centraal slaapapneu syndroom (csas) Het verschil tussen osas en csas In deze special schrijven we overal gemakshalve over (slaap)apneu. En daarmee bedoelen we obstructief slaapapneu (osa), waarbij de keel geblokkeerd raakt. Maar er is ook nog een vorm van slaapapneu waarbij de keel open blijft: centraal slaapapneu (csa). Hoe werkt dit? En wat is het verschil met osa? Een centraal slaapapneu ontstaat doordat het ademhalingscentrum niet goed functioneert. De aansturing van de ademhalingsspieren valt weg, waardoor er ademstops optreden. Ook kan het zijn dat de ademhalingsspieren zelf niet goed werken, zoals bij de spierziekte ALS. Een zuiver csa komt veel minder voor dan osa. Minder dan 10 procent van de slaaptesten laat een zuiver csas zien. Wel is er veel vaker een combinatie van zowel obstructieve als centrale apneus aanwezig. Hoe wordt de ademhaling aangestuurd? De ademhaling regelt dat het bloed voldoende zuurstof bevat voor het goed functioneren van alle organen. Ook zorgt het ervoor dat het koolzuurgehalte binnen bepaalde grenzen blijft. De ademhaling wordt aangestuurd door een ademhalingscentrum in de hersenen dat seintjes geeft aan de ademhalingsspieren om sneller of langzamer te ademen. Daartoe wordt eerst de zuurgraad en het koolzuurgehalte in het bloed gemeten. Als het koolzuurgehalte stijgt, bijvoorbeeld door een lichamelijke inspanning als traplopen, geeft het ademhalingscentrum de opdracht aan de ademhalingsspieren om sneller te gaan ademen. En zo komt het koolzuurgehalte weer in balans. Er zijn drie dingen nodig voor een goede aansturing van de ademhaling tekst: Dewi Groeneveld-Tjiong, longarts slaapteam Flevoziekenhuis, Almere Wat is de oorzaak van een centrale apneu? Er zijn dus drie dingen nodig voor een goede aansturing van de ademhaling: het ademhalingscentrum, de ademhalingsspieren en een goede meting van de zuurgraad en het koolzuurgehalte. Als een van deze drie niet goed functioneert, ontstaan er centrale apneus. Grofweg kunnen de oorzaken van csas dan ook in drie verschillende groepen worden ingedeeld. De eerste groep wordt veroorzaakt doordat het ademhalingscentrum niet goed werkt. Dit kan door verschillende ziekten komen, maar ook spontaan ontstaan (idiopathische csas). Oorzaken kunnen zijn een hersenziekte, zoals een herseninfarct of hersenbloeding, maar ook versuffende medicatie zoals slaappillen, morfine en andere sterke pijnstillers in hoge dosering. Bij de tweede groep is de aansturing vanuit het ademhalingscentrum wel aanwezig, maar werken de ademhalingsspieren zelf niet meer goed. Bijvoorbeeld bij spierziekten of bij extreem overgewicht. Bij de derde groep raakt de aansturing uit balans, omdat de metingen vanuit de bloedbaan niet goed gaan doordat ze te hoog of te laag staan ingesteld. Of omdat de seintjes niet snel genoeg worden doorgegeven aan het ademhalingscentrum. Ademhalingscentrum in de hersenen stuurt de ademhaling aan Zuurgraad en koolzuurgehalte in het bloed worden gemeten en doorgegeven aan het ademhalingscentrum Ademhalingsspieren krijgen een signaal hoe snel er geademd moet worden Welke behandelingen zijn er voor csas? Omdat er zo veel verschillende ziekten de oorzaak kunnen zijn, is er niet één standaard behandeling voor csas. Als de oorzaak medicatie is, dan zal de medicatie afgebouwd moeten worden. Is hartfalen de oorzaak, dan probeert men eerst de functie van het hart te verbeteren. Maar niet alle ziekten die csas veroorzaken, zijn altijd te genezen of te verbeteren. Er zijn dan verschillende behandelmogelijkheden en de keuze zal niet voor iedere csas-patiënt hetzelfde zijn. Er kan onder andere gekozen worden voor nachtelijke zuurstof, medicatie zoals diamox, er kan cpap of bpap worden gestart. En soms worden mensen aangemeld bij het centrum voor thuisbeademing om ingesteld te worden op andere beademingsapparaten. ■ 17 | apneuspecial
18 Online Touch Home