mei 2026
Colofon Khorhurd is een maandelijkse uitgave van Armeens Apostolische Kerk Surp Hoki dat wordt samengesteld door AJO Amsterdam. Khorhurd streeft ernaar de gelovigen te informeren over de Heilige Liturgie, kerkgeschiedenis en symbolen. De algemene kennis te verbreden en de preken toegankelijk te maken voor alle kerkgangers. Dit redactieteam is opgericht door gelovigen voor gelovigen. ‘Wij zijn allen gedoopt in één Geest en zijn daardoor één lichaam geworden, wij zijn allen van één Geest doordrenkt, of we nu Joden of Grieken zijn, of we nu slaven of vrije mensen zijn.’ (1 Korintiërs 12:13) Voor vragen, suggesties en/of bijdragen kun je contact opnemen via khorhurd@ajo-amsterdam.nl. Je kunt Khorhurd ook online lezen www.onlinetouch.nl/khorhurd Redactie Seda Abgarian Armenuhi Alaverdyan Grigor Ayvazyan Adrine Bandari - Markarian Dajana Daniljan Laetitia Demirbacak Serge Demirbacak Alwina Gulian Vormgeving Shake Moutafian 2 Khorhurd Masis Kazorian Raffi Kazorian Ani Manukjan Ana Mgrdichian Ani Nazari Suzi Sjabazjan André Yaghyazaryan
I nhouds o p g ave Preken Preek 3 mei 2026 Preek 10 mei 2026 Preek 17 mei 2026 Preek 24 mei 2026 Preek 31 mei 2026 Gebed van Grigor Magistros 4 6 10 12 14 15
Preek 3 mei 2026 “Genade wordt niet gegeven aan hen die over hun geloof praten, maar aan hen die het beleven.” – Heilige Gregorius van Nazianzus Zoals onze Heer Jezus Christus door zijn leven van de leer van de liefde bewees, zo dienen wij ook door het voorbeeld van ons leven ons geloof te bewijzen. Zoals onze hemelse Vader zijn liefde voor ons niet alleen met woorden, maar ook met het offer van zijn eniggeboren Zoon heeft getoond, zo moeten ook wij niet alleen over ons geloof praten, maar het ook beleven en aantonen. Een dergelijk aantoonbaar geloof is de garantie voor goddelijke genade en overvloedige zegeningen. Wie in het Woord van God blijft, het hoort en ernaar handelt, zal genade en geluk in zijn leven vinden. Dit betekent niet dat alles wat we ondernemen tot succes zal leiden of dat we rijk zullen worden. Dit betekent niet dat mensen onze goede daden altijd zullen waarderen. Dit betekent dat God met ons is, dat Hij alles ziet, zegent en genade geeft, vrede en geluk in ons hart schenkt. “Vergis u niet: alleen horen is niet genoeg, u moet wat u gehoord hebt ook doen. Want wie de boodschap hoort maar er niets mee doet, is als iemand die het gezicht waarmee hij is geboren in de spiegel bekijkt: hij ziet zichzelf, maar zodra hij wegloopt is hij vergeten hoe hij eruitzag. Wie zich daarentegen spiegelt in de volmaakte wet, die vrijheid brengt, en dat blijft doen, niet als iemand die hoort en vergeet, maar als iemand die ernaar handelt - hem valt geluk ten deel, juist in wat hij doen.” (Jakobus 1:22-25). 4 Khorhurd
Evangelie: Mattheüs 24:30-36 Dan zal het teken van de Mensenzoon verschijnen aan de hemel, en alle volken op aarde zullen zich van ontzetting op de borst slaan als ze de Mensenzoon zien komen op de wolken van de hemel, bekleed met macht en grote luister. Dan zal Hij zijn engelen uitzenden, en onder luid bazuingeschal zullen zij zijn uitverkorenen uit de vier windstreken bijeenbrengen, van het ene uiteinde van de hemelkoepel tot het andere. Leer van de vijgenboom deze les: zo gauw zijn takken uitlopen en in blad schieten, weet je dat de zomer in aantocht is. Zo moeten jullie ook weten, wanneer je dat alles ziet, dat Hij in aantocht is en heel dichtbij. Ik verzeker jullie: deze generatie zal zeker nog niet verdwenen zijn wanneer al die dingen gebeuren. Hemel en aarde zullen verdwijnen, maar mijn woorden verdwijnen nooit. Niemand weet wanneer die dag en dat moment zullen aanbreken, ook de hemelse engelen en de Zoon niet, alleen de Vader weet het. Khorhurd 5
Preek 10 mei 2026 “Daar is het Lam van God, dat de zonde van de wereld wegneemt.” – Johannes 1:29 Volgens het Evangelie stierf Jezus op vrijdag om drie uur (Lucas 23:44-46), de tijd van de offers in Jeruzalem en aangezien het Paaszaterdag was, werden er lammeren geofferd in de Tempel. Meestal blies de priester tijdens de offers op de hoorn en stopten de mensen, die het geluid hoorden, even van hun dagelijkse bezigheden en baden in stilte. Het was in dat moment van stilte dat Jezus zijn ziel opgaf. Paaslammeren werden in de tempel geofferd en het Lam van God werd aan het kruis geofferd, zoals voorspeld door Johannes de Doper. “Daar is het Lam van God, dat de zonde van de wereld wegneemt” (Johannes 1:29). Na het offer van Christus is het niet meer nodig om lammeren te offeren, omdat God alle voorgaande offers verwijdert en het offer van Christus daarvoor in de plaats stelt. En omdat Jezus Christus de wil van God vervulde, werden wij voor eens en voor altijd van onze zonden gereinigd door het offer van zijn lichaam. (Hebreeën 10:9-10) Daarom staat er in de brief van apostel Petrus geschreven: “U weet immers dat u niet met zoiets vergankelijks als zilver of goud bent vrijgekocht uit het zinloze leven dat u van uw voorouders had geërfd, maar met het kostbare bloed van Christus, als dat van een lam zonder smet of gebrek. Al voor de grondvesting van de wereld is Hij door God uitgekozen, en nu, aan het einde van de tijd, is Hij verschenen omwille van u. Door Hem gelooft u in God, die Hem uit de dood heeft opgewekt en Hem laat delen in zijn luister, zodat uw geloof en hoop op God gericht zijn. Nu u gehoorzaam bent aan de waarheid, is uw hart gelouterd en kunt u oprecht van uw broeders en zusters houden; heb elkaar dan ook onvoorwaardelijk lief, met een zuiver hart.” (1 Petrus 1:18-22). 6 Khorhurd
Evangelie: Johannes 9:39-10:10 Jezus zei: ‘Ik ben in de wereld gekomen om het oordeel te vellen. Dan zullen zij die niet zien, zien en zij die zien, zullen blind worden.’ Een paar farizeeën die bij Hem stonden en dat hoorden, zeiden: ‘Wij zijn toch zeker niet blind!’ ‘Was u maar blind,’ zei Jezus, ‘dan zou u zonder zonde zijn. Maar u beweert dat u kunt zien, en dus blijft uw zonde. Werkelijk, Ik verzeker u, wie de schaapskooi niet binnengaat door de deur maar ergens anders naar binnen klimt, is een dief of een rover. Wie door de deur naar binnen gaat, is de herder van de schapen. Voor hem doet de bewaker open. De schapen luisteren naar zijn stem, hij roept zijn eigen schapen bij hun naam en leidt ze naar buiten. Wanneer hij al zijn schapen naar buiten gebracht heeft, loopt hij voor ze uit en de schapen volgen hem omdat ze zijn stem kennen. Iemand anders volgen ze niet, ze lopen juist van hem weg omdat ze de stem van een vreemde niet kennen.’ Jezus vertelde hun deze gelijkenis, maar ze begrepen niet wat Hij bedoelde. Daarom vervolgde Hij: ‘Werkelijk, Ik verzeker u, Ik ben de deur voor de schapen. Zij die vóór Mij kwamen waren allemaal dieven en rovers, maar naar hen hebben de schapen niet geluisterd. Ik ben de deur: wanneer iemand door Mij binnenkomt zal hij gered worden; hij zal in en uit lopen, en hij zal weidegrond vinden. Een dief komt alleen om te roven, te slachten en te vernietigen, maar Ik ben gekomen om hun het leven te geven in al zijn volheid. 8 Khorhurd
Preek 17 mei 2026 “U bent altijd mijn hulp geweest, ik juichte in de schaduw van uw vleugels.” – Psalmen 63:8 Het hart heeft een centrale plek en betekenis in ons geestelijk leven. In de Bijbel wordt het beschouwd als het geestelijke centrum van de mens, een plaats niet alleen van gevoelens en emoties, maar ook van innerlijke wijsheid. In het Evangelie lezen we dat, na de geboorte van Jezus, “Maria bewaarde al deze woorden in haar hart en bleef erover nadenken” (Lucas 2:19). Dit vers geeft aan dat het hart een tempel van herinnering is, waar wij overwegen, nadenken en reflecteren. In de tempel van het hart ontmoeten wij ook God. Zoals onze Heer Jezus Christus zegt: “Gelukkig wie zuiver van hart zijn, want zij zullen God zien” (Matteüs 5:8). In het hart wordt het zaad van het geloof geplant, ontkiemt de hoop en draagt de liefde vrucht. Op de troon van het hart zit het geweten, dat het centrum van onze moraal is en de rechter van onze daden. Kortom, het hart is de totaliteit van de menselijke persoon in zijn eenheid. Wanneer daarom de heilige Gregorius van Narek oproept om te bidden “uit de diepten van het hart”, bedoelt hij het gebed van de gehele menselijke wezenheid. Het gebed van het hart is niet slechts een soort gebed die we uitspreken, maar een manier waarmee wij, met heel ons wezen, God verheerlijken “uit de diepten van ons hart”. Onze wereld heeft vandaag de dag niet zozeer mensen nodig die af en toe bidden, maar mensen die voortdurend bidden, met hun wezen en hun hele leven. Dit alles is uiteraard slechts een beknopte beschrijving van het menselijke hart en zijn betekenis, want “niets is zo onbetrouwbaar als het hart” (Jeremia 17:9), en het ontsluiten van die diepten zou de roeping van ons hele leven moeten worden. Evangelie: Lucas 19:29-48 Toen Hij Betfage en Betanië bij de Olijfberg naderde, stuurde Hij twee van de leerlingen vooruit en zei tegen hen: ‘Ga naar het dorp daarginds. Daar zullen jullie een vastgebonden veulen vinden, dat nog nooit door iemand bereden is. Maak het los en breng het hier. Als iemand jullie vraagt: “Waarom maken jullie het los?”, moeten jullie antwoorden: “De Heer heeft het nodig.”’ De beide 10 Khorhurd
leerlingen gingen op weg en vonden het veulen, precies zoals Jezus had gezegd. Toen ze het dier losmaakten, vroegen de eigenaars hun: ‘Waarom maken jullie het los?’ Ze antwoordden: ‘De Heer heeft het nodig.’ Daarna brachten ze het veulen naar Jezus. Ze wierpen hun mantels over het dier en lieten Jezus erop zitten. Onderweg spreidden de leerlingen hun mantels voor Hem op de weg uit. Toen Hij op het punt stond de Olijfberg af te dalen, begon de hele groep leerlingen vol vreugde en met luide stem God te prijzen om alle wonderdaden die ze hadden gezien. Ze riepen: ‘Gezegend Hij die komt als koning, in de naam van de Heer! Vrede in de hemel en eer aan de Allerhoogste!’ Enkele farizeeën in de menigte zeiden tegen Jezus: ‘Meester, berisp uw leerlingen.’ Maar Hij antwoordde: ‘Ik zeg u: als zij zouden zwijgen, dan zouden de stenen het uitschreeuwen.’ Toen Hij Jeruzalem voor zich zag liggen, begon Hij te huilen om de stad. Hij zei: ‘Had ook jij op deze dag maar geweten wat vrede kan brengen! Maar dat blijft voor je verborgen, ook nu. Want er zal een tijd komen dat je vijanden belegeringswerken tegen je oprichten, je omsingelen en je van alle kanten insluiten. Ze zullen je met de grond gelijkmaken en je kinderen verdelgen, en ze zullen geen steen op de andere laten, omdat je de tijd van Gods ontferming niet hebt herkend.’ Hij ging naar de tempel, waar Hij de handelaars begon weg te jagen, met de woorden: ‘Er staat geschreven: “Mijn huis moet een huis van gebed zijn,” maar jullie hebben er een rovershol van gemaakt!’ Dagelijks gaf Hij onderricht in de tempel. De hogepriesters, de schriftgeleerden en de leiders van het volk wilden Hem uit de weg ruimen, maar ze wisten niet hoe ze dat moesten doen, want het hele volk hing aan zijn lippen. Khorhurd 11
Preek 24 mei 2026 “Ga naar de werkplaats van een pottenbakker, daar zal Ik laten horen wat Ik je te zeggen heb.” – Jeremia 18:2 Het beeld van de pottenbakker en de klei komt vaak voor in de Bijbel. In het boek Genesis lezen we: “Toen maakte de HEER God de mens. Hij vormde hem uit stof, uit aarde, en blies hem levensadem in de neus. Zo werd de mens een levend wezen. (Genesis 1:7). Deze vergelijking van de pottenbakker en de klei herinnert ons eraan dat ons leven in Gods handen ligt. Zoals de profeet Jesaja bidt: “Toch, HEER, bent U onze vader, wij zijn de klei, door U gevormd, wij zijn het werk van uw handen.” (Jesaja 64:7). God is de Meester-Pottenbakker, onze Schepper. Wij zijn de klei in Zijn handen, en de draaischijf is ons leven. Hij vormt en bewerkt ons, zodat wij “een bijzonder en geheiligd voorwerp, dat zijn eigenaar vele diensten kan bewijzen en geschikt is voor elk goed doel.” (2 Timoteüs 2:21). De omstandigheden en gebeurtenissen in ons leven zijn als Gods handen en vingers die ons vormen, net zoals een pottenbakker de klei vormt. God weet precies hoeveel druk Hij moet geven en wanneer Hij moet loslaten. Hij weet hoe Hij alle aspecten van ons leven moet vormen, glad strijken en kneden, zodat wij bruikbare en waardevolle mensen worden in Zijn dienst. 12 Khorhurd Soms laat de Meester-Pottenbakker ons ook door het vuur van de oven gaan. Daar worden we gebakken, zodat we sterk en stevig worden. God laat toe dat we door moeilijkheden en beproevingen gaan, zodat we groeien, sterker worden en steeds meer gaan lijken op Christus. Wees niet bang en verlies de moed niet als je door zulke moeilijke tijden gaat. Want “… voor wie God liefhebben, voor wie volgens zijn voornemen geroepen zijn, alles bijdraagt aan het goede. Wie Hij van tevoren heeft uitgekozen, heeft Hij ook van tevoren bestemd om het evenbeeld te worden van zijn Zoon, die de eerstgeborene moest zijn van talloze broeders en zusters.” (Romeinen 8:28-29). Een kleien pot op zichzelf is niet veel waard, maar wat erin zit kan heel kostbaar zijn. Zoals de apostel zegt: “Want de God die heeft gezegd: ‘Uit de duisternis zal licht schijnen,’ heeft in ons hart het licht doen schijnen om ons te verlichten met de kennis van zijn luister, die afstraalt van het gezicht van Jezus Christus. Maar wij zijn slechts een aarden pot voor deze schat; het moet duidelijk zijn dat onze overweldigende kracht niet van onszelf komt, maar van God.” (2 Korintiërs 4:6-7). God maakt ons sterker, verdiept ons geloof en onze geduld, en maakt ons tot stevige
‘vaten’,gevuld met het licht van Christus en met de vrucht van de Heilige Geest: liefde, blijdschap, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, trouw, zachtmoedigheid en zelfbeheersing (Galaten 5:22-23). “En terwijl wij geestelijk groeien, moeten we niet vergeten dat we uit nederige klei gemaakt zijn.” (Boek der Klaagliederen 86). Laten we daarom Gods krachten leiding aanvaarden en ons eraan onderwerpen. Laten we meewerken aan Zijn plan en met geduld en gehoorzaamheid toestaan dat Hij Zijn werk in ons voltooit, zodat wij waardevolle en bruikbare mensen worden in Zijn dienst. Evangelie: Johannes 14:15-24 Als je Mij liefhebt, houd je dan aan mijn geboden. Dan zal Ik de Vader vragen jullie een andere pleitbezorger te geven, die altijd bij je zal zijn: de Geest van de waarheid. De wereld kan Hem niet ontvangen, want ze ziet Hem niet en kent Hem niet. Jullie kennen Hem wel, want Hij blijft bij jullie en zal in jullie zijn. Ik laat jullie niet als wezen achter, Ik kom bij jullie terug. Nog een korte tijd en de wereld zal Mij niet meer zien, maar jullie zullen Mij wel zien, want Ik leef en ook jullie zullen leven. Dan zul je begrijpen dat Ik in mijn Vader ben, dat jullie in Mij zijn en dat Ik in jullie ben. Wie mijn geboden kent en zich eraan houdt, heeft Mij lief. Wie Mij liefheeft zal de liefde van mijn Vader en Mij ontvangen, en Ik zal mij aan hem bekendmaken.’ Toen vroeg Judas (niet Judas Iskariot) aan Jezus: ‘Waarom zult U zich wel aan ons, maar niet aan de wereld bekendmaken, Heer?’ Jezus antwoordde: ‘Wanneer iemand Mij liefheeft zal hij zich houden aan wat Ik zeg, mijn Vader zal hem liefhebben en mijn Vader en Ik zullen bij hem komen en bij hem wonen. Maar wie Mij niet liefheeft, houdt zich niet aan wat Ik zeg, en wat jullie Mij horen zeggen, zijn niet mijn woorden, maar de woorden van de Vader, door wie Ik gezonden ben. Khorhurd 13
Preek 31 mei 2026 “HEER, mijn God, machtige Redder, U beschermt mij op de dag van de strijd.” – Psalm 139:8 Het hoofd is een van de meest kwetsbare delen van het lichaam, vooral als het gaat om verwondingen door slagen. Daarom dragen militairen, bouwvakkers, maar ook motorrijders en fietsers verplicht een helm. Hersenletsel kwam vaak voor, vooral in de oudheid en de middeleeuwen, toen één slag op het hoofd tijdens een gevecht dodelijk kon zijn. Daarom bedoelt de psalmist, de profeet David, wanneer hij zegt dat God “de beschermer van zijn hoofd” is, dat God de bewaker en beschermer van zijn leven is. In het Nieuwe Testament benadrukt de heilige apostel Paulus in zijn brief aan de Efeziërs het belang van de “de verlossing als helm” als onderdeel van de geestelijke wapenrusting van de gelovige. Hij spoort aan: “Draag de verlossing als helm en Gods woord als zwaard, dat u van de Geest ontvangt.” (Efeziërs 6:17). Geen enkele Romeinse soldaat ging de strijd in zonder helm, die hem een zekere mate van vertrouwen en bescherming gaf. Zo geeft ook de helm van het heil ons vertrouwen en zekerheid in de geestelijke strijd. Wanneer de vijand ons koste wat het kost tot wanhoop probeert te drijven door zware slagen toe te brengen aan onze gedachten, dan bemoedigt de helm van het heil ons en geeft het ons de zekerheid van overwinning, door ons eraan te herinneren dat de Heer God de kracht van onze verlossing is, de beschermer van ons hoofd en de bewaker van ons leven in elke strijd. Evangelie: Lucas 4:25-30 Maar Ik zeg het jullie zoals het is: in de tijd van Elia, toen de hemel drie jaar en zes maanden lang gesloten bleef en er in het land een grote hongersnood uitbrak, waren er veel weduwen in Israël. Toch werd Elia niet naar een van hen gezonden, maar naar een weduwe in Sarepta bij Sidon. En in de tijd van de profeet Elisa waren er veel mensen in Israël met een huidziekte die hen onrein maakte. Toch werd niemand van hen gereinigd, maar wel de Syriër Naäman.’ Toen de aanwezigen in de synagoge dit hoorden, ontstaken ze in grote woede. Ze sprongen op en dreven Hem de stad uit, naar de rand van de berg waarop hun stad gebouwd was, om Hem in de afgrond te storten. Maar Hij liep midden tussen hen door en vertrok. 14 Khorhurd
Gebed van Grigor Magistros Een gebed tot Christus de Verlosser “Ik had honger en u gaf mij te eten,” U die de naakten kleedde; “Ik had dorst en u gaf mij te drinken,” U die de vreemdelingen opnam; “U kwam naar mij toe in de gevangenis,” U die aan al het goede denkt. Neergebogen val ik voor U neer, Verlosser, maak mij waardig deze woorden; en hoor de voorspraak van die, Uw heilige Maagd en moeder. Ik sta voor Uw heiligdom, mijn vertrouwen gesteld in haar die U met haar heilige borsten voedde en U met haar melk gaf, zij, de zon die boven U opkomt, die U tot gerechtigheid bracht, En de voorspraak van anderen daarboven, die nogmaals in herinnering worden geroepen, En die van de heilige voorvaders – allen die Adamitisch genoemd worden – En die van andere voorouders: de patriarchen, in hun volgorde, De gelederen van alle profeten, apostelen, ongeacht hun status, De onbevlekte patriarchen en alle ascetische monniken, Ware getuigen en martelaren in hun respectievelijke rangen, En alle welwillende mensen – van Adam tot onze tijd. O U die hen allen vergeven hebt, hoor nu Gregorius, Heer. Keer tot mij terug, voorgoed, nu en tot mijn laatste heengaan. Bewaar mij altijd in vrede, trouw aan Uw Woord. En op de dag van het laatste feest – zoals ik hier herhaal – Schenk genade en een plaats in Uw bruidskamer, aan mij, mijn familie, en aan vreemdelingen, aan vrienden en kennissen, en aan allen die zich bekeren en op U vertrouwen. Mijn Heer, aanvaard hun smeekbeden; vervul de verlangens van al hun harten. En lof zij U, dank aan de Vader en eer aan de Heilige Geest. Amen Khorhurd 15
1 Online Touch