0

PERSPECTIEF VOOR DE SECTOR Recreactie08 MAGAZINE OVER RECREATIE EN TOERISME beleid gevraagd Samenhangend Ondernemers leven in onzekerheid door het coronabeleid. “Dit soort stress kan mensen grote psychische schade toebrengen” Eerste coronazaken voor Geschillencommissie De bezieling van Arda Riedijk van Camping ‘t Weergors DECEMBER 2020

DUO PRIVÉ SANITAIR UNITS Nieuw bij Van Keulen! € 14.950, — (excl. BTW). Compleet voor de duo unit (2 sanitaire gelegenheden). Kenmerken: Indeling: wasbak, douche, toilet en radiator Kleurstelling 1: grijze wanden & groene deuren en boei Kleurstelling 2: groene wanden & grijze deuren en boei Keuze uit warm water gastoestel of elektrische doorstromer Buitenverlichting op zonne-energie Indien gewenst ook privé sanitair op maat Vankeulenmobielbouw.nl biedt u nog veel meer informatie 0548 - 612 693

VOLGEND JAAR WILLEN WE WEER ECHT MET U PROOSTEN Wij wensen u waardevolle feestdagen en een succesvol 2021. Adri Mijnheer, Thijs Lunenburg, Rianne Jansen, Yvette Mijnheer, Maxx Hup en Harm-Jan Mooiweer. F.A. Molijnlaan 28 8071 AG Nunspeet Tel: 0341 - 25 23 63 www.vandeloosdrechtrbm.nl DÉ RECREATIE BEDRIJFSMAKELAAR

AL MEER DAN 40 JAAR UW MAKELAAR EN TAXATEUR VAN RECREATIEBEDRIJVEN

Voorwoord Inhoud Perspectief 10 D Marike Rosier Manager Communicatie De coverstory van dit nummer gaat over het toekomstig beleid voor onze sector, waarbij het zoeken naar nieuw perspectief centraal staat. Uiteraard gedreven door dit heftige coronatijdperk. Maar ook door de andere uitdagingen waar de toekomst ons voor stelt: klimaatneutraal en duurzaam ondernemen, krappe werkgelegenheid, stapeling van lasten, etc. Cees Slager noemt in dit licht ook natuurinclusief ondernemen en de grote immateriële meerwaarde van onze sector als het gaat om ontspannen, genieten van de natuur en het versterken van de gezondheid. Dit biedt enorm perspectief. Arda Riedijk van Camping ’t Weergors vertelt in de Bezieling hoe zij het ondernemen in deze tijd beleeft. Ondanks dat haar bedrijf in een van de strengste veiligheidsregio’s van het land ligt, spatten energie en enthousiasme van haar af. Ze is vlak voor de coronacrisis in het bedrijf van haar ouders gestapt en wat een perspectief heeft dit bedrijf! Heel leuk om te lezen. Maar er zijn ook andere geluiden. In het artikel over angst en onzekerheid door corona gaan we dieper in op wat het nu echt met ondernemers doet. De stress kan ondernemers psychische schade toebrengen. Ondernemen wordt dan heel lastig en dat heeft direct impact op leven en welbevinden. De ondernemers die open vertellen over hun angsten en machteloosheid laten gelukkig ook lichtpuntjes zien en daarmee dus perspectief. Heel knap in deze moeilijke tijd. Eén van de praktische tips van psycholoog Erik Matser in dit artikel is ‘blijf in beweging en het liefst in de natuur’. Hier zie ik dan weer een directe link met de grote immateriële meerwaarde van onze sector. Ik ga nu even naar buiten voor een wandeling en wens u veel leesplezier! 16 Branche 6 10 16 26 26 Onder de aandacht: kort nieuws uit de branche COVERSTORY: recreatiesector op zoek naar nieuw perspectief Gastvrij & innovatief: is een verzekering tegen cybercrime echt nodig? Angst en onzekerheid door de coronaregels Bedrijf Informatief 18 20 7 29 31 33 Vernieuwend bedrijf in beeld: binnen en buiten versmelten bij De Klepperstee Bezieling: de bewuste keuzes van Arda Riedijk, Camping ’t Weergors Colofon Kennis delen: hoe werkt de Geschillencommissie Recreatie? Vakinfo: kosten besparen met Internet of Things Productnieuws: een overzicht van de laatste innovaties Columns 17 7 9 Martin Maassen Green Key RecreAnders Recreactie | December 2020 | nr 8 5

Onder de aandacht Vitaliteitsonderzoek Overijssel Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd onderzocht in opdracht van Gastvrij Overijssel de vitaliteit van de recreatiesector in de regio’s Noordwest Overijssel, Salland en Twente. 74% van de circa 150 onderzochte bedrijven is volgens het onderzoek vitaal. Voor 26% van de bedrijven geldt dat de kwaliteit en het toekomstperspectief zorgelijk zijn: voor deze bedrijven is een impuls nodig om verdere achteruitgang te voorkomen. 7% van de bedrijven heeft in feite geen recreatieve toekomst meer. www.kennisplatformoost.nl (zoekterm: vitaliteit) Online én klassikaal Duits leren CAO’s een jaar verlengd D Campings en recreatieparken hebben vaak veel Duitse gasten over de vloer. Helaas blijkt in de praktijk dat veel medewerkers de taal nauwelijks beheersen. Endurance en RecreatieHero hebben daarom hebben hun krachten gebundeld. RecreatieHero verzorgt een onlinetraining Duits met vijf korte computerlessen over zaken als welkom heten, afscheid nemen en een praatje maken. Endurance verzorgt een klassikale De CAO Recreatie en de CAO Dagrecreatie, die op 31 december aflopen, zijn ongewijzigd met een jaar verlengd. Dit betekent dat er in 2021 geen wijzigingen komen. Ook is er geen collectieve loonsverhoging afgesproken. Ook de Fonds CAO Recreatie, die alleen voor de verblijfsrecreatie geldt, wordt ongewijzigd een jaar voortgezet. Daarnaast heeft HISWA-RECRON met de vakbonden overeenstemming bereikt over het vaststellen van de pensioenpremie voor een periode van 5 jaar. De premie bedraagt 21,8% per jaar gedurende de periode 2020 tot en met 2024. Het opbouwpercentage zal per 1 januari 2021 wel licht dalen: van 1,403% naar 1,310%. Rechtszaak tegen Videma Al anderhalf jaar weigert HISWA-RECRON mee te werken aan de plannen van Videma, om ook auteursrechten te heffen over kampeerplaatsen met een kabelaansluiting. “Niet enkel de heffing is onterecht, maar ook als er wel een recht voor Videma zou zijn, hetgeen wij betwisten, dan vinden wij het tarief dat Videma vraagt veel te hoog”, vat Marcel Tap van HISWA-RECRON de bezwaren samen. “Een bedrijf met 300 plaatsen gaat hierdoor op jaarbasis 10 tot 15 duizend euro meer betalen aan Videma.” Ondanks de bezwaren is Videma bij campings gaan inventariseren hoeveel kampeerplaatsen met een tv-aansluiting zij hebben, onder meer door tellingen te doen op de websites van de bedrijven. Op basis daarvan zijn aanslagen vastgesteld waartegen HISWA-RECRON, namens een groot aantal ondernemers, bezwaar heeft aangetekend. Videma heeft die bezwaren afgewezen en de volgende stap is om de auteursrechtenorganisatie voor de rechter te dagen. De uitkomst van deze juridische procedure kan enkele jaren in beslag nemen. Marcel Tap raadt ondernemers aan om de aanslagen van Videma in die periode wel te betalen, maar daarbij nadrukkelijk ‘te betalen onder protest’. Recreatie Vakbeurs weer uitgesteld De Recreatie Vakbeurs in Hardenberg is nogmaals uitgesteld. Deze vindt niet in januari, maar van 16 tot en met 18 november 2021 plaats. training Duits met een praktisch programma in uw eigen bedrijf. Dit programma is afgestemd op functie, niveau en wensen van de medewerkers. Beide trainingen zijn apart te volgen, maar voor een optimaal leereffect is de combinatie van beide het beste. Meer informatie bij Herbert van Oord, HISWA-RECRON E: h.vanoord@hiswarecron.nl 6 Recreactie | December 2020 | nr 8 Foto: Max de Krijger Foto: Maarten Bokslag Foto: Delftse Hout Foto: Shutterstock

Column Uitstel verhogen toeristenbelasting Hattem Martin Maassen, hoofd afdeling Leisure en Recreatie HISWA-RECRON Kamperen (1) Vaste gasten van Camping Molecaten in Hattem ondernamen zelf actie tegen de dreigende verhoging van de toeristenbelasting – en met resultaat! Aanleiding was het voornemen van B&W om de toeristenbelasting op vaste standplaatsen wederom te verhogen. In 2019 bedroeg dit € 212,75 per jaar. Voor 2020 werd dit verhoogd tot € 298,18. Het voornemen van B&W was om in 2021 wederom te verhogen, tot € 387,66. Bijna een verdubbeling in twee jaar tijd! Een aantal gasten met jaarplaatsen tekende bezwaar aan bij de gemeente. ‘Een inwoner van Hattem met een huis ter waarde van circa 220.000 euro betaalt nog minder aan OZB’, was een van de argumenten. Daarnaast benadrukten zij dat de campinggasten in de zomer een flinke bijdrage leveren aan de lokale economie, door geld uit te geven in winkels en horeca. B&W besloten vervolgens de verhoging dit jaar niet door te laten gaan. COLOFON vakblad Recreactie Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Martin Maassen, Jarin van der Zande, Wanda van Eck. Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Max de Krijger, Hans van Luijk, Ditta van Ekris, Lieke Esveldt, Erik van Dijk, Jeroen Kamphuis, Facet Ontwerp: Fase2, Paul Veldkamp. Vormgeving: Jessica Dales, Dock35 Media Coverfoto: Lieke Esveldt Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, (033) 303 9700, communicatie@hiswarecron.nl, 65 euro per jaar. 32,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatiebedrijven. Gratis voor HISWA-RECRONleden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. PARTNER IN BUSINESS: KENNISPARTNERS: Het is als de dag van gisteren. Op 7 juli 1974 verloor Nederland de finale van het wereldkampioenschap voetbal van West-Duitsland. Commentator Herman Kuiphof sprak bijkans wanhopig de legendarische woorden ‘zijn we er toch weer ingetuind’. En ik zat met mijn ouders op de camping in Luxemburg. Een camping die net als heel veel andere campings in het nabije buitenland omgedoopt was tot een Hollandse enclave. Nederland was en is een kampeerland bij uitstek. En toch is het kamperen geen Nederlandse uitvinding. We hebben het afgekeken van de Engelsen. In het boek Naar buiten (‘Geschiedenis van Nederlanders en kamperen’) confronteert ANWB verenigingshistoricus Hans Buiting ons met dit gegeven en met nog vele andere wetenswaardigheden. Zo noemde de hoofdredacteur van de Kampioen het kamperen in 1905 ‘een min of meer geslaagde imitatie van het zigeunerleven’. Nederlanders zaten er volgens hem niet op te wachten. Het was meer iets voor ‘vagebonderende wielrijders’. Des te intrigerender is het dat de oervormen van (vrij) kamperen werden gefaciliteerd door mensen van adel. Op landgoed Duinrell (het eerste padvinderskamp), bij kasteel Eerde (het eerste kampeercentrum) en op Bakkum, oorspronkelijk van prinses Von Wied. In 1925 ontstaat in Vierhouten (Saxenheim) het eerste moderne commerciële kampeerterrein, met voorzieningen als een kampwinkel en douches. Eind jaren twintig gaan er naar schatting 150.000 Nederlanders kamperen. Er zijn in ons land dan al zo’n 150 kampeerterreinen. Het vrije kamperen wordt in de loop van de jaren twintig wel steeds meer aan banden gelegd. Dat leidt tot de oprichting van de Algemeene Nederlandsche Kampeer Vereeniging (ANKV). De ANKV wil kampeerders behoeden ‘tegen willekeurig optreden van hen, die kampeervergunningen moeten geven of controle uitoefenen over de kampeerterreinen en die strijden tegen de groote en grove vooroordelen waar een kampeerder zo vaak mee te kampen heeft.’ (wordt vervolgd) Recreactie | December 2020 | nr 8 7 Foto: Molecaten Foto: Ruben Drenth

Thuis in projectinrichting Leen Bakker Zakelijk ontzorgt door: • • • • • • • • Een groot netwerk aan le Advies op maat & goede service Deskundig en enthousiast Losse (volume) orders Ontwikkeling totaalconcep Instapklare opleveringen Scherpe prijzen Snelle levering Neem vrijblijvend contact met ons op T: +31 (0)162 58 33 90 E: infozakelijk@leenbakker.nl www.leenbakkerzakelijk.nl

Onder de aandacht Column Apps zorgen voor spreiding bezoekers Zowel Toverland als de Efteling introduceerden in oktober een app voor bezoekers. De Toverland-app bevat de plattegrond van het attractiepark met daarop de actuele informatie over de openingstijden, wachttijden van de attracties, showtijden, eet- en drinkgelegenheden en shops. Ook kunnen bezoekers via de app tickets voor Toverland bestellen. “Met deze app kunnen wij onze bezoekers nog beter informeren tijdens hun dagje Toverland”, vertelt Bart Jaspers van Toverland. “Hierdoor hoeven ze niets te missen en kunnen ze optimaal genieten van hun dag.” Een bijkomend voordeel is dat de Toverland-app de spreiding van de bezoekers in het park bevordert. De Efteling had al dergelijke app, maar heeft nu een tweede ontwikkeld, die gasten op maat advies geeft De kansen van corona voor hun activiteiten in het park. Op basis van de opgegeven voorkeuren van de gast adviseert de app welke attractie, specifiek met hun gezelschap, op dat moment het best bezocht kan worden. Ook hier geldt dat de app zorgt voor een betere spreiding over het park. D Miljoen voor Gelderse ondernemers De provincie Gelderland stelde eind november 1 miljoen euro beschikbaar aan ondernemers in de sector horeca, toerisme en vrijetijd. Met de voucherregeling ‘Steuntje in de rug’ konden ondernemers tot € 5000,- inzetten voor adviesdiensten en ondersteuning. De regeling was opgezet in nauwe samenwerking met HISWA-RECRON en KHN, die ook zorgen voor de uitvoering. De extra steun is zeer welkom voor de bedrijven, die zwaar getroffen zijn door de coronamaatregelen. Bijna de helft van de Gelderse ondernemers in de horeca en het toerisme geeft aan dat het bedrijf in gevaar is. De regeling was direct een enorm succes: na één dag waren er al 250 aanvragen voor steun binnen, waarmee het eerste miljoen (in principe) al was uitgegeven. Ivo Gelsing, HISWARECRON regiomanager Gelderland, hoopt dan ook dat de provincie nog extra budget uittrekt om méér ondernemers te helpen. www.khn.nl/steuntjegelderland hiswakhn Recreactie | December 2020 | nr 8 9 De coronapandemie en alle overheidsmaatregelen die daaruit voorkomen, hebben het bedrijfsleven zwaar beschadigd – soms zelfs onherstelbaar. Maar de crisis leidt ook tot creatieve nieuwe oplossingen om consumenten toch te blijven bedienen. Die creativiteit hebben ondernemers straks ook hard nodig, als de pandemie tot een einde komt. Wordt het business as usual? Of hebben wij, de ondernemers én de consumenten, nieuwe inzichten opgedaan tijdens de pandemie? Ik hoop van wel. Aan de andere kant houd ik mijn hart vast, want zodra onze minister-president zegt dat het veilig is om naar de Antillen te reizen zitten opeens alle vliegtuigen naar Curaçao vol. Zó graag wil een deel van de Nederlandse toeristen weer vliegen; maakt niet uit waarheen. Toch: als er ooit een moment was waarop we met zijn allen op het belang van duurzaamheid werden gedrukt, is het nu wel. Er is minder autoverkeer door het thuiswerken. Mensen gaan in eigen land op vakantie en daar vallen ze van de ene positieve verrassing in de andere. Laten we er samen aan werken om die hernieuwde belangstelling voor vakantie in eigen land vast te houden. Green Key draagt daaraan bij. Door de focus (mede) te leggen op het duurzaamheidsaspect, worden recreanten er nogmaals van overtuigd dat vakantie in eigen land een goede keuze is. Voor henzelf, maar ook voor de planeet. Met een Green Key tonen ondernemers aan dat ze écht werk hebben gemaakt van duurzaam ondernemen. Niet met loze kreten als ‘wij zijn de meest duurzame van ‘t land’, maar door een objectief keurmerk te voeren. Voor de ondernemers zelf vormt de Green Key een voortdurende inspiratiebron tot groen ondernemen. Wij helpen ondernemers met informatie over zaken als circulariteit, CO2 -reductie, afvalscheiding, isolatie, zelf energie opwekken en nog veel meer. En het mooie is, dat niet alleen ondernemers, maar ook gasten dat blijken te waarderen! Erik van Dijk, directeur Stichting KMVK Meer weten over Green Key? E: erik@kmvk.nl T: 06 – 12 81 06 41

Coverstory De toekomst van de recreatiesector Het jaar van de corona heeft een onuitwisbaar spoor getrokken in de recreatiesector. Daarmee is de blik op de toekomst veranderd. Het binnenlands toerisme staat weer bovenaan de agenda. Maar hoe zou een toekomstgericht beleid eruit moeten zien? Twee Kamerleden geven hun visie op de voorstellen van HISWA-RECRON. W 10 Recreactie | December 2020 | nr 8 “We werken op het moment aan een HISWARECRON Manifest, dat hopelijk dit jaar nog aan staatssecretaris Mona Keijzer en de Tweede Kamer kan worden gepresenteerd”, vertelt Jarin van der Zande, lobbyist van HISWA-RECRON. “Het manifest legt de focus op een aantal thema’s die we belangrijk vinden om onze sector weer gezond te maken en op termijn gezond te houden.” Minister van Toerisme Bovenaan de verlanglijst staat een eigen bewindspersoon voor toerisme en recreatie. “Ons economisch belang is twee maal zo groot als dat van de landbouw, en bijna zo groot als de bouwsector. Maar er is geen ministerie dat eigen budget heeft om hier echt beleid voor te maken”, stelt Van der Zande. Op zoek naar

Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Buurman Fotografie, Molecaten, Ditta van Ekris, Max de Krijger, SEC Almere, Lieke Esveldt, PvdA, CDA nieuw perspectief Kamerlid Maurits von Martels (CDA) ziet weinig in een aparte bewindspersoon. “Staatssecretaris Mona Keijzer behartigt de belangen van de sector heel goed. Wel moeten we het belang van de recreatiesector goed regelen en borgen. Dat heeft met aandacht te maken. Mij valt het op hoe weinig aandacht de politieke partijen hebben voor deze steunpilaar van de econo“ Recreatiebanen zijn niet footloose: ze kunnen niet zomaar verplaatst worden” mie. Bij het laatste Algemeen Overleg in de Kamer waren maar vier partijen vertegenwoordigd. Er is gebrek aan belangstelling; ook vanuit de pers trouwens.” Kamerlid William Moorlag (PvdA) ziet een bewindspersoon wél zitten. “LNV heeft een heel ministerie, maar het aandeel van toerisme en recreatie in het Bruto Nationaal product is groter. Zo weinig bestuurlijke Recreactie | December 2020 | nr 8 11 ➔

30 jaar ervaring in professioneel slapen Openingstijden showroom - Lelystraat 95a Ma t/m vr: 10.00-17.00 / Za: alleen op afspraak T +31 (0)184 - 411 933 / E info@maatfeelinghome.nl www.maatfeelinghome.nl Ons assortiment • Stapelbedden • Boxsprings • Textiel • Matrassen • Beschermende hoezen Voordelen • Snelle levertijd • Beste prijs-kwaliteit • Goede service en garantie Uw Bed Professional Postbus 6 - 5170 AA Kaatsheuvel - T 088-3322310 - E advies@uwbedpro.nl - www.uwbedpro.nl Maatwerk in totale brandveiligheid Producten | Onderhoud & service | Training & opleidingen www.smeba.nl verkoop@smeba.nl Interesse? Bel direct (024) 3741415 voor meer informatie

Coverstory aandacht doet geen recht aan de sector. Een staatssecretaris – onder het departement van EZK – lijkt me een uitstekend idee. Dan kunnen we de sector veel gerichter stimuleren. Maar ook wildgroei beperken. Met de opkomst van de ICT is er heel veel veranderd: kijk naar de opkomst van Airbnb en dergelijke bedrijven. Daar is ordenend beleid nodig. Nu laten we het aan de steden over. Amsterdam voert een regulerend beleid, maar ook in andere gebieden is er overlast en een ongelijk speelveld.” Noodfonds HISWA-RECRON pleit ook voor een noodfonds, dat de liquiditeit van de bedrijven na de coronacrisis weer op peil kan brengen. “Het gaat dan vooral om de bedrijven die zich bezighouden met groepen, evenementen of de chartervaart. Die hebben in 2020 enorme verliezen geleden. Financiële steun is dan noodzakelijk om de poort open te houden”, stel Van der Zande. Hier zijn de Kamerleden het volledig mee eens. Von Martels heeft in het Algemeen Overleg recreatie van de Tweede Kamer op 9 september nog gepleit voor extra steun voor groepsaccommodaties en de chartervaart. “Maar we moeten daarbij zorgvuldig zijn: alleen steun voor levensvatbare bedrijven.” Minstens zo belangrijk als het steunpakket vindt Kamerlid Moorlag de vraag: wat doen we ná de coronapandemie? “Veel Nederlanders hebben nu ontdekt dat het heel bijzonder is om in eigen land op vakantie te gaan. Er zijn veel rustige gebieden met een grote toeristische potentie. Daar moeten we een stimulerend beleid voeren. Ik woon zelf in de provincie Groningen. Daar heb je een schitterend landschap met middeleeuwse pareltjes. Maar dat moet je wel onder de aandacht brengen van toeristen.” Duurzaam ondernemen Een volgend speerpunt van HISWA-RECRON is natuurinclusief ondernemen. Cees Slager, vice-voorzitter van de branchevereniging, licht het toe: “Door de coronapandemie wordt heel duidelijk dat het echt een basisbehoefte is voor mensen om af en toe te ontspannen en de natuur op te zoeken. Voor de ondernemers is dat ook een belangrijk gegeven: gasten komen niet alleen voor dat mooie vakantiehuisje, maar ook voor de omgeving. We moeten naar een situatie waarin overheid, natuurbeschermers én recreatieondernemers samen staan Maurits von Martels “ Het valt mij op hoe weinig aandacht de politiek heeft voor deze steunpilaar van de economie” voor een fraaie en aantrekkelijke natuur.” Von Martels pleit voor ondernemersruimte: “Duurzaamheid biedt volop kansen. We verwachten dat de komende jaren meer mensen in eigen land op vakantie gaan. Er ontstaat behoefte aan actieve vakanties en ondernemers kunnen daarop inspringen. Dan moet je geen tegenwerkende gemeenten hebben die zich verschuilen achter een beleidsplan.” Ook Moorlag ziet een grote rol voor de recreatiesector weggelegd, als het gaat om duurzaamheid. “In het kader van het stikstofbeleid moeten we de agrarische druk op het landschap verkleinen. Er komen bufferzones vrij tussen landbouwgebieden en stedelijke gebieden. Die vullen we in met natuur, maar laten we dan wel alle belangen meekoppelen. De natuurbeleving van mensen mag vergroot worden en dan ligt er ook een rol voor horeca en verblijf. Dat is ook een economisch belang. Als de landbouw wegvalt, moet je andere wegen zoeken om de economie gaande te houden.” ➔ Immateriële waarde HISWA-RECRON pleit voor een herwaardering van de maatschappelijke meerwaarde van recreatie, legt vice-voorzitter Cees Slager uit. “Tot nog toe wordt het belang van de recreatiesector vooral uitgedrukt in kengetallen. We dragen 32 miljard euro bij aan het BNP, en bieden 813.000 banen. Nu wordt, onder invloed van de coronacrisis, duidelijk dat onze sector ook staat voor een grote immateriële waarde. Dankzij de recreatiesector kunnen mensen zich ontspannen in eigen land, genieten van het landschap. Dat is duurzaam en dient de volksgezondheid. Die enorme immateriële waarde zou ook meegenomen moeten worden als we het hebben over het belang van onze sector. Wij zijn de hoeksteen van de ontwikkeling van het platteland. Het zou mooi zijn als beleidsmakers ook dat aspect mee zouden laten wegen, als ze onze sector beoordelen.” Recreactie | December 2020 | nr 8 13

Besparingen realiseren. Juist in deze tijd! ICY ontwikkelt al 30 jaar oplossingen die energie- en kostenbesparing opleveren voor campings, vakantieparken en jachthavens. Dat is dit jaar relevanter dan ooit. Benieuwd hoe wij dit doen? Scan onderstaande code. www.icy.nl WAAROM STELLICHER ADVOCATEN ALLE ENERGIE STEKEN IN RECREATIE Al 35 jaar zijn wij nauw betrokken bij de Nederlandse recreatiebranche. Dat is wat je met recht een specialisme kunt noemen. Wij staan recreatie-ondernemers bij met praktisch advies en juridische procedures. Omdat we persoonlijk contact en creativiteit belangrijk vinden, kunnen we daadwerkelijk maatwerk bieden; geen standaard oplossingen, maar oplossingen waar anderen geen uitkomst zien. En dat doen we allemaal met veel kennis, expertise en plezier. Ontdek onze kracht op stellicher.nl

Coverstory “ Gemeenten kampen met tekorten en zien de recreatiesector als een melkkoe” Werkgelegenheid De recreatiesector biedt banen in economisch zwakkere regio’s die vaak te maken hebben met het vertrek van inwoners naar stedelijke gebieden, stelt lobbyist Jarin van der Zande. “Des te meer steken de regels die werden ingesteld met de Wet Arbeidsmarkt in Balans. Die zet een boete op seizoenswerk, waardoor het ondernemen aanmerkelijk lastiger is geworden. Vaste banen voor jaarrond medewerkers zijn voor veel bedrijven gewoon niet mogelijk, omdat het seizoensbedrijven zijn. Nu is de terugkeer van trouwe seizoensmedewerkers heel lastig gemaakt. Die boete op seizoenswerk moet verdwijnen.” Kamerlid Moorlag is niet ontevreden over de WAB. “Maar het is in zo’n arbeidsmarktwet altijd zoeken naar de balans tussen baanzekerheid en flexibiliteit. Heel goed vind ik dat de wet sectorspecifiek te maken is, door bepalingen in de cao. Maar toch denk ik dat de balans in deze wet nog niet helemaal gevonden is om de potentie van de recreatiesector optimaal te kunnen benutten. Heel belangrijk is dat recreatiebanen niet footloose zijn. Dat wil zeggen dat ze echt aan die locatie gebonden zijn, en niet zomaar verplaatst kunnen worden. De sector biedt ook veel banen voor jongeren en die hebben we nodig.” Cees Slager denkt dat de recreatiesector een nog veel grotere bijdrage aan de werkgelegenheid kan bieden dan nu het geval is. “Gastvrijheid hangt samen met mensen. Dat kun je niet weg-automatiseren. Ondernemers en overheid moeten rond de tafel gaan zitten. Wat zit er nog in qua werkgelegenheid en hoe kunnen we die realiseren?” Von Martels vult hem aan: “De sector doet er echt toe. Daar moet meer aandacht voor komen. De krimpregio’s van weleer gaan nu, na de coronapandemie, misschien wel weer groeien. Maar die regio’s moeten dan wel mogelijkheden scheppen voor ondernemers.” Belastingen Vorig jaar publiceerde ZKA een onderzoek waaruit bleek dat de stapeling van belastingen ertoe leidt dat een ondernemer van elke euro omzet minstens 30 cent afdraagt aan belastingen. Het gemeentelijk deel van de belastingen zorgt daarbij voor grote willekeur, blijkt uit het onderzoek. “Wij zien nu dat gemeenten plannen ontwikkelen om hun deel van de belastingen nog Samenwerking Tijdens het Algemeen Overleg toerisme op 9 september in de Tweede Kamer stond het bieden van perspectief aan de sector centraal. Kamerlid William Moorlag (PvdA) diende een motie in om de samenwerking van het Rijk met brancheorganisaties en mede-overheden te versterken. “Ik heb bij de vakbeweging gewerkt en ben overtuigd aanhanger van het poldermodel. Laten we eerst kijken of we er samen uitkomen, en grijp daarna pas naar wet- en regelgeving”, legt hij uit. “Goed beleid voor de sector toerisme en recreatie kunnen we het beste samen realiseren. Dat is veel beter dan dat we alles in Den Haag bedenken.” William Moorlag verder op te voeren”, stelt Van der Zande. “Gemeenten kampen met tekorten en zien de recreatiesector als een melkkoe die je bijna onbeperkt kunt belasten. Dat gebeurt bijvoorbeeld door een andere manier van taxeren van de bedrijven toe te passen. Daarmee stijgt de WOZ-waarde van de bedrijven en dus de inkomsten uit OZB. Ook de toeristen- en forensenbelasting worden komend jaar in veel gemeenten weer verhoogd. Het is absoluut noodzakelijk dat het Rijk deze ontwikkelingen keert en gemeenten die misbruik maken van hun ondernemers op de vingers tikt.” Maurits von Martels kan zich daarin vinden. “Ik ben zelf wethouder geweest in Dalfsen. Toeristenbelasting is op zich niet verkeerd. Maar ondernemers moeten weten waar ze aan toe zijn. Gemeenten moeten meerjarenafspraken maken met ondernemers en zich daar ook aan houden. En het zou wel mooi zijn als we een keer wat aan die wildgroei gingen doen. Als je de lokale begroting sluitend moet maken door de toeristenbelasting te verhogen is er echt wat mis in een gemeente. De staatssecretaris mag dan best een woordje met die gemeente gaan praten.” Recreactie | December 2020 | nr 8 15

Gastvrij en innovatief Is verzekeren tegen cybercrime verstandig? Cybercrime en datalekken vormen een steeds groter risico voor bedrijven. De kans dat een ondernemer cyberschade oploopt is inmiddels groter dan dat hij te maken krijgt met brandschade. Veel recreatieondernemers, die over tal van privacygevoelige gegevens beschikken, zijn zich niet bewust van de risico’s. E Elk jaar maken verzekeraars een top 10 van de grootste bedrijfsrisico’s. Het onderwerp cybercrime staat daarin altijd hoog genoteerd. Dit jaar staat het zelfs op nummer 1. Jos Kuhl, account executive program management bij Aon Verzekeringen, weet wel waarom. “Bedrijven zijn zich vaak niet bewust van de risico’s en onderschatten de gevolgen. Dat is voor een deel te verklaren door de onzichtbaarheid van cyberrisico’s. Een brand zie je, ruik je. Cyberrisico’s niet. Veel bedrijven gaan er vanuit dat ze met antivirussoftware en een firewall voldoende zijn beveiligd. En dat ze afdoende beschermd worden door leveranciers als Microsoft of Apple.” Onbewuste fouten Maar daar gaan ondernemers flink de fout in, weet Kuhl. Technologie is namelijk ook mensenwerk. “Het grootste datalek is vaak je eigen medewerker. Tegen menselijke, vaak onbewuste, fouten kan geen firewall, encryptie of antivirussoftware op. Denk aan medewerkers die werkmail doorsturen naar hun privémail, die elkaars wachtwoorden en accounts uitwisselen en die uitgeprinte gevoelige informatie in de prullenbak werpen. Of aan werknemers die boos vertrekken en gevoelige informatie openbaar maken om daar vervolgens de baas mee te chanteren.” Maar wat is dan de beste manier om je bedrijf te vrijwaren van cybercriminaliteit? “Om te beginnen: honderd procent veiligheid bestaat niet”, tempert Kuhl de verwachtingen. “Maar je kunt op een gestructureerde manier je onderneming scannen op veiligheid. Want net als bij een brandverzekering is het van belang om de risico’s te kennen en de juiste voorzorgsmaatregelen te nemen. En om preventiemaatregelen te treffen om het risico te verkleinen. Op onze site staan hulpmiddelen die je op weg helpen. Overigens werken we ook aan een webinar over cybersecurity voor de leden van HISWA-RECRON.” Hoofdelijk aansprakelijk Moet je als ondernemer je cyberrisico’s verzekeren? “Dat moet een bewuste keuze zijn”, zegt Kuhl. “Als ondernemer moet je Het grootste datalek is vaak je eigen medewerker 16 Recreactie | December 2020 | nr 8 de cyberrisico’s van je bedrijf kennen en als je een verzekering koopt, moet je weten wat de verzekering voor je doet. Vraag een offerte op en besluit dan of je het risico aandurft en zelf kan dragen of dat je, net als bij een brandverzekering, het risico overdraagt aan een verzekeraar.”

Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Shutterstock RecreAnders Johan Drenth en Bob Kettering Facet, ruimtedenkers in recreatie Kwaliteit in coronatijd? Zeker is in ieder geval dat er vanuit de wetgeving hoofdelijke aansprakelijkheid rust op de bestuurder. Een extra argument om als bestuurder serieus met cyberrisico’s om te gaan, benadrukt Kuhl. “Je kunt de verantwoording niet afschuiven op een derde, zoals de ICT-afdeling.” Kwaliteit is een woord met een subjectieve lading. Wat voor de één kwaliteit is, is voor de ander onder de maat. Maar als nooit tevoren is er aandacht voor kwaliteit. En corona is hierbij de aanjager. De pandemie vergroot namelijk de vraag om kwaliteit. Zowel in leef-kwaliteit als in hygiënische kwaliteit. We staan met één been in de betekeniseconomie. Die gaat ook over een betere leef-kwaliteit. Maar ook de gastbeleving gaat daarover. Er zal immers steeds meer vrije tijd ontstaan: tijd voor recreatie. Maar de gast stelt daarbij wel meer eisen aan de kwaliteit van zijn vrije tijd. De oplossing zit in uw eigen unieke waardepropositie. De actuele vragen over leef-kwaliteit en klimaat gaan ook over een betere kwaliteit van bijvoorbeeld onze gebouwen. Klimaatneutraal, schone lucht en circulair materiaalgebruik. Dit gaat over de manier van bouwen en het gebruik van installaties in deze gebouwen. De oplossing zit in het innovatief toepassen van nieuwe systemen. Waarbij we integraal veiligheid, gezondheid en kwaliteit bieden. En belangrijker nog, deze ook borgen. Vragen om privésanitair gaan over de hygiënische kwaliteit van het huidige sanitairgebouw. De oplossing zit daarbij dus niet in het snel kiezen voor een product als privésanitair. Het zit juist in een andere manier van denken over het aanbieden van sanitair. Bedenk maar eens dat we het kwaliteitsniveau van menig sanitairgebouw in een hotel onder de maat zouden vinden. Het bovenstaande is niet nieuw. Al deze zaken komen voort uit een al jaren groeiende maatschappelijke trend. Die omvat een groeiende behoefte naar betekenis of bewustwording. Net zoals de verschuiving van een lineaire naar een circulaire economie. Corona zorgt op dit moment voor versterking en versnelling van de trend. Kwaliteit is voor iedereen anders. Moet u nu ad-hoc kiezen voor de snelle oplossing van privésanitair? Een oplossing die de exploitatiekosten mogelijk onder druk zet? Of is het tijd om in te spelen op de wensen en behoefte van uw doelgroep, en vast te stellen welke kwaliteit u uw gasten op de lange termijn wilt bieden? Recreactie | December 2020 | nr 8 17

Vernieuwend bedrijf in beeld tussen binnen en buiten Verbinding Recreatiepark De Klepperstee in Ouddorp ondergaat een bijzondere transformatie. Het park slaat een nieuwe weg in naar een duurzame toekomst, waarbij de natuur een centrale plek krijgt. Het landschappelijk inrichtingsplan biedt plaats aan een nieuw centrumgebouw en compacte cabins. Die zijn recent gebouwd en zetten de toon. De volgende stap is een nieuw sanitairgebouw. Het thema voor alle bebouwing is ‘een verbinding tussen binnen en buiten’. Daarbij zijn het licht, het zicht, de oriëntatie en de verbinding met het groen in het park leidend. 18 Recreactie | December 2020 | nr 8

Tekst: Marike Rosier Foto’s: De Klepperstee Recreactie | December 2020 | nr 8 19

De Bezieling Hoe vanzelfsprekend is het om je ouders en grootouders op te volgen als eigenaar van een camping? Voor Arda Riedijk van Camping ’t Weergors in Hellevoetsluis was dat geen één-twee-drietje. Na ervaringen in verschillende sectoren te hebben opgedaan besloot ze per 1 januari 2020 in te stappen. “Ik wilde een bewuste keuze maken.” Arda Riedijk van Camping ’t Weergors “ Ik moet mezelf soms op de rem zetten” 20 Recreactie | December 2020 | nr 8

Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Ditta Kleinveld, ’t Weergors I In het coronaproof receptiegebouw vallen na het passeren van het desinfectie-apparaat de Zeeuwse bolussen op tafel in het oog. De gastvrije Arda Riedijk schenkt koffie en vertelt half verontschuldigend dat de lekkernij eigenlijk niet past bij de locatie: Hellevoetsluis ligt op het Zuid-Hollandse eiland Voorne-Putten. “Maar”, lacht ze, “veel Duitsers denken dat ze hier in Zeeland zijn. Dus ze zijn best toepasselijk.” De ligging van ’t Weergors is ronduit schitterend. Pal achter de dijk, met zicht op het Haringvliet, kan de liefhebber van flora en fauna er zijn hart ophalen. Er is niet alleen een rijke vogelpopulatie, maar sinds de openstelling van de sluizen twee jaar geleden is er ook af en toe een zeehond te zien. “Dit is een heel mooie plek om te werken”, zegt Riedijk tijdens een wandeling op en rond het recreatiebedrijf. Als kind verrichte ze al hand- en spandiensten op het bedrijf van haar ouders Frans en Dickie, die het op hun beurt overnamen van haar grootouders. “Mijn opa en oma maakten in 1964 de keuze om het boerenleven vaarwel te zeggen en een camping op te zetten met 120 plaatsen. Het was de tijd van de Deltawerken en van toenemende vrijetijdsmogelijkheden van de bevolking. Dat hadden ze goed gezien.” Duitsers en Britten ’t Weergors is 16 hectare groot en telt nu 370 plekken. Dat zijn 80 vaste jaarplaatsen, 90 seizoensplaatsen, 26 verhuuraccommodaties en zo’n 150 tot 175 toeristische plaatsen. Een uitbreiding van vijf hectare ligt in het verschiet. Zo’n 35 procent van de gasten is Duits, óók in coronajaar 2020. “Normaal gesproken is de helft van onze gasten Nederlands, dit jaar was dat 60 procent”, vertelt Riedijk. “De Britten misten we dit jaar. Die komen meestal aan in Hoek van Holland en gaan na een aantal overnachtingen bij ons op toer.” Arda Riedijk werkte ook anderhalf jaar als adviseur in Tanzania Samen met haar broer Rob vormt Arda Riedijk de derde generatie aan het roer van de camping. Het was geen uitgemaakte zaak dat ze het bedrijf van haar ouders mede zou overnemen. Na haar studie Milieu-maatschappijwetenschappen aan de Radboud Universiteit in Nijmegen – die ze in 2005 met succes afrondde – wilde Riedijk ervaring opdoen in andere arbeidssectoren. “Ik heb bij verschillende instellingen en bedrijven gewerkt als consultant en communicatiemanager. In 2010 ben ik samen met mijn partner voor anderhalf jaar naar Tanzania vertrokken om daar een tijdelijk bestaan op te bouwen. We woonden in een prachtige omgeving en ik werkte daar voor verschillende opdrachtgevers. In opdracht van de universiteit in de stad Arusha deed ik bijvoorbeeld duurzaamheidsonderzoek naar afvalscheiding bij safariparken in de Serengeti.” Toch: in 2016 trad Riedijk in vaste dienst bij het familiebedrijf. Haar eerder opgedane werkervaringen zorgden ervoor dat dit een bewuste keuze was. ”Ik wilde niet zomaar in het bedrijf rollen, gewoon omdat het kón.” Sinds 1 januari is ze samen met haar ouders en broer eigenaar. Het bedrijfsovernameproces is nog in gang. Creatief Arda Riedijk, moeder van kinderen van twee, vijf en acht jaar, houdt van het verbinden van mensen en partijen. “Samen projecten oppakken en samen sterke producten neerzetten. Dat kan allemaal in dit bedrijf. Die vrijheid is voor mij heel belangrijk. De afgelopen drie jaar hebben we bijvoorbeeld met lokale partijen het project ‘Wild op de wallen’ ontwikkeld. Mensen kunnen dan wild kamperen op de vestingwallen en andere museale locaties van Hellevoetsluis. Dat project gaan we verder uitbouwen. Samen met het IVN hebben we een natuurbelevingsroute opgezet, waarbij deelnemers met schepnet en rugzak de natuur intrekken en onderzoek doen. Een project waarin ik mijn natuur- en milieuachtergrond goed kan gebruiken.” Het creatieve brein van Riedijk staat nooit stil. “Ik moet mezelf soms op de rem zetten. Vorige week las ik over een nieuwe subsidiemogelijkheid van de provincie, waarbij meteen tien ideeën naar boven kwamen. Mijn uitdaging is dan om daar het beste ➔ Recreactie | December 2020 | nr 8 21

Hé recreatieondernemer, Is jouw recreatiebedrijf klaar voor de toekomst? Laat je inspireren door generatie Y! Wij zijn jonge maar ervaren adviseurs opgegroeid op campings en vakantieparken en helpen jou te vernieuwen en toekomstbestendig te worden. Meer weten? Check www.zkafry.nl Nieuw in de verkoop: Een fraai in het Friese Merengebied gelegen camping: - 4,8 hectare eigen grond; - circa 200 kampeerplaatsen; - met overdekt zwembad. Taxatie nodig? Wij zijn u graag van dienst! Kiest u ook voor een écht familiebedrijf in Noord-Nederland? Vraagprijs: € 2.150.000,00 k.k. Kiest u ook voor een écht familiebedrijf in Noord-Nederland? Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Nadere www Neem dan contact op met Arjan of Carina! Neem dan contact op met Arjan of Carina! elaar O.Z. 592 462 844 22 32 10 10 Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Vossenlaan 16 9408 CN Assen T (0592) 46 28 44 www.hiswa-recronmakelaar.nl E info@recratief-bedrijfsmakelaars.nl I www.recratief-bedrijfsmakelaars.nl

De Bezieling idee uit te filteren. Een idee dat goed is voor het bedrijf en waar ik energie uithaal.” Veiligheidsregio De coronapandemie hakte er aanvankelijk flink in bij het bedrijf. De veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond onder voorzitterschap van Ahmed Aboutaleb was een van de strengste van het land. Het slot ging er in deze regio als eerste op en als laatste weer af. “De paniek van het voorseizoen is nu weg. Gelukkig hebben we na het voorseizoen veel kunnen inhalen en zitten we een paar procent onder het omzetniveau van vorig jaar. Ik denk wel dat we uiteindelijk zo’n 10 tot 20 procent omzet hebben misgelopen. Je weet niet welke groei we zonder corona behaald zouden hebben.” De onzekerheid blijft, benadrukt Riedijk. “Sinds half augustus zeggen we: elke week is meegenomen. Toch heeft de corona“ Ik wilde niet alleen in het bedrijf stappen omdat het kón” crisis ook kansen geboden. “Ten tijde van de lockdown hebben we er als ondernemers samen voor gezorgd dat we eerder van het slot af konden. We werkten intensief samen bij de dataverzameling over de impact van de lockdown en de bezetting op de bedrijven. Die samenwerking moeten we vasthouden.” Voor de bedrijfsontwikkeling van 5 hectare gooit de coronacrisis vooralsnog geen roet in het eten. “We zijn niet afhankelijk van een bank en we nemen er de tijd voor. ’t Weergors door de jaren heen 1964: Leen en Nel Riedijk starten met Camping ’t Weergors. 1976: Frans Riedijk zet samen met zijn moeder het bedrijf voort. Eind jaren zeventig wordt het bedrijf lid van RECRON. 1985: de eerste trekkershutten staan, in de jaren daarna volgen meer verhuuraccommodaties. 1992: Frans en Dickie nemen het bedrijf over van de moeder van Frans. 1990: aanleg van een natuurlijke vijver. Begin jaren negentig volgt aankoop van 5 hectare terrein aan de oostkant, die vanaf 2000 als camping in gebruik wordt genomen. 2018: aankoop van drie percelen aan de noordkant, die worden herbestemd van agrarisch naar recreatief. 2020: broer en zus Arda en Rob Riedijk stappen in het bedrijf. Aan de rand van het park willen we kwalitatieve, luxe plaatsen en cabins realiseren. Ook komt er een kreek, passend in het landschap. Met veel ruimte voor natuur, landschap en natuurlijk spelen. Door de pandemie zijn we ons nu nóg bewuster geworden van het belang van ruimte.” Donkere wolk Toch blijft de onzekerheid als een donkere wolk boven de camping hangen. “Dit jaar lijkt de schade mee te vallen en ook voor volgend jaar ziet het er qua boekingen goed uit. Maar laten we niet vergeten dat wij slechts een verblijfsplek zijn voor gasten. Als het met de wereld om ons heen niet goed gaat, gaat het met ons ook niet goed. Onze gasten komen niet alleen voor ons, maar ook om op een terrasje in de omgeving te zitten en om musea te bezoeken.” Recreactie | December 2020 | nr 8 23

VAN COMPLETE KEUKENINRICHTINGEN TOT LOSSE APPARATUUR Sukade | Meppel Qurios | Zandvoort HAKVOORT PROFESSIONAL HORECA & GROOTKEUKENSPECIALIST Wij realiseren al meer dan 50 jaar doordachte grootkeukens op maat. Compleet van ontwerp tot realisatie. Wat uw keukenwensen ook zijn, wij realiseren een keukenoplossing die bij uw organisatie past, voor nu en de toekomst. Frietmeester | Deventer Wapen van Velden | Velden VOOR ELKE BRANCHE EEN PASSENDE KEUKEN Horizon College | Purmerend Benieuwd naar ervaringen van onze klanten? hakpro.nl/projecten

KEUKENINR I CHT ING Bij ’t Fnidsen in Alkmaar zetten we de boel op z’n kop. Het complete pand werd verbouwd en de keuken met koelingen werd van de eerste en tweede verdieping naar beneden verhuisd. Op de begane grond realiseerden we een keuken die ‘het neusje van de zalm’ mag heten. Verfijnde gerechten uit de Franse keuken spelen hier nu de hoofdrol. Ikea | Hasselt HZ University | Middelburg ‘M� n favoriete plek is de pass. Maar eigenl� k is de hele keuken geweldig geworden.’ Sam Piscaer Chefkok en eigenaar 't Fnidsen | Alkmaar EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl 20-01-00 Alle prijzen zijn exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen, druk en zetfouten voorbehouden. VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl MEER INFORMATIE? www.hakpro.nl

Angst en onzekerheid door coronabeleid Worstelen met de lo Na de lockdown van dit voorjaar volgden dit najaar weer nieuwe coronamaatregelen wegens de ‘tweede golf’. Begin november werden deze nog eens flink aangescherpt. Dramatisch voor de financiële positie van veel bedrijven, maar ook voor de ondernemers. “Onzekerheid en stress kunnen mensen enorme psychische schade toebrengen.” J Jerry Blekkenhorst (36) is eigenaar van zalencentrum en evenementenlocatie De Zandstuve in Den Ham. Hij vertelt hoe hij in maart reageerde op de lockdown: “Ik voelde heel veel angst en onzekerheid. We moesten dicht, maar niemand wist voor hoe lang. En bij ons familiebedrijf voel ik heel veel druk omdat ik het graag goed wil doen. Wat er ook gebeurt: het bedrijf mag niet failliet gaan.” Reptielenbrein Blekkenhorst wist zich snel te herpakken. “Ieder mens heeft een reptielenbrein. Als je bedreigd wordt neemt die het over. Dan kun je vluchten of vechten. Ik koos voor vechten en dan wordt mijn geest extreem productief. Ik zag overal opties om toch weer nieuwe activiteiten te ontplooien. Daar ben ik keihard mee aan de slag gegaan.” Zo kwam Blekkenhorst met de Lucky Basket, een goed gevulde picknickmand die mensen in de anderhalve metermaatschappij weer bij elkaar brengt, ook in tijden dat de horeca gesloten is. Het concept werd een succes, maar kon bij de tweede lockdown van de horeca niet herhaald worden: het was inmiddels te koud geworden. Bovendien voelde Blekkenhorst zich totaal uitgeput. “Als je continu in de vechtstand staat, alsmaar aan het knokken bent voor je bedrijf, is dat zeer uitputtend. Kort nadat de tweede golf van coronamaatregelen werd afgekondigd, werd het me allemaal teveel. De stress, de werkdruk, de angst dat het allemaal niet goed genoeg is. Het ging ten koste van mezelf.” 26 Recreactie | December 2020 | nr 8

Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Shutterstock, De Zandstuve, Huis in ’t Veld ckdown Angstklachten Dr. Erik Matser, klinisch neuropsycholoog met een eigen praktijk in Helmond, herkent het verhaal van Jerry Blekkenhorst. “Al vanaf maart komen er ondernemers in mijn spreekkamer met allerlei problemen en angstklachten. Opvallend is dat de leeftijd van de ondernemers een belangrijke rol speelt. De jongere ondernemers zijn opgevoed met de idee van een maakbare wereld. Als je maar hard genoeg werkt bouw je iets moois op. Die raken in paniek nu alles zomaar omvalt. En ze kunnen er niets aan doen. Ondernemers van een jaar of veertig hebben met heel hard werken een goedlopend bedrijf opgebouwd. Maar nu zien ze de omzet als zand tussen hun vingers door verdwijnen. Heel deprimerend. Als ondernemers een jaar of zestig zijn komt daar nog de extra angst bij dat je er ook echt aan kunt doodgaan, als je corona krijgt. Dat gaat mensen niet in de koude kleren zitten.” Titanic Blekkenhorst vergelijkt de slag die de coronacrisis zijn bedrijf toebrengt met de Titanic, het schip waarvan men dacht dat hij onmogelijk kon zinken. “Corona is onze ijsberg”, schetst de ondernemer. “Het enige wat ik nu nog kan, is accepteren dat het zo is. En er vertrouwen in hebben dat het te zijner tijd weer goedkomt. Ook ga ik vier tot vijf keer per week sporten. Dat helpt. Een beetje aardiger zijn voor mezelf en niet alleen maar werken en werken en werken. Dat is ook overcompenseren. Uiteindelijk hou je dat niet vol.” ➔ Recreactie | December 2020 | nr 8 27

Klinisch psycholoog Erik Matser legt uit dat ondernemers maar al te vaak lijden aan toxische stress, die kan uitmonden in een burn-out. “Er zijn drie typen stress. Acute stress is wat je voelt bij de finale van een voetbalwedstrijd. Dat is geen groot probleem. Chronische stress is als het wat langer duurt, maar wel eindig is. Een voorbeeld is een hele drukke examenperiode. De derde en meest schadelijke vorm is toxische stress: die houdt aan en neemt niet af. Het einde is niet in zicht. Dit soort stress leidt tot diepe vermoeidheid, problemen met de concentratie en burn-out klachten.” Grote onzekerheid Guus Huis in ’t Veld (62) is eigenaar van groepsaccommodatie Huis in ‘t Veld in Lettele. In de maanden juli, augustus en september liep het bedrijf met 46 bedden wel redelijk, maar het voorjaar was dramatisch slecht en sinds de coronamaatregelen zijn aangescherpt is de omzet weer nul komma nul, vertelt hij. Helemaal nieuw is dat niet: de ondernemer heeft wel het een en ander meegemaakt. “Vroeger was ik boer en toen hadden we de mond- en klauwzeer. Dit is qua financiële ellende zeker vergelijkbaar. Maar nu is de onzekerheid voor de toekomst nog groter, en bovendien loopt mijn eigen leven nu ook gevaar. Dat maakt ons wel extra voorzichtig.” Guus Huis in ‘t Veld wist de tijd tijdens de eerste coronagolf nog wel door te brengen met allerhande klussen in en rond het beGuus Huis in ‘t Veld Jerry Blekkenhorst drijf. “We maakten een planning waarin we ervan uitgingen dat alles vanaf september weer normaal zou draaien”, vertelt hij. De tweede golf valt hem een stuk zwaarder. “We hebben vorig jaar een tienjarenplan gemaakt voor het bedrijf. Ik wil doorgaan tot ik ongeveer 70 ben. Juist afgelopen winter hebben we flink geïnvesteerd. Maar hoe moet het nu verder? We hebben geen idee hoe lang die hele ellende gaat duren. “ Ik blijf zoeken naar lichtpuntjes, naar leuke dingen om naar uit te kijken” Die onzekerheid vreet wel aan me. Maar ik blijf zoeken naar lichtpuntjes, naar leuke dingen om naar uit te kijken. Ik ben net opa geworden en ik kan enorm genieten van mijn kleinkind. Dat soort zaken houdt me op de been. En ik kijk niet meer naar al die praatprogramma’s op tv. Daar word je echt niet vrolijker van.” Machteloos Huis in ‘t Veld houdt de moed erin, ook al omdat zijn vrouw een tweede inkomen heeft en ze dus niet gauw failliet zullen gaan. Voor collega’s is dat anders, vreest hij. “Ik ben bang dat het eind voor veel groepsaccommodaties in zicht komt. En zonder dat je er als ondernemer iets aan kunt doen. Die machteloosheid is verschrikkelijk.” Tips voor ondernemers Klinisch psycholoog Erik Matser heeft enkele praktische tips voor ondernemers die door de aanhoudende onzekerheid problemen krijgen als angst, slapeloosheid en depressie. – Neem de tijd voor de toekomst. Kijk naar je bedrijf. Wat kan er beter, anders? En hoe kun je het klaarmaken voor de enorme drukte, die straks weer op je afkomt? Toeristen hebben afgelopen zomer Nederland ontdekt. De binnenlandse markt gaat exploderen. Het geeft nieuwe energie om je te richten op die tijd. En hou voor ogen: in de loop van volgend jaar zijn we door de flessenhals heen. Daarna gaat het snel weer beter. – Blijf in beweging, letterlijk. Maak lange wandelingen door de natuur. En ga dan tijdens zo’n wandeling van een uur of twee niet lopen piekeren, maar kijk om je heen en geniet zoveel mogelijk van al het moois in de natuur. Men noemt dit ‘mindful walking’ en het werkt beter tegen burn out-klachten dan therapie, pillen of wat dan ook. 28 Recreactie | December 2020 | nr 8

Kennis delen Tekst: Jeroen Kamphuis (Zypp Advocaten) Foto: Dhinand Kleine Hoe werkt de Geschillencommissie? Veel recreanten dreigen om naar de Geschillencommissie Recreatie (GCR) te stappen om hun aanbetaling voor de plaats of het verblijf terug te vorderen. Zij stellen dat zij als gevolg van de coronamaatregelen geen huur- of vakantiegenot hebben gehad en daar dus ook niet voor hoeven te betalen. Maar hoe werkt die commissie eigenlijk? D De GCR is een onafhankelijke instantie die oordeelt over geschillen tussen consumenten en (verblijfs)recreatieondernemers. Vereist is wel dat de recreatieondernemer is aangesloten bij HISWA-RECRON. Indien een consument een klacht heeft, moet die eerst aan de recreatieondernemer worden voorgelegd. Komen partijen er onderling niet uit, dan heeft de consument de keuze om het geschil voor te leggen aan de GCR of aan de gewone rechter. Kiest de consument voor de GCR, dan is de recreatieondernemer aan deze keuze gebonden. De consument moet dan wel binnen twaalf maanden na melding van de klacht aan de recreatieondernemer, deze aan de GCR voorleggen. De consument vult een standaard vragenformulier in via de website van de Geschillencommissie. Die stuurt het door naar de recreatieondernemer, die een termijn (meestal een maand) krijgt om daar schriftelijk op te reageren. Deze reactie wordt door de GCR naar de consument gezonden. Vervolgens bepaalt de GCR een datum voor de mondelinge behandeling. Deze vindt plaats in Den Haag of in Utrecht. Partijen zijn niet verplicht om te verschijnen, maar doen er wel goed aan om bij de mondelinge behandeling aanwezig te zijn. Bindende uitspraak De GCR bestaat uit drie leden, die worden benoemd door het bestuur van de Stichting Geschillencommissies voor Consumentenzaken. Eén lid wordt voorgedragen door HISWA-RECRON, één lid wordt voorgedragen door de ANWB/Consumentenbond en het derde lid (de voorzitter) wordt rechtstreeks aangesteld door de Stichting Geschillencommissies. De voorzitter is doorgaans een kantonrechter of rechter van een arrondissementsrechtbank. Tijdens de mondelinge behandeling kunnen partijen de standpunten nader toelichten en kan de GCR vragen stelEen consument kan bij coronadreiging niet zomaar kosteloos annuleren len. Een mondelinge behandeling duurt zo’n 30 minuten. Komen partijen niet tot een regeling, dan doet de GCR schriftelijk uitspraak. De commissie streeft er naar om binnen een maand na de mondelinge behandeling uitspraak te doen. Partijen zijn aan de uitspraak gebonden. Komt de recreatieondernemer de uitspraak niet na, dan staat HISWA-RECRON garant (dit is de zogeheten nakomingsgarantie). Coronagerelateerde zaken Ook coronagerelateerde zaken als de terugbetaling van aanbetalingen en de voucherregeling zijn inmiddels onderwerp van geschil bij de GCR. Recent zijn er twee uitspraken gedaan in zaken waarin de consument terugvorderde, terwijl de recreatieondernemer wél kon leveren. De GCR oordeelde dat in die gevallen de annuleringsregeling uit de RECRON-voorwaarden geldt. De consument kan niet kosteloos annuleren. Het is anders als er sprake is van een terugvordering terwijl de recreatieondernemer als gevolg van de maatregelen níet kan leveren. De GCR kondigt aan dat de consument in dat geval aanspraak kan maken op terugbetaling en in beginsel geen genoegen hoeft te nemen met een voucher. Vooralsnog zijn er op dit punt echter nog geen uitspraken bekend. Recreactie | December 2020 | nr 8 29

Reina Chalets verkoopt chalets, stacaravans en mobilhomes met plezier! De Reina Chalets zijn kwalitatieve goed geïsoleerde chalets naar wens te bouwen! Dealer van de sfeervolle IRM Habitat & O’Hara stacaravans Dealer van de prachtige Louisiane Mobilhomes Al onze chalets, stacaravans en mobilhomes zijn geschikt voor de verhuur, maar ook perfect voor privé gebruik! +31 (0)181 727 030 info@reinachalets.nl reinachalets.nl

Vakinfo Tekst: Jaap van Sandijk Illustratie: ICY Steeds meer apparaten zijn via internet met elkaar verbonden. Daar profiteren ook recreatieondernemers van. Want wie de mogelijkheden van het Internet of Things (IoT) slim benut, bespaart kosten én verhoogt de gastvriendelijkheid. V Kosten besparen met Van de cv-ketel tot de warmwatervoorziening van het privé-sanitair en de verlichting in de accommodatie: als recreatieondernemer zorg je ervoor dat de voorzieningen voor je gasten tiptop in orde zijn. Tegenwoordig kan dit heel eenvoudig door gebruik te maken van IoT, ofwel het ‘internet der dingen’. Dit staat voor een geheel van apparaten die via het internet met elkaar verbonden zijn. Gegevens worden gestuurd naar de cloud en communicatie gebeurt tussen de afzonderlijke apparaten, zonder tussenkomst van mensen. Energieverbruik Dit IoT biedt de recreatieondernemer kansen. Een storing in de cv-ketel of een Internet of Things lamp die uitvalt wordt direct elektronisch gemeld, zodat meteen actie kan worden ondernomen. De gast wordt volledig ontzorgd terwijl de recreatieondernemer zich laat zien als een attente serviceverlener. Daar komt nog bij dat de recreatieondernemer door deze werkwijze ook kosten bespaart. Alleen al op het gebied van energieverbruik zo’n 25 procent. Hiermee verdient de ondernemer zijn investering in een IoT-totaaloplossing in twee jaar terug. De oplossing geeft de ondernemer niet alleen grip op apparatuur. Hij kan er ook veel slimmer zijn energiepieken mee managen. Tijdens drukke perioden (bijvoorbeeld Kerst) worden pieken voorkomen door accommodaties gespreid en op het juiste moment voor te verwarmen. Zo wordt ook energieverspilling voorkomen. Hoe werkt het? De omvang van een IoT-oplossing kan verschillen. De ondernemer kan kiezen voor een totaaloplossing, maar ook voor een deeloplossing, die bijvoorbeeld uitsluitend gericht is op het energiebeheer. In alle gevallen is het een systeem dat laagdrempelig kan worden ingezet. Omdat wordt gewerkt met draadloze netwerken is bekabeling niet nodig. Naast de eenmalige kosten voor de aanschaf van een systeem betaalt de ondernemer jaarlijks een percentage voor het gebruik van de software en het onderhoud van het systeem. Met dank aan ICY Elke storing of kapotte lamp wordt direct gemeld 31 Recreactie | December 2020 | nr 8

Privé Badkamer

Productnieuws Tekst: Jaap van Sandijk Tweepersoonsbad De nieuwe BetteSelect Duo, een aanvulling op de BetteSelect-serie, is ontwikkeld voor twee personen. De maten van het bad zijn 170 x 75 cm of 180 x 80 cm. Beide uitvoeringen zijn 42 cm diep. Voor een ergonomisch rugvlak zijn de beide kopse zijden van het bad trapeziumvormig. De rondingen aan de randen zorgen ervoor dat hoofd en armen ‘zacht’ worden ondersteund. T: (0800) 023 09 25 I: www.my-bette.com Een elektronisch pincodeslot past in een tijd van afstandsregels en hygiëne. Het slot van EveryOffice Recreatie maakt een receptieloze check-in en check-out mogelijk, doordat het gekoppeld kan worden met software van het recreatiebedrijf. Het slot is weerbestendig en duurzaam, aldus de leverancier. T: (088) 130 42 00 I: www.everyoffice.nl Aanraakvrij spoelen T TECE introduceert de nieuwe aanraakvrije elektronische bedieningsplaat TECEsolid. Deze combineert maximale hygiëne met een esthetisch design en hoogwaardige technologie. De bedieningsplaat bevat een innovatieve sensor met cameratechnologie. Deze sensor meet afstanden veel nauwkeuriger dan een conventionele infraroodsensor, aldus TECE. De bedieningsplaat heeft een geïntegreerd programma voor hygiëne/intervalspoeling en kan eenvoudig worden geprogrammeerd met een app. T: (0592) 41 50 74 I: www.tece.com/nl Recreactie | December 2020 | nr 8 33 Aardlekautomaten van slechts 18mm breed De Campère Modules van ICY zorgen ervoor dat stroompunten op campings en jachthavens op afstand draadloos beheerd kunnen worden. Deze zijn nu ook leverbaar in een set met een 16 Ampère aardlekautomaat. Het voordeel hiervan is dat de Campère Module en de aardlekautomaat gecombineerd net zo breed zijn als de meeste installatieautomaten (35 mm). Dit betekent in de meeste gevallen dat er, buiten het aanpassen van de interne bedrading, geen aanpassing van de veldkasten nodig is. T: (088) 123 13 21 I: www.icy.nl Elektronisch pincodeslot

NA EEN HEFTIG EN LASTIG JAAR WENSEN WIJ U VOOR 2021: EEN GOEDE GEZONDHEID VEEL BUSINESS EN NIEUW PERSPECTIEF! hiswarecron.nl

PERFECT ONDERHOUDEN PARKPADEN. HET MOOISTE WELKOM VOOR UW GASTEN! Hou uw park in optimale conditie. Een oppervlakbehandeling zorgt niet alleen voor een fraaie uitstraling, maar ook voor een extra lange levensduur van uw bestaande weg. Met de PaveCare CombiTruck zijn we bovendien in één keer klaar. Vraag nu naar de mogelijkheden of bekijk nog meer opties op PAVECARE.NL

Ga meer genieten met onze techniek: • infrastructuur • technische producten • installatietechnieken • diensten • innovaties • adviezen • software • webshop U kunt ook alles aan ons overlaten Met Seijsener Techniek kunt u alle kanten uit. Wij kunnen u op zoveel manieren helpen. Wij willen u graag ontzorgen zodat u meer kunt genieten. Van een goed advies, een doordacht plan voor rendabele infrastructuur, de juiste installaties, een uitgebreid assortiment technische producten, besparingen op kosten, het aansluiten op bestaande netwerken en Seijsener techniek. Ga maar genieten! verbruik- en verrekensystemen voor energie en water. U kunt alles aan ons overlaten. Ook nemen we u graag alle rompslomp qua service en onderhoud uit handen. Zo gaat u meer tijd en meer geld over houden. Dat is toch genieten! Voor een eerste kennismaking: kijk eens naar onze website en webshop. Seijsener info@seijsener.nl Tel. 075-6810 610 seijsener.com

1 Online Touch

Index

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25
  26. 26
  27. 27
  28. 28
  29. 29
  30. 30
  31. 31
  32. 32
  33. 33
  34. 34
  35. 35
  36. 36
Home


You need flash player to view this online publication