Wat Utrecht en Leeuwarden laten zien Voor de Cartesiusdriehoek, een gebied tussen de spoorbanen bij station Utrecht Zuilen, schreven de gemeente Utrecht en NS Vastgoed een tender uit waarin gezondheid en sociale kwaliteit zwaar meewogen. Het winnende team van MRP en Ballast Nedam, met Urban Sync als conceptontwikkelaar, liet zich in 2018 inspireren door de Blue Zones: plekken in de wereld waar mensen opvallend lang en gezond leven. Groen, bewegen, ontmoeting en rust werden daar uitgangspunten van het ontwerp. Inmiddels een voorbeeldproject. En de ambities worden nu in de praktijk gemonitord. Het toekomstige Spoordokgebied in Leeuwarden. Beeld: ZUS / Vakwerk Architecten waarden zijn leidend en hoe ga je samenwerken, sturen en rekenen? Daarna volgt het Programma van Eisen, dat die waarden vertaalt naar harde kaders. Het Programma van Eisen begrenst, het Programma van Waarden geeft richting. Dat vraagt ook om andere mensen aan tafel. Niet alleen gemeente, ontwikkelaar en vervoerder, maar ook partijen die baat hebben bij een gezond gebied, zoals de GGD, het waterschap, zorgverzekeraars, ondernemers en bewoners. Hoe eerder zij meedenken, hoe groter de kans dat ze later ook meebetalen of meebeheren. Bij het rekenen kijk je verder dan de grondexploitatie en tel je ook baten mee die later en bij anderen terechtkomen. Zachte waarden hard maken Een waarde telt pas mee als je haar concreet maakt. Urban Sync gebruikt daarvoor de ‘bloem’, een kapstok die de hardware van een gebied (natuur, mobiliteit, milieu en circulariteit) onderscheidt van de software: het dagelijks gedrag van mensen, zoals bewegen, gezond eten, elkaar ontmoeten en tot rust komen. Rond stations wordt veel hardware gebouwd, terwijl de software er vaak bij inschiet. NATUUR & BIODIVERSITEIT BEWEGING GEZONDE VOEDING SOFTWARE ZINGEVING & ONTSPANNING MILIEU HARDWARE (CO2 REDUCTIE, ENERGIE. WATER) De bloem: de software van het dagelijks leven, gedragen door de hardware van de gebouwde omgeving. Zie ook www.urbansync.nl Bij elk blad hoort een concrete vraag. Lopen omwonenden ‘s avonds een ommetje langs het station of mijden ze het lege plein? Kun je er iets gezonds kopen? Is er een plek om rustig te wachten, even buiten de stroom reizigers? Blijft het plein op een warme dag koel? Zulke vragen kun je omzetten in afspraken, zoals een aandeel gezond en lokaal aanbod in de plint of een schaduwrijke route naar de wijk. Met een getal of ontwerpprincipe erbij is een zachte waarde net zo toetsbaar als een technische eis. De handreiking in het kort De Handreiking Waardegedreven Gezonde Gebiedsontwikkeling (juni 2026) helpt projectleiders om gezondheid en welzijn al in de initiatieffase te verankeren. Vier bouwstenen leiden naar een Programma van Waarden: een quickscan van het maatschappelijk potentieel, een kansenanalyse met de mensen die het gebied gebruiken, een samenwerkingsstrategie en een verkenning van financieringsvormen die baten op de lange termijn meerekenen. Gemaakt door TNO, Brink, Rho Adviseurs, Urban Sync en Horizons, mede mogelijk gemaakt door Health~Holland. Zie ook: www.programmavanwaarden.nl De handreiking is bewust versie 1.0. Daarom zoeken we gemeenten en gebiedscoalities die de aanpak in een lopend project willen toepassen, ook rond stations. Stationslocaties 2026/2027 - 29 COMMUNITY Recenter is bij Spoordok in Leeuwarden een kader met indicatoren opgesteld waarop het projectteam keuzes in de planfase afweegt, voor fysieke en sociale aspecten tegelijk. Een digital twin, een digitale kopie van het gebied, maakt daarbij in één beeld zichtbaar wat een ontwerpkeuze doet met hitte, geluid, groen en bereikbaarheid. Zo blijven de zachte waarden in beeld, ook als de technische uitwerking veel aandacht vraagt. Digital twins worden steeds vaker ingezet om snel overzicht krijgen bij een veelheid aan indicatoren in een integrale opgave. De afweging zelf blijft mensenwerk. Waarden die het gevoel laten kloppen Wat je in een stationsgebied bouwt, ligt decennia vast en bepaalt hoe honderdduizenden mensen hun plek in de stad ervaren. Daarom een oproep aan iedereen die aan een stationslocatie werkt, van beleidsmaker tot ontwikkelaar en van ontwerper tot eigenaar: neem gezondheid mee in de initiatieffase. Begin met een paar vragen. Wie heeft baat bij een gezond gebied en zit die partij al aan tafel? Wat verstaan we hier onder een gezonde stationsomgeving, in afspraken die we kunnen toetsen? Hoe houden we die overeind als het budget krap wordt? Het hart van de stad blijft wel kloppen, daar zorgen de ingenieurs voor. Laten we er samen voor zorgen dat mensen zich er ook goed voelen. Wil je doorpraten over jouw stationsgebied? Neem contact op via info@urbansync.nl. << CIRCULARITEIT MOBILITEIT
30 Online Touch Home