19

“En de Nederlander schiep Nederland..” 5 r Tegen het water in: hoe de bouw in Nederland begon Wie de geschiedenis van de Nederlandse bouw wil begrijpen, moet niet beginnen bij baksteen of beton, maar bij modder. Bij mest. Bij aangeslibde klei. En bij mensen die besloten niet weg te trekken, maar te blijven en te bouwen. Lang voordat er sprake was van een staat, van steden of van architectuur als discipline, woonden mensen op de kwelders langs de Waddenzee. Het land overstroomde regelmatig. Stormvloeden spoelden alles weg wat niet stevig genoeg was. Toch bleven ze. En dus ontstond een van de eerste collectieve bouwprojecten van Noordwest-Europa: de terp. In wat nu Friesland en Groningen is, werden vanaf circa 500 v.Chr. kunstmatige woonheuvels opgeworpen, wierden of terpen. Geen architect tekende ze. Geen overheid subsidieerde ze. Ze groeiden organisch, generatie na generatie. Iedere laag mest, klei en huisafval verhoogde het maaiveld een beetje. Iedere bewoner droeg bij. Wat hier ontstond, is typisch Nederlands en zou dat eeuwen blijven: bouwen als antwoord op water. En bouwen als collectieve noodzaak. Het eerste huis: skelet, leem en riet De woningen op de terp waren geen hutten in primitieve zin. Ze hadden een doordachte constructie. Het zogeheten hallenhuis; een langgerekt gebouw waarin mensen en vee onder één dak leefden, was gebaseerd op een houten skelet. Zware eiken staanders droegen het dak. De wanden bestonden uit vlechtwerk van wilgentenen, aangesmeerd met leem. Dit was geen armoede, maar juist een slimme techniek. Het skelet droeg de last; de wanden waren invulling. Dat principe met een dragende structuur en niet-dragende gevels zou tot in de moderne bouw blijven bestaan. Het gereedschap was eenvoudig maar effectief: houten hamers, ijzeren bijlen, messen, houten pennen. Verbindingen werden gemaakt met pen-en-gatconstructies. Spijkers waren schaars en kostbaar. Houtverbinding was vakmanschap; archeologen vinden nog altijd de sporen “En de Nederlander schiep Nederland..” In wat nu Friesland en Groningen is, werden vanaf circa 500 v.Chr. kunstmatige woonheuvels opgeworpen, wierden of terpen. Geen architect tekende ze. Geen overheid subsidieerde ze. Ze groeiden organisch, generatie na generatie. Iedere laag mest, klei en huisafval verhoogde het maaiveld een beetje. Iedere bewoner droeg bij. 19

20 Online Touch Home


You need flash player to view this online publication