De geboorte van bpfBOUW In 1951 werd het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Bouwnijverheid opgericht, het huidige bpfBOUW. Het initiatief kwam van sociale partners. Werkgevers en vakbonden besloten dat pensioenopbouw niet afhankelijk mocht zijn van de grillen van individuele bedrijven. In een van de eerste jaarverslagen staat: “Het fonds heeft ten doel zekerheid te verschaffen aan de arbeider in de bouwnijverheid voor zijn oude dag.” De formulering is zakelijk, maar de impact was groot. Voor het eerst werd op grote schaal structureel gespaard voor later, verplicht en collectief. Dat verplichte karakter was cruciaal. Juist in een sector met veel wisselingen van werkgever en projectmatige arbeid was een individueel pensioen kwetsbaar. Door deelname verplicht te stellen via de cao, werd solidariteit georganiseerd. Jong betaalde mee voor oud, gezond voor ziek, werkend voor gepensioneerd. Vrouwen en nieuwkomers op de bouwplaats Lang was de bouw een mannenwereld. Toch veranderde ook dat beeld. Met de toetreding van vrouwen en later van arbeidsmigranten tot de sector kwam de vraag naar gelijke rechten opnieuw op tafel. De cao’s en pensioenregelingen golden formeel voor iedereen, maar in de praktijk was aandacht nodig voor gelijke behandeling. In een cao-tekst uit de jaren negentig wordt expliciet gesproken over gelijke beloning voor mannen en vrouwen bij gelijke arbeid. Het lijkt vanzelfsprekend, maar was dat niet. Vakbondsvertegenwoordigers wezen er destijds op dat “gelijke rechten niet alleen op papier moeten bestaan, maar ook in de keet en op de loonstrook”. Voor arbeidsmigranten gold iets vergelijkbaars. Zij werkten vaak onder moeilijke omstandigheden, soms via onderaannemers. De bonden maakten zich hard voor naleving van cao-afspraken en pensioenafdracht. Een bestuurder zei in 2008 in een interview: “Als wij toelaten dat groepen buiten de regeling vallen, ondermijnen wij het hele systeem.” Zwaar werk, zwaarwegende rechten De bouw is fysiek zwaar. Dat besef leidde tot aparte regelingen voor vervroegde uittreding en zwaarwerkregelingen. De discussies daarover waren intens. Werkgevers wezen op kosten, werknemers op slijtage. 81
82 Online Touch Home