Het tracé van de Slaperdijk (de Geniedijk) werd wel omgelegd, zodat de Hervormde kerk en het kerkhof achter de dijk bij de bebouwde kom kwamen te liggen. Op 9 augustus 1888 werd het grondwerk aanbesteed. Het ging om ophoging van het terrein van het fort, de aanleg van een dijk van het fort naar Hoofd- en Kruisweg, het graven van een kanaal (Voorkanaal) langs de dijk en het fortterrein, het plaatsen van sluizen in de Hoofdvaart, een dam in de Kruisvaart en aanleg van een brug over de te graven vaart (het Voorkanaal) bij de Hoofdvaart. De kosten werden begroot op ƒ 72.600,00. Bouw en inrichting Het hoofdgebouw van het fort is opgetrokken uit gewapend beton – destijds een modern bouwmateriaal. Het is grotendeels afgedekt met een dikke laag aarde om inslagen van granaten te absorberen. Binnen bevonden zich verblijven voor zo’n 150 tot 200 manschappen, munitieopslag, keukens en technische ruimten. Op het dak stonden pantserkoepels met geschut. Daarmee kon men de omliggende terreinen en toegangswegen onder vuur nemen. Rondom het fort ligt een brede fortgracht, die een extra hindernis vormde. De toegang was slechts mogelijk via een ophaalbrug. Op het terrein bevindt zich ook een zogenoemde genieloods: een apart gebouw voor opslag van materieel en springstoff en. Dit soort ondersteunende gebouwen was essentieel voor het functioneren van het fort als zelfstandig verdedigingswerk. Nooit in actie Opmerkelijk genoeg heeft het Fort bij Hoofddorp, net als veel andere forten van de Stelling, nooit daadwerkelijk in een gevechtssituatie hoeven functioneren. Tijdens de Eerste Wereldoorlog (19141918) werd Nederland wel gemobiliseerd en waren de forten paraat, maar het land bleef neutraal. In de Tweede Wereldoorlog speelde de Stelling geen rol meer van betekenis. De militaire ontwikkelingen – zoals vliegtuigen en zwaarder geschut – hadden het inundatiesysteem grotendeels achterhaald gemaakt. Het fort werd in die periode wel gebruikt, maar niet waarvoor het oorspronkelijk was ontworpen. 36 Werelderfgoed In 1996 werd de Stelling van Amsterdam opgenomen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Daarmee werd het internationale belang erkend van dit unieke verdedigingssysteem, waarin waterbeheer en militaire strategie samenkomen. Het Fort bij Hoofddorp vormt een herkenbaar en goed bewaard onderdeel van deze linie. De combinatie van fortgracht, aarden wallen, hoofdgebouw en bijgebouwen is nog altijd duidelijk zichtbaar in het landschap. Nieuwe functie, nieuwe betekenis Na de militaire periode verloor het fort zijn defensieve taak. Zoals veel forten uit de Stelling kreeg ook dit complex een nieuwe bestemming. Tegenwoordig is het terrein in gebruik als culturele en maatschappelijke locatie. Er vinden evenementen, bijeenkomsten en activiteiten plaats. Het fort is daarmee niet langer een plek van paraatheid, maar van ontmoeting. De dikke muren en stille gangen herinneren nog aan een tijd van dreiging en voorbereiding. Tegelijkertijd laat de huidige invulling zien hoe erfgoed zich kan aanpassen aan nieuwe tijden. Een monument in onze eigen wijk Het Fort bij Hoofddorp is meer dan een groene heuvel in het landschap. Het is een tastbare herinnering aan de periode waarin Nederland zijn hoofdstad beschermde met water, beton en strategisch inzicht. Een monument van militaire vooruitziendheid én van ingenieuze waterbouw. Wie erlangs loopt, kijkt misschien naar gras en aarde. Maar wie terugkijkt in de tijd, ziet soldaten op wacht, geschut in stelling en water dat langzaam de polder instroomt. Zo ligt een stuk wereldgeschiedenis gewoon in onze eigen wijk.
37 Online Touch Home