januari 2026
Colofon Khorhurd is een maandelijkse uitgave van Armeens Apostolische Kerk Surp Hoki dat wordt samengesteld door AJO Amsterdam. Khorhurd streeft ernaar de gelovigen te informeren over de Heilige Liturgie, kerkgeschiedenis en symbolen. De algemene kennis te verbreden en de preken toegankelijk te maken voor alle kerkgangers. Dit redactieteam is opgericht door gelovigen voor gelovigen. ‘Wij zijn allen gedoopt in één Geest en zijn daardoor één lichaam geworden, wij zijn allen van één Geest doordrenkt, of we nu Joden of Grieken zijn, of we nu slaven of vrije mensen zijn.’ (1 Korintiërs 12:13) Voor vragen, suggesties en/of bijdragen kun je contact opnemen via khorhurd@ajo-amsterdam.nl. Je kunt Khorhurd ook online lezen www.onlinetouch.nl/khorhurd Redactie Seda Abgarian Armenuhi Alaverdyan Grigor Ayvazyan Adrine Bandari - Markarian Dajana Daniljan Laetitia Demirbacak Serge Demirbacak Alwina Gulian Vormgeving Shake Moutafian 2 Khorhurd Masis Kazorian Raffi Kazorian Ani Manukjan Ana Mgrdichian Ani Nazari Suzi Sjabazjan André Yaghyazaryan
I nhouds o p g ave Preken Preek 4 januari 2026 Preek 6 januari 2026 Preek 11 januari 2026 Preek 18 januari 2026 Preek 25 januari 2026 4 6 10 12 14
Preek 4 januari 2026 “Hij berispt ons voor onze eigen bestwil, om ons te laten delen in zijn heiligheid. Streef ernaar in vrede te leven met allen en leid een heilig leven; wie dat niet doet zal de Heer niet zien. Zorg ervoor dat niemand de genade van God misloopt. Zorg ervoor dat niemand zich de genade van God laat ontgaan, dat er geen giftige kiem opschiet die onrust veroorzaakt en met zijn bitterheid velen besmet.” – Hebreeën 12:10,14-15 Deze boodschap, gelezen op de eerste dag van het nieuwe jaar, bevat een uitnodiging en kracht tot nieuw leven. Wanneer we de woorden van de apostel met geloof lezen, die geestelijk voedsel zijn, voelen we een verandering in ons. De boodschap die diep in deze woorden verborgen ligt, is dat het hele Evangelie de liefde en het licht van God draagt, en wie eraan deelneemt, deelt in de heiligheid van God. En wie zijn leven vult met het licht en de boodschappen van het Evangelie, “ziet” God al. Daarom is de eerste en belangrijkste gedachte van de aansporing van de apostel dat de christen in voortdurende gemeenschap met God moet blijven, verenigd met zijn heiligheid. De tweede belangrijke gedachte, die evenzeer noodzakelijk is om te beseffen, is dat we de genade die God ons schenkt in onszelf levend moeten houden. “Zorg ervoor dat niemand zich de genade van God laat ontgaan.” Met andere woorden, wanneer we ons hele wezen onder de waakzame houding van gebed houden, kunnen we in het licht van datzelfde 4 Khorhurd gebed de genade die ons geschonken is, zien en herkennen. Ten slotte waarschuwt en vermaant de apostel dat het leven van ieder van ons een goed voorbeeld moet zijn voor de mensen om ons heen. “Zorg ervoor dat niemand zich de genade van God laat ontgaan, dat er geen giftige kiem opschiet die onrust veroorzaakt en met zijn bitterheid velen besmet.” Met andere woorden: ons leven moet een bron van inspiratie worden voor degenen om ons heen. Wij moeten het woord van God, het licht van het Evangelie, uitstralen en ons persoonlijkheid een symbool van vrede. Het licht van het Evangelie nodigt ons uit tot het pad van een nieuw leven. En wie dat pad bewandelt, in de volle betekenis van het woord, schept het Nieuwe Jaar, het nieuwe leven. En een van de belangrijkste voorwaarden om dat pad te blijven bewandelen, is een leven van gebed leiden. Want wie zijn leven “doordesemt” met gebed, blijft in voortdurende gemeenschap met God en Zijn heiligheid.
Daarnaast vindt die in zichzelf de door God geschonken genaden en maakt, door het gebed, verlicht zijn leven tot een bron van inspiratie voor zijn medemensen. Evangelie: Lukas 22:24-30 Toen ontstond er onder hen onenigheid over de vraag wie van hen de belangrijkste was. Jezus zei tegen hen: Vorsten oefenen heerschappij uit over de aan hen onderworpen volken, en wie macht heeft laat zich weldoener noemen. Laat dat bij jullie niet zo zijn! De belangrijkste van jullie moet de minste worden en de leider de dienaar. Want wie is belangrijker: degene die aanligt om te eten of degene die bedient? Is het niet degene die aanligt? Maar Ik ben in jullie midden als iemand die dient. Jullie zijn in al mijn beproevingen steeds bij Mij gebleven. Ik bestem jullie voor het koningschap zoals mijn Vader Mij voor het koningschap bestemd heeft: jullie zullen in Mijn koninkrijk eten en drinken aan mijn tafel, en zetelen op een troon om recht te spreken over de twaalf stammen van Israël. Khorhurd 5
Preek 6 januari 2026 “God is een operatief God. De mensheid is de actie van God in iemands leven. Daarom verwerpt iemand die zijn leven niet actief leeft om het leven van anderen te verbeteren, het fundament van het christelijk geloof, namelijk de actie van liefde.” – Garegin I De viering van de geboorte van Christus wordt over de hele wereld gevoeld. Alle mensen richten hun gedachten en gebeden min of meer opnieuw op Christus, op het mysterie en de missie van Zijn geboorte. En ter gelegenheid van dit Heilige Kerstmis, waarin met de geboorte van het Kind Jezus een nieuw leven in ons leven begint, is het zeer passend om de woorden van Zijne Heiligheid Katholikos Garegin I over het mysterie van het lijden van Christus in herinnering te roepen. “God is een God van actie…” Deze woorden van Zijne Heiligheid de Patriarch vatten de hoofdgedachte samen dat de vrucht van het christelijk geloof liefde is, de actie van liefde. De viering van de geboorte van Jezus wekt in de mensheid een diep besef, leven met het christendom, leven met Christus. Ook al is het beeld van Christus vaak verhuld in ons leven, de wortel van Zijn leer van liefde leeft altijd in de diepten van onze ziel en moet gevoed worden. En dat voedsel is het leven van gebed, dat ons helpt onze gedachten en ons hele wezen te richten op God en op het 6 Khorhurd pad dat Hij ons heeft gewezen en dat voor ons is geopend middels Christus. Wie dus in zijn gebed op deze uitnodiging ingaat: “Keer u tot de Heer en ontvang het licht”, ervaart zeker het christendom in zichzelf. En het christendom ervaren betekent het leven waarderen dat God ons gegeven heeft. Dit bewustzijn, het christendom herbeleven en het leven waarderen dat God ons geeft, is ook de missie van onze ArmeensApostolische Heilige Kerk. In de kerstviering staat het mysterie van nieuw leven centraal. Omdat de geboorte van Christus een oproep tot nieuw leven in zich draagt, zet dit mysterie ons aan het denken over een vernieuwde wereld. In deze context is het ook passend om een andere gedachte van Katholikos Garegin I in herinnering te roepen: over de veranderende wereld en de rol van de mens daarin. De wereld verandert. Dit is geen nieuw fenomeen. De wereld is altijd in verandering geweest en zal blijven veranderen. Wij zijn deelnemers aan die verandering.
Maar we zijn niet alleen objectieve aanwezigen, maar ook gedachten, en vooral uitvoerders. Dus, beste gelovigen, de geboorte van Christus bevestigt in ons leven de nieuwe levenswijze, namelijk de levenswijze die Christus heeft laten zien, de levenswijze van handelen. En de christen die zo’n leven leidt, beseft maar al te goed dat hij in deze gematerialiseerde wereld geroepen is om een uitvoerder te zijn, zodat het geestelijke leven dominant blijft en de wereld in vrede kan blijven leven. Leven in vrede betekent de ander inspireren met het gevoel dat wijzelf in ons dragen. En dat gevoel is niets anders dan de ervaring van het besef dat God in ons leeft. Beste gelovigen, met de geboorte van Christus wordt een nieuwe mens in ons geboren. Wanneer we spreken over nieuwe tijden en nieuwe plaatsen, wordt hun nieuwheid bepaald door de aanwezigheid van een spiritueel vernieuwde mens. De mens zelf is degene die nieuwe betekenis geeft aan tijd en plaats. Khorhurd 7
Vernieuw jullie leven en maak het een uiting van ons doel en missie. Wij bidden tot de Goede God dat dit nieuwe jaar gezegend mag zijn en vol met nieuwe successen voor de hele wereld en de mensen in ons land. “Christus is geboren en verschenen. Gezegend is de verschijning van Christus.” Evangelie: Matteüs 3 In die tijd trad Johannes de Doper op in de woestijn van Judea. Hij verkondigde: ‘Kom tot inkeer, want het koninkrijk van de hemel is nabij!’ Dit was de man over wie de profeet Jesaja sprak toen hij zei: ‘Een stem roept in de woestijn: “Maak de weg van de Heer gereed, maak recht zijn paden.” Johannes droeg een ruwe mantel van kameelhaar met een leren gordel; hij voedde zich met sprinkhanen en wilde honing. Uit Jeruzalem, uit heel Judea en uit de omgeving van de Jordaan stroomden de mensen toe en ze lieten zich door hem dopen in de rivier de Jordaan, waarbij ze hun zonden beleden. Toen hij zag dat veel farizeeën en sadduceeën op zijn doop afkwamen, zei hij tegen hen: ‘Addergebroed, wie heeft jullie wijsgemaakt dat je het komende oordeel kunt ontlopen? Breng liever vruchten voort die tonen dat jullie tot inkeer gekomen zijn. En denk niet dat je bij jezelf kunt zeggen: Wij hebben Abraham als vader. Want ik zeg jullie: God kan uit deze stenen kinderen van Abraham verwekken! De bijl ligt al aan de wortel van de boom: iedere boom die geen goede vruchten voortbrengt, wordt omgehakt en in het vuur geworpen. Ik doop jullie met water als teken van jullie inkeer, maar na mij komt iemand die machtiger is dan ik; ik ben het zelfs niet waard om zijn sandalen voor Hem te dragen. Hij zal jullie dopen met de heilige Geest en met vuur; Hij houdt de wan in zijn hand, Hij zal zijn dorsvloer reinigen en zijn graan in de schuur bijeenbrengen, maar het kaf zal Hij verbranden in onblusbaar vuur.’ Toen kwam Jezus vanuit Galilea naar de Jordaan om door Johannes gedoopt te worden. Johannes probeerde Hem tegen te houden met de woorden: Ik zou door gedoopt moeten worden, en dan komt U naar mij?’ Maar Jezus antwoordde: Toch moet je het doen, want zo dienen wij de gerechtigheid geheel en al tot vervulling te brengen. Toen deed Johannes het. Zodra Jezus gedoopt was en uit het water omhoogkwam, opende de hemel zich voor Hem en zag Hij hoe de Geest van God als een duif op Hem neerdaalde. En uit de hemel klonk een stem: ‘Dit is mijn geliefde Zoon, in Hem vind Ik vreugde.’ 8 Khorhurd
Khorhurd 9
Preek 11 januari 2026 “Besprenkel ons, Heer, met de dauw van Uw weldadige barmhartigheid over onze zondige zielen.” – Getijdengebeden van de ochtend Dauw bestaat uit hele kleine waterdruppeltjes die ontstaan bij een positieve temperatuur en zich’s nachts en ’s ochtends vormen op het aardoppervlak, op planten en op voorwerpen dicht bij de grond. Dauw is een bron van frisheid waardoor de natuur de wereld van de planten vernieuwt. Vanwege deze belangrijke vernieuwende eigenschap wordt dauw in de Heilige Schrift en in de Heilige Overlevering van onze Kerk gebruikt als symbool van Gods zegen en geestelijke vernieuwing. Zoals de plantenwereld wordt gewassen en verfrist door de druppels van de ochtenddauw, zo vernieuwt en zegent de Heer ook Zijn gelovige kinderen. Een van de voorwaarden voor het ontstaan van dauw is een heldere en windstille nacht. Dauw verschijnt nooit bij hitte, storm of winderig weer. De temperatuur moet dalen, de wind moet gaan liggen, en de lucht moet afkoelen en volledig tot rust komen, zodat de waterdamp kan condenseren en zich omvormt tot dauw. Dit gebeurt vooral ’s nachts, wanneer de bladeren en de grasvelden tot rust komen, en de poreuze structuren van de planten zich openen om het verfrissende en levenschenkende bad te ontvangen. Op dezelfde manier daalt de dauw van Gods barmhartigheid neer op onze zielen, reinigt onze zonden en brengt vrede en vernieuwing in ons innerlijk, maar alleen wanneer wij ons naar God keren, tot rust komen in Zijn tegenwoordigheid en onze ziel en ons hart voor Hem openen in het gebed van berouw. Dan alleen, zoals God zelf zegt , “Ik zal voor Israël zijn als de dauw. Het zal bloeien als een lelie, wortelen als een ceder op de Libanon; zijn jonge loten zullen uitlopen. Het zal als een prachtige olijfboom pronken en geuren als de ceders op de Libanon.” (Hosea 14:6–7) Laten wij ons dus neerleggen voor de Heer, en met een gebed dat voortkomt uit de diepte van ons hart Zijn weldadige dauw van barmhartigheid vragen, zodat wij besprenkeld worden door Gods levenschenkende aanwezigheid en gereinigd en vernieuwd worden door de levengevende Heilige Geest. En daarna mogen wij onze dag beginnen met de zegeningen die de Heer schenkt, vervuld van het besef van frisheid en vernieuwing. 10 Khorhurd
Evangelie: Johannes 1: 29-34 De volgende dag zag hij Jezus naar zich toe komen, en hij zei: ‘Daar is het lam van God, dat de zonde van de wereld wegneemt. Hij is het over wie ik zei: “Na mij komt iemand die meer is dan ik, want Hij was er vóór mij.” Ook ik wist niet wie Hij was, maar ik kwam met water dopen opdat Hij aan Israël geopenbaard zou worden.’ En Johannes getuigde: ‘Ik heb de Geest als een duif uit de hemel zien neerdalen, en Hij bleef op Hem rusten. Nog wist ik niet wie Hij was, maar Hij die mij gezonden heeft om met water te dopen, zei tegen mij: “Wanneer je ziet dat de Geest op iemand neerdaalt en blijft rusten, dan is dat degene die doopt met de heilige Geest.” En dat heb ik gezien, en ik getuig dat Hij de Zoon van God is. Khorhurd 11
Preek 18 januari 2026 “De HEER zegt: Laten we zien wie er in zijn recht staat. Al zijn je zonden rood als scharlaken, ze worden wit als sneeuw, al zijn ze rood als purper, ze worden wit als wol.” – Jesaja 1:18 We lezen over deze hartverwarmende uitnodiging van God aan zijn kinderen in het eerste hoofdstuk van de oudtestamentische profetie van Jesaja. God spoort zijn volk, dat te midden van zonde, apathie en wetteloosheid leeft, aan: “Kom, laten we samen rechten.” God nodigt Zijn kinderen uit om tot Hem te komen en te beseffen dat als zij hun behoefte aan Zijn genade maar aanvaarden, Hij hen volledig zal reinigen van al hun zonden. Dezelfde uitnodiging geldt ook voor ons. Door te doen alsof alles in orde is, door naar allerlei redenen en schuldigen te zoeken, en door te zeggen dat we onschuldig zijn, verwijderen we ons van God. Er kan geen verandering in ons geestelijk leven plaatsvinden totdat wij onze zonden aanvaarden, ze aan God belijden en om Zijn genade vragen. Zoals de apostel Johannes zegt: “Belijden we onze zonden, dan zal Hij, die trouw en rechtvaardig is, ons onze zonden vergeven en ons reinigen van al het onrecht dat wij bedrijven.” (1 Johannes 1:9) Armeense karmozijnrood werd in de oudheid veelvuldig gebruikt en was een zeer stabiele 12 Khorhurd kleurstof, ook bij lichtinval. Het werd gebruikt bij het spinnen en weven, voor het verven van draden en garen, voor de productie van stoffen en tapijten, en in de bouw en bij het snijden van kruissteen. Tot op de dag van vandaag zijn er sporen van teruggevonden in de ruïnes van Armeense paleiscomplexen die dateren uit het 4e – 3e millennium voor Christus, en op middeleeuwse kruisstenen. God gebruikt de metafoor van karmozijnrood omdat een wollen kledingstuk geverfd met karmozijnrood is simpelweg onmogelijk om weer wit te maken. Onze zonden zijn net zo hardnekkig als karmozijnrood, en het lijkt onmogelijk om ze weg te wassen. Wanneer wij echter Gods uitnodiging aanvaarden en tot Hem komen, reinigt het bloed van Jezus Christus ons volledig en doet het onmogelijke: het maakt ons wit als sneeuw. Evangelie: Lukas 4: 14-30 Vervuld met de kracht van de Geest keerde Jezus terug naar Galilea. Het nieuws over Hem verspreidde zich in de hele streek. Hij gaf de mensen onderricht in hun synagogen en werd door allen geprezen. Hij kwam ook in Nazaret, waar Hij was opgegroeid, en volgens
zijn gewoonte ging Hij op sabbat naar de synagoge. Toen Hij opstond om voor te lezen, werd Hem de boekrol van de profeet Jesaja overhandigd, en Hij rolde hem af tot de plaats waar geschreven staat: ‘De Geest van de Heer rust op Mij, want Hij heeft Mij gezalfd. Om aan armen het goede nieuws te brengen heeft Hij Mij gezonden, om aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken en aan blinden het herstel van hun zicht, om onderdrukten hun vrijheid te geven, om een genadejaar van de Heer uit te roepen.’ Hij rolde de boekrol op, gaf hem terug aan de dienaar en ging weer zitten; de ogen van alle aanwezigen in de synagoge waren op Hem gericht. Hij zei tegen hen: Vandaag is de schrifttekst die jullie gehoord hebben in vervulling gegaan.’ Allen betuigden Hem hun bijval en verwonderden zich over de genaderijke woorden die uit zijn mond vloeiden, en ze zeiden: ‘Dat is toch de zoon van Jozef?’ En Hij zei tegen hen: ‘Ongetwijfeld zullen jullie Me dit gezegde voorhouden: Geneesheer, genees uzelf. Doe alles waarvan wij gehoord hebben dat het in Kafarnaüm gebeurd is, ook hier in uw vaderstad. Hij vervolgde: ‘Luister, Ik zeg jullie dat geen enkele profeet welkom is in zijn vaderstad. Maar Ik zeg het jullie zoals het is: in de tijd van Elia, toen de hemel drie jaar en zes maanden lang gesloten bleef en er in het land een grote hongersnood uitbrak, waren er veel weduwen in Israël. Toch werd Elia niet naar een van hen gezonden, maar naar een weduwe in Sarepta bij Sidon. En in de tijd van de profeet Elisa waren er veel mensen in Israël met een huidziekte die hen onrein maakte. Toch werd niemand van hen gereinigd, maar wel de Syriër Naäman.’ Toen de aanwezigen in de synagoge dit hoorden, ontstaken ze in grote woede. Ze sprongen op en dreven Hem de stad uit, naar de rand van de berg waarop hun stad gebouwd was, om Hem in de afgrond te storten. Maar Hij liep midden tussen hen door en vertrok. Khorhurd 13
Preek 25 januari 2026 “Hij geeft mij nieuwe kracht en leidt mij langs veilige paden tot eer van Zijn naam.” – Psalm 22:3 Een van de hoofdthema’s van de Bijbel is de reis. Het is moeilijk om iemand in de Schrift te vinden die niet in een serieus gesprek is met God en niet in beweging is. Niemand lijkt God te vinden terwijl diegene stilstaat. Misschien komt dat doordat geloof zich altijd openbaart op de weg. Het Nieuw Testamentisch boek Handelingen getuigt dat de oorspronkelijke naam van de Kerk “De Weg” was, en de eerste christenen “Volgelingen van de Weg” werden genoemd (Handelingen 9:2). Het Evangelie is het verhaal van een reis. Jezus zelf werd geboren tijdens een reis. De discipelen van Jezus brachten hun hele leven door op de reis, eerst Jezus volgend en vervolgens het Evangelie van verlossing verspreidend. Christen zijn betekent Jezus volgen, tijdens de hele reis bij Hem zijn. Jezus Christus zei: “Wie achter Mij aan wil komen, moet zichzelf verloochenen, zijn kruis opnemen en Mij volgen” (Mattheüs 16:24). Het christelijk leven is inderdaad een reis, of beter gezegd, een pelgrimstocht, naar het hemelse Jeruzalem. Het is een metafoor voor beweging. Het heeft een begin en een einde. “Je weet niet hoe je leven er morgen uitziet” 14 Khorhurd (Spreuken 27:1), maar we kunnen er zeker van zijn dat er niets gebeurt zonder de wil en kennis van onze hemelse Vader. Tijdens die pelgrimstocht kunnen we bij elke stap de stralen van Gods vaderlijke voorzienigheid, zorgzame tussenkomst en verlossing zien, die de hele loop van ons leven verlichten. En de heilige plaatsen die we als pelgrims bezoeken, zijn de haltes op de spirituele reis van de aarde naar God. Laten we daarom leven als pelgrims, onze Heer, de Goede Herder, volgend, waar Hij ons ook heen leidt. Ook al gaan we door de schaduw van de dood, laten we geen kwaad vrezen, want de Heer is met ons. Hij zal ons leiden op paden van gerechtigheid, omwille van zijn naam. Hij zal ons doen wonen in aangename oorden en ons voeden aan stille wateren (vgl. Psalm 22). Evangelie: Johannes 6: 15-21 Jezus begreep dat ze Hem wilden dwingen mee te gaan, om Hem dan tot koning uit te roepen. Daarom trok Hij zich terug op de berg, alleen. Bij het vallen van de avond daalden zijn leerlingen af naar het meer; ze stapten in een boot en zetten koers naar de overkant, naar Kafarnaüm. Het was al
donker geworden, en Jezus was nog niet naar hen toe gekomen. Er stak een hevige wind op en het meer werd onstuimig. Toen ze vijfentwintig of dertig stadie geroeid hadden, zagen ze plotseling Jezus over het water lopen; Hij was dicht bij de boot en ze werden bang. Maar Hij zei: ‘Ik ben het, wees niet bang.’ Ze wilden Hem aan boord nemen, en meteen kwam de boot aan land op de plaats waar ze naartoe wilden. Khorhurd 15
1 Online Touch