonen of opvoeden van kinderen kunt u bij ons terecht. GROU MAGAZINE 2018 114

Repair Café Grou Zit je met een kapotte rits of een defect apparaat, maar weet je niet hoe je dit moet repareren? Kom dan naar het Repair Café. D aar staan vrijwillige reparatiedeskundigen voor je klaar om je kleding, elektrische apparaten, speelgoed, fietsen, meubels, etc., te repareren. Met of zonder jouw hulp en tegen een vrijwillige bijdrage. Door spullen langer te gebruiken, help je niet alleen het milieu. Je leert ook om eenvoudige reparaties zelf uit te voeren. Scheelt weer in de portemonnee en soms is het makkelijker dan je denkt! Je kunt gewoon binnenlopen. Elke 3e woensdag van de maand van 13.30 tot 16.30 uur in de Kringloopwinkel aan de Muldyk 3. Kijk voor meer informatie: www.stichtinggroengrou.nl Grou in 2030 Hoe ziet Grou er in het jaar 2030 uit? Deze vraag hebben de inwoners van Grou in een aantal bijeenkomsten beantwoord. Ook leerlingen van het basisonderwijs hebben hun toekomstdromen ingebracht. V anuit en voor het dorp. Doel van Grou 2030 is om gezamenlijk te werken aan een duurzaam Grou. Dit zijn de belangrijkste thema’s die de komende jaren worden omgezet in tastbare veranderingen: Grou energieneutraal, duurzaam vervoer, voedsel en water. 115

Kidspagina... doe je mee? úntwerp hjir dyn flagge ontwerp hier jouw vlag - pak maar papier! de Fryske flagge het zijn pompeblêden waterleliebladeren doe: zoek dit hotel AAn het water. wat is de naam? doe: - Een schilderstape speurtocht: schrijf de opdracht op het tape. Bv: alleen opdrachten over boten, water, dieren - Loop rond in Grou en verzamel wat jou aanspreekt. Zoek een doosje: maak met je spullen een kijkdoos … of een kijkkastje. - Pak een stift. Snuffel in deze gids: Wat is er voor jou te doen in en rond Grou? Kies en omcirkel en plan je uitstap! Kom naar museum ‘Hert fan Fryslan’ Stationsweg 1 Grou binnen én buiten met een speurblad aan de slag! museumhertfanfryslan.nl GROU MAGAZINE 2018 116 Hoi! Pak een potlood en wat papier Zoek een bankje aan het water. Schets snel wat je ziet: Het hoeft niet mooi! succes! en néé… het zijn geen hartjes! wat een leuke vlag!

117

GROU MAGAZINE 2018 118

Puzzel Oplossing: de letters in de rode vakjes vormen van boven naar beneden een spreuk. Stuur uw oplossing naar grouaktief@hotmail.com. Over de oplossing wordt niet gecorrespondeerd. 1. WELKE FUNCTIE HAD HET GEBOUW WAARIN HET MUSEUM IS GEVESTIGD? 2. WAT IS DE ACHTERNAAM VAN EEN IN GROU BEKENDE BEELDHOUWSTER? 3. WAT ZIE JE O.A. IN HET MUSEUM LEECHLÂN 22? 4. 2018 IS IN GROU HET ……… 5. AAN WELK NATIONAAL PARK GRENST GROU? 6. WELKE SPORT WORDT IN GROU VEELAL BEDREVEN? 7. WAT IS EEN POPULAIRE FIETSROUTE IN DE OMGEVING VAN GROU? 8. HOE HEET HET BELANGRIJKSTE ZEILEVENEMENT IN FRYSLÂN? 9. WAT IS HET THEMA VAN LEEUWARDEN/FRYSLÂN CULTURELE HOOFDSTAD 2018? 10. WELK KANAAL LOOPT LANGS GROU? Beste redactie, Mijn vrouw en ik lezen dit blad ieder jaar met heel veel plezier. Er staat ontzettend veel in, vooral de vermelding van evenementen of gebeurtenissen, ergens in de zomerperiode is voor ons een leidraad. Wij wonen ver weg van Grou en het Friese Merengebied maar wij varen al jaren met heel veel plezier in de omgeving van Grou waar onze boot in het schiphuis van de Pikmeerwerf ligt. Mijn vader woonde, voor hij in 1938 naar de Rotterdamse politie ging, in Leeuwarden. Onze familie woont nog steeds in Leeuwarden of directe omgeving. Wij wonen als enigen in Holland. Hij zeilde altijd met een groep vrienden en vriendinnen in de omgeving van Grou en de Oude Venen. Zijn zeilboot en kano lagen in een boerenschuur in Wartena. In 1936 heeft hij de Elfstedentocht per kano afgelegd. Zijn dagboek heb ik na zijn overlijden in 1999 gekregen en heb de tocht aan de hand van oude waterkaarten nog eens helemaal nader bekeken. Waar hij vroeger kon varen kun je dat tegenwoordig niet meer. De gastvrijheid die hij onderweg ontving was heel bijzonder. Vaak mocht hij mee-eten. Hij heeft ons enthousiast gemaakt voor het varen in Friesland door ons als kind in de zomermaanden mee het water op te nemen. Nu varen wij met onze kinderen en kleinkinderen in het gebied waar hij als jongen en jongeman zoveel plezier had. Telkens wanneer wij richting Eernewoude varen, in de Oude Venen of Princenhof, moet ik daaraan terugdenken. Tot enkele jaren voor zijn overlijden namen we hem in de zomer mee aan boord en voeren we met hem een aantal weken door Friesland. Hij vond dit geweldig. Het varen in dit deel van Friesland blijft altijd heel bijzonder. Een prachtige natuur en over al prachtige aanlegplaatsen van de Marrekrite. Hartelijke groeten, Anne J.Henstra uit Monster 119 Prijswinnaar puzzel 2017 Afgelopen jaar hebben we weer veel inzendingen ontvangen met de juiste oplossing van de puzzel. De oplossing van de puzzel was "zonniggrou". Wij bedanken iedereen voor het insturen van de oplossing en de leuke complimenten voor ons magazine. Onder alle inzenders is een leuke prijs verloot en die is dit jaar voor de familie Henstra uit Monster. Gefeliciteerd!

Bibliotheek Grou: iedereen welkom! mkplus.nl Project- en Drukwerkbegeleiding Eendrachtsweg 15 | GARIJP T 058 - 255 0724 | E info@mkplus.nl M 06 53 52 33 37 en 06 42 336 436 Bibliotheek Grou: een fijne plek die voelt als een boekhandel! Met gratis wifi en met kranten en tijdschriften om te lezen. Boeken lenen? Dat kan met het pasje van uw eigen bieb! Verder geeft de bibliotheek toegang tot o.m. activiteiten, e-books en e-music. Het adres is Burstumerdyk 6. Voor meer info & openingstijden: www.dbieb.nl GROU MAGAZINE 2018 120

Tourist info NUTTIGE ADRESSEN • USEFUL ADDRESSES • NÜTZLICHE ADRESSEN • LES ADRESSES UTILES ALARM | 112 Alarm national BRANDWEER FIREBRIGADE, FEUERWEHR, SERVICE D’INCENDIE | 112 Alarm national POLITIE POLICE, POLIZEI, POLICE | 112 Alarm national | Holstmeerweg 3 | 8934 AS Leeuwarden | local 0031(0)900 8844 SPOEDLIJN EMERGENCY NUMBER, NOT-LINIE, SERVICE D’ URGENTE | 0031(0)566 621122 DOKTERSWACHT DOCTORSWATCH, ARZT-WARTE, MEDICIN DE GARDE | 0031(0)900 1127112 HUISARTS FAMILYDOCTOR, HAUSARZT, MEDICIN DE FAMILLE Huisartsenpraktijk | Oostergoostraat 53 | 0031(0)566 621310 | huisartsenpraktijkgrou.nl ZIEKENHUIZEN HOSPITALS, KRANKEN-HÄUSER, HOPITALS Leeuwarden: MCL | Henri Dunantweg 2 | 8934 AD Leeuwarden | 0031(0)58 2866969 | mcl.nl Heerenveen: Tjongerschans | Thialfweg 44 | 8441 PW Heerenveen | 0031(0)513 685685 | tjongerschans.nl Grou: Oog en Welzijn l oogkliniek l it Molelân 8A l 0031(0)566 226600 l www.oogenwelzijn.nl APOTHEEK CHEMIST’S, APOTHEK, PHARMACIE Oostergoostraat 53 | 0031(0)566 622695 | info@apotheekmidfryslan.nl | apotheekmidfryslan.nl TANDARTSEN DENTISTS, ZAHNÄRZTE, DENTISTES De Huys Tandarts | Oedsmawei 24 | 0031(0)566 820028 | spoeddienst 0900 2153111 | dehuystandarts.nl Omnimed | Oedsmawei 24 l 0031(0)566 820020 l kaakchirurgie en implantologie l www.omnimed.nl Ter Pelkwijk | Allingawier 39 | 0031(0)566 624850 | tandartsengrou.nl Tilon | Biensma 31a | 0031(0)566 620494 | tandartsenpraktijktilon.nl TOURIST INFO 121

NUTTIGE ADRESSEN • USEFUL ADDRESSES • NÜTZLICHE ADRESSEN • LES ADRESSES UTILES Adressen met een * zijn aangemeld bij HartslagNu; kijk voor meer informatie op www.hartslagnu.nl AED’s Atelier Michel Koene | de Seize 4 l 0031(0)566 621056 l michelkoene.nl * GAVC kantine l Burstumerdyk 2 l 0031(0)566 622728 l gavc.nl Hotel Oostergoo l Nieuwe Kade 1 l 0031(0)566 621309 l oostergoo.nl Huisartsenpraktijk l Oostergoostraat 53 l 0031(0)566 621310 l huisartsenpraktijkgrou.nl * Kantine TVG l Burstumerdyk 1a l 0031(0)566 623580 l tvgrouw.nl Motorschip de Markol l ligplaats Oedsmawei l msmarkol.nl Omnimed l Oedsmawei 24 l 0031(0)566 820020 l omnimed.nl OSG Sevenwolden l Burstumerdyk 5 l 0031(0)566 625144 l osg-sevenwolden.nl Pont de Burd l Yn ‘e Lijte Regiobank l Parkstraat 7 l 0031(0)566 651020 l regiobank.nl * (de AED hangt buiten aan de muur naast de voordeur en is 24/7 beschikbaar) Restaurant Het Theehuis l Meersweg 9 l 0031(0)566 621630 l hettheehuis.nl Sporthal De Twine l Tjallinga 2 l 0031(0)566 620747 l bvsport.nl Supermarkt Jumbo l Stationsweg 38F l 0031(0)566 625760 l jumbo.com/winkels/grou.nl Supermarkt Lidl l Stationsweg 38D l 0031(0)800 5435463 l lidl.nl Supermarkt Poiesz l Parkstraat 3 l 0031(0)566 622012 l poiesz-supermarkten.nl * Waterhostel Oer ’t Hout l Raadhuisstraat 18 l 0031(0)566 621528 l herbergoerthout.nl Zeilcentrum Grou l Prinses Wilhelminastraat 3 l 0031(0)6 15585795 l zeilcentrumgrou.nl PRAKTISCHE INFORMATIE • WORKING INFORMATION PRAKTISCHE INFORMATION • RENSEIGNEMENT BANKEN / GELDAUTOMATEN Banks, Banken, Banques ING | Brunawinkel | Hoofdstraat 5 | 0031(0)566 621316 Jumbo | geldautomaat | Stationsweg 38F | 0031(0)566 625760 Poiesz | geldautomaat l Parkstraat 3 l 0031(0)566 622012 Rabobank | Hoofdstraat 11 | 0031(0)513 521500 Regiobank | Parkstraat 7| 0031(0)566 651020 BIBLIOTHEEK LIBRARY, BIBLIOTHEK, BIBLIOTHEQUE Burstumerdyk 6 | 0031(0)566 621493 | www.dbieb.nl FIETSVERHUUR RENT A BIKE, FAHRRADVERLEIH, LOUER BICYCLETTE Joop Zandberg Fietsplezier | Oedsmawei 14 | 0031 (0)566 624123 | joopzandberg.nl GAS Gascentrum Noord Nederland BV | Stationsweg 92 | 0031(0)566 625800 | gascentrumgrou.nl KERKEN CHURCHES, KIRCHE, ÉGLISES Doopsgezinde gemeente Mid-Fryslân | Hoofdstraat 44 | dgmidfryslan.doopsgezind.nl Elke zondag kerkdienst om 10.00 uur met koffiedrinken na de dienst. Sint Piterkerk | Kerkstraat | PKN gemeente | pkngroujirnsum.nl Elke zondag kerkdienst om 9.30 uur. In de maanden juli en augustus koffiedrinken na de dienst. GROU MAGAZINE 2018 122

HANDIGE • USEFUL • GÜNSTIGER • PRATIQUE WEBSITES grou.nl | grouaktief.nl | degrouster.nl | meteogrou.nl | grousters.nl | pbgrou.nl | sportingrou.nl | dorpsarchiefgrou.nl | weerstationgrou.nl PRAKTISCHE INFORMATIE • WORKING INFORMATION PRAKTISCHE INFORMATION • RENSEIGNEMENT KOOPAVOND LATE NIGHT OPENING, VERKAUFSOFFENER ABEND, SOIR MARCHAND vrijdag/friday/Freitags/vendredi 19.00 - 20.00 uur in de maanden juni/juli/augustus MUSEA MUSEUMS, MUSEEN, MUSÉE Commandopost Grou | Burstumerdyk 1 | 0031(0) 6 53419233 | nccb.nl Hert fan Fryslân | Stationsweg 1 | 0031(0)566 623911 | museumhertfanfryslan.nl Mineralogisch Museum Grou | Leechlân 22 | 0031(0)566 623636 | mineralengrou.nl POSTKANTOOR POSTOFFICE, POSTAMT, BUREAU DES POSTES Brunawinkel | Hoofdstraat 5 | 0031(0)566 621316 RECREATIE RECREATION, ERHOLUNG, RECREATION TVG tennisvereniging Grou | Burstumerdyk 1a | 0031(0)566 623580 | tvgrouw.nl (huur een baan) Yinyoga en klankhealing | De Pluut 2 | 0031(0)6 25066049 | www.dolphinsunrise.nl Zwem- en speelplaats | Pr. Wilhelminastraat | (nabij Zeilcentrum Grou) TAXI Direct Taxi Leeuwarden | de Jol 6 | 0031(0)6 40187955 TND Watertaxi Grou | max. 12 personen, van en naar alle restaurants in Grou l 0031(0)6 21653279 INFORMATIEPUNT GROU Halbertsma’s Plein 12 | 0031(0)566 65 99 33 | grou.nl Museum Hert fan Fryslân | Stationsweg 1 | 0031(0)566 623911 | museumhertfanfryslan.nl WEEKMARKT WEEK-MARKET, WOCHENMARKT, MERCHE À LA SEMAINE Halbertsma’s Plein | donderdag/thursday/Donnerstag/jeudi Openbaar Vervoer Grou heeft een ‘eigen’ NS-station Grou-Jirnsum aan de spoorlijn Leeuwarden - Zwolle. Het station ligt ongeveer op 1,5 kilometer van het centrum van het dorp. Ga je liever met de bus, dan kun je vanuit Grou met lijnbus 28 naar o.a. Heerenveen of Leeuwarden. In Grou zijn meerdere haltes. Kijk voor de trein- en bustijden op de website 9292.nl. TOURIST INFO 123

WATERSPORTVOORZIENINGEN • WATERSPORT SUPPLIES WASSERSPORTEINRICHTUNGEN • SPORT NAUTIQUE SATISFACTION HAVENKANTOOR HARBOUR-OFFICE, HÄFEN-BÜRO, BUREAU DE PORT Havenhûs Meersweg (naast het Theehuis) | 0031(0)6 53151298 | havenmeestergrou@outlook.com PASSANTENHAVENS PASSING TRAVELLER HARBOURS, PASSANTEN-HÄFEN, PORTS DE PASSAGE Hellingshaven, Volmaweg | Nieuwe Kade | Pikmeerhaven, Pikmar | Suderkade TANKSTATIONS FILLING-STATIONS, TANKSTELLEN, TANKSERVICES It Molelân 8 Meersweg 9a (voor boten) Stationsweg 86 TOILETGEBOUWEN LAVATORIES, SANITÄRE ANLAGEN, EDIFICES DE TOILETTE Havengebouw, Meersweg | Hellingshaven, Volmaweg Muziektent, Halbertsma’s Plein | Zeilcentrum, Pr. Wilhelminastraat 3 TRAILERHELLINGEN SLIPS, SLIPANLAGEN, CALES Pr. Wilhelminastraat 3 Garde Jagersweg VUILWATERAFVOER DRAINAGE OF DIRTY WATER, ABWASSERABFLUSS, EVACUATION D’ EAU Hellingshaven, Volmaweg | Pikmeerhaven, C-steiger. Meer informatie havenkantoor. BOOT- EN KANOVERHUUR • BOAT OR CANOE RENTAL • BOOT UND KANU VERLEIH • LOCATION DE BATEAU ET CANOË JACHTEN YACHTS, JACHTEN, YACHTS GJS-HW Yachtcharter | Jister 13a | 0031(0)566 624062 | hwyachtcharter.nl Jachtverhuur H. Hofstra | Biensma 3 | 0031(0)6 31960238 | jachtverhuurhofstra.nl Jachtwerf De Groot | Oedsmawei 2 | 0031(0)566 621719 | pikmeerkruiser.nl SLOEPEN SLOOPS, SCHLUPPEN, EMBARCATIONS Hotel Restaurant Oostergoo | Nieuwe Kade 1 | 0031(0)566 621309 | oostergoo.nl Waterpark Yn ‘e Lijte | Yn ‘e Lijte 1 | 0031(0)566 621487 | ynelijte.nl Watersportbedrijf Anja | Meersweg 9a | 0031(0)566 621373 | wsbanja.nl Watersportservice Berend Mink | Muldyk 12 | 0031(0)566 621111 | berendmink.nl ZEILBOTEN SAILING-YACHTS, SEGELBOOTE, YACHTS À VOILES Watersportbedrijf Anja | Meersweg 9a | 0031(0)566 621373 | wsbanja.nl GROU MAGAZINE 2018 124

RONDVAARTEN & ZEILTOCHTEN • CIRCULAR TRIP & SAILING TRIPS • RUNDFAHRTEN & SEGELFAHRTEN • TOURES EN BATEAU & TOURS DE VOILE Grouster skûtsje | Lyts Blijema 19 | 0031(0)6 42472940 | grousterskutsje.nl Grutte Grize (60 personen) | het Theehuis | 0031(0)6 22928937 | zeilengrou.nl Moai Fuort Sloeprondvaarten | Oerhaelspaed 5 | 0031(0)566 623420 | moaifuortgrou.nl Rederij Aktievaart | Oedsmawei 18 | 0031(0)566 622124 | aktievaart.nl Watersportservice Berend Mink | Muldyk 12 | 0031(0)566 621111 | berendmink.nl ZEILSCHOLEN • SAILINGSCHOOLS • SEGELSCHULEN • ÉCOLES NAUTIQUE KWV Frisia | kwvfrisia.nl SUPAway Grou | 0031(0)6 53318760 | supawaygrou.nl Watersporthostel Oer ‘t Hout | Raadhuisstraat 18 | 0031(0)566621528 | nedhostel.nl Zeilcentrum Grou | Wilhelminastraat 3 | zeilcentrumgrou.nl WATERSPORTSERVICE • WATER SPORTS SERVICE • WASSER-SPORT-SERVICE • SERVICE DES SPORTS D’EAU Aquaverium | De Finnen 1 | 0031(0)6 22980313 | aquaverium.nl Bert de Jong Technische Scheepsservice | Garde Jagerswei 14 | 0031(0)566 623234 tssbertdejong.nl BJ-Boten | Oedsmawei 24 h | 0031(0)6 11591875 | bj-boten.nl Bootcentrum Geertsma | Jister 5d | 0031(0)566 623850 | bootcentrum-geertsma.nl Cornelder Scheepstechniek | Oedsmawei 18 | 0031(0)566 653000 | cornelderscheepstechniek.nl De Schiffart Technische Watersportservice | Kerkstraat 30 | 0031(0)566 621388 | schiffartgrou.nl Goos Watersport & Scheepstechniek | Singel 24 | 0031(0)566 621084 | gooswatersport.nl Grouwster Vlet | Oedsmawei 4 | 0031(0)566 622410 | grouwstervlet.nl Hager Groothandel en Techniek | Oedsmawei 18 | 0031(0)566 622 209 | hagerbv.com H.W. Jachttechniek & Jachtcharter | Jister 13 | 0031(0)566 624062 | hwjachttechniek.nl Jachthaven De Oerhaal | Garde Jagerswei 10 | 0031(0)6 51494189 | jachthavendeoerhaal@gmail.com Jachtwerf Albert Wester en Zn. | Garde Jagerswei 2 | 0031(0)566 623160 | albertwester.nl Jachtwerf De Blieken | Garde Jagerswei 4-5 | 0031(0)566 621335 | jachtwerfdeblieken.nl Jachtwerf De Groot | Oedsmawei 2 | 0031(0)566 621719 | pikmeerkruiser.nl KTSO boottenten | Gedempte Haven 24 | 0031(0)6 2864 8522 | ktso.nl Scheepsstoffering H.J.F. de Koning | De Muldyk 5 | 0031(0)566 620576 | hjfdekoning.nl Sloepenbouwers | Burstumerdyk 1 | 0031(0)6 25531568 | sloepenbouwers.nl Sloepenmarkt | Singel 12 | 0031(0)566 688816 | sloepenmarkt.nl Tentenmakerij Molenaar | Singel 24 | 00 31 (0)6 535 29 515 Tienstra Nautische Dienstverlening | Doorbraak 3 | 0031(0)6 21653279tienstranautischedienstverlening.nl Watersportservice Berend Mink | Muldyk 12 | 0031(0)566 621111 | berendmink.nl Wels watersportwinkel | Biensma 22 | 0031(0)566 840817 | welswatersportwereld.nl Wi-Ja | Oedsmawei 10 | 0031(0)566 622454 | wi-ja.nl Yachtwrapping | De Muldyk 11b | 0031(0)566 602757 | yachtwrapping.nl Zeilmakerij Dijkstra | Jister 6 | 0031(0)566 623434 | zeilmakerijdijkstra.nl Zeilmakerij Molenaar | Kerkstraat 31 | 0031(0)566 621313 | zeilmakerijmolenaar.nl TOURIST INFO 125

OVERNACHTEN • ACCOMMODATION ÜBERNACHTEN • ACCOMMODATION BED & BROCHJE BED & BREAKFAST, ZIMMER FREI, CHAMBRES D’HÔTES De Thuiskamer | Hoofdstraat 31 | 0031(0)6 22608247 | dethuiskamer.nl Huize Groenveld | It Swurd 5 | 0031(0)566 621943| huizegroenveld.nl Loftbenb | de Setangel 48 | 0031(0)6 11867995 | loftbenbgrou.nl Vakantiestudio | Molenstraat 16 | 0031(0)6 22048102 | vakantiestudiogrou.com CAMPINGS CAMPINGS, CAMPINGPLÄTZE, CAMPINGS Minicamping De Alde Stjelp | Leechlân 5| 0031(0)566 623414 | minicampingdealdestjelp.nl Waterpark Yn ‘e Lijte | Yn ‘e Lijte 1 | 0031(0)566 621487 | ynelijte.nl GROEPSACCOMMODATIE GROUPACCOMMODATIONS, GRUPPENUNTERKÜNFTE, ACCOMMODATIONS DE GROUPE Watersporthostel Oer ‘t Hout | Raadhuisstraat 18 | 0031(0)566 621528 | nedhostel.nl HOTEL HOTEL, HOTEL, HÔTEL Hotel Restaurant Oostergoo | Nieuwe Kade 1 | 0031(0)566 621309 | oostergoo.nl GROU MAGAZINE 2018 126

ETEN & DRINKEN • EAT & DRINK • ESSEN & TRINKEN MANGER & BOIRE • RESTAURANTS EETCAFÉS EN RESTAURANTS Café Biljart De Bierhalle | Hoofdstraat 7 | 0031(0)566 621320 | bierhalle.nl Chinees Indisch Restaurant Kota Radja | Hoofdstraat 74 | 0031(0)566 621442 | kotaradjagrou.nl Grootcafé Treemter | Doorbraak 1 | 0031(0)6 51112741 | treemter.nl Herman Serveert Grilled & Tapas | Gedempte Haven 13 | 0031(0)6 23865812 | hermanserveert.nl Hotel Restaurant Oostergoo | Nieuwe Kade 1 | 0031(0)566 621309 | oostergoo.nl Pizzeria & Steakhouse Mio Amore | Wijde Steeg 23 | 0031(0)566 624692 | pizzeriagrou.nl Restaurant De Vrijheid | Seinpôlle 4 | 0031(0)566 621578 | restaurantdevrijheid.nl Restaurant Het Theehuis | Meersweg 9 | 0031(0)566 621630 | het-theehuis.nl Restaurant Oan ‘t Wetter | Yn’e Lijte 2 | 0031(0)566 622305 | oantwettergrou.nl Restaurant ‘t Kofschip | Wijdesteeg 10 | 0031(0)566 622155 | kofschipgrou.nl Steiger 18 | Raadhuisstraat 18 | 0031(0)566 621528 | steiger18.nl Taverne de Kade | Nieuwe Kade 10 | 0031(0)6 51977646 | dekadegrou.nl Wijn, Tap & Eethuis Amicaal | Halbertsma’s Plein 14 | 0031(0)566 623030 | amicaalgrou.nl Zeilcentrum Grou Meet & Eat | Wilhelminastraat 3 | 0031(0)6 15585795 | zeilcentrumgrou.nl SNACKBARS Snackbar Tamarinde | Doorbraak 5 | 0031(0)566 621727 Snackbar De Roef | Hoofdstraat 29 | 0031(0)566 623135 | anytyme.nl IJSSALON IJssalon Scoop Icecream | Halbertsma’s Plein 9 | 0031(0)566 653715 | scoopicecream.nl TOURIST INFO 127

GROU MAGAZINE 2018 128

129

Colofon: + grouaktief.nl grou.nl zonnig grou @zonniggrou Uitgave: Stichting Grou Aktief www.grouaktief.nl Redactie: Fenna Bijlstra, Monique Stelwagen en Anke Zijlstra. Acquisitie: Marck Dorenbosch, Trinet Mulder en Annemarie Oost. Tekstbewerking: Jan Zijlstra. Vertaling: Elke Ploegsma-Guckler, Janet Visser en Lucy Voortjes. Fotografie: Jikkie Cats, Fonger de Vlas, grousters.nl. en uit eigendom van verenigingen, stichtingen en particulieren. Druk & lay-out: MK+ project- en drukwerkbegeleiding & Lexed Services Oplage: 20.000 exemplaren. Gratis verkrijgbaar 16de editie, januari 2018 Grou magazine is mede mogelijk gemaakt door de adverteerders en door een bijdrage van BCG, Dorpsbudget Grou, Fûns Mid-Fryslân, LF2018, de gemeente Leeuwarden en Nationaal Park De Alde Feanen. Ook adverteren of advertorial? Mail naar grouaktief@hotmail.com Dit magazine is met de grootst mogelijke zorg samengesteld. De uitgever/redactie stelt zich niet aansprakelijk voor foutieve of onvolledige gegevens. Aan deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend. Wijzigingen en drukfouten voorbehouden. GROU MAGAZINE 2018 130 Grou Magazine is mede mogelijk gemaakt door: Amondo Travel4U | Antiek en Curiosa It Poartehûs | Atelier Melkerson | Autobedrijf Grou | Avai Beveiliging | Bakkerij Andringa | BCG | Beter Wonen | Bibliotheek | Bruna Boek- en Kantoorboekhandel | Chinees Indisch Restaurant Kota Radja | Cornelder Scheepstechniek | De Bierhalle | De Boatte Goudsmid | De Entoeraazje | De Grouster | De Jong & De Wal Bouwbedrijf | De Schiffart Technische Watersportservice | De Theaterwinkel | De Thuiskamer B&B | Dijkstra's Bouw- & Aannemersbedrijf | Dorpenteam | Dorpsbudget Grou | Eethuis Amicaal | EP: Leistra | Feestkleding Grou | Fûns Mid-Fryslân | Gemeente Leeuwarden | GJS HW Yachtcharter | H.J.F. de Koning Scheepsstoffering | H3PS - Nico Postma | Hager Groothandel &Techniek | Hebbes Kidsfashion | Hema | Herenkapper Offenga | Het Pand | Het Theehuis | Het Woonhuys | Hooghiemster Makelaars | Hotel Restaurant Oostergoo | HuysTandarts | IJssalon Scoop | Jachtbemiddeling Aqua Marina | Jachthaven De Oerhaal | Jan en Japke Hengelsport & Dierenspeciaalzaak | Janki Juwelier en Edelsmid | Joop Zandberg Fietsplezier! | Kapsalon Bertina | Kapsalon Studio S | Kringloopwinkel Grou | KTSO Boottenten Grou | Lexed Services | LF2018 | Makelaardij Mid-Fryslân | Markol | Mitra Grou | MK+ Project- en Drukwerkbegeleiding | Moai Mode | Mode- en Sporthuis It Beaken | Multimate Bouwmarkt | Nailtra Hardhout Hechttechniek | Nationaal Park De Alde Feanen | Overstag Damesmode | Pikmeerkruiser Grou | RegioBank Grou | Restaurant De Vrijheid | Restaurant Oan't Wetter | Restaurant ’t Kofschip |SHP Bouwbedrijven | Sign Store - Yachtwrapping | Silersshop Slijterij/Wijnhandel/Geschenken | Snackbar Tamarinde | Taverne De Kade | Technische Scheepsservice Bert de Jong | Tentmakerij Molenaar | Toffe Tante Eetwinkel | Toffe Zaken | Treemter | Vis en Friet Grou | Watersportbedrijf Anja | Wels Watersport Wereld | Werpsterhoeke tuinmeubelen | WMG Producties | Yinyoga en klankhealing Dolphin Sunrise | Zeilcentrum Grou Meet & Eat

131

GROU MAGAZINE 2018

1 Online Touch

Index

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25
  26. 26
  27. 27
  28. 28
  29. 29
  30. 30
  31. 31
  32. 32
  33. 33
  34. 34
  35. 35
  36. 36
  37. 37
  38. 38
  39. 39
  40. 40
  41. 41
  42. 42
  43. 43
  44. 44
  45. 45
  46. 46
  47. 47
  48. 48
  49. 49
  50. 50
  51. 51
  52. 52
  53. 53
  54. 54
  55. 55
  56. 56
  57. 57
  58. 58
  59. 59
  60. 60
  61. 61
  62. 62
  63. 63
  64. 64
  65. 65
  66. 66
  67. 67
  68. 68
  69. 69
  70. 70
  71. 71
  72. 72
  73. 73
  74. 74
  75. 75
  76. 76
  77. 77
  78. 78
  79. 79
  80. 80
  81. 81
  82. 82
  83. 83
  84. 84
  85. 85
  86. 86
  87. 87
  88. 88
  89. 89
  90. 90
  91. 91
  92. 92
  93. 93
  94. 94
  95. 95
  96. 96
  97. 97
  98. 98
  99. 99
  100. 100
  101. 101
  102. 102
  103. 103
  104. 104
  105. 105
  106. 106
  107. 107
  108. 108
  109. 109
  110. 110
  111. 111
  112. 112
  113. 113
  114. 114
  115. 115
  116. 116
  117. 117
  118. 118
  119. 119
  120. 120
  121. 121
  122. 122
  123. 123
  124. 124
  125. 125
  126. 126
  127. 127
  128. 128
  129. 129
  130. 130
  131. 131
  132. 132
Home


You need flash player to view this online publication