l l doet: vaak zijn de kopers mensen die anders nooit een boekenhandel binnen lopen. Er liep hier naast Passa Porta bij de lancering van het boek ook een tijdelijke expo over de Vlaamsesteenweg. Enkel open tijdens het weekend van 15 tot 18 uur. En toch was er elke dag zo’n 300 man gepasseerd.” Plechtige communie zonder suiker “Verhalen zijn er genoeg, alleen: ik heb geen geheugen meer. Alcohol en alzheimer gaan niet samen”, schatert Lucas Catherine Vereertbrugghen. Die nog altijd een lekker bier kan smaken: “Enkel Stella, Orval of geuze Devillé. Wat die geuze betreft: ook die is in en rond de Vlaamsesteenweg geboren. In vele caféetjes hier brouwde men destijds lambiek-bier. Rond 1830 werd bij de begoede burgerij in Brussel de champagne populair. De lege flessen werden weggegooid. Tot de plaatselijke brouwerijtjes ze begonnen te recupereren. Die deden er lambiek in. En dat bleek te gisten op fles: zo werd de geuze geboren.” “Zelf was ik nog nen gamin, toen ik thuis een eerste glas dronk. Ik stak met moeite met een kop boven de tafel uit. We hadden toen geen leidingwater, enkel water van een put. Dan was tafelbier best gezond. Eerst dronk je geuze met 3 klontjes suiker, daarna met 2 en 1. En als je geuze zonder suiker dronk, dan pas mocht je je plechtige communie doen.” n Tekst: Francis Marissens Foto’s: Saskia Vanderstichele (volg haar op www.vanderstichele.net of op X via @SVanderstichele) Illustraties: uitgeverij Mammoet/EPO De geschiedenis van de KASSAA N adat Lucas Catherine vijf jaar geleden onder de titel De Buik van Brussel al een boek over de Vismarkt publiceerde, is hij zopas bevallen van een tweede Brusselboek. Als kasseien konden spreken vertelt het anekdotische verhaal van de Vlaamsesteenweg, de kassaa in het Brussels. Deze steenweg heette oorspronkelijk de Hertogelijke Weg, de geplaveide handelsweg van Keulen naar Brugge. De naam was al in voege in 1585, de eerste belangrijke datum in de geschiedenis van de steenweg waarnaar de auteur verwijst. Het illustreert een weinig bekend verhaal uit de geschiedenis van Brussel. In dat jaar werd de Vlaamse Poort de executieplaats voor de protestantse aanhangers van de Brusselse Republiek, die in opstand waren gekomen tegen het roomse gezag. Tijdens die Brusselse Republiek werden vele kerken en kapellen ontwijd. Daaronder ook de kapel van het Sint-Corneliusgasthuis op de kassaa. Toen het gasthuis in 1816 werd afgebroken, kwam er onder meer een peperkoekenbakkerij. De Vlaamsesteenweg was in de tussenliggende periode immers een handelsstraat geworden. Daarbij vormden de talrijke brouwerijtjes de eerste bekende industrie. Het duurde tot 1874 vooraleer de eerste tram in de Vlaamsesteenweg reed. Hij verbond de drie jaar eerder ingehuldigde centrale lanen met het station Brussel-West. Het ging over een paardentram, getrokken door oude cavaleriepaarden van het leger. l he t InterV I ew Bijna twintig jaar later werd begonnen met de aanleg van de Dansaertstraat als ‘chique’ alternatief voor de Vlaamsesteenweg, waardoor de tram voortaan via die straat naar het Weststation zou rijden, maar wel via de steenweg terugkeerde. Die werd voortaan in het Frans gewoon rue genoemd. In 1923 werd op de Vlaamsesteenweg een eerste braderie georganiseerd. Daaraan namen niet minder dan 425 handelaars deel. Het was een kermis, gecombineerd met twee weken van koopjes. Er was toen op de kassaa zowat in ieder huis een winkel of atelier gevestigd. De jaren nadien groeide de braderie, en ging zo de concurrentie met de grootwarenhuizen aan. De plaatselijke handelaars zochten ook steun bij burgemeester Adolphe Max, die jaarlijks aanwezig was op de opening van de braderie (en er in 1936 werd aangevallen door vier jonge rexisten en nazisympathisanten). Vandaag bestaat deze braderie nog steeds, al is ze nu beperkt tot een weekend. Lucas Catherine besluit zijn boek met een parafrase van Charles De Coster, in wiens Legende van Uilenspiegel de Vlaamsesteenweg opdook: ‘De Vlaamsesteenweg kan indommelen, maar sterven nooit. Altijd zingt hij een nieuw lied.’ Lucas CATHERINE, Als kasseien konden spreken. Negen eeuwen Vlaamsesteenweg in Brussel, Berchem, Mammoet/EPO, 2024, 107 pagina’s, adviesprijs 18,90 euro. Verkrijgbaar in de betere Brusselse boekhandel. n Tekst: Luc De Munck l jaNuarI - fEBruarI 2025 BOp magazine l l 7
8 Online Touch Home