0

2019 zeilen • varen • fietsen • wandelen • winkelen • eten & drinken • uitgaan gratis mee te nemen! Grou Magazine zeilen • varen • fietsen • wandelen • winkelen • eten & drinken • uitgaan 17de editie, januari 2019

17 LUXE JACHTEN 2 TOT 9 PERSONEN ENTDECKEN SIE FRIESLAND! BOOTVERHUUR VANUIT GROU Ga met één van de 17 jachten van HW Yachtcharter op ontdekking door het prachtige natuurgebied de Alde Feanen en ontdek tevens wat Friesland nog meer te bieden heeft! Het uitgestrekte vaargebied van Friesland, Groningen en Overijssel is het paradijs voor watersport en pleziervaart. Hier in het noorden van Nederland vindt u het het grootste aaneengesloten merengebied van Europa. Afwisseling van landelijke riviertjes, door de mens gegraven kanalen en ruime meren met rust en ruimte zorgen voor een ontspannen vakantie. BOOTSVERLEIH AB GROUW Erlebe Friesland und seine grenzenlose Schönheit der Landschaft! In mehr als 4 lehrreichen Nationalparks, großflächigen Heidebeständen, unberührten Wäldern können Sie erholsame und erbauliche Spaziergänge machen. Besuche die alten Stadtkerne und genießen Sie all das, was Friesland zu bieten hat. Über das größte zusammen hängende Seengebiet Europas ist es einfach zu erklären warum man in Friesland sagt: “Magst du Wasser, dann komm nach Friesland”. HW YACHTCHARTER - JISTER 13 - 9001 XX - GROU INFO@HWYACHTCHARTER.NL - HWYACHTCHARTER.NL +31 (0)566 624062

Inhoudsopgave ontdek grou Welkom in Grou Grou puur en authentiek Grou actief en gastvrij InformatiePunt Grou GROUSTER puzzel en Groufie Sportieve voorzieningen 5 11 13 15 17 20 fietsen en wandelen Fietsroute De 8 van Grou Pontinformatie en vaartijden evenementen 46 50 De mooiste wandelroutes van Grou 52 Wandelen langs kunst 54 Evenementenkalender 2019 Exposities Merenloop K-klasse Wintercup N-Ned. Kampioenschap Micro Magic Opening Watersportseizoen Sylkeninginne en hofdame Keep Them Rolling Skipkesilen April… kikkerdril Roeisloepenrace Festiviteiten jubileum Statenjacht Friso Slootjesdag Skûtsjewike watersport Haveninformatie Geen boot en toch het water op? Brugtijden Watersport App Vaarregels KWV Frisia Grouwster Watersport (GWS) Vissen Nationaal Park De Alde Feanen 23 29 32 33 34 36 39 41 42 cultuur en historie Grou van oudsher Sint Piterfeest Dorpsarchief Grou Oude waterwegen van Grou Musea Kerken MS Markol Opstap dagen Skûtsjesilen SKS en IFKS 61 64 67 68 70 75 Theater Freerk Siekmans Grouster Merke 2e grootse BACH-dag Grouster zeilmarathon Naoorlogse Legervoertuigen Nachtkuier 79 86 88 89 89 90 92 94 94 97 97 99 101 102 105 106 107 113 114 115 116 118 119 tourist info Handige toeristische info Plattegrond Colofon Mede mogelijk gemaakt door... 121 128 130 130 3

Welkom in Grou Grou wordt steeds groter. Op de kaart zult u dat niet direct zien, want het watersportcentrum aan de Pikmar groeit vooral in betekenis. Als toeristisch voorportaal van de Friese hoofdstad is Grou een logische ontmoetingsplaats geworden voor zakelijke en particuliere gasten vanuit het hele land. De waterrijke en recreatieve ambiance zorgt automatisch voor een positieve instelling van alle betrokkenen en dat komt de sfeer zeker ten goede. Maar ook het nabijgelegen Nationaal Park De Alde Feanen maakt in wezen deel uit van Grou. Dit waterrijke natuurgebied geldt als één van de verborgen schatten die Fryslân rijk is en dat maakt het een ontdekkingstocht meer dan waard. Laat u verrassen door de onbegrensde natuur, de fantastische flora en fauna en de verstilde rust die er hoorbaar overheerst. Het is beslist een ervaring om nooit te vergeten. Ook de importantie van Grou als onderdeel van de totale watersportcultuur van Fryslân neemt toe. Met de gezellige terrasjes, originele winkeltjes en moderne jachthavens biedt Grou dan ook alle ingrediënten voor een geslaagde vakantie, een weekendje weg of een heerlijk dagje uit. In dit magazine vindt u veel nuttige informatie over het grootse Grou en de vele evenementen die er ook dit jaar weer worden georganiseerd. Doe er uw voordeel mee, maar neem vooral de tijd om Grou en de wijde omgeving goed tot u te laten doordringen. Het is een inspanning die alleen maar tot ontspanning kan leiden. En bij velen zelfs tot verslaving, want de schoonheid van Grou laat zich niet in één keer vangen. Dat hoeft ook niet, want u bent een volgende keer weer minstens zo welkom in Grou. We zien u immers graag (terug). Ferd J.M. Crone Burgemeester Gemeente Leeuwarden 5 ontdek grou

Wolkom yn Grou Welcome in Grou Grou wurdt hieltyd grutter. Op ‘e kaart is dat net direkt te sjen, want it wettersportsintrum oan de Pikmar groeit fral yn betsjutting. As toeristysk foarportaal fan de Fryske haadstêd is Grou in logysk moetingsplak wurden foar saaklike en partikuliere gasten út it hele lân. De wetterrike en rekreative ambiance soarget automatysk foar in positive ynstelling fan alle belutsenen en dat komt grif te’n goede oan de sfear. Mar ek it ‘Nationaal Park De Alde Feanen’ tichteby, makket yn wêzen diel út fan Grou. Dit wetterrike natoergebiet jildt as ien fan de ferburgen skatten dy’t Fryslân hat en dat makket it in ûntdekkingstocht mear as wurdich. Lit jo ferrasse troch de ûnbegrinze natoer, de fantastyske floara en fauna en de ferstille rêst dy ’t der sa te hearren oerhearsket. It is beslist in ûnderfining om noait te ferjitten. Ek de wichtigens fan Grou as ûnderdiel fan de totale wettersportkultuer fan Fryslân nimt ta. Mei de gesellige terraskes, aparte winkeltsjes en moderne jachthavens biedt Grou dan ek alle yngrediïnten foar in slagge fakânsje, in wykein of in hearlike dei fuort. Yn dit magazine fine jo in soad nuttige ynformaasje oer it grutske Grou en alle eveneminten dy ’t ek dit jier wer organiseard wurde. Doch der jo foardiel mei, mar nim foaral de tiid om Grou en de wide omkriten goed ta jo trochkringe te litten. It is in ynspannin g dy’t allinnich mar ta ûntspanning liede kin. En by in protte sels ta ferslaving want de skientme fan Grou lit ’m net yn ien kear fange. Dat hoecht ek net, want jo binne in oare kear op syn minst wer sa wolkom yn Grou. We sjogge jo ommers graach wer. Grou is getting bigger. You will not see this immediately on the map but the watersports centre on the Pikmar is gaining importance in the region. As a tourist gate to the entrance to the capital city of Fryslân, Grou has become a logical meeting place for both business and private guests from all over de country. The ambiance of water and recreation automatically induces a sense of wellbeing which has a positive effect on all concerned. Nearby ‘The National Park The Alde Feanen’ is really a part of Grou village! This watery nature reserve is one of the many hidden treasures to be found in the Fryslân Province. It is well worth a visit of discovery. You will be amazed at the diversity of flora and fauna not to mention the tranquil setting. An experience never to forget. Grou is steadily becoming an important player in the regional water sports culture in Fryslân. There are many lively terraces, original shops and modern harbours for yachts. All the ingredients you need for a wonderful holiday. You will find a lot of useful information in this magazine about Grou and the events planned for this coming year. Take advantage of this and take the time to enjoy Grou and the wider countryside surrounding this lovely village. You will not be the first visitor who finds themselves returning to this beautiful part of the world. Do not worry! Know you are always welcome! Ferd J.M. Crone Boargemaster gemeente Ljouwert Ferd J.M. Crone Lord Mayor of Leeuwarden 6

Willkommen in Grou Bienvenue à Grou Grou wächst ständig. Auf der Landkarte werden Sie das nicht gleich erkennen, denn das Wassersportzentrum, gelegen am ‘Pikmar´, wächst ständig an Bedeutung. Als touristisches Vorportal der Friesischen Hauptstadt ist Grou dann auch ein mehr als logischer Treffpunkt für sowohl geschäftliche als auch private Besucher aus dem ganzen Land geworden. Alleine das wasserreiche und erholsame Ambiente sorgt schon für eine positieve Einstellung aller Beteiligten und damit wiederum für eine sehr gute Atmosphäre. Auch der nahe gelegene Nationalpark ‘De Alde Feanen‘ ist eigentlich ein Teil von Grou. Das wasserreiche Naturgebiet gilt als einer der verborgenen Schätze Frieslands und ist deshalb eine Entdeckungstour mehr als wert. Lassen Sie sich durch die unbegrenzte Natur, die fantastische Fauna und Flora und die spürbare Ruhe überraschen. Es ist sicher eine unvergessliche Erfahrung. Ebenso wird die Rolle von Grou als Teil des gesamten Wassersports von Friesland größer. Mit seinen gemütlichen Schanigärten, originellen Läden und den modernen Jacht- Ankerplätzen bietet Grou dann auch alle Zutaten für einen erholsamen Urlaub, ein Wochenende oder einen herrlichen Tagesausflug. In diesem Magazin finden Sie viel brauchbare Informationen über das wunderschöne Grou und die vielen Veranstaltungen, die auch dieses Jahr wieder organisiert werden. Nützen sie das Magazin aber nehmen Sie sich vor allem die Zeit, Grou und seine weitere Umgebung auf sich wirken zu lassen. Eine Beschäftigung, die für sich schon Erholung bietet. Bei vielen führt sie zum Wunsch nach Wiederholung, denn die Anmut von Grou lässt sich nicht in einem Mal einfangen. Das ist auch nicht nötig, weil Sie beim nächsten Mal in Grou genauso herzlich willkommen sind. Wir freuen uns auf Ihren Besuch und sehen Sie gerne wieder. Grou devient de plus en plus grand. Sur le plan vous ne le voyez pas tout de suite, parce qu’il s’agit surtout d’un agrandissement de valeur. Étant l’avant-poste touristique de la capitale frisonne, Grou est devenu un endroit de rendez-vous logique pour des visiteurs commerciales ou privés de tout le pays. L’ambiance récréative et riche en cours d’eau provoque automatiquement une attitude positive de toutes les personnes concernées et cela attribue énormément à l’ambiance en général. En plus, le Parc National ‘De Alde Feanen’, situé juste à côté, fait, au fond, vraiment partie de l’ensemble de Grou. Ce parc national, riche en eau, est un des trésors cachés dont la Frise connaît beaucoup, qui mérite d’être découvert. Laissez-vous prendre par la vaste zone naturelle, la richesse exceptionnelle de flore et faune et la sérénité qui domine. Ce sera une expérience inoubliable. Également l’importance de Grou, étant partie de la culture de sports nautiques de la Frise, augmente. Aussi, avec ses terrasses animées, ses magasins originels et ses ports modernes, Grou vous offre tous les ingrédients pour passer un week-end ou une journée ou pour des vacances réussies. Dans ce magazine vous trouverez beaucoup d’information utile sur Grou et tous les évènements qui seront organisés cette année. Profitez-en et prenez surtout votre temps pour bien prendre notion de Grou et de ses alentours. Ce sera un effort qui va mener à la détente. Et souvent, à la dépendance, car la beauté de Grou ne se laisse pas capturer en une fois. Et cela n’est pas nécessaire, vous serez la bienvenue une prochaine fois à Grou. Nous vous voyons volontairement (de retour). Ferd J.M. Crone Bürgermeister der Gemeinde Leeuwarden Ferd J.M. Crone Maire de Leeuwarden 7 ontdek grou

欢迎来到格鲁 赫劳 (Grou) 的面积越来越大。但是在地图上您并不易立 即察觉,主要是因为 Pikmar 湖畔的水上运动中心扩大了。 作为弗里斯兰省首府的旅游门户,赫劳顺理成章已成为来 自全国各地商务和私人宾客理想的会面地点。湿地和休闲 环境自然而然地为每个参与者带来乐观的心态,有利于营 造氛围。 另外,附近的 De Alde Feanen 国家公园实际上也属于赫劳 的一部分。这个湿地自然保护区被视为弗里斯兰众多隐藏 的宝藏之一,非常值得一游。无限的自然风光、奇妙的动植 物和安详的宁静无处不在,让这一切给您带来惊喜吧。这 样的经历一定让人终身难忘。 作为弗里斯兰水上运动文化的一部分,赫劳的重要地位也 日益凸显。赫劳拥有舒适的露天餐厅、原汁原味的小商店和 现代化的游艇码头,具备完美假期、周末旅行或舒心一日 游的所有因素。 在本期杂志中,您会发现很多关于赫劳,以及今年将在这里 再次举办的许多盛大活动的有用信息。充分利用起来吧,不 过更重要的还是花时间去熟悉赫劳和周边地区。以这种形 式付出努力,必将使自己身心放松愉悦。这甚至成为许多人 的嗜好,因为赫劳的美景无法一次性尽收眼底。当然也没 有必要,因为赫劳随时欢迎您再次光临。我们非常乐意(再 次)见到您。 吕伐登市市长, 费德•科隆 8

ontdek grou 9

10

Grou Puur en authentiek Pittoresk watersportdorp in midden Fryslân. Een dorp met een uniek historisch karakter, waar gastvrijheid voorop staat. Met diverse gezellige restaurants, een breed winkelaanbod en veel (watergebonden) bedrijvigheid. Winkelen, lekker eten, zeilen, varen, fietsen, rondvaarten, musea en meer. Grou wordt wel de bakermat van de Friese cultuur genoemd. Puur en authentiek. Te veel om in één dag te beleven, te proeven en te ontdekken. Hét watersportdorp van Nederland Watersport is van oudsher een belangrijke reden waarom toeristen naar Grou komen. Of je nu in alle rust in een fluisterboot wilt genieten van de natuur van het Nationaal Park De Alde Feanen, of eens flink aan de schoten wilt hangen van een zeilboot over de Pikmar, alles is mogelijk. Maar Grou heeft meer te bieden. Een gezellig dorp waar veel georganiseerd wordt. En vooral een dorp waar je alles kan vinden op het gebied van winkelen, overnachten en cultuur. Stap eens binnen bij het InformatiePunt Grou en laat je door gastvrije vrijwilligers infomeren om je verblijf tot een succes te maken. Nautische trends Grou is ‘the place to be’ voor de laatste watersporttrends en -primeurs, een nieuwe zeilgarderobe of misschien wel een nieuwe (zeil) boot van één van de gerenommeerde Grouster scheepswerven. Laat je inspireren in het gezellige centrum óf op het (watersportgebonden) bedrijventerrein. En wat te denken van de laatste nautische interieurtrends? Blauwe accenten en lichte kleuren in combinatie met maritieme details zorgen voor een frisse bries in elk interieur. Ja, het watersportseizoen is niet compleet zonder een bezoekje aan de experts van hét watersportdorp van Nederland. Winkelen in schilderachtige straatjes Slenter door schilderachtige straatjes en romantische steegjes en laat je verrassen door het gevarieerde assortiment van de meer dan 50 bijzondere winkels en boetiekjes in het schilderachtige Grou. Wissel het winkelen af met een gezellig terras of een hapje in één van de vele restaurants. Dat kan in het karakteristieke sfeervolle centrum of met uitzicht over het water. De watersportsfeer, prachtige dorpsverhalen en de rijke historie maakt shoppen tot een dagje uit! Vind de stijl die bij je past Je nieuwe outfit en trendy looks vind je in het centrum van Grou. Een gevarieerd aanbod van hippe tot exclusieve merken voor iedereen. De Grouster personal shoppers geven je het beste kledingadvies op maat. 11 ontdek grou

Ga ook even langs de schoenenzaak, de schoonheidsspecialist en één van onze topkappers. Zo maak je je outfit compleet en vind je de mooiste versie van jezelf. Kunst en curiosa Het centrum en het water rondom Grou inspireert veel kunstenaars tot het maken van de mooiste kunstwerken. Verspreid over het dorp zijn meerdere open ateliers en galerieën te vinden waar je zo een middag kunt spenderen. Dat geldt ook voor de antiek- en curiosawinkels in en buiten het centrum. Succes verzekerd. Lokale lekkernijen, Friese streekproducten en oude ambachten Lokale lekkernijen vind je bij de visboer, onze kwaliteitsslager, een echte Friese bakker, de delicatessenzaak of slijterijen met een uniek aanbod. Ja, het wordt je behoorlijk lastig gemaakt om te kiezen tussen al die lekkernijen en Friese streekproducten. Voor de 12 dagelijkse boodschappen beschikt Grou over drie supermarkten. Grou is ook een plek voor een hernieuwde kennismaking met oude ambachten. De goudsmid bijvoorbeeld, zeilmakerijen of stoffeerderijen. Proef en geniet! Lekker eten en overnachten in waterrijk Grou. Gezellige terrasjes, knus in het café of rustig dineren met uitzicht over de Pikmar. Alle horeca bevindt zich eigenlijk in het centrum en enkele restaurants aan de overkant van het water zijn goed bereikbaar met de fietspont ‘Gastvrij Grou’. Smaakvolle adresjes genoeg en voor elk wat wils. Puur en authentiek. Een goede reden om wat langer van de sfeer te proeven! Inspirerende memorabele business events Personeelsuitjes, vergaderingen, seminars en trainingen in het centraal gelegen Grou geven nieuwe energie. Inspireer je personeel en zakelijke contacten door het nuttige met het aangename te verenigen. De ideale netwerkomgeving! Bijvoorbeeld door eens te brainstormen op een boot, diverse verfrissende locaties aan het water of sfeervol binnen in de historische kern van het dorp. Nog succesvoller wordt je event in combi met bijvoorbeeld een sloepentocht, een zeilwedstrijd op de Pikmar of een fietstocht via de pontjesroute De 8vanGrou. Grouster ondernemers denken graag met je mee om je zakelijke event tot een inspirerende en memorabele belevenis te maken. Out of the box. Overnachten in Grou Grote kans dat je na een dagje Grou nog lang niet bent uitgekeken. No problem. Ook voor overnachtingen biedt Grou verschillende mogelijkheden: een herberg en een hotel aan het water, de mooiste B&B’s en meerdere campings. Ook op de boot in één van de havens kom je helemaal tot jezelf. Overnacht in luxe en welk adres je ook uitzoekt, de Grouster gastvrijheid zal je goed doen.

Grou breed voor een aangenaam en gastvrij verblijf in Grou, ook in 2019! In Grou werken de (vrijwilligers)organisaties continu samen aan meer en betere voorzieningen voor inwoners en gasten. Grou Breed doet dit in nauwe samenwerking met de gemeente Leeuwarden. En met succes. Lichtend voorbeeld hiervan is het nieuwe digibord bij de entree van het dorp. En wat te denken van de geslaagde renovatie van het Halbertsma’s Plein, de nieuwe bewegwijzering en het vernieuwde ‘8 van Grou’ pontje van en naar het centrum. Kunstwerk ‘Foar de Wyn’ Dit jaar is de entree van het dorp verfraaid met een schitterend kunstwerk naar ontwerp van Pieter Piersma uit Heeg (1916-1993). Een gestileerd zeiljacht voor de wind onder vol tuig, uitgevoerd in cortenstaal, ‘Foar de Wyn’ is de afsluiter van het ‘Rode Loper’ project om de entree nog aantrekkelijker te maken. Net als de fleurige bloemrijke aankleding. Impuls van het woon- en verblijfsklimaat In en rond het centrum zijn meerdere locaties waarvoor binnenkort plannen zullen worden gemaakt. Ambitie van Grou Breed is om de planontwikkeling te benutten om het woon- en verblijfsklimaat te versterken. Hierbij zal worden samengewerkt met bewoners, ondernemers, eigenaren van de locaties en de gemeente. Oproep: word ‘Vriend van Grou’! Stichting Promotie Grou – bekend van het promotie logo ‘Zonnig Grou’ - verzorgt het InformatiePunt Grou. Een plek voor bezoekers en inwoners om volledig geïnformeerd te worden over alle activiteiten en highlights in het dorp. Een daverend succes dat alleen mogelijk is als iedereen de schouders eronder zet. Vandaar deze oproep om ook ‘Vriend van Grou’ te worden. Stap het InformatiePunt Grou eens binnen en bepaal zelf wat je bij wilt dragen, zodat Grou zich blijvend gastvrij kan presenteren. 13 ontdek grou

Hallo Grou: Stationsweg 38-F Verkoop | Aankoop | Taxaties | Advies Parkstraat 7 Grou Tel 0566 650617 www.hooghiemstermakelaars.nl

InformatiePunt Grou Heb je vragen over één van de vele acti vi teiten, bezienswaardigheden, overnachtingsmogelijkheden of over het culturele en culinaire aanbod in het dorp of omgeving, stap dan binnen bij het InformatiePunt Grou (kortweg IPG) aan het Halbertsma’s Plein. Je kunt er terecht voor een dorpsplattegrond, evenementenagenda of leuke Grouster souvenir, maar ook voor een ruim assortiment aan folders en fiets-, vaar- en wandelkaartmateriaal. En natuurlijk is er informatie te vinden over het Nationaal Park De Alde Feanen en Fryslân. Sinds dit jaar kun je voor het Dorpsarchief en producten uit de wereldwinkel terecht bij het IPG. Het IPG wordt gerund door de echte Grouster ambassadeurs. Zij maken je graag wegwijs en geven je graag tips om je verblijf tot een succes te maken. Kom dus vooral langs! InformatiePunt Grou Halbertsma’s Plein 12 +31(0)566 659933 informatiepunt@grou.nl www.grou.nl Openingstijden 1 april tot 1 oktober ma 11.00 – 15.00 uur di t/m za 10.00 – 17.00 uur zo 11.00 – 15.00 uur Openingstijden 1 oktober tot 1 april wo t/m za 10.00 – 14.00 uur Op momenten dat het InformatiePunt Grou gesloten is, ben je van harte welkom bij het TIP in museum Hert fan Fryslân aan de Stationsweg 1. Geopend op wo t/m zo van 13.30 – 17.00 uur. Let op: in december gesloten. De unieke Grouster Cadeaubon die je bij de meeste onder nemers, winkeliers en horeca in Grou kunt besteden. Verkrijgbaar bij InformatiePunt Grou en de Silersshop.  zonniggrou  @zonniggrou / #zonniggrou  zonnig_grou Grouster cadeaubon 15 ontdek grou

Zorgeloos en voordelig een sloep of zeilboot huren? Dan bent u bij Bootverhuur ANJA aan het juiste adres. De bootverhuur zit direct aan het Pikmeer, naast het welbekende Theehuis in het bruisende centrum van Grou. Vanaf de bootverhuur vaart u gelijk Nationaal Park de Alde Feanen in. Geniet van de prachtige natuur, maarvaar ook door de kleine dorpjes. Door het brede scale aan sloepen enzeilboten is er voor elk gezelschap en budget een geschikte boot tevinden. Nieuw in 2019 zijn 2 hagelnieuwe 16 persoons sloepen, met deze ruimesloepen kunt u met grotere gezelschappen nog steeds zelf varen. Ook is het mogelijk om complete bedrijfsuitjes en arrangementen samen te stellen voor een geweldige dag op en om het water

Puzzel 1 Waarin kun je in de historie van Grou duiken? 2 Wat is de naam van een typische Grouster boot? 3 Hoe heet het 120 jaar oude park? 4 Aan welk meer ligt Grou? 5 Wat is de naam van het havengebouw? 6 Welke kleur hebben de leenfietsen in de haven? 7 Wie begeleidt de ‘Sylkeninginne’? 8 Welke voorjaarsklassieker vindt voor de 49e keer plaats? 10 Wat is de naam van de grote kerk? 11 Welke naam heeft de koninklijke watersportvereniging? 12 Hoe heet de 42 km lange tocht over water? 11 12 Oplossing: de letters in de blauwe vakjes vormen van boven naar beneden de naam van een gebouw. Stuur uw oplossing naar grouaktief@hotmail.com. Over de oplossing wordt niet gecorrespondeerd. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 “ Prijswinnaar puzzel 2018 Afgelopen jaar hebben we weer veel inzendingen ontvangen met de juiste oplossing van de puzzel. De oplossing van de puzzel was "Halbertsma". Wij bedanken iedereen voor het insturen van de oplossing en de leuke complimenten voor ons magazine. Onder alle inzenders is een leuke prijs verloot en die is dit jaar voor Wies Atema uit Grou. Als vrijwilliger bij de Wereld Winkel had ik het genoegen vele Grou magazines te verstrekken aan inwoners en toeristen in Grou. Dit magazine is een aanwinst voor ons dorp, met zijn vele informatie en tips. Het is overzichtelijk en ziet er verzorgd uit. De puzzel van 2018 was leuk om te doen. Aanrader: los in 2019 ook de puzzel op en maak kans op een prachtige prijs. Met vriendelijke groet, Wies Atema uit Grou. Gefeliciteerd! “

De Grouster, de online krant van Grou Al 20 jier (foar jo) yn ‘t spier! www.degrouster.nl Sinds 2000 De Boatte Goudsmit G. Riemersma Kleine Buren 4 - 9001 AV Grou Tel. 0566 - 622172 BOUWEN IN VERTROUWEN Jister 1, 9001 XX Grou | T 0566 62 20 88 | M 06 53 414 848 | www.dijkstrabouw.nl 20 JAAR

Winnaar Groufie 2018 De winnaar van de Groufie 2018 is mevrouw Ans Wingelaar uit Maarheeze. Fraukje Bruggink van De Thuiskamer biedt mevrouw Wingelaar een overnachting voor 2 personen aan. Wat een verrassing om deZe prijs te winnen! Wij wonen in Noord Brabant en toen onze kinderen klein waren gingen wij graag op vakantie naar Friesland waar onze kinderen leerden surfen en zeilen, mooie herinneringen. Wij wilden vorig jaar graag weer onze vakantie doorbrengen in deze mooie provincie, dit keer op de fiets. De interesse voor Grou is gekomen door een prachtig verhaal van een mevrouw die ik heb leren kennen in de trein. Ze vertelde dat ze nog elk jaar naar Grou ging met de hele familie. Ik was enthousiast geworden en wilde daar met de fiets naar toe. Het was een prachtige dag en we zagen Grou in al zijn pracht. Aan de haven zag ik het bord van Grou Aktief en wilden graag een foto maken. Helaas stond er een auto voor geparkeerd, vandaar de creatieve oplossing. De verrassing was in februari dan ook compleet toen ik het bericht ontving dat mijn foto de winnende foto is geworden. Bedankt! Ans Wingelaar Ook dit jaar staat heeft Grou weer een prachtig bord met de tekst Groeten uit Grou. Leuk om daar je eigen Groufie te maken en hiermee kans te maken op een mooie prijs. Mail je foto met een korte toelichting en adresgegevens voor 1 december 2019 naar grouaktief@hotmail.com. 19 ontdek grou

Kidsproof sport en spel voor iedereen vrij toegankelijk Grou is een super sportief dorp. Dat is te zien aan de vele sport- en spelvoorzieningen. Voorzieningen bedoeld voor iedereen, ook zeker voor onze gasten. Dus trek een sportieve outfit aan en maak er een leuke dag van! Speeltuinen Schommels, glijbanen en duikelrekken zijn op verschillende plekken te vinden in Grou. Ja, aan speeltuinen geen gebrek. Beleeftuin aan de Súdfinne In deze prachtige speeltuin staat beleving op de eerste plaats. Je kunt er heerlijk klimmen en klauteren en met schepnetjes op zoek naar waterdiertjes! Op deze plek is ook een prachtig beachvolleybalveld. Waterpret bij het Zeilcentrum In Grou naar het strand om even lekker te zwemmen of te spelen? Ja, dat kan. Bij het Zeilcentrum is een zwemstrandje met speeltoestellen. Een echte aanrader. Ook voor wat oudere kinderen is dit een fijne speeltuin. Er is een klimtoestel met glijbaan, een schommel en natuurlijk zand! Bij mooi weer zo nu en dan even een frisse duik nemen en je dan lekker laten opdrogen op het strand… heerlijk toch! Let op: er is geen strandwacht dus zwemmen is op eigen risico. Speeltuin aan de Koningin Julianastraat Uitgezwommen maar nog niet uitgespeeld? Steek dan bij het zwemstrandje de Prinses Wilhelminastraat over en loop via de Koningin Julianastraat naar een openbare, groene en avontuurlijke speelplaats voor kinderen. Er zijn diverse speeltoestellen met een natuurlijke uitstraling. De speeltuin ligt beschut tussen de woningen. 20

schommels, glijbanen en veel meer Play & Skate Court Grou Het splinternieuwe Play & Skate Court is ‘the place to be’ voor een potje pleinvoetbal, basketbal of korfbal. Maar het is zeker ook een hotspot voor skateboarding, inline skating of -hockey, BMX freestyle of misschien wel free step. Rond het Play & Skate Court ligt een 200 meter - door de KNSB goedgekeurde - skeelerbaan. Perfect voor een serious skeeler challenge. Het Play & Skate Court op het sportcomplex Meinga is vrij toegankelijk en – heel belangrijk- rolstoelvriendelijk. Bijvoorbeeld voor een potje rolstoel hockey of basketbal. Het Play & Skate Court vind je naast de OSG Sevenwolden aan de Burstumerdyk. Voor info, check: www.play-skate-grou.nl of  playskategrou Kaatsmuur Wel eens gekaatst? Het kan tegen de kaatsmuur van kaatsvereniging It Wetterlân. Leuk om deze typisch Friese sport eens uit te proberen tegen de muur. De kaatsmuur aan de Burstumerdyk is voor iedereen vrij toegankelijk. Neem wel je eigen zachte rubberen kaatsballen mee. Tennissen Kom gerust een balletje slaan op één van de 4 kunst-grasbanen van Tennis Vereniging Grouw aan de Burstumerdyk 1a. Banen zijn te huur voor € 10.per uur via M. Del Grosso, tel. 0566 622220. 21 ontdek grou

In gebruik name in mei 22

Watersport Haveninformatie Je bent van harte welkom in één van de vier moderne jachthavens in Grou. Alle havens zijn op loopafstand van de sfeervolle winkelstraten en de beste restaurants. De havens zijn van alle gemakken voorzien en de vriendelijke en gastvrije havenmeesters denken graag met je mee om je verblijf in Grou zo relaxed mogelijk te maken. Het maakt dan ook niets uit in welke haven je aanmeert. Of het nu de Pikmeerhaven, de Hellingshaven, de Nieuwe Kade of de Suderkade is, in alle havens zijn de sanitaire voorzieningen prima geregeld. Dit geldt ook voor de water- en elektriciteitsvoorzieningen. Bij de haven naast het Zeilcentrum is een zwemstrand en een speeltuin voor kinderen. Let op de Hellingshaven is ingericht voor boten tot maximaal 12 meter. Sanitaire voorzieningen De openbare sanitaire voorzieningen vind je op de volgende locaties: In het havengebouw Havenhûs aan de Meersweg naast restaurant Het Theehuis . Geopend van 08.00 tot 20.00 uur. Buiten deze tijden is het toilet alleen via een toegangscode te gebruiken. Op je overnachtingsbewijs vind je de toegangscode. Bij de Hellingshaven in het Havenhúske De toiletten zijn 24 uur per dag geopend. Voor het douchen kun je naar het Havenhûs of naar de muziektent op het Halbertsma’s Plein. In het centrum onder de muziektent op het Halbertsma’s Plein. Geopend in juni, juli en augustus van 07.00 tot 22.00 uur. In de kelder van het Zeilcentrum aan de Wilhelminastraat. Geopend van 07.00 tot 22.00 uur via een toegangscode (zie je overnachtingsbewijs). Tijdens de openingstijden van Zeilcentrum Grou Meet&Eat is de code niet nodig. Afval en vuilwaterafvoer Huishoudelijk afval kun je kwijt in de afvalcontainers bij de toiletgebouwen van de jachthavens. Voor het legen van de vuilwatertank is plek bij steiger C in de Pikmeerhaven en de FRO kade in de Hellingshaven. Gebruik de groene leenfiets De groene leenfiets staat voor je klaar als je iets verderop in het dorp moet zijn. Bijvoorbeeld voor een boodschap bij de apotheek of een ritje naar de bibliotheek. Kost je helemaal niks. Service van de havens! Vraag de havenmeester naar de mogelijkheden. Liggeld Bij aankomst s.v.p. melden bij de havenmeester. En vergeet je box-/plaatsnummer niet. Het liggeld voor een overnachting is € 1,21 per meter. Bij voorkeur te betalen met pin. Op de website www.leeuwarden.nl vind je het havenreglement. Bereikbaarheid havenmeester De havenmeester is telefonisch te bereiken via +31 (0) 6 53151298 of via e-mail havenmeestergrou@ outlook.com. De havenmeester is elke dag aanwezig in het havengebouw Havenhûs en komt ook aan het einde van de middag of het begin van de ochtend langs. De havenmeester is aanwezig/doet zijn ronde op de volgende tijden: Etienne Bosman Havenmeester +31 (0) 6 51351298 1 april tot 1 juni 08:30 - 10:00 14:00 - 19:00 1 juni tot 1 sept 08:30 - 11:00 14:00 - 20:00 1 sept tot 1 nov 08:30 - 10:00 14:00 - 19:00  HavenGrou De activiteiten van de havenmeesters zijn ook te volgen via HavenGrou. Dit is ook een leuke manier om geïnformeerd te worden over actuele zaken en andere wetenswaardigheden. 23

Havenynformaasje Jim binne fan herte wolkom yn ien fan de fjouwer moderne jachthavens yn Grou . Alle havens binne op loopôfstân fan de sfearfolle winkelstrjitten en de bêste restaurants. De havens binne fan alle gemakken foarsjoen en de freonlike en gastfrije havenmasters tinke graach mei jim mei om it ferbliuw yn Grou sa goed mooglik nei ‘t sin te meitsjen. It makket ek neat út yn hokker haven ast oanleist. As it no de Pikmarhaven, de Hellingshaven, de Nieuwe Kade of de Suderkade is, yn alle havens binne de sanitêre foarsjennings prima regele. Dit jildt ek foar de wetteren elektrisiteitsfoarsjennings. By de haven njonken it Zeilcentrum is in swimstrân en in boarterstún foar bern. Tink d’r om de Hellingshaven is ynrjochte foar boaten oant maks. 12 meter. Sanitêre foarsjennings De iepenbiere sanitêre foarsjennings binne op de folgjende lokaasjes: Yn it havengebou Havenhûs oan de Meersweg njonken restaurant Het Theehuis. Iepen fan 08.00 oant 20.00 oere. Bûten dizze tiden om kin it toilet allinnich fia in tagongskoade brûkt wurde. Op it oernachtingsbewiis stiet de tagongskoade. By de Hellingshaven yn it Havenhúske De toiletten binne 24 oeren deis iepen. Foar it dûsen kinne jim nei it Havenhûs of nei de muzyktinte op it Halbertsma’s Plein. Yn it sintrum ûnder de muzyktinte op it Halbertsma’s Plein. iepen yn juni, july en augustus fan 07.00 oant 22.00 oere. Yn de kelder fan it Zeilcentrum oan de Wilhelminastraat. Iepen fan 07.00 - 22.00 oere en kin fia in tagongskoade (stiet op it dizze oernachtingsbewiis) brûkt wurde. Tidens de iepeningstiden fan Zeilcentrum Grou Meet&Eat is de koade net nedich. Ôffal en smoarchwetterôffier Húshâdlik ôffal kin yn de ôffalkontainers by de toiletgebouwen yn de jachthavens. Foar it leegjen fan de smoarchwettertank is plak by steiger C yn de Pikmarhaven en de FRO-kade yn de Hellingshaven. Brûk de griene lienfyts De griene lienfyts stiet klear as jim wat fierderop yn de buorren wêze moatte. Bygelyks foar in boadskip by de apteek of nei de bibleteek. It kostet neat. Service fan de havens! Freegje de havenmaster nei de mooglikheden. Lisjild By oankomst graach melde by de havenmeester. En ferjit dyn boks-/plaknûmer net. It lisjild foar in oernachting is € 1,21 de meter. Leafst te beteljen mei pin. Op de webside www.leeuwarden.nl stiet it havenreglemint. Berikberens Havenmaster De havenmaster is telefoanysk te berikken fia +31 (0) 6 53151298 of fia e-mail havenmeestergrou@ outlook.com. De havenmaster is elke dei oanwêzich yn it havengebou Havenhûs en komt ek oan ‘e ein fan de middei of moarnsbetiid del. De havenmaster is oanwêzich/makket syn rûntsje op de folgjende tiden: Etienne Bosman Havenmaster +31 (0) 6 51351298 1 april oant 1 juny 08:30 - 10:00 14:00 - 19:00 1 juny oant 1 sept 08:30 - 11:00 14:00 - 20:00 1 sept oant 1 nov 08:30 - 10:00 14:00 - 19:00  HavenGrou De aktiviteiten fan de havenmasters binne ek nei te gean fia HavenGrou. De Facebookside is tagelyk in manier om ynformearre te wurden oer aktuele saken en oare nijsgjirrige dingen. 24

Watersport Harbour information You are very welcome in the modern marinas of Grou. All four marinas are within walking distance of the pleasant shopping streets and best restaurants. The marinas are fully equipped and the very friendly and welcoming harbour-masters are always ready to make your stay in Grou as relaxed as possible. So it doesn’t matter in what port you stay. Whether it is the Pikmeerhaven or the Hellingshaven, the Nieuwe Kade or the Suderkade, all marinas are provided with good sanitary facilities.This also applies for water and electricity. Nearby Zeilcentrum Grou is a swimming beach and a playground for children. please note that the Hellingshaven is equipped for boats up to 12 meters. Sanitary facilities Public sanitary facilities can be found at the following locations: In the port building Havenhûs on the Meersweg next to restaurant Theehuis. Open from 08:00 to 20:00. When closed, access can be obtained via the access code which is on your overnight proof. The Hellingshaven in the Havenhúske Toilets are open 24/7. For showering you can go to the Havenhûs or the bandstand on the Halbertsma’s Plein (Square). Under the bandstand on the Halbertsma’s Plein. Open in June, July and August from 07:00 till 22:00. In the basement of Zeilcentrum Grou on the Wilhelminastraat. Open from 07:00 till 22:00. Access can be obtained via the access code which is on your overnight proof. During opening hours of sailing Center is the code not needed. Garbage and drainage of foul water Household garbage can be deposited in the garbage containers at the toilet facilities on the harbours. You can empty your foul water tank on jetty C of the Pikmeerhaven and the FRO quay of the Hellingshaven. Use the green bike Use the green bike for free if you need to go a bit further than the town centre. For example to visit the pharmacy or the library. Ask the harbourmaster for the possibilities. Harbour charges On arrival report to the harbour master. Please don’t forget your box number. Harbour charges to moor overnight are € 1,21 per meter. Please pay by card. You can find the harbour regulations on www.leeuwarden.nl. Contact details harbourmaster You can contact the harbour master in by phone +31 (0) 6 53151298 or by e-mail havenmeestergrou@ outlook.com. The harbourmaster is present every day in the port building Havenhûs and comes along early in the morning or late in the afernoon. The harbour master is present/comes along at: Etienne Bosman Harbour master +31 (0) 6 51351298 April 1st till June 1st 08:30 - 10:00 14:00 - 19:00 June 1st till Sept 1st 08:30 - 11:00 14:00 - 20:00 Sept 1st till Nov 1st 08:30 - 10:00 14:00 - 19:00  HavenGrou The activities can also be followed by HavenGrou on Facebook. 25

Hafeninformation Herzlich Willkommen in einem der vier modernen Jachthäfen von Grou. Von allen Häfen aus sind die gemütlichen Einkaufsstraßen und die besten Restaurants zu Fuß leicht zu erreichen. Die Häfen sind mit allen Annehmlichkeiten gut ausgestattet und die sehr hilfsbereiten und gastfreundlichen Hafenmeister helfen Ihnen gerne wo sie können, um Ihren Aufenthalt in Grou so relaxed wie nur möglich zu machen. Ganz gleich in welchem Hafen Sie angelegen, ob es nun der Pikmeerhafen, der Hellingshafen, die Nieuwe Kade oder die Suderkade ist, in allen Häfen sind die Sanitäreinrichtungen sehr gut erreichbar. Das Gleiche gilt auch für Wasser- und Strom Anschlüsse. Beim Pikmeerhafen, neben dem Zeilcentrum gibt es einen Badestrand und einen Spielplatz. Bitte beacHten sie der Hellingshaven ist ausgestattet für Boote bis zu 12 Metern. Sanitäreinrichtungen Die öffentlichen Sanitäreinrichtungen befinden sich an folgenden Orten: Im Hafen Gebäude Havenhûs am Meersweg neben dem Restaurant Het Theehuis. Öffnungszeiten: 08.00 Uhr bis 20.00 Uhr. Außerhalb der Öffnungszeiten ist das Toilettengebäude mittels einem Zugangscode benutzbar. Auf Ihrem Übernachtungsschein können Sie diesen Code finden. Beim Hellingshafen im Havenhúske Die Toiletten sind 24 Stunden geöffnet. Um zu duschen können Sie die Duschen im Havenhûs oder beim Musikpavillion am Halbertsma’s Plein benutzen. Am Halbertsma’s Plein im Untergeschoss des Musikpavillions. Öffnungszeiten im Juni, Juli und August: 07.00 Uhr bis 22.00 Uhr. Im Kellergeschoss des Zeilcentrum in der Wilheminastraat. Öffnungszeiten: 07.00 Uhr bis 22.00 Uhr (mittels einem Zugangscode). Auf Ihrem Übernachtungsschein können Sie diesen Code finden. Während die Öffnungszeiten des Segelns Center ist der Code nicht benötigt. Abfall- und Schmutzwasserabfuhr Hausmüll können Sie in den Abfallcontainern bei den Toilettengebäuden der Jachthäfen deponieren. Den Schmutzwassertank können Sie bei der Anlegestelle C im Pikmeerhafen und der FRO Anlegestelle im Hellingshafen leeren. Machen Sie Gebrauch vom Grünen Leihfahrrad Das grüne Leihfahrrad steht für Sie bereit wenn Sie ein Stückchen weiter entfernt etwas zu erledigen haben. Sei es nun zum Beispiel um ein Medikament in der Apotheke zu holen oder einen Besuch an die örtliche Bibliothek zu machen. Und die Benutzung ist gratis! Ein Service der Häfen! Der Hafenmeister informiert Sie gerne. Hafengebühren Bitte notieren Sie bei Ankunft ihre Liegeplatz-nummer und kontaktieren Sie dann den Hafenmeister. Die Hafengebühr für eine Übernachtung beträgt € 1,21 per Meter. Vorzugsweise bitte mit EC-Karte zahlen. Auf der Website www.leeuwarden.nl können Sie die Hafenverordnung nachlesen. Erreichbarkeit des Hafenmeisters Der Hafenmeister ist telefonische erreichbar unter +31 (0) 6 51351298 oder via e- mail unter havenmeestergrou@outlook.com. Der Hafenmeister ist täglich im Hafengebäude Havenhûs anwesend und läuft am frühen Vor- mittag und am späten Nachmittag seine Runde. Anwesenheit des Hafenmeisters/macht seine Runde zu folgenden Zeiten:  HavenGrou Etienne Bosman Hafenmeister +31 (0) 6 51351298 1. April - 1. Juni 08:30 - 10:00 14:00 - 19:00 1. Juni - 1. Sept 08:30 - 11:00 14:00 - 20:00 1. Sept - 1. Nov 08:30 - 10:00 14:00 - 19:00 Den Tätig-keiten des Hafenmeisters können Sie auch über die Facebook-Seite HavenGrou folgen. 26

Watersport Information sur le port Vous êtes les bienvenues dans un des quatres ports de plaisance à Grou. Tous les ports sont à proximité du centre commercial plein d’ambiance et des meilleurs restaurants. Les ports sont tous équipés de tout le confort possible et les capitaines de port, qui sont très accuillant et aimable, sont aussi très coopératifs pour faire votre séjour à Grou le plus relax possible. Aissi, vous pouvez amarrer dans tous les ports. Que se soit le Pikmeerhaven, le Hellingshaven, le Nieuwe Kade ou le Súderkade, dans chaque port les équipements sanitaires, et aussi l’eau et l’électricité sont bien réglés. Près du port à côté du Zeilcentrum il y a une petite plage ou les enfants peuvent se baigner et un jardin d’enfants. VeuilleZ noter que le Hellingshaven est équipé pour bateaux jusqu’à 12 mètres. Les équipements sanitaires Les équipements sanitaires publiques se trouvent aux endroits suivants: Dans la capitainerie Havenhûs au Meersweg à côté du restaurant Het Theehuis. Ouvert de 08.00 à 20.00 heures. Hors de ces horaires la toilette est seulement accessible avec un code d’acces. Vous trouverez votre code sur votre reçu de payement pour la nuitée. Au Hellingshaven dans Havenhúske Les toilettes sont ouverts 24h sur 24. Pour prendre une douche il est possible d’aller au Havenhûs ou sous le kiosque à musique. Dans le centre du village sous le kiosque à musique à la place Halbertsma’splein. Ouvert juin, juillet en août de 07.00 à 22.00 heures. Dans le Zeilcentrum qui se trouve au Wilhelminastraat. Ouvert de 07.00 à 22.00 heures. La toilette est accessible avec un code d’acces. Vous trouverez votre code sur votre reçu de payement pour la nuitée. Pendant les heures d’ouverture du centre de voile sont le code inutile. Déchêts et décharge de l’eau usée Vous pouvez jeter vos ordures dans les boîtes à ordures à côté des bâtiments sanitaires des ports. Pour vider votre réservoir à eau usée vous allez au quai FRO dans le Hellingshaven et au débarcadère C dans le Pikmarhaven. L’utilisation du vélo vert Le vélo vert est à votre disposition pour aller un peu plus loin en village. Par exemple pour aller à la pharmacie ou la bibliothèque. C’est une service gratuite. Demandez le capitaine du port pour les possibilités. Les taxes portuaires Rapport d’arrivée à la capitainerie. Et n’oubliez pas votre numéro de d’emplacement. Le tarif pour passer la nuit dans un port est € 1,21 par mètre. Vous trouverez le règlement portuaire au www.leeuwarden.nl. Payer par carte est préférable. Accessibilité du capitaine du port Vous pouvez aussi joindre le capitaine du port par +31 (0) 6 53151298 ou par e-mail havenmeestergrou@ outlook.com. Le capitaine du port est présent tous les jours dans la capitainerie Havenhûs. Il passera aussi vous voir à la fin d’après midi ou au début de matinée. Le capitaine du port est présent/ fait son tour aux horaires suivants: Etienne Bosman Havenmeester +31 (0) 6 51351298 Du 1er avril au 1er juin 08:30 - 10:00 14:00 - 19:00 Du 1er juin au 1er septembre 08:30 - 11:00 14:00 - 20:00 Du 1er septembre au 1er novembre 08:30 - 10:00 14:00 - 19:00  HavenGrou En plus les activités du capitaine sont à suivre par Facebook HavenGrou. 27

28

Watersport Geen eigen boot en toch het water op? Beschik je zelf niet over een boot, maar wil je toch graag het waterrijke gebied rond Grou ont dekken? Dat kan! Bij verschillende watersportbedrijven in Grou kun je een sloep of zeilboot huren, maar ook kano’s of grotere schepen voor meerdere dagen. Wie graag wil leren zeilen, kan terecht bij de Grouster zeilscholen. Of misschien wil je wel suppen. Staand peddelen op een surfboard; de nieuwe rage op watersportgebied. Liever niet zelf aan het roer? Laat je dan varen door aan boord te stappen van een rondvaartboot, praam of skûtsje. Watersport als team-building of personeelsuitje Watersport biedt een prachtige kans voor teambuilding, bedrijfstraining of het organiseren van je personeelsuitje. Zeker in combinatie met echte Friese tradities zoals fierljeppen en kaatsen. Of wat te denken van een tochtje aan boord van de lokale beroepsvisser. Leeg samen met hem de netten voor een voortreffelijke culinaire afsluiter van de dag. Het kan allemaal in Grou! Vraag de lokale ondernemers naar de mogelijkheden. Je vindt hun contactgegevens achterin dit magazine of loop even langs het InformatiePunt Grou. Net in eigen boat en lykwols wol it wetter op? Hast sels net in boat, mar wolst wol graach it wetterrike gebiet om Grou hinne ûntdekke? Dat kin! By ûnderskate wettersportbedriuwen yn Grou kinst in sloep of sylboat hiere, mar ek kano ’s of gruttere skippen foar meardere dagen. Wa ’t graach silen leare wol, kin terjochte by de Grouster sylskoallen. Of miskien wolst wol suppe. Steand peddelje op in surfboard; de nije rage op wettersportgebiet. Sels leaver net oan it roer? Lit dy dan farre en stap op foar in boattocht of op in pream of skûtsje. Wettersport as teambuilding of personeelsútstapke Wettersport biedt in prachtige kâns foar teambuilding, bedriuwstraining of it organisearen fan dyn personeelsútstapke. Wis yn kombinaasje mei echte Fryske tradysjes lykas fierljeppen en keatsen. Of wat te tinken fan in tochtsje oan board fan de lokale beropsfisker. Leegje tegearre mei him de netten foar in skoandere kulinêre ôfsluter fan de dei. It kin allegear yn GroU! Freegje de lokale ûndernimmers nei de mooglikheden. Fynst har kontaktgegevens achteryn dit magazine of rin even by it InformatiePunt Grou lâns. 29

No boat and still want to go boating? If you don’t own a boat, but you still want to explore the wetland area around Grou? No problem! At several water sports companies in Grou you can rent a boat or sailing boat. Or canoes and even larger vessels for several days. If you want to learn to sail, just contact one of the sailing schools in Grou. Or maybe you want to go supping. Stand-up paddleboarding on a surfboard; the new craze to have fun on the water. If you prefer not to sit at the helm yourself, step aboard a canal boat, a barge or skûtsje and enjoy a beautiful day on the water. Water sports as Team-Building or Corporate Outing Water sports offers a great opportunity for team-building, corporate training or outing. Especially in combination with real Frisian traditional sports such as fierljeppen en kaatsen. Or what about a ride on board of the local commercial fisherman. Help him empty the nets for an exquisite culinary end of the day. Ask our local entrepreneurs about the possibilities. You can find them at the back of this magazine or visit the Tourist Office for more information. Sie haben kein eigenes Boot aber wollen doch aufs Wasser? Steht Ihnen kein eigenes Boot zur Verfügung und wollen Sie trotzdem gerne die wasserreiche Umgebung von Grou entdecken? Kein Problem! Bei verschiedenen Bootsverleihen in Grou können Sie eine Schaluppe oder ein Segelboot mieten, außerdem können Sie auch Kanus oder größere Boote für mehrere Tage mieten. Wenn Sie gerne Segeln lernen wollen, können Sie das bei einer der Segelschulen in Grou tun. Oder wollen Sie vielleicht Stand Up paddeln-SUP? Auf einem Board stehend paddeln; die neue Trend-sportart am Wasser. Wollen Sie lieber selbst nicht ans Ruder? Sie können auch mit einem Rundfahrtenboot, einem Flachbodenschiff oder einem Skûtsje eine undfahrt machen. Wassersport als Team- building oder als Personalausflug Wassersport bietet eine hervorragende Möglichkeit zur Teambildung oder um Ihren Personalausflug zu planen. Sicherlich in Kombination mit einer echten friesischen Traditionssportart dem „Fierljeppen“ (Stabhochsprung über einen Wassergraben) oder „Keatsen“ (Ballsport). Eine andere Möglichkeit wäre eine Fahrt an Bord eines örtlichen Fischers. Leeren Sie gemeinsam mit ihm die Netze um den Tag kulinarisch abzuschließen. Fragen Sie lokale Unternehmer nach den Möglichkeiten. Die Kontaktadressen können Sie im hinteren Teil des Magazins nachlesen oder Sie besuchen die Touristeninformation InformatiePunt Grou. Pas de propre bateau et quand même passer du temps sur l’eau? Vous ne disposez pas d’un bateau mais vous voulez tout de même découvrir la zone humide aux alentours de Grou? Il y a plusieurs loueurs de bateaux chez qui vous pouvez louer une chaloupe ou un voilier mais aussie des canots ou des bateaux plus grands pour plusieurs jours. Ceux qui désirent à apprendre la voile peuvent se joindre aux écoles de voile à Grou. Mais le stand up paddle est aussi une possibilité. Être debout sur une planche de surf; na nouvelle mode dans le monde des sports nautiques. Et si vous préférez de ne pas naviguer vous-même c’est aussi possible d’embarquer un bateau-mouche, un prame ou un “skûtsje”. Des sports nautiques comme consolidation d’esprit d’équipe ou comme excursion d’équipe professionnel Les sports nautiques donnent une chance unique pour des activités de consolidation d’esprit d’équipe, des entrainements pour des entreprises ou des excursions d’équipe professionnel. Surtout en combinaison avec des vraies traditions Frisonnes comme le fierljeppen (sauter à la perché) et le kaatsen (un jeu de balle qui ressemble au jeu de pelote). Et que pensez vous d’une excursion à bord d’un pêcheur professionnelle locale. Videz ensemble les filets de pêche pour finir la journée d’une façon culinaire excellent. Demandez les commerçants du village pour les possibilités. Vous trouverez leurs coordonnées dans les derniers pages de cette magazine, ou vous passez par le Point d’Information Tourisique. 30

This experience is possible in Grou! Das Alles können Sie in Grou! Tout ça est possible à Grou. 31 Watersport

Brugtijden De meeste bruggen in Fryslân worden van 1 april tot 1 november bediend van 09.00 tot 19.00 uur (in juni, juli, augustus tot 20.00 uur). Daarna alleen op afroep. Daarnaast zijn er bruggen die op afstand worden bediend. Mocht je naar Leeuwarden willen varen tussen 16.00 en 18.00 uur, houd dan rekening met beperkte openingstijden van de bruggen tijdens de spits. Brêgetiden Brücken-öffnungszeiten De measte brêgen yn Fryslân wurde fan 1 april oant 1 novimber betsjinne fan 9.00 oant 19.00 oere (yn juny, july, augustus oant 20.00 oere). Dêrnei allinnich op ôfrop. Dêrneist binne der brêgen dy’t op ôfstân betsjinne wurde. Soest nei Ljouwert farre wolle tusken 16.00 en 18.00 oere, rekkenje dan mei slutingstiden fan de brêgen. Bridge openings Many bridges in Friesland are operated from April 1 to November 1 at 09.00 till 19.00 (in June, July and August till 20.00). After that they are only on call. Also there are remote bridges. If you are sailing to Leeuwarden between 16.00 and 18.00 watch out for the curfew times. Die meisten Brücken in Fryslân werden vom 1. April bis 1. November von 9.00 Uhr bis 19.00 Uhr (Juni, Juli und August bis 20.00 Uhr) bedient. Danach nur auf Abruf. Darüber hinaus werden einige Brücken automatisch bedient. Sollten Sie nach Leeuwarden fahren wollen, denken Sie bitte an die „Sperrzeit“ (16.00-18.00 Uhr) der Brücken. Les horaires des ponts La service de la plupart des ponts en Fryslân est du 1 avril jusqu’au 1 novembre de 09.00h à 19.00h (aux mois de juin, juillet et août à 20.00h). En dehors de ces horaires c’est seulement possible à demande. En outre il y a des ponts qui sont commandés à distance. Les ponts de la ville de Leeuwarden sont fermés entre 16.00h et 18.00h. 32

Watersport Handige Watersport-App Watersporters in Fryslân gebruiken de handige ‘Watersport-App’. De App biedt allerlei wetenswaardigheden over watersport in Fryslân. Zo heb je altijd actuele informatie over brugtijden, aanlegplaatsen, stremmingen en bijvoorbeeld veilige zwemplaatsen bij de hand. De App is gratis verkrijgbaar. Voor meer informatie over de Friese wateren kun je terecht op www.fryslan.frl/watersport. Hier is ook een uitgebreide watersport-brochure te downloaden. Handige Wettersport-App Wettersporters yn Fryslân brûke de handige ‘WettersportApp’. De App biedt ferskate nijsgjirrige saken oer wettersport yn Fryslân. Sa hast altyd aktuele ynformaasje oer brêgetiden, oanlisplakken, opkearingen en bygelyks feilige swimplakken by de hân. De App is fergees te krijen. Foar mear ynformaasje oer de Fryske wetters kinst terjochte op www.fryslan.frl/watersport. Hjir is ek in wiidweidige wettersportbrosjuere te downloaden. Nützliche App für Wassersportler Wassersportler in Fryslân verwenden die nützliche „Wassersport- App“, mit allerlei Wissenswertem über den Wassersport in Fryslân. So haben Sie immer alle aktuellen Informationen über Brückenzeiten, Anlegeplätze, Sperrungen und sichere Badeplätze zur Hand. Diese App ist gratis erhältlich. Für weitere Informationen über die friesischen Wasserwege öffnen Sie bitte: www.fryslan.frl/ watersport. Hier können Sie auch eine ausführliche Wassersportbroschüre downloaden. Water sport App Water sports enthusiasts in Fryslân can make use of the handy ‘watersport-App’. This offers much information about watersport in Fryslân. You can find actual information over, bridge opening times, moorings, obstructions also safe places to swim. The App is free. More information over Frisian waters can be found at www.fryslan.frl/watersport. There is a complete brochure to download. Une application pratique pour les visiteurs qui font du sport nautique Les gens qui font du sport nautique peuvent utiliser l’application pratique “Watersport”. Cette application vous offre toutes sortes de choses à savoir sur le sport nautique en Fryslân. Comme ça vous aurez toujours l’information actuelle sur les horaires des ponts, les débarcadères, les encombrements et les endroits ou l’on peut se baigner en toute sécurité. Cette application peut être obtenu gratuitement. Pour plus d’information sur les eaux frisonnes vous pouvez visiter www.fryslan.frl/watersport. Ici vous pouvez aussi télécharger une brochure détaillé sur le sport nautique. 33

Varen doe je samen daarom vaar je veilig TIPS EN REGELS Elk jaar komen veel toeristen naar Grou om te genieten van ons prachtige watersportgebied. Tijdens de seizoewnsdrukte op het water kunnen er gevaarlijke situaties ontstaan. Om je hierbij een klein beetje te helpen, hebben we een aantal tips en vaarregels. Verkeersborden Langs de vaarweg staan borden met verkeerstekens die aangeven wat wel en niet mag. Hiernaast staan de belangrijkste borden op een rijtje. Brugseinen De lichten bij bruggen zijn rood, groen en geel. Hiermee geeft de brugwachter seinen aan de scheepvaart. Hiernaast staan de belangrijkste brugseinen op een rijtje. Tips • Verander niet plotseling van koers. • Zorg dat je rondom goed zicht hebt en kijk regelmatig achterom. • Voer tijdig de juiste navigatieverlichting. • Anker niet bij bruggen, sluizen, werkschepen met uitstaande ankers en in het midden van een vaarwater. • Voorkom laveren op drukke vaarroutes en houd het midden vrij voor grote schepen. • Blijf uit de buurt van visnetten. Deze zijn gemarkeerd met vlaggetjes of een bord met een rood/witte ruit. Passeer de visnetten altijd aan de witte kant van het bord. • Zwemmen in de vaargeul, bij bruggen, sluizen en wachtplaatsen is niet toegestaan. • Een vaarbewijs is verplicht voor het besturen van snelle motorboten. Dit zijn alle boten die sneller kunnen varen dan 20 km/u. • De vaarbewijsplicht geldt ook voor niet-snel varende boten die langer zijn dan 15 meter. 34 Wie heeft voorrang? • Kleine schepen (korter dan 20 meter) moeten voorrang verlenen aan grote schepen, passagiersschepen, veerponten en sleepboten. • Een klein schip mag bij het vertrekken medewerking vragen van een ander klein schip. • Hoofdvaarwater gaat voor nevenvaarwater. Schepen die stuurboordswal (rechts) houden in het hoofdvaarwater hebben voorrang op andere schepen, ongeacht de lengte en grootte. Snelheid • Denk om je vaarsnelheid en die van de overige scheepvaart. Een vrachtschip vaart soms sneller dan je verwacht. • Voor de meeste wateren in Fryslân geldt een maximum vaarsnelheid van 6 of 9 km/u. • In havens en in de bebouwde kom geldt een maximumsnelheid van 6 km/u. • Op het Van Harinxmakanaal, het Prinses Margrietkanaal en het Johan Frisokanaal geldt een maximumsnelheid van 12,5 km/u. • Snelvaren mag in Fryslân alleen in vijf speciale snelvaargebieden. Minimumleeftijd besturen boot • Snelle motorboot: 18 jaar (vaarbewijs). Motorboot, groot schip en zeilboot langer dan 7 meter: 16 jaar. • Motorboot korter dan 7 meter die niet sneller kan dan 13 km/u: 12 jaar. • Zeilbootjes korter dan 7 meter en kleine roeibootjes: geen minimumleeftijd. Bootjes korter dan 7 meter en kleine roeibootjes: geen minimumleeftijd. Meer info? Op www.varendoejesamen.nl zijn tal van folders en brochures over veilig varen gratis te downloaden.

Watersport Verkeersborden en brugseinen verplichting de vaarsnelheid te beperken, zoals aangegeven in km/u verboden hinderlijke waterbeweging te veroorzaken verboden te ankeren en af te meren verboden voor zeilschepen beperkte doorvaarthoogte in meters marifoonkanaal voor nautische informatie, bijvoorbeeld kanaal 18 wachtplaats kleine schepen verplicht vóór het bord stil te houden onder bepaalde omstandigheden verplicht bijzonder op te letten in-, uit-, of doorvaren verboden ontmoeten en voorbijlopen verboden verplichting de stuur - boord zijde van het vaarwater te houden Doorvaart verboden Doorvaart gesloten brug toegestaan, tegenliggende vaart mogelijk Doorvaart verboden tenzij de doorvaartopening zo dicht is genaderd, dat stil houden redelijkerwijs niet meer mogelijk is Verboden doorvaartopening Doorvaart gesloten brug toegestaan, tegenliggende vaart mogelijk Doorvaart verboden, wordt aanstonds toegestaan Doorvaart toegestaan 35

Frisia Koninklijke Watersportvereniging Net zo leren zeilen als Olympisch Kampioen en meervoudig medaillewinnaar Marit Bouwmeester? Het kan bij KWV Frisia, de vereniging waar dit talent is begonnen. En Marit is niet het enige actieve Frisia-lid dat bovenin de Nederlandse top meezeilt. Bijzonder trots is KWV Frisia dan ook op haar Jeugdcommissie ‘Lyts Begjin’ die vanaf april t/m september vanuit het Marit Bouwmeester Zeilcentrum diverse activiteiten organiseert voor de KWV Frisia-jeugd. Jeugdzeilen bij KWV Frisia Samen met enthousiaste en gekwalificeerde KWV Frisiajeugdtrainers, die zelf op hoog niveau (wedstrijd)zeilen, organiseert de Jeugdcommissie ‘Lyts Begjin’ zeiltraining voor de Optimist- en de Splash. Jeugdzeilers leren in kleine groepjes de fijne kneepjes van het wedstrijdzeilen, waarbij het zeilplezier voorop staat. Wedstrijdzeilen hoeft natuurlijk niet; je kunt ook trainen om gewoon goed te leren zeilen. In je eigen boot of huur een Frisia Optimist of Splash. Haal zelf je basis zeildiploma (CWO 1) Als je wilt meetrainen op vrijdagavond, dan moet je in het bezit zijn van een basis zeildiploma (CWO 1). Heb je nog geen zeildiploma? Geen probleem! Binnen KWV Frisia is het mogelijk om het 36 jeugdzeildiploma CWO 1 te behalen tijdens 2 weekenden in mei (25/26) en juni (15/16), in samenwerking met zeilschool Pean. Vertrouwd raken met de boot en plezier krijgen in het zeilen, staan voorop. Opgeven via jeugdzeilen@kwvfrisia.nl. Zeilen met een beperking, Alles Is Mooglik Het streven van de KWV Frisia commissie Alles is Mooglik (AIM) is om iedereen met een beperking, van jong tot oud, te laten genieten van de zeilsport. Hiervoor heeft AIM de beschikking over zeven aangepaste Hansa 303 zeilboten, waarvan een aantal volledig servo gestuurd. Dit betekent dat de stuurman de boot elektrisch - eventueel met een joystick - kan bedienen. Elke donderdagavond van begin april tot oktober staat onze vaste groep super enthousiaste vrijwilligers voor je klaar. De zeilavonden worden georganiseerd vanuit het rolstoelvriendelijke Marit Bouwmeester Zeilcentrum Grou. In en rond het Zeilcentrum zijn alle faciliteiten aanwezig zoals aangepast sanitair, een tillift voor in en uit de boot en een botenkraan. “Zeilen is voor iedereen”, is het motto van de Hansa Klasse. Tal van activiteiten Doel van KWV Frisia is om de watersport in en rondom Grou te bevorderen. Vandaar dat er naast zeilopleidingen en wedstrijden tal van watersportactiviteiten en -evenementen worden georganiseerd. Dit doet Frisia al sinds de oprichting in 1860. Zo organiseert de activiteitencommissie in het voorjaar laagdrempelige avond-wedstrijden om de KWV Frisia Cup. Heb je altijd al eens willen ervaren hoe het is om met je eigen boot te wedstrijdvaren of je wilt voorbereiden op het varen van wedstrijden, geef je dan op. Je bent van harte welkom. Andere activiteiten zijn o.a. het Skipkesilen, reguliere wedstrijdweekenden voor open boten (eenheidsklassen), het Single handed weekend op het IJsselmeer, de Grouster Zeilmarathon, Pub avonden met lezingen, en nog veel meer. De data vind je op de website. Meer info? www.kwvfrisia.nl

Watersport 37

38

Watersport De Schouwen Van de vereniging Grouwster Watersport De GWS schouw was door haar eenvoud en geringe diepgang eeuwenlang een belangrijk vervoermiddel in het waterrijke Lage Midden van Fryslân. De ideale werkboot. Grou werd zelfs “het dorp van de schouwen” genoemd. Veel bewoners hadden vroeger een schouw om over de meren en het regelmatig ondergelopen land naar de dorpen te reizen. De smid, timmerman en schilder gebruikten de schouw om op de verafgelegen boerderijen en arbeidershuizen hun werkzaamheden te verrichten. De bakker, de slager en winkeliers ventten hun waar uit met de schouw. Machtich moai om te sjen! Sinds 1938 is de GWS schouw een echte verenigingsklasse met iedere zomer spectaculaire wedstrijden op de Friese meren. GWS schouwen staan bekend om hun karakteristieke uitstraling met hun spriettuig en ze kunnen op het scherpst van de snede worden gezeild. En dat gebeurt, bijvoorbeeld op 14 en 15 september wanneer de kampioenswedstrijden worden gezeild op het water bij Grou. Ben jij geschikt als bemanningslid van een skûtsje? Om daar achter te komen, zou je eigenlijk vrijdag 20 en zaterdag 21 september mee moeten doen aan het ‘Jeugdzeilen’. Want dan wordt er bij Grou gezeild met GWS schouwen en skûtsjes onder begeleiding van jonge bevlogen skûtsjesilers van de SKS en IFKS. Leer wat het is om een wedstrijd te zeilen met een platbodem en ga met andere jongeren de strijd aan op de Pikmar. Naast wedstrijdzeilen met skûtsjes en andere platbodems is er ook aandacht voor de historie en de verhalen over het leven en werken aan boord van een skûtsje. Dit onderdeel vindt regelmatig op vrijdag plaats in en rond het Skûtsjemuseum te Earnewâld of middels een spel- en speurtocht in Grou. Het Jeugdzeilen wordt georganiseerd door de Commissie van Schippers en Bemanningen (CvSB) onder auspiciën van de SKS en IFKS, en Stichting Foar de Neiteam. Ben jij tussen de 8 en 18 jaar, wil je graag meer weten over het skûtsjesilen en altijd al in een GWS 39 schouw of op een echt skûtsje willen zeilen? Geef je dan op via www. grouwsterwatersport.nl/jeugd-zeilen en beleef twee onvergetelijke dagen. Samen sterk Samen met andere watersportverenigingen behartigt de GWS de belangen van watersporters. Bij de oprichting in de jaren dertig was de GWS er vooral voor “de gewone man” uit Grou en omgeving, voor een betaalbare vaste ligplaats aan de Pikmar, goede aanlegmogelijkheden in het buitengebied en voor zeilwedstrijden met eenvoudige bootjes. Dat is goed gelukt; de vereniging heeft nu zo’n 600 leden en is als officiële klassenorganisatie met ca. 90 wedstrijdschouwen aangesloten bij het Watersportverbond.

44/48 FB 40/44/48 OC Oedsmawei 2 9001 ZJ Grou Nederland 40/44/48 AC T +31(0)566-621719 E info@pikmeerkruiser.nl I www.pikmeerkruiser.nl

Grou heeft een eldorado aan vismogelijkheden Steeds meer sportvissers ontdekken in Grou de mooiste visstekken van Nederland. Bijvoorbeeld op één van de vele steigers aan de Pikmar of op de strekdam langs het PM-kanaal. En wat te denken van de makkelijk toegankelijke visvijvers in de kom van het dorp (ook voor mindervaliden geschikt) of vroeg in de ochtend langs de nog in nevelen gehulde poldersloten in de directe omgeving. Kristalhelder water, waarin veel ruis-/ rietvoorn en baars te vangen is. Bruisende watersportsfeer De bruisende watersportsfeer met het karakteristieke dorp op de achtergrond maakt je viservaring compleet. Of je nu komt voor die metersnoek, een nieuw karper PR, een unieke vliegviservaring struinend in de polders of ‘gewoon’ met de kinderen lekker relaxed langs de waterkant op alles wat voorbij zwemt. Het mooiste viswater vind je in Grou. Vispas of weekvergunning Bij Dierenspeciaalzaak “Jan en Japke” kun je terecht voor een weekvergunning. Voor wie er na een week geen genoeg van krijgt, is er de VISpas. Die krijg je door lid te worden van bijvoorbeeld HSV Idaarderadeel. Zo mag je het hele jaar door in bijna heel Nederland vissen en steun je de activiteiten van de hengelsportverenigingen zoals het uitzetten van jonge vis of de activiteiten die regelmatig worden georganiseerd voor jong tot oud. Trailerhellingen Kom je met je boot op een trailer dan zijn er in Grou twee ruime trailerhellingen: aan het begin van de Garde Jagerswei bij de brug of aan de Prinses Wilhelminastraat. Traileren kost je helemaal niets. Een mooi begin dus van een dagje succesvol snoekbaarzen op bijvoorbeeld het Prinses Margrietkanaal. Handige apps Ook handig: de VISplanner App van Sportvisserij Nederland. Check eenvoudig met je smartphone waar je mag vissen, waar de trailerhellingen zijn in Grou, de hengelsportzaak en meer. Zo wordt vissen in Grou nog leuker en wil je weten welke vis je hebt gevangen, dan is er de Vissengids App. Beide Apps zijn gratis te downloaden. Veel visplezier! HSV Idaarderadeel wenst je veel visplezier met uiteraard respect voor vis en omgeving. En vergeet niet een mooie foto te maken van je vangst om de vis daarna zo snel mogelijk weer terug te zetten. Want ook in Grou zijn we voor het principe van catch & release. Meer info? www.hsvidaarderadeel mijnhengelsportvereniging.nl  hsvidaarderadeel 41 Watersport

Grou, toegangspoort naar Nationaal Park De Alde Feanen Grou is een belangrijke toegangspoort naar Nationaal Park De Alde Feanen. Dit is een prachtig waterrijk gebied met een zeer afwisselend landschap. Met water in alle mogelijke variaties: van besloten petgaten, smalle vaarten tot open meren.

Geniet ook van de weidse uitzichten over uitgestrekte graslanden en wuivende rietvelden, of van de beschutting van de sprookjesachtige moerasbossen. Deze enorme landschappelijke variatie zorgt voor een rijke natuur: maar liefst meer dan 450 plantensoorten groeien hier en ruim honderd verschillende vogelsoorten broeden er elk jaar. Ook ree, vos, otter en boommarter voelen zich hier prima thuis. Ga mee op pad Eén van de mooiste manieren om dit waterrijk te verkennen is per boot. Zeilen op de open plassen, of toeren door de smalle vaarten en petgaten. Wie echt in alle rust wil genieten, huurt een elektrische fluisterboot of stapt in de kano. Ook voor de wandelaar en fietser is er genoeg te ontdekken. Gemarkeerde wandelroutes liggen vooral aan de oostkant van Nationaal Park De Alde Feanen. Voor de fietser is de pontjesroute ‘De 8 van Grou’ een echte aanrader. De route voert je via een aantal pontjes langs de mooiste plekken in het gebied. Activiteiten vanuit bezoekerscentrum Een prima startpunt voor een bezoek aan Nationaal Park De Alde Feanen is het bezoekerscentrum aan De Koaidyk 8a te Earnewâld. Bekijk de expositie over het gebied of bezoek met kinderen de doe- en beleeftuin of het Pettebosk. Vanuit het bezoekerscentrum worden veel excursies en activiteiten voor jong en oud georganiseerd. Ga eens mee met een vaarexcursie met de fluisterstille ‘Blaustirns’, die op zonne-energie vaart. Of ervaar de duisternis tijdens de volle maan tocht. Het bezoekerscentrum is van 1 april tot en met september dagelijks geopend van 10.00 tot 17.00 uur. De enthousiaste vrijwilligers aan de balie helpen je graag op weg! 43 Kinder- en jeugdactiviteiten Het bezoekerscentrum organiseert ook tal van leuke en interessante excursies en activiteiten voor kinderen. Van een uitdagende zwerftocht in de natuur tot braakballen pluizen of nestkastjes timmeren in het bezoekerscentrum. Ook kunnen de kinderen met een rugzak op pad en allerlei opdrachten uitvoeren. Doe je dit goed? Dan krijg je een certificaat voor Junior Boswachter van It Fryske Gea! Nationaal Park De Alde Feanen De Koaidyk 8a, Earnewâld Openingstijden 1 april t/m september dagelijks geopend van 10.00 tot 17.00 uur Meer informatie over het park en alle activiteiten is te vinden op www.np-aldefeanen.nl en te volgen via  nationaalparkdealdefeanen Watersport

Op zoek naar bijzondere dieren in Nationaal Park De Alde Feanen Je hoeft niet per se naar verre oorden om op zoek te gaan naar spannende dieren. Ook in Nationaal Park De Alde Feanen kun je met een beetje geluk (sporen van) heel bijzondere dieren vinden. Hou tijdens je bezoek je oren en ogen goed open en wie weet spot je één van de volgende bijzondere dieren. Aalscholver Deze super duiker kan minutenlang onder water blijven en tot wel 30 meter diep duiken! Heel handig, want de grote zwarte vogel is dol op vis. De aalscholver laat zijn verenpak vol water lopen. Zo blijft hij veel makkelijker onder water. Door zijn natte veren wordt hij zo zwaar, dat hij na het vissen niet direct goed kan vliegen. Je ziet de aalscholver dan ook vaak met zijn vleugels wijd uit op de oever of een paal staan om zijn veren te drogen. Ree Het grootste zoogdier in Nationaal Park De Alde Feanen is de ree. In de vroege ochtend of bij het vallen van de avond heb je de meeste kans om een ree te zien. Maar wees wel muisstil, want reeën hebben heel goede oren! 44 Zie je eentje met een gewei op de kop? Dan is het een mannetje. Misschien vind je wel de sporen van een ree in de modder of op een zandpad. Roerdomp De roerdomp is familie van de reiger. Hij houdt zich schuil in rietvelden en als je er één ziet heb je heel veel geluk! Door de bruinzwarte lengtestrepen op zijn verenpak valt ie nauwelijks op tussen het riet. Bij gevaar blijft ie stokstijf staan en strekt zich helemaal uit. Zo lijkt hij zelf net op een bosje riet! Je kunt de roerdomp in het voorjaar wel horen. Denk je dat je een misthoorn hoort, maar zie je geen boot? Dan is het vast de roerdomp die een partner zoekt… Otter Misschien wel het leukste dier van Nationaal Park De Alde Feanen: de otter. Maar het is ook het meest schuwe dier. Overdag ligt de otter ergens veilig verstopt te slapen en in het donker gaat hij op jacht naar vis.

Maar voor de echte natuurspeurder zijn er langs de waterkant wel sporen van otters te vinden. Misschien vind je ergens een afgekloven vis of poepjes vol met vissenschubben. Ooievaar Als de ooievaar zijn vleugels wijd uitspreidt is hij ruim 2 meter breed! Hoe breed ben jij als je je armen opzij doet? De ooievaar loopt graag in het grasland op zoek naar muizen, mollen en kikkers. Vooral rond Earnewâld leven veel ooievaars. Kijk in het voorjaar maar goed omhoog. Hij bouwt zijn grote nest vaak op een hoge paal of op het dak van een huis. Als pa of ma weer terugkomt op het nest, begroeten ze elkaar met een luid geklepper van de snavel. Dat betekent vast “Fijn dat je er weer bent!”. onder water kijken Wist je dat je ook zonder duikbril onder water kunt kijken? Zo kun je visjes en andere beestjes zien, zonder ze te vangen. Je hebt nodig: een lege plastic fles, doorzichtig plastic, elastiek en plakband. Stap 1 Snijd de onder kant van de fles. Stap 3 Maak het plastic vast met een elastiek en plak er flink wat plak band omheen, zodat het stevig blijft zitten. Ruim je al het plastic netjes op als je klaar bent? Zo blijft het water mooi schoon! Stap 2 Trek het plastic strak over de open onderkant van de fles. Stap 4 Ga naar de waterkant en duw je onderwaterkijker met de ‘dichtgeplakte’ onderkant in het water. Kijk door de opening boven in de fles naar beneden. Wat zie je allemaal? 45 Watersport

Pontjesroute een belevenis die je niet mag missen Voor wie de prachtige omgeving van Grou wil ontdekken en beleven, biedt de fietsroute De 8 van Grou volop mogelijkheden. De 8 van Grou is een prachtige fietsroute; het ene moment fiets je door het afwisselende waterrijke landschap van het Nationaal Park De Alde Feanen en het andere moment passeer je een schilderachtig dorpje. Om vervolgens, genietend van de natuur, verder te fietsen door weidse bloemrijke weilanden. 46

Het bijzondere aan deze fietsroute is dat je onderweg regelmatig bij een vaarwater komt, waar vrijwilligers klaar staan om je met de pont naar de overkant te varen. Varen met de pont geeft een extra dimensie aan je fietstocht. Een belevenis die je niet mag missen! De 8 van Grou telt ondertussen 12 pontjes en wordt ook wel de “pontjesroute” genoemd. Gids De 8 van Grou De 8 van Grou heeft een eigen fietsgids waarin de routes, ligging en vaartijden zijn beschreven. In de gids worden vier verschillende routes beschreven. Alle routes zijn goed te combineren, waar je ook begint. En ze starten en eindigen allemaal in Grou. Je kunt kiezen uit verschillende afstanden, variërend van 32 tot 65 kilometer. Elke route is op een kaart aangegeven inclusief de ligging van de pontjes. Plus een globale beschrijving en enkele bezienswaardigheden. De gids De 8 van Grou is te koop bij het InformatiePunt Grou en bij verschillende adressen aan de route. Rondje door De Alde Feanen Het Rondje door De Alde Feanen is één van de vier schitterende routes van De 8 van Grou. Start in Grou vanaf de Hellingshaven. Hier ligt de pont Gastvrij Grou waarmee je naar de overkant vaart om vervolgens via pont De Burd voet aan wal te zetten op dit prachtige gelijknamige eiland. Een aanrader vanwege de cultuurhistorie van het landschap, de vele (weide)vogels en een grote groep reeën. Fiets over het eiland naar pont De Snoekcbears. Vanaf deze pont heb je twee opties: via pont De Grietman naar De Veenhoop, Nij Beets, Aldeboarn, Akkrum en Grou. Of op naar Earnewâld met pont Hin & Wer en met pont De Oerhaal via Warten terug naar Grou. Pont De Snoekcbears en pont Gastvrij Grou Stichting Grou Aktief heef twee pontjes in eigendom. Fietspont Gastvrij Grou vaart tussen de Hellingshaven en de Seinpôlle. Pont De Snoekcbears vaart over De Grêft bij het eiland De Burd. De schippers op beide pontjes, allen vrijwilligers, zetten je graag over. Meer info? www.de8vangrou.nl  pontjesroute  @De8vanGrou. 47 fietsen & wandelen

Ferry route an experience not to be missed For those who want to explore and experience the beautiful surroundings of Grou, De 8 van Grou offers plenty of opportunities. De 8 van Grou is a wonderful bike trail; one moment you’re cycling through the varied watery landscape of the National Park De Alde Feanen and the next moment you are passing a picturesque village. You can then continue cycling through vast flowery meadows, enjoying the vibrant and diverse countryside. What makes this route so special, is that you will have to cross several waterways. Volunteer crews ferry you across the ditches and channels. The ferries give an extra dimension to your ride; an experience not to be missed! De 8 van Grou has 12 ferry crossings and is also called “de Pontjesroute”. Route Guide “De 8 van Grou” De 8 van Grou has its own information brochure, with routes, operating times and the locations (list of) the ferries timetables. In this brochure you will find four different routes. All routes combine well wherever you begin. And they all start and finish in Grou. You can choose from distances ranging from 32 to 65 kilometres. Each route is indicated on a map showing the location of the ferries, as well as a general description and some interesting sights. The Route Guide De 8 van Grou is on sale at the Tourist Office and at several addresses on route. Sales addresses can be found on www.de8vangrou.nl. Trip through De Alde Feanen A trip through De Alde Feanen is one of the four beautiful routes of De 8 van Grou. The route begins in Grou starting from the Hellingshaven. The ferry named Gastvrij Grou waits rigged and ready to bring you to the other side where you can embark on ferry De Burd which will transport you to the beautiful island with the same name as the ferry. This enchanting island is a highlight on your trip due to the natural history, diversity of meadow birds, marsh flowers and a large herd of deer. After this trip on De Burd you continue to the ferry De Snoekbears. From this you have two options: via ferry De Grietman to De Veenhoop, Nij Beets via Aldeboarn, Akkrum and Grou. Or to Earnewâld with the ferry Hin & Wer and ferry De Oerhaal via Warten back to Grou. More info? www.de8vangrou.nl  pontjesroute  De8vanGrou. 49 fietsen & wandelen

Pontinformatie en vaartijden 2019 Grou Pont Gastvrij 1 Vaart over de Rjochte Grou tussen Hellingshaven en Seinpôlle. Dagelijks van: 13 apr. t/m 4 jul. 10.00-18.00 uur, 5 jul. t/m 1 sept. 10.00-22.00 uur, 2 t/m 29 sept. 10.00-18.00 uur Tarief: € 1,00 | Kinderen < 12 jaar € 0,50 | 10-rittenkaart € 8,Voor het overzetten van groepen buiten de reguliere vaartijden: 06 29174926 Grou Pont De Burd 2 Vaart over het Prinses Margrietkanaal naar De Burd. Vaart het gehele jaar. ma. t/m do. wo. vr. za. zo.- en feestd. Tarief: € 1,60 | Voor info: 0566 623807 06.45-12.30, 13.30-18.30 en 19.30-00.00 uur 06.45-10.00, 11.15-12.30, 13.30-18.30 en 19.30-00.00 uur 06.45-12.30, 13.30-18.30 en 19.30-02.00 uur 08.00-12.30, 13.30-18.30 en 19.30-02.00 uur 08.00-12.30, 13.30-18.30 en 19.30-00.00 uur Sitebuorren Pont De Snoekcbears 3 Vaart over De Grêft tussen De Burd en Sitebuorren. Dagelijks van: 13 apr. t/m 29 sept. 10.00-18.00 uur Tarief: € 1,00 | Kinderen < 12 jaar € 0,50 | 10-rittenkaart € 8,Voor het overzetten van groepen buiten de reguliere vaartijden: 06 29174926 Hooidammen Pont De Grietman 4 Vaart over de Wide Ie/Grietmansrak tussen De Veenhoop en De Hooidammen. Dagelijks van: 1 apr. t/m 30 sept. 10.00-20.00 uur Tarief: € 1,50 Voor het overzetten van groepen buiten de reguliere vaartijden: 06 57991511 Suwâld Zonnepont Schalkediep 5 Vaart over het Prinses Margrietkanaal tussen Suwâld richting Garyp. Dagelijks van: 19 apr. t/m 29 sept. 10.00-18.00 uur Tarief: € 1,00 | 12-rittenkaart € 10,00 Voor het overzetten van groepen buiten de reguliere vaartijden: 06 12238522. Bij de pont is een theeschenkerij. Warten Zonnepont De Oerhaal 6 Vaart over het Prinses Margrietkanaal tussen Warten en Earnewâld. Dagelijks van: 19 apr. t/m 29 sept. 10.00-18.00 uur Tarief: € 1,00 | 10-rittenkaart € 7,50 Voor het overzetten van groepen buiten de reguliere vaartijden: 06 30788864 50

Earnewâld Pont Hin & Wer 7 Vaart over it Wiid in Earnewâld. 1 apr. t/m 6 jul. zo. t/m do. 10.00-18.00 uur, vr. en za. 10.00-21.00 uur, 7 jul. t/m 27 jul. zo. t/m do. 10.00-21.00 uur, vr. en za. 10.00-23.00 uur 28 jul. t/m 24 aug. zo. t/m zo. 09.00-23.00 uur 25 aug. t/m 29 aug. zo. t/m do. 10.00-21.00 uur, vr. en za. 10.00-23.00 uur 30 aug. t/m 31 okt. zo. t/m do. 10.00-18.00 uur vr. en za. 10.00-21.00 uur Tarief: € 1,00 | 10 rittenkaart € 7,00 | Voor info: 06 12142631 Nije Skou Pont Nije Skou 8 Vaart over it Deel, net buiten Akkrum. Dagelijks van: 1 apr. t/m 30 apr. 10.00-18.00 uur, 1 mei t/m 15 sept. 10.00-20.00 uur, 16 sept. t/m 15 okt. 10.00-18.00 uur Tarief: € 1,00 Bij de pont is een theeschenkerij. Voor info: www.nyeskou.nl | 06 57430693 of 0566-651533. Terherne Zonnepont Fietsa Versa 9 Vaart over het Prinses Margrietkanaal tussen Terherne en De Sneekerhof. Dagelijks van: 1 apr. t/m 31 mei, 10.00-18.00 uur, 1 jun. t/m 31 aug. 10.00-20.00 uur, 1 sept. t/m 15 okt. 10.00-18.00 uur Tarief: € 1,50 | Voor info: www.terhernsterveer.nl | 06 44152362 |  Terhernsterveer Nij Beets Pontje Jeltsje 10 Vaart over de Nieuwe Vaart. Zelfbediening Gehele jaar toegankelijk. Luinjeberd / Tjalleberd Fietspont De Deelen 11 Vaart over Hooivaart. Zelfbediening Gehele jaar toegankelijk. Wyns Pont De Wynser Oerset 12 Vaart over de Dokkumer Ee. Pasen tot 1 okt. za. en zo. 10.30-18.30 uur, 15 mei tot 15 sept. ma. t/m za. 13.00-17.30 uur Tarief: € 1,00 | Kinderen gratis Voor het overzetten van groepen buiten de reguliere vaartijden: 058-2561136.  de8vangrou.nl  pontjesroute fietsen & wandelen

De mooiste wandelroutes van Grou Tijdens een bezoek aan het historische pittoreske centrum van Grou kun je veel moois ontdekken. Trek je wandelschoenen aan en ga op ontdekkingsreis door de smalle, soms verscholen straatjes en steegjes van het oude centrum. Grou kent meerdere wandelroutes die je zelf of onder leiding van een gids kunt lopen. Informeer bij het InformatiePunt Grou en museum Hert fan Fryslân naar de wandelgidsen. Wandelingen met een routeboekje Wandelroute door Grou Deze wandeling start en eindigt bij het museum Hert fan Fryslân en neemt je mee door het oude Grou. In het boekje wordt naast de route, iedere bezienswaardigheid op een informatieve manier beschreven. De wandeling duurt ongeveer een uur, maar grote kans dat je onderweg ergens blijft plakken… Paad troch Grou De wandelroute in het boekje ‘Paad troch Grou’ voert langs 21 mooie, oude en soms monumentale panden. Er staat een plattegrond in met alle bezienswaardigheden en vele ‘nijsgjirrige’ weetjes. Het boekje is verkrijgbaar bij Bruna, InformatiePunt Grou en museum Hert fan Fryslân. Het boekje is verkrijgbaar bij Bruna, InformatiePunt Grou en museum Hert fan Fryslân. Fotowandeling door Grou Wandel door het centrum en ontdek het Grou van weleer. Op veel gevels, markante gebouwen en in oude straatjes in het centrum kom je ‘fotoborden’ tegen. De foto op dit bord laat zien hoe deze plek er vroeger uitzag en je kunt meer lezen over deze plek. Ook online kun je bekijken hoe het er vroeger in Grou uitzag. Ga hiervoor naar: www.dorpsarchiefgrou.nl/kaart 52 Fotowandeling

‘Verpozen’ in het Wilhelminapark voor jong en oud Puzzeltocht voor kinderen Wandelpuzzeltocht ‘Lytse Eeltsje’ Ga je mee terug in de tijd naar het Grou van 1810? Grou was toen een levendig handelsplaatsje aan de Pikmar. Ontdek waar de kleine Eeltsje Halbertsma woonde, naar school ging en speelde. De wandeling is geschikt voor kinderen vanaf ongeveer 7 tot 12 jaar, maar ook voor je ouders of begeleiders is het interessant! De puzzeltocht is verkrijgbaar bij het museum Hert fan Fryslân. Op pad met een gids Ga met één van de dorpsgidsen vanuit museum Hert fan Fryslân op stap en steek ondertussen veel op van de geschiedenis van Grou. Ook kan er, op afspraak, een kijkje genomen worden in het voormalige Raadhuis. Vanaf mei t/m augustus worden elke maand op de 1ste zaterdagmiddag (vertrek 14.00 uur) en 3de donderdagavond (vertrek 19.00 uur) dorpswandelingen georganiseerd. Kijk voor de data ook in de evenementenkalender. Maak een afspraak via 0566 62 40 99 of kijk op www.museumhertfanfryslan.nl. Of vraag het bij InformatiePunt Grou. De kosten zijn € 2,- per persoon (met een minimum van € 15,- per groep). 53 Een wandeling door het 120 jaar oude Wilhelminapark in ‘Roodbaardstijl’, mag zeker niet ontbreken. Vroeger kwamen hier al bewoners uit de stad ‘verpozen’. De ‘slingervijver’ met een prachtige brug als blikvanger. Mooie zichtlijnen, slingerende paden en doorkijkjes maken het park afwisselend. Het nieuwe Wilhelminapark is geïnspireerd op het oorspronkelijke 19de eeuwse ontwerp van Gerrit Vlaskamp. De vele dieren in het park hebben een grote aantrekkingskracht op jonge kinderen. Met de hertjes, pauwen, kippen, schapen, geitjes, konijnen en verschillende volièrevogels ben je gauw een uurtje zoet! Ook leuk om de dieren te volgen via  wilhelminaparkgrou. fietsen & wandelen

Langs kunst op straat Loop langs kunst in de openbare ruimte van Grou met de gratis app die de gemeente Leeuwarden, waar Grou onder valt, in samenwerking met Kunstwacht heeft ontwikkeld. De App bevat routebeschrijvingen en achtergrondinformatie over 13 Grouster kunstwerken en de maker. De kuiper de baanveger (brons 1991) De kuiper is bezig met het maken van een botervat. Het beeld is door de beide Halbertsmafabrieken aan de gemeente Boarnsterhim geschonken t.g.v. het 100-jarig bestaan. In de fabriek werd oorspronkelijk gestart met het maken van kuiphout voor botervaten.Het beeld staat aan de oostzijde van het Halbertsma’s Plein. 54 (brons 1991) Terwijl de baanveger de baan op het ijs veegt, onderbreekt hij zijn werk om een beloning in ontvangst te nemen. Dit beeld is bij het 50-jarig bestaan van de IJswegencentrale Idaarderadeel aan de Grouster bevolking geschonken.Het beeldje staat in de Hoofdstraat voor boekhandel Friso. skutsjemonument (brons 2001) Dit beeld herinnert aan het Skûtsjesilen, dat jaarlijks in Grou van start gaat. Op de sokkel staat: “Grou, it fûnemint fan it Skûtsjesilen”. Het beeld staat (binnenkort weer) bij de Hellingshaven.

drie Zeilers (brons 1988) Dit beeldje herinnert aan het 140-jarig bestaan van de Koninklijke Zeilvereniging Oostergoo. Zowel de jaarlijkse zeilwedstrijden als de jaarvergadering worden in Grou gehouden. Het beeldje staat aan het begin van de Nieuwe Kade, bij hotel Oostergoo. de leugenbank (brons 1986) Twee dorpsbewoners bespreken dagelijkse gebeurtenissen en slaan de manoeuvres van de watersporters gade. Dit beeld staat aan de Suderkade bij de ophaalbrug. in de Zon (steen 1987) Een liggend figuur, genietend van de zon. Dit beeld staat aan de Meersweg. Meer info? Filter op ‘Grou’ op: www.leeuwardeninbeelden.nl 55 fietsen & wandelen

Rondom Grou Waterfront, Prinses Margrietkanaal en Aquaduct Trek je wandelschoenen aan voor een wandeling rondom Grou. Verleg je focus van het oude dorp naar het water. wandelroute 1 2 Vanaf Hotel Oostergoo (aan de Nieuwe Kade) tot aan het Marit Bouwmeester Zeilcentrum Grou (Prinses Wilhelminastraat) kun je langs de waterkant over de steiger wandelen. Blijf je langs het water lopen, dan kom je bij het Prinses Margrietkanaal. Volg het Prinses Margrietkanaal langs de Prinses Beatrixweg en je komt op het wandelpad langs het kanaal. 3 Loop het wandelpad helemaal uit langs de sportvelden (hier of eerder afslaan kan ook, voor een kortere versie). Loop over het aquaduct van Grou (Akwadukt Mid-Fryslân) en ga rechtsaf het onverharde voetpad op. Dit voetpad loopt parallel aan het spoor. Loop dit voetpad uit tot aan het NS-station. Volg het trottoir en ga onder de A32 door en loop over de Stationsweg terug naar het dorp. tip van een local Voor een lange wandeling (van ongeveer 10 km) steek je de spoorwegovergang over voor ‘Een rondje Friens’. Wandel over het fietspad langs de Reinerswei richting Jirnsum. Over de brug bij Jirnsum ga je rechtsaf. Via een klaphek (sluiten) loop je de weilanden in richting Friens langs de meanderende ‘De Mûzel’. Vervolg je pad door Friens en loop door op de Beslingadyk, totdat die uitkomt op de Rijksweg/ Overijsselsestraatweg. Steek over naar het fietspad en loop (linksaf) richting Jirnsum. Op het kruispunt bij het café in Jirnsum ga je linksaf en loop je weer terug naar Grou. Natuurlijk kan dit rondje ook op de fiets! 56

Met pontje Gastvrij Grou naar Yn ’e lijte Steek vanaf de Hellingshaven met het pontje Gastvrij Grou (van 13 april t/m 29 september) over naar de Seinpôlle (bij restaurant De Vrijheid). Wandel vanaf de Seinpôlle richting de Garde Jagerswei (op Waterpark Yn ’e Lijte). Je komt langs restaurant Oan ’t wetter. Steek de brug over en loop via de Garde Jagerswei (met boten en boothuizen en nautische bedrijven) naar het Hoflân. Hier steek je over en loopt over het fietspad naar de J.W. de Visserwei. Steek de fietsbrug over (tip: blijf op de brug even stilstaan voor een blik op mooi Grou) en loop door tot de kruising met de Stationsweg. Ga linksaf en loop via de Stationsweg terug naar het dorp. Wandelnetwerk Informeer bij het InformatiePunt Grou naar de wandelmogelijkheden van het wandelnetwerk op basis van knooppunten. Dit is een vergelijkbaar netwerk als het fietsknopennetwerk. 57 fietsen & wandelen

In Grou met de hond Ook honden gaan kwispelen van Grou. Er zijn verschillende losloopterreinen en er is zelfs een hondenspeeltuin! Buiten de aangewezen losloop-gebieden moeten honden uiteraard aan de lijn. Achter de sportvelden van voetbalvereniging GAVC aan de Burstumerdyk is een losloop-terrein met hondenspeeltuin. Je kunt hier samen met je hond wandelen en sporten. Zo zijn er hindernissen, tunnels, slalompalen, balansblokken en boomstammen. Er kan ook lekker gegraven worden in de royale zandbak. Het wandelpad langs het Prinses Margrietkanaal is aangewezen losloop-terrein. Langs het Hôflân (ten noorden van Grou over de brug naar het Hôflân) is een strook grond met bomen en bosjes, waar honden vrij mogen rondrennen. Op de plattegrond achter in dit magazine zijn de losloop gebieden aangegeven. 59 fietsen & wandelen

60

Grou Grou Grou is van oudsher een dorp van vissers, schippers en boeren. Doorsneden met vaarten en havens en alleen te bereiken over het water. Een schiereiland met scheeps-werven, zeilmakerijen en andere watergebonden bedrijven. Met centraal als baken de Sint Piterkerk uit de 12de eeuw, genoemd naar de apostel Petrus, beschermheilige van vissers en schippers. Wandelend door de nauwe stegen en straatjes, met namen van havens en baaien van weleer, is het rijke historische karakter nog steeds volop te beleven. Ook was Grou ooit een bloeiend centrum van klokkenmakerijen. Het water rondom Grou en de geïsoleerde ligging heeft gezorgd voor prachtige verhalen en tradities. Het Skûtsjesilen bijvoorbeeld, dat traditioneel ieder jaar begint in Grou. Of het Sint Piterfeest, dat op 21 februari wordt gevierd, in plaats van Sinterklaas in december. Aan de geïsoleerde ligging van Grou kwam pas in 1842 een eind door de aanleg van een pad in westelijke richting. Grou wordt wel de bakermat van de Friese cultuur genoemd. Dit is te danken aan een bijdrage aan de Friese taal door de Grouster gebroeders Halbertsma. Het Fries volkslied bijvoorbeeld is geschreven door dokter Eeltsje Halbertsma. In het museum Hert fan Fryslân is veel informatie te vinden over deze markante broers. De unieke ligging van dit pittoreske dorp aan de Pikmar, het gezellige centrum met meer dan 50 winkels, de gezellige cafés en restaurants en prima sanitaire voorzieningen maken dat Grou tegenwoordig een druk bezochte watersportplaats is. Grou telt ca. 5700 inwoners. Grou is fan âlds in doarp fan fiskers, skippers en boeren. Trochsnien mei fearten en havens en allinnich te berikken oer it wetter. In skiereilân mei skipswerven, seilmakkerijen en oare oan wetter bûne bedriuwen. Mei sintraal as beaken de Sint Pitertsjerke út de 12de iuw, neamd nei de apostel Petrus, beskermhillige fan fiskers en skippers. Kuierjend troch de nauwe stegen en stritsjes mei nammen fan havens en baaien fan alearen is it rike histoaryske karakter noch altyd folop te belibjen. Ek wie Grou ea in bloeiend sintrum fan klokmakkerijen. It wetter rûnom Grou en de isolearde lizzing hat soarge foar prachtige ferhalen en tradysjes. It Skûtsjesilen bygelyks, dat tradisjoneel noch elk jier yn Grou begjint. Of it Sint Piterfeest, dat op 21 febrewaris fierd wurdt ynstee fan Sinteklaas yn desimber. Oan de isolearde lizzing fan Grou kaam earst yn 1842 in ein troch de oanlis fan in paad yn westlike rjochting. Faaks stie yn Grou de widze fan de Fryske Kultuer. Dit is te tankjen oan in bydrage oan de Fryske taal troch de Grouster bruorren Halbertsma. It Frysk Folksliet bygelyks is skreaun troch dokter Eeltsje Halbertsma. Yn it museum Hert fan Fryslân is in soad ynformaasje te finen oer dizze markante broers. De unike lizzing fan dit pittoreske doarp oan de Pikmar, in gesellich sintrum mei mear dan 50 winkels, gesellige kafees en restaurants, prima sanitêre foarsjennings, soargje derfoar dat Grou hjoed de dei in drok besocht wettersportplak is. Grou hat sawat 5700 ynwenners. 61 cultuur & historie

Grou Grou Grou was traditionally a village of fishermen, skippers and farmers. The village was a peninsula which could only be reached by water. Most businesses were connected to water: shipbuilding, sail making and other water related businesses. And central in the middle the 12th century St. Peter church named after apostle Peter, the patron saint of fishermen and boatmen. Walking through the alleys and narrow streets with names of harbours and bays of yesteryear, you can still feel the rich historical character of this place. Also Grou was once a famous and thriving village of clocks manufacturers. The surrounding water of Grou and the isolated situation has resulted in wonderful stories and traditions. For example “Skûtsjesilen” which starts in Grou every year in July or the “Sint Piterfeest” which is celebrated on the 21st of February instead of “Sinterklaas”. The celebration of Sinterklaas, common in the rest of the Netherlands, has never been celebrated in Grou. The isolated situation of Grou ended in 1842 because of the construction of the road in a westerly direction. Grou is known as the cradle of the Frisian culture. Thanks to a contribution by the brothers Halbertsma, born in Grou. The Frisian National Anthem, for example, has been written by Eeltsje Halbertsma. Information about this family can be found in the museum “Hert fan Fryslân”. The unique location of this picturesque village on the Pikmar with its cosy centre and more than 50 shops, bars and restaurants and excellent sanitary facilities ensure that Grou today is a popular water sports place. Grou has 5.700 inhabitants. Grou ist schon von alters her ein FischerSchiffer- und Bauerndorf, welches von kleinen Kanälen und Häfen durchkreuzt wurde, und nur über dem Wasserweg erreichbar war. Es liegt auf einer Halbinsel mit Schiffswerften, Segeltuchmachern und Betrieben die mit Wasser zu tun haben. Im Zentrum liegt die im 12.Jhd erbaute Sint Piter Kirche, die nach dem Apostel Petrus, dem Schutzherrn der Fischer und Schiffer, benannt ist. Wenn Sie durch die schmalen Stege und Straßen, die die Namen von Häfen und Buchten tragen flanieren, können Sie noch in vollen Zügen den historischen Charakter genießen. Da Grou von Wasser umgeben ist, und dadurch eine isolierte Lage hatte, entstanden wunderschöne Geschichten und Traditionen. Das “Skûtsjesilen”, das jedes Jahr in Grou von Start geht ist ein Beispiel hierfür. Auch das Sint Piter Fest, das am 21. Februar statt des Sinter Klaas Festes im Dezember, gefeiert wird, ist ein weiteres Beispiel. Erst 1842 wurde die isolierte Lage von Grou durch den Bau einer Straße beendet. Grou gilt als Wiege der Friesischen Kultur. Zu danken ist das an die enormen Beiträge zur friesischen Sprache durch die Gebrüder Halbertsma. So etwa wurde das Friesische Volkslied von Dr. Eeltsje Halbertsma geschrieben. Im Museum “Hert fan Fryslan” kann man viel Wissenswertes über diese beiden Brüder erfahren. Die einzigartige Lage dieses malerischen Dorfes am “Pikmar”, das gemütliche Zentrum mit mehr als 50 Geschäften, Cafés, Restaurants und guten sanitären Einrichtungen, machen Grou zu einem sehr gut besuchten Wassersportdorf. Grou hat ca. 5700 Einwohner. 62

Grou 格鲁 Traditionnellement Grou est un village de pêcheurs, de capitaines et d’agriculteurs, traversé de canaux et de ports, seulement accessible par l’eau. Un presqu’île avec des chantiers navals et des voileries et d’autres entreprises liés à l’eau. Avec l’église Sint Piter (Saint Pière) comme balise central. Cette église, qui date du 12ième siècle, est nommé d’apres l’apôtre Pière,le patron des pêcheurs et des capitaines. En faisant une promenade dans les petites rues, qui portent les noms des ports et des baies d’autrefois, on sent toujours très fort le caractère riche et historique. La position isolé de Grou a procréé des histoires et des traditions merveilleuses. Comme le Skûtsjesilen, l’événement de voile traditionnelle, qui commence toujours à Grou. Ou la fête de Sint Piter (Saint Pière), qu’on fête le 21 février au lieu de la fête de Sinterklaas (Saint Nicolas) en décembre. Seulement en 1842 la position isolé du village était fini à cause d’une voie d’accès pavé. Grou est classé le berceau de la culture frisonne. C’est grâce à la contribution à la langue frisonne par les frères Halbertsma qui sont nés et ont grandi à Grou. Par exemple les paroles de l’hymne de la Frise sont écrits par le docteur Eeltsje Halbertsma. Dans le musée “Hert fan Fryslân” se trouve beaucoup d’information sur ces frères. La situation géographique unique de ce village pittoresque, situé au lac Pikmar, son centre animé avec plus de 50 magasins, ses cafés et restaurants, ses bons équipements sanitaires contribuent au fait que Grou est souvent visité. Le village compte environ 5700 d’habitants. 格鲁在传统上是渔民、水手和农民的村庄。 与运河相交, 港 口只能通过水路到达。 格鲁有造船厂、帆船厂和其他与 河流相关的公司。 戈鲁镇的市中心是圣彼得教堂,可以追 溯到公元12世纪,以使徒彼得的名字命名。这座教堂几百年 来保护着渔民和船只。 漫步在狭窄的小巷和街道,你可以 看到港口和昔日的海湾,他们的名称都是从丰富的历史人 物得来的。 格鲁还曾经是繁华的钟表制造商的中心。 格鲁周围的河水把镇子孤立起来,他们从而有了精彩的 故事和传统。 比如说, Skûtsjesilen 帆船赛就是格鲁人民 每年必须举办的传统。 还有格鲁人在2月21日庆祝圣彼得 节 (圣尼古拉斯节),而不是每年的12月份。 最终因为 格鲁孤立于河边,位置偏远,只能在1842年建设了向西延 伸的道路。 格鲁被称为弗里斯兰文化的摇篮。 这得益于由浩博斯玛贵 族对弗里斯兰语作出的贡献。 弗里斯兰国歌的作者就是浩 博斯玛贵族博士。 Hert fan Fryslân 弗里斯兰中心博物馆有 很多关于这些伟大人物的信息。 格鲁镇坐落于匹克河边,在美丽的镇中心有50多个店铺, 舒适的酒吧和餐馆,具有良好的卫生条件,这风景如画的 村庄以及她独特的地理位置使现在的格鲁镇成为热门的水 上运动旅游胜地。 格鲁大约有 5700名居民。 63 cultuur & historie

Sint Piter, een feest om mee te maken Is het de broer van Sinterklaas, een overblijfsel van de Lentefeesten of is het Petrus de Beschermheilige van de Grouster vissers? Er gaan veel verhalen over Sint Piter. Logisch, want niemand weet precies wat de geschiedenis van Sint Piter is. Maar wat we wel weten is dat Sint Piter -en niet Sinterklaasieder jaar in februari naar Grou komt. Samen met zijn trouwe vriend Swarte Pyt. Normaal gesproken komt Sint Piter op de zaterdag voor 21 februari met de boot aan in Grou. Jong en oud staat dan op de Kade om hem samen met de burgemeester te begroeten. Er wordt volop gezongen met de Grouster brassband Apollo en al van verre is de Friese vlag op de Sint Pitertoren te zien. Na de ontvangst op het Halbertsma’s Plein, stapt Sint Piter op zijn Friese paard voor een feestelijke optocht door het dorp. Waarom Sint Piter alleen Grou bezoekt? Vroeger was de heilige Sint Petrus beschermheilige van de Grouster vissers. Hij had een aandeel in de Lentefeesten en gaf fruit en snoep aan de kinderen. Misschien is daarom de Sint Piterkerk in Grou gebouwd en vieren de kinderen 21 februari Sint Piterdag op school. 21 februari is ook de dag dat de heiligman vertrekt en door alle Grousters wordt uitgezwaaid. Vorig jaar vertrok hij in een luchtballon naar Spanje! In de tijd dat Sint Piter in het dorp is, is er van alles te doen voor iedereen. Zo is er op de dag van aankomst een reünie voor oud-Grousters: de Strûs-Yn. Een gezellige bijeenkomst waar ook Sint Piter en Swarte Pyt graag geziene gasten zijn. De kleinste kinderen kunnen op bezoek bij Sint Piter in de Sint Piterkerk waar hij en Swarte Pyt alle tijd voor hen hebben. Dat beiden zeer fotogeniek zijn, blijkt wel uit de vele foto’s en selfies die later op de diverse sociale media te zien zijn! Sint Piterfeest in Grou is bijgeschreven in de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland 64

Het Sint Pitermearke binnen één week maar liefst tien keer wordt opgevoerd? In 2018 het Sint Piterfeest is bijgeschreven op de lijst van Immaterieel Erfgoed en de ANBIstatus heeft gekregen?? Sint Piter een witte tabberd draagt? wist je dat? Deze Swarte Pyt een week eerder op de scholen komt om de komst van Sint Piter voor te bereiden? Hij in die week ook aanwezig is bij het sportieve kinderfeest ‘Swarte Pyt yn de sporthal’? Alle Sint Piterliedjes in het Fries worden gezongen? Sint Piter wordt bijgestaan door één Swarte Pyt? Dat er ieder jaar veel toeristen speciaal voor de aankomst van Sint Piter naar Grou komen? Meer informatie over het Sint Piterfeest is te vinden op www.sintpiter.nl 65 cultuur & historie

DE MANNEN VAN DEN BERG BARBIER EN MANNENMODE De Mannen van den Berg is een nieuwe barbier (herenkapper) en mannenmode zaak in Grou. Mannen kunnen bij ons terecht voor het barbiervakmanschap en trendy kledingmerken die echt uniek zijn in Noord-Nederland. Met twee barbierstoelen en vakkundige kappers is onze klant verzekerd van kwaliteit en persoonlijke aandacht. Ook adverteren of advertorial? Mail naar grouaktief@hotmail.com - Halbertsmaplein 10, Grou - 0566-769001 - - www.demannenvdberg.nl - info@demannenvdberg.nl -

Duik in de historie van Grou Onder de indruk van de Grouster historie en ben je op zoek naar de verhalen en mysteries achter al die mooie karakteristieke straatnamen, gevels en oude waterwegen? Dompel jezelf dan onder in - het vaak nog tastbare - verleden van Grou. Verhalen en vertelsels gebaseerd op geschreven bronnen en goed bewaarde archieven zoals het bodemarchief en het filmarchief over Grou. Of de bonte verzameling teksten en foto’s uit het archief van museum Hert fan Fryslân. Je vindt het op de website www.dorpsarchiefgrou.nl. Website als wegwijzer De rijkelijk met beeld en tekst gevulde website is een goede wegwijzer in het doolhof van historische informatie. Blader in het ‘fotoboek’ of maak een digitale wandeling door het dorp met foto’s uit lang vervlogen tijden. De website is ook een goede uitvalsbasis naar links van andere websites met allerlei archieven. Daarnaast is het erg leuk om de Grou Eartiids regelmatig te bezoeken. Deze pagina wordt namelijk voortdurend aangevuld met historisch materiaal. Kom eens langs In het dorp zelf kun je terecht bij de openbare lees- en werktafel van de werkgroep Dorpsarchief Grou (DAG) in het InformatiePunt Grou aan het Halbertsma’s Plein 12. De werkgroep DAG ontvangt ook graag nieuw materiaal. Mocht je nog oude foto’s, ansichtkaarten of documenten hebben over Grou, neem ze gerust mee. je bent van harte welkom! Dorpsarchief Grou Halbertsma’s Plein 12 dorpsarchiefgrou.nl  Grou Eartiids 67 cultuur & historie

De oude waterwegen en havens van Grou Grou is voor een groot deel omringd door water. Geen wonder dat water hier altijd een belangrijke rol heeft gespeeld en nog speelt. Nu is de watersport van grote betekenis voor het dorp, terwijl vroeger het vervoer over water de manier was om Grou te bereiken. Ook in het dorp waren tal van haventjes en waterwegen voor het vervoer in het dorp. Deze zijn grotendeels verdwenen of verkleind, nadat de auto zijn intrede had gedaan. Het is moeilijk voor te stellen dat in Grou alle verkeer over het water ging. Het dorp was slechts over één slechte weg bereikbaar, maar via het water had het hele goede verbindingen met alle belangrijke steden en dorpen. Een schouw was hier het ideale vervoermiddel. Het enige wat overgebleven is van de watertjes en haventjes, zijn de namen hiervan. 1. De Hellingshaven We beginnen bij de passantenhaven die de naam Hellingshaven heeft gekregen. De naam herinnert aan de scheepshelling van Ernst Wester. Later verplaatste hij zijn helling naar de overkant van het vaarwater De Grou (1918). Op de plaats van de oude helling kwam de machinefabriek van Van der Made en De Vries (later Volma en Stork). De haven liep vroeger helemaal door tot vlak bij de Sint Piter kerk. 2. De Hôfsgrêft De Hôfsgrêft is het straatje dat begint naast de kerk (vroeger kerkhof) en uitkomt bij de Nieuwe Kade. De boeren uit de wijde omgeving kwamen met Kaartje van Grou uit 1718 met alle vaarwateren rondom, van Schotanus à Sterringa hun bootjes naar de kerk. Deze gracht is al rond 1880 gedempt. 3. De Waachshaven De Waachshaven dankt haar naam aan de haven die vanuit De Grou het dorp inliep. Op het Halbertsma’s Plein heeft heel lang een waag gestaan. De boeren brachten hun zuivelproducten varend naar de waag. En de kooplieden voerden deze producten ook weer varend af, o.a. naar Engeland. De Waachshaven had haar functie aan het einde van de 19e eeuw verloren. Fryslân kreeg toen haar zuivelfabrieken en de melk ging rechtstreeks naar de fabriek en werd daar tot boter en kaas verwerkt. De waag was dus niet meer nodig. In 1889 werd De Waachshaven gedempt. In de huizen op de foto linksboven op deze pagina, woonde de gegoede stand. Deze huizen zijn allen voorzien van een fraaie dakkapel. ^ Tussen het grote huis rechts en de twee pakhuizen met puntdaken links liep vanaf De Grou de Hôfsgrêft richting kerk. De Nieuwe Kade was toen nog niet aangelegd. Deze werd in 1920 aangelegd. 4. De Gedempte Haven (vroeger de Ald Haven) De straat loopt grotendeels parallel met de Hoofdstraat en buigt dan af naar de Pikmar. Dit laatste stuk werd de Boerewâl genoemd. 68

De Waachshaven De Gedempte Haven De Boerenwâlshaven Ald Haven Deze haven werd veel gebruikt door de schouwen en kleine bootjes. De Doopsgezinde kerk had aan de achterkant een ingang, zodat de kerk ook varend was te bereiken. 4a De Grûndaam Het water de Grûndaam liep vanaf het Pikmeer linksaf dwars door het dorp naar de Baai en kwam zo weer uit in De Grou. Het water rechtdoor was de Ald Haven, dit water werd ook wel de Rozengracht genoemd. 5. De Boerenwâlshaven De haven werd vooral gebruikt door boeren om hun producten naar het dorp te brengen. Over deze haven liep een ‘Heechhout’. 6. De Baaishaven Via de ophaalbrug over de Baaishaven, het vaarwater door Grou, was “de Buorren” nu Hoofdstraat te bereiken. Dit water verbond de Baai met de Pikmar dat verderop Grûndaam heette. Het laatste stuk is er nog en heet nog de Grûndaam. In het dorp stond dus een boerderij. Op deze plaats is nu de Hema. Het grote huis op de achtergrond staat er nog steeds. Hierin is nu de Bruna gevestigd. 3) De Waachshaven De Baaishaven 2) De Hôfsgrêft 1) De Hellingshaven 6) De Baaishaven Dam 5) Boerenwâlshaven 4) De Gedempte Haven (vroeger Ald Haven) 4a) Grûndaam 69 cultuur & historie

Museum Hert fan Fryslân Leer Fryslân kennen, begin in Grou! Beleef de rijke historie van Grou en kom alles te weten over typisch Friese en Grouster thema’s in museum Hert fan Fryslân. Wetter yn it Hert Water is misschien wel het meest kenmerkende wat Fryslân te bieden heeft. Dat geldt zeker voor Grou, dat lange tijd alleen bereikbaar was over water. In de verrassende expositie ‘Wetter yn it Hert’ wordt dit thema dan ook van alle kanten belicht: skûtsjesilen, scheepsbouw, zeilmakerijen, turfwinning, watervogels, drinkwater, zwemmen, schaatsen, fierljeppen, waterrecreatie en schilderijen met zicht op Grou vanaf het water. Luister naar de vogelgeluiden en kijk naar foto’s en filmpjes van vroeger en nu. Voel je onderdeel van het prachtige Friese waterland. Behalve een replica van het beroemde Grouster Skûtsje, zijn ook Skipkes en foto’s en filmpjes van het historische jaarlijkse Skipkesilen te bewonderen. De gebroeders Halbertsma De gebroeders Halbertsma zijn de beroemdste inwoners van Grou. En dat is niet voor niks. Zo is Eeltje Halbertsma de schrijver is van het De 2 oudste skipkes ca. 1850 gebruikt voor het traditionele Skipkesilen in Grou Fries volkslied, dat in meerdere versies in het museum te beluisteren is. Joost, Eeltje en Tjalling zijn vooral bekend als de schrijvers van Friese gedichten, liedteksten en verhalen. Daarmee zorgden zij voor een opwaardering van de Friese taal. Het boek ’Rimen en Teltsjes’ (1871) wordt tot op de dag van vandaag nog verkocht. De vierde broer Binnert, was bakker en koopman. Zijn kleinzoon stichtte in 1891 de Halbertsma Houtfabriek, waar in de 20ste eeuw veel mensen uit Grou en omgeving werkten. De oude stoomfluit van de fabriek is in het museum te zien en te horen, evenals een inkijk in de historie van ‘it Houtsjefabryk’, waarvoor een expositie is ingericht. Kortom: de gebroeders Halbertsma De gebroeders Halbertsma 70

hebben markante sporen nagelaten in Grou, Fryslân en Nederland en met name ‘mister Friesland’, Joost Halbertsma, ook in Europa. Zijn collectie curiosa vormde in de 19de eeuw zelfs de basis voor wat nu het Fries Museum is. Pronkjen ‘Pronkjen’ omvat een fraaie collectie porselein, goud, zilver en textiel, vaak afkomstig uit schenkingen of in bruikleen van particulieren. Het legaat van Atje Gaastra was in 1956 zelfs de aanleiding om het museum - toen nog gemeentemuseum- te stichten. Architect Kropholler Omdat het museum gevestigd is op de benedenverdieping van het monumentale voormalige Raadhuis in Grou, is een kleine expositie ingericht over het werk van Alexander J. Kropholler (1881-1973), de architect van dit gebouw uit 1942. Ook bestaat de mogelijkheid om, op afspraak (0566-624099), een kijkje te nemen in de voormalige Raadzaal, die nog steeds dienst doet als trouwzaal. Sint Piter Grou is de enige plek in Nederland waar Sinterklaas niet komt, maar Sint Piter. In het museum is een kleine Sint Piterexpositie ingericht, met voor kinderen enkele Sint Piterspelletjes. Puzzeltocht en dorpswandeling, ook voor kinderen Speciaal voor kinderen van 7 – 12 jaar is er een puzzel-tocht ‘Lytse Eeltsje’. Deze tocht neemt je mee naar het Grou van 1810. Ook zijn er leuke opdrachten rond de ‘Kistjes en Kastjes van Joost Halbertsma’. Trouwens, ook voor de ouders interessant. Voor groepen is de dorpswandeling met gids een aanrader (op aanvraag 0566-624099). Zie ook de evenementenkalender. handige tip Het museum en de Commando-post BB-bunker hebben een combikaart, waarmee tegen gereduceerd tarief beide musea op een zelf gekozen moment bezocht kunnen worden. Wetterseal Museum Hert fan Fryslân (tevens Toeristisch Informatiepunt) Stationsweg 1, Grou Museum Hert fan Fryslân in het voormalige raadhuis in Grou Geopend woensdag t/m zondag van 13.30 - 17.00 uur Maand december gesloten T +31(0)566623911 / +31(0)566624099 info@museumhertfanfryslan.nl www.museumhertfanfryslan.nl  hertfanfryslan 71 cultuur & historie

De Bunker Commandopost Grou Wel eens in een echte bunker geweest uit de tijd van de Koude Oorlog? Het kan in Grou! De Bunker is namelijk de grootste Bescherming Bevolking Commandopost van Nederland mét museumstatus. Koude Oorlog De Commandopost van de voor malige Bescherming Bevolking - in de volksmond ‘de Bunker’ genoemd - vis midden jaren zestig van de vorige eeuw gebouwd. In de tijd van de Koude Oorlog die niet heel Nederland, maar de hele wereld in zijn greep hield. Uniek in Nederland De Bunker is uniek vanwege de vier aparte commandostructuren. Deze hadden als doel om de provincie te kunnen blijven besturen na een mogelijke atoomaanval op de vliegbasis Leeuwarden. De Bunker heeft een oppervlakte van 1100 m² groot en zó ingericht dat er 150 mensen twee weken lang konden leven en werken. Welkom in de jaren 60 Bezoek de Commandopost Grou en waan je in no-time terug in de jaren zestig van de vorige eeuw. Historische auto’s uit die tijd en zelfs een authentiek stuk Berlijnse Muur maken het plaatje helemaal compleet. Rondleiding Een rondleiding duurt een uur en om de toegangsprijs hoef je een bezoekje aan de Commandopost Grou niet te laten. Activiteiten & expositie 13 april komt “Keep Them Rolling” en 19 oktober komen “Na Oorlogse Legervoertuigen” langs. In november, 30 jaar na de val van de Berlijnse muur, is er een expositie te zien over “het leven achter de muur”. Openingstijden De Bunker is iedere 1ste zondag van de maand geopend van 11.00 tot 15.30 uur (behalve in december). En in juli en augustus ook op woensdag, donderdag en vrijdag van 13.00 tot 16.00 uur. Bezoekadres: Commandopost Grou, Burstumerdyk 1, Grou Kijk voor info op www.museumbeschermingbevolking.nl of  CopBBGrou handige tip Het museum Hert fan Fryslân en de BB-bunker hebben een combikaart, waarmee tegen gereduceerd tarief beide musea op een zelf gekozen moment bezocht kunnen worden. 72

Mineralogisch Museum Wist je dat er onder de grond een prachtig kleurenspel aanwezig is? Misschien niet meteen in de laag direct onder onze huizen en tuinen, maar iets dieper. Daar bevindt zich een schat aan mineralen en gesteenten met de mooiste kleuren en vormen! Het is ongelooflijk dat de natuur zoiets moois kan maken! En toch, de mooiste voorbeelden hiervan zijn in het museum te bewonderen. De mineralen en gesteenten nemen je mee in de fascinerende wereld onder onze voeten! Vitrines vol met prachtig gekleurde en zelfs fluoriderende mineralen, imposante bergkristallen, amethisten, pyriet, zwavel, en de mooiste woestijnrozen. Bewonder ook de stalactiet uit een druipsteengrot; de tere, holle stalactieten met hun kantachtige structuur zijn echte eyecatchers! Een nieuwe aanwinst steenstukjes vertelt over de vulkaan onder de Waddenzee. In het museum kun je uit boorkern Zuidwal 1 steenstukjes bekijken. Deze boring ging dwars door de vulkanische afzettingen van dé vulkaan onder de Waddenzee! Het Mineralogisch Museum biedt voor elk wat wils, voor jong en oud. De jongere bezoekers kunnen puzzelen in het zand of een speurtocht maken. De verzamelaar kan in de winkel terecht en voor de liefhebber is er ook een ruime keuze aan sieraden. Openingstijden In juli en augustus op dinsdag t/m zondag van 11.00 tot 17.00 uur. In september en oktober geopend op afspraak. Bezoekadres Leechlân 22, halverwege Grou en Warten. Voor meer informatie: www.mineralengrou.nl je bent van harte welkom! 73 cultuur & historie

VAKANTIE BOEK JE BIJ: Persoonlijk reisadvies voor al uw reizen Travel TELECOM NETWERKEN ALARMSYSTEMEN CAMERASYSTEMEN BRANDBEVEILIGING GLASVEZELNETWERKEN Travel4ureizen info@avai.nl - www.avai.nl T (+3 1) 566-84 01 40 www.travel4u.nl Ski4Uvakanties www.ski4u.nl Marjan Kamminga Telefoon 06-22227607 BBQ all-in pakket - 5 soorten vlees p.p. - Gesneden stokbrood - Opgemaakte salades - 3 soorten saus - Kruidenboter Per persoon 10,95 www.melkerson.nl Adriaan Raap Gedempte haven 5 - 0566 623763 info@raap.uw-slager.nl Hardhout… en hechttechniek... Raadhuisstraat 11, 9001 AG Grou AutoFirst Grou sterk in elk merk! Nailtra heeft altijd dé oplossing Betaalbaar onderhoud aan alle automerken- en typen Goed opgeleide monteurs Persoonlijke aandacht en advies U behoudt uw fabrieksgarantie AutoFirst Mobiliteitsgarantie bij pech onderweg Betrouwbare occasions www.nailtra.nl De Seize 5 | 9001 XT Grou | T. 0566653280 | autofi rst-grou.nl

De Vermaning, het best bewaarde geheim van Grou Centraal in de Hoofdstraat van Grou ligt de Doopsgezinde Vermaning (schuilkerk) van de gemeente Mid-Fryslân. Het is een prachtige schuilkerk, een rijksmonument, waar je zomaar aan voorbij loopt omdat de entree van de kerk er vanaf de straatzijde uitziet als van elk ander pand. Eenmaal binnen wacht een verrassing: een mooie ontvangstruimte en daarachter een prachtige kerk. Toonbeeld van een Doopsgezinde Vermaning. De achterkant van de kerk grenst aan de Gedempte Haven. Vroeger was dit een open vaarwater en de kerkgangers die per boot kwamen, konden hier afmeren en via de achteringang naar binnen gaan. enmaal binnen wacht een verrassing: een mooie ontvangstruimte en daarachter een prachtige kerk. Toonbeeld van een Doopsgezinde Vermaning. De achterkant van de kerk grenst aan de Gedempte Haven. Vroeger was dit een open vaarwater en de kerkgangers die per boot kwamen, konden hier afmeren en via de achteringang naar binnen gaan. Welkom Een ieder die de Vermaning wil bekijken kan dat doen in de zomermaanden, met Tjerkepaad. De kerk is dan op woensdag en zaterdag van 13.30 tot 17.00 uur open voor bezichtiging. Daarnaast ben je altijd welkom bij de wekelijkse diensten die op zondag om 10.00 uur beginnen. Na afloop is er tijd voor een kop koffie en een goed gesprek. Meer informatie vind je op onze website www.dgmidfryslan.doopsgezind.nl je bent van harte welkom! 75 cultuur & historie

De Sint Piterkerk, beeldbepalend voor Grou De beeldbepalende Sint Piterkerk in het hart van Grou is tussen 1120 en 1140 gebouwd. Toen de Rjochte Grou nog in verbinding stond met de Middelzee en het gebied nauwelijks bewoonbaar was door het moerassige veen en het hoge waterpeil. In een tijd dat het gebied eerst moest worden opgehoogd met klei voordat er veilig op gebouwd en gewoond kon worden. Dat gold ook voor de Sint Piter en omliggende bebouwing en verklaart het hoogteverschil tussen het gebied rondom de kerk en de rest van het dorp. Voor de bouw werden grote rode tufstenen gebruikt die vanuit Noord-Duitsland werden aangevoerd. Nu nog het mooist zichtbaar in de ronde buitenmuur aan de oostkant. In het begin van de 13e eeuw is de kerk een stukje verhoogd. De tufsteen was toen al vervangen door baksteen. Dit is het duidelijkst te zien aan de noordzijde. De kerk is gebouwd als Rooms Katholieke kerk. Na de reformatie in de zestiende eeuw is de kerk en kerkgemeenschap protestants geworden. De toren is rond 1430 los van de kerk gebouwd en rond 1520 “vastgezet” aan de kerk. Na de Tachtigjarige Oorlog is tussen 1648 en 1700 veel veranderd aan de kerk. Bijvoorbeeld de ramen in de zuidelijke muur die vervangen zijn door grote gotische ramen. Rechtspraak In Grou werd ook recht gesproken. Alleen gebeurde dit niet altijd op de daarvoor bedoelde plaatsen. Vaak was de herberg ‘het toneel’ van de rechtspraak en dat pikten de Friese Staten niet. Grietman Carel van Roorda werd hierop aangesproken en dat was de reden

dat het koorgedeelte van de kerk werd omgebouwd tot Rechthuis. Met op de verdieping de Rechtkamer en ondergronds de gevangenis in de duistere crypte uit de begintijd van de kerk. Rechtszittingen moesten destijds worden aangekondigd met klokkengelui. Vandaar dat Carel van Roorda het klokkentorentje op het koor liet bouwen. Uiteraard voorzien van z’n naam, wapen, wapenspreuk en het jaartal 1653. In het vaantje op het torentje zit nog altijd het Van Roorda familiewapen. Omstreeks 1832 verloor het Rechthuis z’n functie. Begraafplaats Het grasveld rondom de kerk was tot 1879 in gebruik als begraafplaats. In die tijd werden veel begraafplaatsen namelijk geruimd wegens hygiëne. De grafstenen werden in de vorm van puin gebruikt om toegangspaden naar boerderijen te verharden. In de muur van de Sint Piter staan nog altijd de rijnummers van de graven. Bijzondere verhalen Over de Sint Piterkerk zijn tal van bijzondere verhalen te vertellen. Over de laatste rustplaats van de gebroeders Halbertsma bijvoorbeeld. Of de slaapkamer van Sint Piter, de bijzondere zonnewijzer en de klokken. Nieuwsgierig? Ga dan tijdens de zomermaanden op woensdag- of zaterdagmiddag eens langs en vraag om een rondleiding. Een muzikale zomer in de Sint Piterkerk Het prachtige Van Dam orgel in de Sint Piterkerk zal de komende zomer al haar registers laten horen. De concertcommissie van de Sint Piter heeft een prachtige zomerserie samengesteld met gastorganisten uit het hele land. Op maandagavond 22 juli Carl Visser (Grou), op 29 juli Jos v.d. Kooy (Haarlem/Amsterdam Westerkerk), op 5 augustus Rien Donkersloot (Amersfoort) en op 12 augustus Matteo Imbruno (Amsterdam, oude kerk) zal het majestueuze orgel weer klinken. De orgelconcerten beginnen om 20.00 uur. Voor meer informatie www.carlvisser.nl je bent van harte welkom! 77 cultuur & historie

De Grouster, de online krant van Grou Al 20 jier (foar jo) yn ‘t spier! www.degrouster.nl Sinds 2000 Jong geleerd is oud gedaan Leer uw kind stap voor stap met geld omgaan Van Campen Dijkstra & Eelsingh v.o.f. Parkstraat 7 9001 AS GROU T (0566) 65 10 20 E info@vancampendijkstra.nl I www.vancampendijkstra.nl Open nu het JongWijs pakket 20 JAAR

Evenementen 2019 Voor actuele informatie zie www.grou.nl en www.degrouster.nl verderop meer info Maart 3 7 8 8 Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 11.00 – 15.30 uur Stifting Grou: âld-Grouster Sander Douma fertelt oer syn bernejierren yn Grou en syn wurk as arsjitekt, Hotel Oostergoo – 19.30 oere Fûgelwacht Grou: filmavond Hotel Oostergoo, aanvang 20.00 uur Pier 21 spilet ‘It wie op in simmerjûn’ mei Jan Arendz en Joke Tjalsma. Krite Grou, OSG Sevenwolden - 20.00 oere. www.kritegrou.nl 9 Merenloop Rabobank Wandeltocht, 18 en 28 km. www.merenloop.nl 9 K-Klasse Wintercup voor radiografischezeiljachten Marit Bouwmeester Zeilcentrum, aanvang 12.00 uur. www.kwvfrisia.nl 10 Merenloop hardlopen, verschillende afstanden 5-10-14 km en Kidsrun. www.merenloop.nl K-Klasse 10 NN Kampioenschap Micro Magic Marit Bouwmeester Zeilcentrum, van 11.00 – 15.30 uur. www.micro-magic.nl 15 Nationale Pannenkoekdag heel Grou bakt. Voor info www.pkngroujirnsum.nl 16 Benefietlezing door zeezeiler Henk de Velde, benefiet-lezing t.b.v. de Hansa-zeilers, Hotel Oostergoo – 20.00 uur 24 K-Klasse Wintercup voor radiografische zeiljachten Marit Bouwmeester Zeilcentrum, aanvang 12.00 uur. www.kwvfrisia.nl 26, 27 31 25 Samlersferiening Mid-Fryslân ruilen van postzegels en ansichtkaarten. Herberg Oer ’t Hout - 19.30 uur Himmelwike PBGrou start grote schoonmaakactie i.s.m. de gemeente Leeuwarden www.pbgrou.nl Jubileumconcert Shantykoor De Pikbroeken De Bierhalle, aanvang 15.00 uur. Roofvisdag Merenloop 79 evenementen

april 6 Roofvisdag HSV Idaarderadeel voor de jeugd vanaf 10 jaar. Leer alles over onderlijntjes, dropshotten, montages etc. En ga mee naar buiten om te trollen en vertikalen om de nodige (snoek-)baarzen te verschalken. Al het materiaal is aanwezig. Ook een geheel ingerichte roofvisboot. Locatie: kantine van Vos Catering, Garde Jagersweg. Info: www.hsvidaarderadeel.mijnhengelsportvereniging.nl of  hsvidaarderadeel 6 7 7 7 8 t/m 14 12, 13 & 14 12, 13 & 14 12 Voorjaarsconcert THC Oostergoo m.m.v. Hylke Tromp, Hotel Oostergoo 20.00 uur. Toegang gratis, aanmelden: thcoostergoo@ziggo.nl Voorjaarsconcert THC Oostergoo m.m.v. Hylke Tromp, Hotel Oostergoo 11.00 uur. Toegang gratis, aanmelden: thcoostergoo@ziggo.nl Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 11.00 – 15.30 uur Kofjekonsert mei Marcel Smit en Gerbrich van Dekken. Krite Grou, It Theehuis - 11.00 uur www.kritegrou.nl Nationale Museumweek informatie bij de Grouster musea Feestelijke Opening Watersportseizoen activiteiten en feestelijkheden. Zie voor het programma grouaktief.nl Voorjaarskermis tijdens Opening Watersportseizoen, drie dagen kermis in het centrum. 12, 13 13 Aankomst Zeilkoningin en hofdame met het Grouster Skûtsje aan de Nieuwe Kade bij Hotel Oostergoo en opening van het Watersportseizoen. www.grouaktief.nl Raften, SUPpen, kanoën of vlotbouwen voor de jeugd tot 15 jaar, strandje bij het zeilcentrum. Info www.herbergoerthout.nl Oer ’t Hout Rock Experience diverse rockband, mix van 70's en hedendaagse rockmuziek. Herberg Oer’t Hout, aanvang 20.30 uur. Info: herbergoerthout.nl 13 Start vaarseizoen Pontjesfietsroute De 8 van Grou (Gastvrij Grou en De Snoekcbears). www.de8vangrou.nl 13 Skipkesilen vanaf het strandje bij het Marit Bouwmeester Zeilcentrum strijden meer dan 60 Skipkes om de podiumplaatsen. www.kwvfrisia.nl 13 Dorpswandeling museum Hert fan Fryslân 14.00 uur. Opgave www.museumhertfanfryslan.nl 13 13 Bezichtiging Sint Piterkerk 13.30 – 17.00 uur Grouster Kust Suteltocht een behendigheidstocht in open zeilboten met ‘Postseksmiten’, ’Beamstekken’ en ‘Brijflessenfiskjen’. Organisatie: KWV Frisia, GWS en WSB Anja. Massastart 14.00 uur vanaf de Nieuwe Kade. Palaver om 13.30 uur in café d’ Oude Oost. 13 Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 11.00 – 15.30 uur. ‘Keep Them Rolling’: jeeps, vrachtauto ’s en andere legervoertuigen uit de Tweede Wereldoorlog staan op het terrein bij de bunker museumbeschermingbevolking.nl of  CopBBGrou. 14 SUPAway Grou SUP Tour & Lunch door NP De Alde Feanen, Marit Bouwmeester Zeilcentrum – 10.00 uur 14 Duckrace Nieuwe Kade, 14.00 uur. Info: grouaktief.nl 14 Opstapvaardag MS Markol vaarevenement voor mensen met een beperking. Vaar kosteloos mee op zondagmiddag tijdens Opening Watersportseizoen. Opgave info@msmarkol of 06 38143728. Zie voor locatie programma: grouaktief.nl 14 Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 11.00 – 15.30 uur 20 27 IVN De Lege Midden: april…kikkerdril?! Beleef- en Avonturentuin Súdfinne – 14.00 uur. Opgave: Reinie Piersma 0566 840503 Vrolijke Vrijmarkt op Koningsdag rond de Sint Piterkerk, van 10.00 – 15.00 uur 29 Samlersferiening Mid-Fryslân ruilen van postzegels en ansichtkaarten. Herberg Oer ’t Hout - 19.30 uur, info: marionheinis@hotmail.com MEI 4 Dorpswandeling Museum Hert fan Fryslân – 14.00 uur. Opgave www.museumhertfanfryslan.nl 4 Nationale Dodenherdenking 19.30 uur kranslegging bij het monument aan de Stationsweg. Aansluitend stille tocht naar de 80

Rondleiding raadhuis Statenjacht Friso SUPtour roofvisdag GWS Zeilen 4,5 5 8 begraafplaats met bloemlegging bij de graven van gevallen Grousters. De tocht eindigt om 20.45 uur in de Sint Piterkerk met een herdenkingsdienst. Voorjaarszeilwedstrijden voor alle Open Klassen Pikmar en Wide Ie, www.kwvfrisia.nl Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 11.00 – 15.30 uur Roofvisdag voor 65+ en de jeugd Het Nij Djip bij MFC Friesma State, van 10.00 – 11.30 uur voor 65+. Vanaf 15.00 – 16.30 uur voor de jeugd. Hengels en ander materiaal is aanwezig. Opgeven is niet nodig. Info:  hsvidaardeadeel 9 Frisia cupwedstrijden Pikmar – 19.30 uur. kwvfrisia.nl 11, 12 16, 23 11 Roeisloepenrace wedstrijd over een afstand van ruim 20 km met deelnemende teams uit alle windstreken. Waterhostel Oer ’t Hout – 12.00 uur. www.roeiracegrou.nl Nationale Molendag Frisia cupwedstrijden Pikmar – 19.30 uur. kwvfrisia.nl 25, 26 23 Dorpswandeling Museum Hert fan Fryslân 19.00 uur. Opgave: museumhertfanfryslan.nl. Museum is open. Vier De Alde Feanen - Fête de la Nature. Aantal ondernemers in en rondom NP De Alde Feanen organiseert allerlei activiteiten voor jong en oud. Info en programma www.np-aldefeanen.nl en  vierdealdefeanen. 1 Dorpswandeling Museum Hert fan Fryslân 14.00 uur. Opgave www.museumhertfanfryslan.nl 2 Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 11.00 – 15.30 uur 8, 9 & 10 6 Frisia cupwedstrijden Pikmar – 19.30 uur. kwvfrisia.nl Pinksterdriedaagse KWV Frisia hardzeilen met GWS Schouwen – 12 Voetsjollen – Valken – Lasers/Pico’s – 16m2 – Larken – Optimisten – Randmeren e.a., op Pikmar en Wide Ie. www.kwvfrisia.nl 12 Nationale Buitenspeeldag Info  speeltuinengrou. 13 Frisia cupwedstrijden Pikmar – 19.30 uur. kwvfrisia.nl 25 Feestelijke jubileumdag 125 jaar Statenjacht Friso Nieuwe Kade, van 11.00 – 18.00 uur met Iepen Frysk Kampioenskip KLOMPKESILEN (11.00 – 14.00 uur). www.klompkesilen.nl Vlootschouw met klassieke houten schepen op de Grou, afgenomen door de commissaris van de koning. Info www.kzvoostergoo.nl 26 Oud Hout Friesche Competitie Rond- en Platbodems met deelname van Tjotters - Friesche Jachten - Boeiers - GWS Schouwen op Pikmar en Wide Ie. www.kzvoostergoo.nl Juni 81 evenementen

15 IVN De Lege Midden: Slootjesdag Beleef- en Avonturentuin Súdfinne, 10.00 – 12.00 uur. Opgave A. Travaille 0566 651008 20 Dorpswandeling | Museum Hert fan Fryslân 19.00 uur. Opgave www.museumhertfanfryslan.nl. Museum is open. 20 Frisia cupwedstrijden Pikmar – 19.30 uur. kwvfrisia.nl 27 Rondleiding in het monumentale Raadhuis 19.00 uur. www.museumhertfanfryslan.nl. Museum Hert fan Fryslân is open. 27 Frisia cupwedstrijden Pikmar – 19.30 uur. kwvfrisia.nl 28 Zomerconcert door Brassband Apollo en de Koperkids | Carel van Roordastate www.apollo.nl Combi Noord Jeugdzeilwedstrijden www.kwvfrisia.nl Juli 3 4 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk 13.30 – 17.00 uur Frisia cupwedstrijden Pikmar – 19.30 uur. kwvfrisia.nl 6 Dorpswandeling Museum Hert fan Fryslân – 14.00 uur. Opgave: museumhertfanfryslan.nl 6 7 10 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk 13.30 – 17.00 uur Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 11.00 – 15.30 uur 11 Frisia cupwedstrijden Pikmar – 19.30 uur. kwvfrisia.nl 13 13, 14 17 17, 18 & 19 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk | 13.30 – 17.00 uur Regenboogevenement Pikmar en Wide Ie. kwvfrisia.nl 19 t/m 28 Skûtsjewike. Een week met nautische activiteiten, fietsen, varen, zeilen en genieten kijk voor het programma op www.skutsjwike.nl 19 Opening Skûtsjewike met Alles wat fart en Stormbaankampioenschap www.skutsjwike.nl 20 Splashtival veel muziek en leuke activiteiten, Zeilcentrum – 13.00 uur. Info:  splashtivalgrou 20 21 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk 13.30 – 17.00 uur PrikMar, foodfestival met foodtrucks Festivalterrein bij het Zeilcentrum, 12.00 – 22.00 uur 22 Nautische fiets- en vaartocht Een verrassende route van 25 km voor het hele gezin met een varende oversteek. Start tussen 16.00 en 19.00 uur op het Halbertsma’s Plein 22 Orgelconcert m.m.v. Carl Visser (Grou) een organist bespeelt het Van Dam-orgel in de Sint Piterkerk 20.00 uur. Info www.carlvisser.nl 23 Praamzeilen voor teams deelname voor bedrijven, vriendengroepen, buren enz. Start Halbertsma’s Plein – 15.00 uur. 23 Muzikale praamvaartocht tocht met pramen en muzikale omlijsting op de Pikmar. Aanvang 19.00 uur 23 23, 24 & 25 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk 13.30 – 17.00 uur 24 24 24, 25 & 26 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk 13.30 – 17.00 uur Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 13.00 – 16.00 uur 18 Dorpswandeling Museum Hert fan Fryslân 19.00 uur. Opgave www.museumhertfanfryslan.nl. Museum is open. 25 25 Terrassenavond met straattheater en muziek centrum vanaf 20.00 uur Opstapvaardagen MS Markol vaarevenement voor mensen met een beperking. Vaar kosteloos mee van 13.00 – 16.00 uur, Markolsteiger aan de Oedsmawei. Opgave info@msmarkol of 06 38143728 Sloepentocht met muziek acts. Afvaart om 19.15 uur aan de Suderkade Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk 13.30 – 17.00 uur Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 13.00 – 16.00 uur Rondleiding in het monumentale Raadhuis 19.00 uur. www.museumhertfanfryslan.nl. Museum Hert fan Fryslân is open. SKS Skûtsjebestjoersilen wedstrijdzeilen tussen besturen van de SKS-skûtsjes om de felbegeerde SKûtsjewike KWV Frisia Matchrace-bokaal. kwvfrisia.nl 82

MS Markol opstapdagen openluchtspel Freerk Siekmans SKS Skûtsjesilen prikmar Dorpswandeling 26 Opening SKS Skûtsjesilen 2019 ’s Avonds is de loting op het Halbertsma’s Plein met een optreden van shantykoor De Pikbroeken. 27 27 Start SKS Skûtsjesilen start 14.00 uur op de Pikmar. www.skutsjesilen.nl Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk 13.30 – 17.00 uur 28 Schippersdienst kerkdienst met een maritiem karakter, Doopsgezinde kerk – 10.00 uur 28 Simmerdei feestelijke afsluiting van de Skûtsjewike met kraampjes en vertier van 11.00 – 17.00 uur. www.grouaktief.nl 29 Orgelconcert m.m.v. Jos v.d. Kooy (Haarlem, Amsterdam-Westerkerk), een gastorganist bespeelt het Van Dam-orgel in de Sint Piterkerk - 20.00 uur. Info www.carlvisser.nl 31 Museum COP BB-bunker Grou, Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 13.00 – 16.00 uur 31 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk | 13.30 – 17.00 uur augustus 1, 2 Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 13.00 – 16.00 uur 3 Dorpswandeling Museum Hert fan Fryslân – 14.00 uur. Opgave www.museumhertfanfryslan.nl 3 4 5 Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 11.00 – 15.30 uur Orgelconcert m.m.v. Rien Donkersloot (Amersfoort), een gast-organist bespeelt het Van Dam-orgel in de Sint Piterkerk - 20.00 uur. Info www.carlvisser.nl 7 7, 8 &9 10 12 Orgelconcerten Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk 13.30 – 17.00 uur Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 13.00 – 16.00 uur Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk 13.30 – 17.00 uur Orgelconcert m.m.v. organist Matteo Imbruno (Amsterdam-oude kerk), een gast-organist bespeelt het Van Dam-orgel in de Sint Piterkerk – 20.00 uur. Info www.carlvisser.nl 14 14, 15 & 16 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk 13.30 – 17.00 uur Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 13.00 – 16.00 uur 17, 21 15 Dorpswandeling Museum Hert fan Fryslân – 19.00 uur. Opgave www.museumhertfanfryslan.nl. Museum is open. Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk 13.30 – 17.00 uur 22 23, 24 & 25 24, 28 Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk 13.30 – 17.00 uur Rondleiding in het monumentale Raadhuis 19.00 uur. www.museumhertfanfryslan.nl. Museum Hert fan Fryslân is open. Openluchtspel ‘Freerk Siekmans, fisker en fûgelflapper’ Wilhelminapark – 20.00 uur Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk 13.30 – 17.00 uur 30, 31 31 29 Frisia cupwedstrijden Pikmar – 19.00 uur. kwvfrisia.nl Openluchtspel ‘Freerk Siekmans, fisker en fûgelflapper’ Wilhelminapark – 20.00 uur Bezichtiging Sint Piterkerk en Doopsgezinde kerk 13.30 – 17.00 uur 83 evenementen

2e bachdag KampioenschappenGWS Zeilen bunker september 1 1 Openluchtspel ‘Freerk Siekmans, fisker en fûgelflapper’ Wilhelminapark – 20.00 uur Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 11.00 – 15.30 uur 6 t/m 9 7 5 Frisia cupwedstrijden Pikmar – 19.00 uur. kwvfrisia.nl Grouster Merke, dorpsfeest. Zie voor programma www.fffgrou.nl Bezichtiging Sint Piterkerk 13.30 – 17.00 uur 7 Skipkesilen vanaf het strandje bij het Marit Bouwmeester Zeilcentrum strijden meer dan 60 Skipkes om de podiumplaatsen. www.kwvfrisia.nl 7, 8 Hardzeildagen Merkewedstrijden op Pikmar en Wide Ie. www.kwvfrisia.nl 14 Open Monumentendag o.a. vanuit museum Hert fan Fryslân een rondleiding in het monumentale Raadhuis – 11.00 en 14.00 uur. www.museumhertfanfryslan.nl. 14 14, 15 20 Bezichtiging Sint Piterkerk 13.30 – 17.00 uur GWS-kampioenschappen en Valken-evenement voor GWS Schouwen – 12-voetsjollen – Valken – Lasers/Piko’s – 16 m2 – Larken – Optimisten – Randmeren. Pikmar en Wide Ie. grouwsterwatersport.nl 21, 21 21 Jiergearkomste (20.00 oere) Krite Grou mei nei it skoft (21.00 oere) film fan de revu ‘Bylden fan de bruorren Halbertsma’, opfierd yn 2000. Hotel Oostergoo, 20.00 oere. Info: www.kritegrou.nl Jeugdzeilen GWS www.grouwsterwatersport.nl/jeugdzeilen Karpervissen voor jong en oud in het Nij Djip vanaf 14.00 uur. Info:  hsvidaarderdeel 5, 6 6 6 28 BACH-dag | vanaf het middaguur, verspreid over het dorp, klinkt de muziek van Bach op de meest uiteenlopende locaties en in verrassende samenstellingen. Met als afsluiting het Bach-concert in de Sint Piterkerk. Info: www.sintpiterconcerten.nl of www.carlvisser.nl 29 Laatste vaardag Pontjesfietsroute De 8 van Grou (Gastvrij Grou en De Snoekcbears), www.de8vangrou.nl oktober SplashSailing Tour Vaarwelkom, Pikmar en Wide Ie. WV De Meeuwen i.s.m. KWV Frisia Frisian SUP Marathon start in Grou en finish in Leeuwarden Museum COP BB-bunker Grou | Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 11.00 – 15.30 uur 12 Grouster Zeilmarathon prestatietocht van 42 km met open zeilboten. Info: grousterzeilmarathon.nl 19 Roofvisdag voor de jeugd Frisia terrein. Info  hvsidaarderadeel 19 Museum COP BB-bunker Grou Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 11.00 – 15.30 uur. ‘Naoorlogse Militaire Legervoertuigen’ staan op het terrein bij de bunker en kunnen worden bezichtigd. ww.museumbeschermingbevolking.nl of  CopBBGrou. 20 Museum COP BB-bunker Grou | Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 11.00 – 15.30 uur. 24 Bernefoarstelling Hymp Hamp Jeugdteater oer Tante Jellebel. Krite Grou, Hotel Oostergoo - 14.00 oere. www.kritegrou.nl 25 J&M Teaterwurk spilet ‘De man fan dyn libben’ Krite Grou, Hotel Oostergoo - 20.00 oere. www.kritegrou.nl 84

Frisian SUP MarathoN Grouster Zeilmarathon Naoorlogse Militaire Legervoertuigen november 2 Grouster Nachtkuier, een unieke wandeling van 10 km mét entertainment door en langs bijzondere locaties voor een goed doel, Halbertsma’s Plein, start 20.00 uur. www.degrousternachtkuier.nl 3 11 22 Museum COP BB-bunker Grou | Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 11.00 – 15.30 uur Sint Maartenoptocht m.m.v. brassband Apollo ‘Taal op it Spoar’ muzykteater mei Leny Dijkstra en Hiske Oosterwijk. It stik draait om de Grouster komponist Cees Bijlstra. Muzikale begelieding: Addy Scheele en Anke Piersma. Krite Grou, Hotel Oostergoo - 20.00 oere. www.kritegrou.nl 24 Concert met o.a. het requiem van J. Rutter door een projectkoor een ensemble, Carl Visser op orgel, en een sopraan. O.l.v. Mannes Hofsink, Sint Piterkerk – 16.00 uur december 7, 8 8 15 23 Proef Grou Halbertsma’s Plein, vanaf 15.00 uur www.grou.nl Museum COP BB-bunker Grou expositie de Koude Oorlog, Burstumerdyk 1, open voor bezichtiging, 11.00 – 15.30 uur RUG (Rjochtstreeks Ut Grou) mei nijsgjirrige gasten. Gasthear Freark Smink. Krite Grou, it Theehuis - 11.00 oere. www.kritegrou.nl Kerst Sing In | Sint Piterkerk, 19.00 – 21.30 uur, in 3 sessies meezingen met het koor ‘Dames Akkoord’. Rond de kerk zijn activiteiten voor een goed doel. 25 Brassband Apollo | kerstrondgang op diverse plaatsen in Grou januari 2020 1 Nieuwjaarsduik strandje Zeilcentrum. www.nieuwjaarsduikgrou.nl Nieuwjaarsduik 85 Kerst Sing In Proef Grou Taal op it spoar evenementen

Exposities 2019 Halbertsma houtfabriek Museum Hert fan Fryslân 2018 Stationsweg 1, Grou. Voor openingstijden en info: www.museumhertfanfryslân.nl 16 februari t/m 1 december In het museum vind je exposities over: ‘Water in en om Grou’ Water voor mens en natuur, waterbeheer en watersport, skûtsjesilen, zeilen, schaatsen, met ook films, foto ’s en attributen. Sint Piter ‘De gebroeders Halbertsma’ Joost, Eeltje en Tjalling als schrijvers (o.a. van het Fries volkslied), vertellers en onderzoekers en Binnert als handelsman. ‘Halbertsma Hou(d)t van Grou’ De historie van de Halbertsma houtfabriek. ‘Sint Piter’ Het verhaal en de historie van Sint Piter met o.a. filmpjes en spelletjes. ‘Pronkjen’ Een collectie goud, zilver, porselein en textiel. Nieuw dit jaar: ‘Gaastra: meer dan alleen kleding’ . JOOST ‘Kropholler’ De architect van het voormalige Raadhuis, waarin het museum is gevestigd met enkele keren per jaar een rondleiding door het gebouw en de fraaie Raadzaal. ‘Lytse Eeltsje’ en ‘Het Notitieboek van Joost Halbertsma’ Jeugdprojecten voor kinderen van 7 – 12 jaar. 86 Museum Bescherming Bevolking Burstumerdyk 1, Grou. Voor openingstijden en info: www.museumbeschermingbevolking.nl november Expositie ‘Het leven achter de muur’ In november zal een expositie te zien zijn over ‘Het leven achter de muur’. 30 jaar geleden, op 9 november, viel de Berlijnse muur, waardoor Oost- en West-Duitsland na vele jaren weer één natie werden. De expositie zal de moeilijke en vaak gevaarlijke tijd in de DDR belichten. In West-Duitsland een wereld van glamour en vrijheid, in Oost-Duitsland vaak armoede en onderdrukking. Het lied van het Klein Orkest ‘Over de muur’ belicht op een hele treffende manier de grote tegenstellingen. De expositie zal zowel binnen als buiten het bunkercomplex te zien zijn. museum bescherming bevolking

handwerkcafé grou e.o. Het Handwerk-café is een ontmoetingsplek voor iedereen met liefde voor handwerken, van beginners tot gevorderden, van jong tot oud, iedereen is van harte welkom. Haken, breien, borduren, alles is mogelijk. Loop eens binnen, iedere maandagmiddag van 14.00 – 16.00 uur in restaurant in MFC Friesma State, of iedere eerste zaterdag van de maand van 10.00 – 12.00 uur. Voor meer  infohaakgroepgrou bridge en klaverjassen Half september 2019 – half april 2020 Klaverjascompetitie klaverjasclub “Oan’e Mar” op donderdagavond in De Bierhalle. Aanvang 20.00 uur. Nieuwe deelnemers welkom. dbieb digivaardig Oefenen met de computer Wil je graag meer met de computer doen, maar weet je niet goed hoe het werkt? Iedereen die beter wil leren werken met de computer kan op donderdag-middag (doorlopend) van 13.30 - 15.30 uur in dbieb in Grou terecht. Deelname is gratis. Aanmelden via www.dbieb.nl of aan de balie. repair café grou Zit je met een kapotte rits of een defect apparaat, maar weet je niet hoe je dit moet repareren? Kom dan naar het Repair Café. Daar staan vrijwillige reparatiedeskundigen voor je klaar om je kleding, elektrische apparaten, speelgoed, fietsen, meubels, etc., te repareren. Met of zonder jouw hulp en tegen een vrijwillige bijdrage. Door spullen langer te gebruiken, help je niet alleen het milieu. Je leert ook om eenvoudige reparaties zelf uit te voeren. Scheelt weer in de portemonnee en soms is het makkelijker dan je denkt! Je kunt gewoon binnenlopen. Elke 3e woensdag van de maand van 13.30 tot 16.30 uur in de Kringloopwinkel aan de Muldyk 3. Kijk voor meer informatie: www.stichtinggroengrou.nl Bridgedrives bridgeclub “BC Grou” op maandag-avond in het Theehuis. Er worden 4 competities gespeeld van 6 of 7 avonden. Aanvang 20.00 uur. Nieuwe deelnemers welkom. Oktober 2019 Bridge voor beginners en een opfriscursus dat kan bij Bridgeclub “BC Grou”. Informatie: jvoosten@wxs.nl, tel. 06-53938771. Half september 2019 – half april 2020 Bridgedrives bridgeclub BZRT op woensdagmiddag in het Chinees Restaurant Kota Radja. Aanvang 13.30 uur. Er worden 4 competities gespeeld van 6 en/of 7 rondes. Er wordt gespeeld in een A en B lijn. Nieuwe deelnemers zijn van harte welkom. Informatie: G. de Vries, tel. 0566 622796. Bingo De UVV organiseert iedere laatste donderdagmiddag van de maand een leuke Bingo voor 55+ in het restaurant van MFC Friesma State, aanvang 14.30 uur. Iedereen is van harte welkom, er zijn leuke prijzen te winnen. Deelname kost € 3,- inclusief koffie/thee. 87 in grou to do evenementen

49ste Merenloop De wandel- en hardloopvoorjaarsklassieker van Nederland Wandelen en hardlopen in de waterrijke omgeving van Grou met het sfeervolle centrum als start- en finishplek. Dat is de Merenloop. Hét wandel- en hardloop evenement waar atletisch Nederland het hele jaar al naar uitkijkt. Volgens kenners mag de Merenloop niet ontbreken op je wandel- of hardloop bucketlist. Zaterdag 9 maart De Rabobank Wandeltocht gaat zater- dagmorgen 9 maart van start. Met muziek bij start en finish. De tocht voert je langs de mooiste plekken en natuur in en rond Grou. Langs en zelfs óver het water, want de route (18 en 28 km) loopt ook dit jaar voor een deel over het prachtige eiland ‘De Burd’. Beide afstanden eindigen in Grou, waar je door de organisatie verwelkomd wordt met een welverdiende ambachtelijke kop snert. Zondag 10 maart De 1.1 en de 2.5 km Kidsrun (4 tot 12 jaar) De “Kinderopvang Friesland” kidsloop start traditioneel na de gezamenlijke muzikale warming-up. Altijd weer een prachtig gezicht. En na de finish: trotse koppies (niet alleen van de kids), een medaille en een lekkere verrassing toe. Vind je het leuk om met je leeftijdsgenoten mee te doen aan een heuse hardloopwedstrijd, dan kun je meedoen aan de 2.5 km Jeugdloop. Voor de nummers één, twee en drie staat er per afstand een beker klaar. Daarna de hardloopschoenen uit en de springkussens op! De 5 of 10 km Merenloop (vanaf 12 jaar) De Merenloop is een trimloop over 5, 10 of 14 km. Bij de 5 en 10 km is het parcours voor het grootste gedeelte verhard. De grootste obstakels van de 14 worden je op deze afstand bespaard. ‘De Tien’ is de klassieke Merenloop in het klein. Inclusief een klein stukje onverhard voor het echte Merenloopgevoel. Daarna moet je het aquaduct voor de tweede keer bedwingen. De 14 km Merenloop (‘De Bikkel’ vanaf 12 jaar) Voor de echte bikkels is er de 14 km trimloop of wedstrijd. Deze voorjaarsklassieker gaat langs het PM kanaal richting het aquaduct. Heb je dit pittige hoogteverschil doorstaan dan verandert het wegdek in een onverhard parcours met de nodige obstakels. Probeer dan je ritme maar eens vast te houden. Daarna terug over de polderdijk en langs het kanaal om voor de tweede keer het aquaduct te bedwingen. Het laatste stuk verhard brengt je terug naar Grou waar de finish en de voldoening liggen te wachten. TOT ZIENS OP 9 EN 10 MAART IN GROU! 2020 is een jubileumjaar de 50ste EDITIE van de MERENLOOP. Dit belooft een groot spektakel te worden. Noteer alvast 7 en 8 maart 2020 in je agenda. Kijk voor starttijden, info en inschrijven op www.merenloop.nl en op  merenloop 88

Winterzeilen met de K-klasse in Grou Zaterdag 9 en Zondag 24 maart 2019 Vanaf januari worden in Grou al weer de eerste wedstrijden gezeild met misschien wel de mooiste boten onder de radiografische zeiljachten: de K-klasse. Een K-jacht is een schitterend gelijnd zeiljacht van 1.90 meter lang dat op afstand wordt bestuurd. Van kiel tot mast meet het schip 2.95 meter en met een zeiloppervlak van bijna één meter staat de K-Klasse garant voor een spectaculaire strijd op het water. En niet te vergeten: perfect te volgen vanaf de wal. Gewoon, naast de beste stuurlui… De K-klasse ontstond 20 jaar geleden en intussen zijn er meer dan 500 schepen gebouwd. De klassieke lijnen en het perfecte zeilgedrag hebben gezorgd voor een grote schare liefhebbers. De eenheidsklasse kent zo’n 63 meetpunten waar ieder jacht aan moet voldoen. Alle schepen zijn dus in principe gelijk. Het komt dan ook echt aan op het trim- en wedstrijdinzicht van de stuurman. Voor de K-Klasse Wintercup wordt er om de 14 dagen op zaterdagof zondagmiddag gezeild in de haven bij het Zeilcentrum Grou. Een prima keus want de haven is mooi overzichtelijk en na de wedstrijden kunnen zeilers en publiek heerlijk op temperatuur komen bij restaurant Meet & Eat in het Zeilcentrum. Zaterdag 10 maart 2019 Noord-Nederlands Kampioenschap Micro Magic Grou is dit voorjaar hét centrum voor de Micro Magic zeilklasse. In maart wordt hier namelijk het Noord-Nederlands Kampioenschap georganiseerd. De Micro Magic zeilklasse is één van de grootste radiografische zeilklassen ter wereld, met alleen al in Nederland zo’n 2.800 zeilnummers. De klasse is vergelijkbaar met de modelboten van het Skipkesilen in Grou, maar dan op afstand bestuurbaar. Een Micro Magic is 53 cm lang en het is een geweldige boot om spannende wedstrijden mee te zeilen. En dat gebeurt dus op zondag 10 maart vanaf 11.00 tot ca. 15.30 uur in de havenkom bij het Zeilcentrum Grou. Meer info is te vinden op de website van de landelijke vereniging www.micro-magic.nl 89 evenementen

watersportseizoen Spetterende opening welkom in grou! Vrijdag 12, zaterdag 13 en zondag 14 april viert Grou de Opening van het Watersportseizoen met een weekend vol activiteiten. In het centrum, op de kades en op het water! ZAterdag 12 t/m Zondag 14 april 2019 Vrijdagavond meert de nieuwe Sylkeninginne en hofdame met het Grouster Skûtsje aan bij Hotel Oostergoo, onder begeleiding van jeugdzeilers van KWV Frisia, sloeproeiers en Suppers. Samen met wethouder De Haan opent de Sylkeninginne het Watersportseizoen. Na de opening volgt een knallend optreden van Lady’s Hardware; een percussiegroep van enthousiaste, stoere vrouwen. Of geniet van livemuziek in de horeca. 90

Voorjaarskermis Het hele weekend Voorjaarskermis met topattracties voor iedereen. Deze kermis mag je niet missen. Actie(f) op het water Activiteiten op en rond het water. Zo kun je op zaterdagochtend meedoen aan het Skipkesilen. Ook erg leuk om vanaf de kant te bewonderen. Stap zaterdagmiddag tijdens de Grouster Kust Suteltocht aan boord bij één van de beschikbaar gestelde zeilboten van WSB Anja en doe mee aan deze behendigheidstocht. Wil je op zondagochtend de dag sportief beginnen? SUPAway organiseert een SUPtocht door het prachtige Nationaal Park De Alde Feanen. Mocht je zelf niet in het bezit zijn van een boot, maar toch graag even het water op willen, dan kan dit op zondag. Aan de kade liggen diverse schepen klaar voor een vaartochtje. Actie(f) op de wal Op zaterdag kun je meerijden in een van de nostalgische militaire voertuigen van Keep Them Rolling. En wist je dat Grou een eigen bunker heeft? Zeker een bezoekje waard. Of maak een rondwandeling met een gids vanuit museum Hert fan Fryslân. Combineer dit met een bezoek aan het Dorpsarchief Grou. Het gehele weekend geopend. Altijd al eens het reilen en zeilen in een scheepswerf willen zien? Watersportbedrijven zetten op zaterdag de deuren voor je open tijdens de Open Wervenroute. En ook dit jaar kun je meedoen met de Duckrace. Maak kans op prachtige prijzen! Eendjes zijn te koop in diverse winkels en horecagelegenheden. Neem zeker een kijkje bij de verschillende activiteiten van KWV Frisia bij het Zeilcentrum, o.a. bij de demo-wedstrijden van K-jachten. 91 Braderie door het hele centrum Op zondag vanaf 11.00 uur staan standhouders weer voor je klaar. Ook de winkels zijn geopend. Na het shoppen kun je heerlijk relaxen op een gezellig terras. Tot Ziens in Zonnig Grou! Kijk voor het programma op www.grouaktief.nl. Of volg  openingwatersportseizoengrou. je bent van harte welkom evenementen

Sylkeninginne en hofdame Geen opening van het watersportseizoen zonder Sylkeninginne en hofdame. Dat is al zo sinds 1970. Een mooie traditie die veel Grousters elk jaar naar de Nieuwe Kade bij Hotel Oostergoo trekt. Want daar meert de Sylkeninginne en haar hofdame aan met het Grouster skûtsje en worden ze welkom geheten door de (loco)burgemeester. Pas dan wordt hun strikt geheim gehouden identiteit bekend. Na deze feestelijke ontvangst opent de Sylkeninginne het watersportseizoen. In Grou is het een eer om een jaar lang Sylkeninginne te zijn. Het is een bijzondere functie waarvoor je door een speciale commissie wordt gevraagd. De Sylkeninginne mag zelf bepalen wie haar hofdame wordt. Beiden zijn officieel aanwezig bij verschillende evenementen, zoals de prijsuitreiking van de eerste SKS wedstrijd Skûtsjesilen, het Skipkesilen en de activiteiten tijdens Simmerdei en het Merke Wykein. Terugblik 2018 Traditiegetrouw blikt Grou magazine terug op het afgelopen watersport-seizoen dat geopend werd Sylkeninginne Akkejant Mink met haar hofdame Klaasje Jorna. Gabe Skroar’s bier proeven, met Marck Dorenbosch, Eddy van der Noord en Tië-Ids Breeuwsma Sylkeninginne en hofdame maken kennis met de loco-burgemeester 92

Een warm onthaal voor de Sylkeninginne en hofdame, tijdens Opening Watersportseizoen 2018 Skipkesilen, de hofdame laat aan de Sylkeninginne en de kinderen zien hoe het moet. Met de commissie en de bemanning van het Grouster skûtsje, tijdens de huldiging van de SKS Kampioen 2018! Met de mand vol Fryske dúmkes door Grou Sylkeninginne Akkejant met vader Berend Mink Vrijdagavond tijdens de loting van het SKS Skûtsjesilen 93 evenementen

Keep Them Rolling ZATERDAG 13 april 2019 Zaterdag 13 april zijn de jeeps, vrachtauto’s en andere legervoertuigen uit de Tweede Wereldoorlog terug in Grou! Tegen het prachtige decor van de Grouster Commandopost vertellen de enthousiaste eigenaren honderduit over hun voertuigen en als je wilt, kun je meerijden in één van deze nostalgische voertuigen. En natuurlijk is de Commandopost geopend! Van 11.00 tot 15.30 uur op het terrein van Museum Bescherming Bevolking - Commandopost Grou aan de Burstumerdyk 1. Kijk voor meer informatie op www.museumbeschermingbevolking.nl of  CopBBGrou Skipkesilen ZATERDAG 13 april & 7 september 2019 Het Skipkesilen is een schitterende Grouster traditie. Al sinds 1907 worden er zeilwedstrijden gehouden voor en door de jeugd met zelfgemaakte modelscheepjes. En nog steeds strijden jaarlijks meer dan 60 jeugdige deelnemers in verschillende categorieën om de podiumplaatsen. De skipkes zijn onderverdeeld in verschillende klassen: Klompklasse, Lytse en Grutte Holle, Lytse en Grutte Folle, de Meteoorklasse en de klasse van Frisia jachtjes. Van de laatste klasse is een bouwpakketje beschikbaar met een polyester rompje. Van de Meteoorklasse zijn tekeningen en een bouwbeschrijving verkrijgbaar bij ‘Jong Frisia’. Met een beetje handigheid en creativiteit worden de mooiste scheepjes in elkaar gezet en beschilderd. Zelf meedoen? Skipkesilen wordt gehouden op zaterdag 13 april tijdens Opening Watersportseizoen en zaterdag 7 september tijdens de Grouster Merke. Beide keren vanaf het strandje bij Zeilcentrum Grou. Kijk voor aanmelden en actuele informatie over het Skipkesilen én voor het bestellen van een bouwpakket op: www.kwvfrisia.nl/skipkesilen/. Of op  skipkesilen 94

Grouster Kust Suteltocht ZATERDAG 13 april 2019 Spektakel langs de Grouster kust. Doe mee of kijk vanaf de wal naar het Postseksmiten, Beamstekken en Brijflessenfiskjen. Deze verrassende behendigheidstocht wordt met open zeilboten afgelegd. Het gaat niet om snelheid, maar om handigheid en fun! Prachtige prijzen voor de winnaars, o.a. een wisselbeker, een koude en een warme prijas. Onderweg ruim aandacht voor de inwendige mens. Doe mee, alleen of samen met je vrienden. Watersportbedrijf Anja stelt gratis 10 Valken beschikbaar. Inclusief een ‘basis bemanning’. Je hoeft dus zelf niet per se te kunnen zeilen. Dit evenement wordt georganiseerd door watersport verenigingen Frisia en GWS, samen met watersportbedrijf Anja. De massastart is om 14.00 uur vanaf de Nieuwe Kade. Palaver: 13.30 uur, Havencafé d’ Oude Oost. Opgave via  Grouster Kust Suteltocht. 95 evenementen

hartje Grou Waachshaven 4 HET KOMPAS Halbertsmaplein 13

April... kikkerdril ZATERDAG 20 april 2019 Het is alweer lente! Lammetjes in de wei, vogels leggen bijna hun ei. En de kikkers? Wat zouden we allemaal in het water kunnen aantreffen? Kikkerdril? Of zelfs grote kikkers? Zie jij nog andere beestjes zwemmen? Zaterdag 20 april van 14.00 tot 16.00 uur. In de Beleef- en Avonturentuin aan de Súdfinne. Opgave en informatie: tel 0566 840503 Of kijk op www.ivn.nl/afdeling/de-lege-midden Roeisloepenrace Grou ZATERDAG 11 mei 2019 11 mei strijden ruim 70 teams voor de 21ste keer om de titel van dé klassieker in de roeiwereld. Voor de deelnemers betekent de 20 km lange tocht ruim twee uur lang bikkelen op de Grouster wateren en door Nationaal Park De Alde Feanen. Maar het gaat niet alleen om uithoudingsvermogen; ook kundigheid en tactiek van de stuurlieden, en uiteraard teamgeest zijn bepalend voor de winst. Stichting Roeisloepenrace Grou nodigt iedereen uit om te komen kijken bij deze feestelijke wedstrijddag met roeifanaten uit heel Nederland. Vanaf het water een waar spektakel om te zien en ook bij start en finish is er genoeg te beleven. Na het palaver om 11.00 uur maken de deelnemers zich vanaf 11.30 uur klaar voor de start om 12.00 uur. Locatie van de start en finish is op het water bij Herberg Oer ’t Hout. Kijk voor het programma en meer informatie op www.roeiracegrou.nl of op  roeirace. 97 evenementen

Festiviteiten jubileum Statenjacht Friso ZATERDAG 25 mei 2019 De boeier Friso bestaat dit jaar 125 jaar en is 65 jaar als Statenjacht het visitekaartje van de provincie Fryslân. Deze lustrumviering heeft haar hoogtepunt in Grou omdat de boeier in 1954 door Friese ondernemers en de Koninklijke Zeilvereeniging Oostergoo geschonken is aan de provincie. Dit eerbetoon wordt 25 mei gevierd met tal van festiviteiten: Iepen Frysk Kampioenskip Klompkesilen, vlootschouw met vele klassieke oude houten schepen, muziek, braderie enz. Vlootschouw De viering van het lustrum van de boeier Friso wordt georganiseerd door de provincie Fryslân en wordt mede mogelijk gemaakt door de Koninklijke Zeilvereeniging Oostergoo die in dat weekend haar jaarvergadering houdt in Hotel Oostergoo. In het kader van die vergadering is elk jaar altijd een grote hoeveelheid tjotters, boeiers en Friese jachten aanwezig. Na de vergadering wordt traditioneel door alle leden gezamenlijk een vaartocht ondernomen. Vanaf het jarige Statenjacht neemt Commissaris van de Koning Arno Brok vanaf 15.00 uur de vlootschouw af, waarbij vele tientallen klassieke houten schepen op de Grou langs het Statenjacht zeilen. Vanaf de Nieuwe Kade een waar spektakel voor het publiek. Iepen Frysk Kampioenskip Klompkesilen Basisschoolkinderen kunnen meedoen aan het kampioenschap met een oude klomp waarop een zeil is gezet of met een Friese Klomp. Wie weet word jij wel de Fryske kampioen Klompkesilen. Kijk voor het programma op www.kzvoostergoo.nl en www.klompkesilen.nl 99 evenementen

• Woning- en utiliteitsbouw • Waterbouwkundige werken • Restauratie en renovatie • Onderhoud en verbouw • Badkamer renovatie • Tegelwerken • Diverse diensten - 24-uurs service - WMO aanpassing - zomer-/winterklaar service vakantiewoningen De Seize 9, Grou Tel. 0566 - 62 1579 www.dejongdewal.nl info@dejongdewal.nl

Slootjesdag word een echte slootjesexpert! ZATERDAG 15 juni 2019 Lekker spetteren met water, ha!… nu mag het. Ga aan de slag met schepnetjes, zoekkaarten en ander onderzoekgereedschap en neem een kijkje in de wereld van bootsmannetjes, kokerjuffers en schaatsenrijders. En kikkers, stekelbaarsjes en salamanders niet te vergeten. Hoe zien ze er precies uit en wat eten ze? De watergidsen van IVN De Lege Midden helpen je om een echte slootjesexpert te worden. Zaterdag 15 juni van 10.00 tot 12.00 uur In de Beleef- en Avonturentuin aan de Súdfinne Opgave en info 0566 651008 www.ivn.nl/afdeling/de-lege-midden 101 evenementen

Skûtsjewike Beleef het in Grou! Varen, zeilen, fietsen en genieten. boordevol activiteiten! 19 t/m 28 juli 2019 Ook dit jaar zit de Skûtsjewike weer boordevol gezellige nautische activiteiten, met als hoogtepunt de openingswedstrijd van het SKS skûtsjesilen. Programma Het programma van de Skûtsjewike kun je vinden op www.skutsjewike.nl. Op de site kun je je ook inschrijven voor deelname aan de activiteiten. Let op! Soms is er een ingelaste activiteit. Mis dit niet, dus check regelmatig de website. En wil je altijd als eerste op de hoogte zijn, volg dan  skutsjewike of  @Skutsjewike. Check www.skutsjewike.nl voor het programma. OPENING SKÛTSJEWIKE | vrijdag 19 juli Vrijdagavond wordt de Skûtsjewike geopend met Alles wat Fart! Dit is een vaartocht met opdrachten. Aansluitend het Grouster waterstormbaan kampioenschap voor jeugd van 10 tot 16 jaar. Veel plezier toegewenst tijdens de Skûtsjewike! SPLASHTIVAL | zaterdag 20 juli Een dag vol plezier met heerlijke muziek aan het water en leuke activiteiten! Het Splashtival trekt veel bezoekers naar het festivalterrein bij Zeilcentrum Grou. Met de voetjes in het zand, genieten van de zon en muziek. Verschillende optredens en zomerse beats zorgen er voor dat het een prachtig Splashtival wordt. Voor kaarten, kijk op  splashtival. 102 PRIKMAR | zondag 21 juli Foodfestival PrikMar op het festivalterrein bij Zeilcentrum Grou, laat je genieten van heerlijke hapjes, pizza’s, verrassende broodjes en nog veel meer. Deze lekkernijen en gerechten worden verzorgd door ondernemers met hun foodtrucks uit het hele land.  PrikMarGrou

NAUTISCHE FIETSTOCHT | maandag 22 juli Dé activiteit om met het gehele gezin te beleven. Deze fietstocht gaat via een verrassende nieuwe route in en rondom Grou. Vast ingrediënt van de tocht is een varende oversteek. Fiets en vaar mee en geniet! LOTING EN DE PIKBROEKEN | Vrijdag 26 juli ’s Avonds een optreden van shantykoor De Pikbroeken en de opening van het SKS skûtsjesilen 2019 met de loting op het Halbertsma’s Plein. TERRASSENAVOND MET ACTS | dinsdag 23 juli Tijdens de terrassenavond heerlijk genieten op één van de vele terrassen in Grou. Gezelligheid kent geen tijd! Verschillende acts zorgen voor een verrassende avond. PRAAMZEILEN VOOR TEAMS | dinsdag 23 juli Ga dit jaar de strijd aan met de elementen en doe met je bedrijf, je vriendengroep, de buren, sportvereniging, etc. mee aan het praamzeilen! SKÛTSJESILEN | Zaterdag 27 juli Op zaterdag strijden 14 skûtsjes om de dagoverwinning op het water bij Grou: de eerste wedstrijd van het SLOEPENTOCHT VOL VERRASSINGEN | woensdag 24 juli Een unieke ervaring met muziek, mooie acts, gekkigheid en cabaret. Vaar de tocht met je eigen sloep of kom als opstapper aan boord. Meld je wel snel aan want de sloepentocht is snel volgeboekt. kampioenschap SKS-skûtsjesilen. ‘s Avonds is de prijsuitreiking in de feesttent. Daarna is er volop muziek en gezelligheid in het dorp. MUZIKALE VAARTOCHT | dinsdag 23 juli Na het praamzeilen worden de pramen gereed gemaakt voor de muzikale vaartocht. Deze leuke vaartocht met muzikale omlijsting is voor iedereen geschikt en vindt plaats op en rond de Pikmar. SCHIPPERSDIENST | zondag 28 juli Deze bijzondere dienst met een maritiem karakter vindt plaats in de Doopsgezinde Vermaning. De kerk is als vanouds versierd met de wimpels van eerdere edities van het SKS skûtsjesilen. SKS SKÛTSJEBESTJOERSILEN | donderdag 25 juli Een heel jaar lang zijn de besturen van de eigenaarcommissies bezig om alles in het werk te stellen om hun SKS-skûtsjes zo optimaal mogelijk te laten presteren. Ze staan echter letterlijk en figuurlijk aan de wal. Na vandaag niet meer! Welk bestuur zeilt het best in een Valk? SIMMERDEI | zondag 28 juli Op zondag is er in het centrum van Grou een feestelijke afsluiting van de Skûtsjewike met muziek en gezelligheid! Kijk voor meer info www.grouaktief.nl. 103 evenementen

Meet & Eat Gelegen aan het Pikmeer vindt u Zeilcentrum Grou Meet&Eat. Deze horecagelegenheid heeft een uitstekende locatie om de boot aan te meren, de fiets te stallen of de wandeling te onderbreken om te genieten op ons prachtige terras. Je kunt bij ons terecht voor heerlijk verse koffie met gebak, tosti’s, wraps, burgers, maar ook voor heerlijke plates of buffetten. Of je geniet van een drankje, een speciaal bier of een goed glas wijn met diverse borrelhapjes. 12:00 - 18:00 09:00 - 18:00 09:00 - 18:00 09:00 - 18:00 09:00 - 21:00 09:00 - 17:00 13:00 - 17:00*

Vaar mee met de MS Markol tijdens de Skûtsjewike Opstapdagen 23 t/m 25 juli 2019 MS Markol vaart op 23, 24 en 25 juli speciaal voor (oud-)Grousters die door een beperking niet meer zelf het water op kunnen. Wil jij of iemand in je omgeving heel graag nog een keer de Grouster wateren op, maar is dat om lichamelijke beperkingen niet mogelijk? Stichting Gehandicapten Watersport Grou nodigt je uit om samen met nog 1 persoon kosteloos mee te varen. Op beide dagen van 13.00 tot 16.00 uur. Alle leeftijden zijn welkom. Let op: deze aanbieding is eenmalig en alléén geldig op 23, 24 en 25 juli. Je kunt aan boord zowel binnen als buiten zitten om heerlijk te genieten van je vaartocht! De Markol is goed toegankelijk voor minder-validen en beschikt over een invalidenlift en- toilet. Voor opgave info@msmarkol.nl of tel. 06 38 14 37 28. Informatie www.msmarkol.nl  msmarkol

Skûtsjesilen Zaterdag 27 juli is de eerste wedstrijd van het SKS-kampioenschap Skûtsjesilen. Dit jaarlijks terugkerend evenement kun je in Grou van start tot finish beleven. Traditiegetrouw liggen de 14 skûtsjes een uur voor de start in het sfeervolle centrum van het dorp. Dan worden de skûtsjes in één lange sleep door een sleepboot naar de start gebracht voor de wedstrijd op de Pikmar en Wide Ie. Niet alleen de wedstrijd maar ook de sleep naar de start trekt ieder jaar opnieuw duizenden bezoekers. Ook op het water is het dan beregezellig en na de wedstrijd is het in Grou één groot feest. Schitterende traditie sinds 1854 Al in 1854 werden wedstrijden voor beurt- en vracht schepen gehouden in Grou. Toen werd vooral gezeild wanneer de schippers geen vracht hadden om op die manier nog wat te verdienen. De zeilverenigingen Oostergoo en Frisia verzorgden deze wedstrijden. Later werd in 1929 de Kommisje Skûtsjesilen Grou opgericht die de wedstrijden ging 106 organiseren. De Skûtsje Kommisje kocht in navolging van Earnewâld en Sneek in 1957 zelf een skûtsje. Zo is het traditionele wedstrijdzeilen met historische vrachtschepen behouden en uitgegroeid tot een jaarlijks terugkerend zeilkampioenschap tussen 14 watersportdorpen en – steden. Met schippers aan het roer, afstammend in rechte lijn van ‘skûtsje families’ die in de vorige eeuw tenminste tien jaar in Fryslân hun brood hebben verdiend met een vrachtschip. Wordt ‘It Doarp Grou’ opnieuw SKSkampioen? Douwe Visser staat sinds 2005 aan het roer van het Grouster Skûtsje. In zijn eerste seizoen werd Visser met z’n bemanning van ‘It Doarp Grou’ kampioen van de SKS. Dit herhaalde hij in het zeilseizoen van 2009. In 2011, 2012 en 2013 werd hij tweede. In 2014 werd Visser opnieuw kampioen en in 2015 en 2016 behaalde hij de derde plek. In 2017 en 2018 kon de kampioens wimpel wederom in top. Of ‘It Doarp Grou’ dit jaar opnieuw wordt beloond met de kampioenswimpel van de Sintrale Kommisje Skûtsjesilen, weten we na de laatste wedstrijd die vrijdag 9 augustus op de Snitser Mar wordt gezeild.

SKS Skûtsjesilen Wedstrijddata SKS kampioenschap 2019 Zaterdag 27 juli Grou Maandag 29 juli Dinsdag 30 juli Woensdag 31 juli Donderdag 1 augustus Vrijdag 2 augustus Zaterdag 3 augustus Maandag 5 augustus Woensdag 7 augustus Donderdag 8 augustus Vrijdag 9 augustus De Veenhoop Earnewâld Terherne Langweer Elahuizen Stavoren Woudsend Lemmer 1 Lemmer 2 Sneek Alle wedstrijden beginnen om 14.00 uur IFKS Skûtsjesilen Naast het SKS-kampioenschap zijn er de ‘Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen’ (de IFKS). Dit kampioenschap is voor 60 tot 65 IFKS goedgekeurde schepen in vier verschillende klassen. De IFKS is opgericht omdat veel skûtsje-eigenaren niet werden toegelaten tot de SKS. De IFKS start jaarlijks op het IJsselmeer bij Hindeloopen, in de week na afloop van het SKS-Skûtsjesilen. Dit jaar op zaterdag 10 augustus. 17 augustus is de laatste wedstrijd bij Lemmer. De wedstrijden van de IFKS beginnen ’s ochtends 09.15 uur. De A-klasse start om 14.30 uur. Meer info via www.skutsjesilen.nl, www.grousterskutsje.nl en www.ifks.nl. Lees alles over de historie van het Skûtsjesilen op www.skutsjehistorie.nl 107 IFKS programma 2019 Zaterdag 10 augustus Zondag 11 augustus Maandag 12 augustus Dinsdag 13 augustus Woensdag 14 augustus Donderdag 5 augustus Vrijdag 16 augustus Zaterdag 17 augustus Hindeloopen Stavoren Heeg Sloten Rustdag of inhaalwedstrijd(en) bij Echtenerbrug Echtenerbrug Lemmer Lemmer (finale) evenementen

Skûtsjesilen Sneon 27 juli is de earste wedstriid fan it SKS-kampioenskip Skûtsjesilen. Dit jierlikse evenemint kinst yn Grou fan start oant finish belibje. Tradysjegetrou lizze de 14 skûtsjes in oere foar de start yn it sfearfolle sintrum fan it doarp. Dan wurde de skûtsjes yn ien lange sleep troch in sleepboat nei de start brocht foar de wedstriid op de Pikmar en Wide Ie. Net allinnich de wedstriid, mar ek de sleep nei de start lûkt elk jier op ‘e nij tûzenden besikers. Op it wetter is it dan ek altyd hiel gesellich en nei de wedstriid is it yn Grou ien grut feest. Prachtich moaie tradysje sûnt 1854 Yn 1854 waarden yn Grou al wedstriden foar beurt- en frachtskippen holden. Doe waard der foaral syld as de skippers gjin fracht hiene om sá noch wat te fertsjinjen. De sylferienings Oostergoo en Frisia hiene noed foar dizze wedstriden. Letter waard yn 1929 de Kommisje Skûtsjesilen Grou oprjochte, dy ’t de wedstriden organisearde. De Skûtsje Kommisje kocht yn neifolging fan Earnewâld en Snits yn 1957 sels in skûtsje. Sa is it 108 tradysjonele wedstriidsilen mei histoaryske frachtskippen bewarre en útgroeid ta in jierliks sylkampioenskip tusken 14 wettersportdoarpen en –stêden. Mei skippers oan it roer, ôfstamjend yn rjochte line fan ‘skûtsjefamyljes’ dy ’t yn de foarige ieu minstens tsien jier yn Fryslân har brea fertsjinne ha mei in frachtskip. Wurdt ‘It Doarp Grou’ wer SKSkampioen? Douwe Visser stiet sûnt 2005 oan it roer fan it Grouster Skûtsje. Yn it earste seizoen waard Visser mei syn bemanning fan ‘It Doarp Grou’ kampioen fan de SKS. Dit herhelle hy yn it sylseizoen fan 2009. Yn 2011, 2012 en 2013 waard hy twadde. Yn 2014 waard Visser op ‘e nij kampioen en yn 2015 en 2016 behelle hy it tredde plak. Yn 2017 en 2018 koe de kampioenswimpel op ‘e nij yn top. Of ‘It Doarp Grou’ dit jier op ‘e nij beleanne wurdt mei de kampioenswimpel fan de Sintrale Kommisje Skûtsjesilen, witte we nei de lêste wedstriid, dy ’t freed 9 augustus op de Snitsermar syld wurde sil. IFKS Skûtsjesilen Neist it SKS-kampioenskip binne der de ‘Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen’ (IFKS). Dit kampioenskip is foar 60 oant 65 IFKS goedkarde skippen yn fjouwer ferskate klassen. De IFKS is oprjochte omdat in protte skûtsje eigners net talitten waarden ta de SKS. De IFKS start jierliks op de Iselmar by Hynljippen, yn de wike nei ôfrin fan it SKS-Skûtsjesilen. Dit jier op sneon 10 augustus. 17 augustus is de lêste wedstriid by de Lemmer. De wedstriden fan de IFKS begjinne moarns om 09.15 oere. De A-klasse start om 14.30 oere.

Skûtsje Segeln Samstag, den 27. Juli findet die erste Regatta der SKS- Meisterschaft Skûtsjes Segeln statt. Diese jährlich stattfindende Regatta können Sie in Grou von Start bis Finish verfolgen. Traditionsgemäß liegen die 14 Skûtsjes eine Stunde vor dem Start im charmanten Zentrum des Dorfes. Danach werden die Skûtsjes in einem langen Troß von einem Schleppboot zum Start des Wettbewerbs auf dem Pikmar und Wide Ie geschleppt. Nicht nur die Regatta selbst, sondern auch das Schleppen zum Startplatz, zieht jedes Jahr aufs Neue tausende Zuschauer an. Natürlich ist es dann auch auf dem Wasser sehr vergnüglich und nach Ende des Wettkampfes wird in Grou ausgiebig gefeiert. Einzigartige Tradition seit 1854 Schon 1854 wurden in Grou Regatten für Linien- und Frachtschiffe abgehalten. Damals wurde vor allem gesegelt, wenn die Schiffer keine Fracht hatten. Auf diese Weise konnten sie sich etwas dazu verdienen. Die Segelclubs Oostergoo und Frisia organisierten diese Regatten. 1929 wurde die Kommisje Skûtsjessilen gegründet, die ab diesem Zeitpunkt die Wettkämpfe organisierte. Die Kommisje Skûtsjessilen erwarb 1957 ein eigenes Skûtsje. Zuvor hatten Earnewâld und Sneek bereits ein Skûtsje angeschafft. So hat sich diese traditionelle Regatta historischer Frachtschiffe zu einer jährlich wiederkehrenden Segelmeisterschaft zwischen 14 Wassersport Dörfernund Städten entwickelt. Am Ruder stehen Skipper, die in direkter Linie von Skûtsje Familien abstammen, die im vorigen Jahrhundert mindestens 10 Jahre hindurch, mit Frachtschifffahrt in Friesland, ihr Brot verdient haben. Wird ‘It Doarp Grou’ erneut SKSMeister? Douwe Visser ist seit 2005 Steuermann des Grouster Sktûsje. In seiner ersten Saison wurde er mit seiner Mannschaft van It Doarp Grou Sieger der SKS. Das gelang ihm auch in der Saison 2009. 2011, 2012 und 2013 erreichte er den zweiten Platz. 2014 wurde er erneut Sieger und 2015 und 2016 wurde er Dritter. 2017 und 2018 konnte der Meisterschaftswimpel wieder gehisst werden. Ob ‘It Doarp Grou’ dieses Jahr wieder den Titel der Sintrale Kommisje Skûtsjesilen SKS holt, wissen wir nach dem letzten Wettkampf, der am 9. August in Sneek am Snitser Mar gesegelt wird. IFKS Skûtsjesilen bgesehen von der der SKS Meisterschaft gibt es auch noch die “Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen”- IFKS. An dieser Meisterschaft können 60 bis 65 durch die IFKS genehmigte Boote in 4 verschiedenen Klassen teilnehmen. Die IFKS wurde gegründet, da viele Skûtsje Eigentümer nicht zur SKS zugelassen wurden. Die IFKS startet jährlich am IJsselmeer bei Hindeloopen, in der Woche nach Ablauf des SKS-Skûtsjesilen. Dieses Jahr am 10. August. Die letzte Regatta findet am 17. August in Lemmer statt. Die Regatten der IFKS starten jeweils um 9:15 Uhr. Die A-Klasse startet um 14:30 Uhr. Weitere Informationen finden Sie auf www.skutsjesilen.nl, www.grousterskutsje.nl und www.ifks.nl Lesen Sie alles über die Geschichte des Skûtsjesilen auf www.skutsjehistorie.nl 109 evenementen

Skûtsjesilen Saturday, July 27, is the first race of the SKS Skûtsjesilen championship. You can experience this annual event from start to finish in Grou. Traditionally, the 14 skûtsjes will moor one hour before the start in the charming village center. Then the skûtsjes will be brought to the start, in a long drag, by a tug for the race on the Pikmar and Wide Ie. Not only the race but also the trail to the start attracts every year again thousands of visitors. During the race it’s very nice to be on the water and when the race is over Grou is the party place to be. A beautiful tradition since 1854 The first races for cargo ships were already organized in 1854 in Grou. Those days races were mainly held when the sailors had no cargo and that way they still were able to earn some money. The sailing clubs Oostergoo and Frisia organized these competitions. Later on, in 1929, the Kommisje Skûtsjesilen Grou was founded and this committee organized the races from that moment on. In 1957 the Skûtsje Kommisje bought a skûtsje. Just like Eernewâld and Sneek This way, the traditional racing with historical cargo ships was preserved and became an annual sailing championship between 14 water sports villages and cities. With skippers at the helm descended in a straight line from ‘skûtsje families’ who earned their living with a cargo ship in Fryslân for at least ten years in the last century. Will It Doarp Grou once again be the SKS-champion? Douwe Visser is helmsmen of the Grouster Skutsje since 2005. In his first season, Visser and his crew became SKS champion with It Doarp Grou. He repeated this performance in the sailing season of 2009. In 2011, 2012 and 2013 Visser finished second. In 2014, Douwe Visser became champion again and in 2015 and 2016 he finished third. In 2017 and 2018, the champion pennant could again be in top. After the last race on de Snitser Mar, which will be sailed on August 9, we will know If It Doarp Grou will be rewarded again with the Champion pennant of the Sintrale Kommisje Skûtsjesilen. IFKS Skûtsjesilen esides the SKS championship there are the ‘Open Frisian Championships Skûtsjesilen’ (the IFKS). This championship is for 60 to 65 IFKS approved vessels in four different classes. The IFKS was founded because many skûtsje owners were not admitted to the SKS. The IFKS starts annually on the IJsselmeer in Hindeloopen, the week after the SKS Championship; this year on Saturday August 10. August 17 is the last race at Lemmer. The races of the IFKS start in the morning at 09:15. The A-Class starts at 14:30. Skûtsjesilen Samedi 27 juillet il y aura le premier match du championnat SKS Skûtsjesilen. À Grou, vous pouvez éprouver cet événement annuel, du départ jusqu’à la fin. Traditionnellement les 14 skûtsjes (des navires de charge) sont ammarés dans le centre du village une heure avant le départ’. Puis ils seront remorqués au départ par un bateau remorqueur pour le match au Pikmar et Wide Ie. Non seulement pour le match mais aussi pour le remorquage des milliers de visiteurs viennent chaque année. Sur l’eau dans les bateaux des visiteurs il ya une ambiance sociable et après le match on fait la fête au village. Tradition splendide depuis 1854 Déja en 1854 il y avait des matches à Grou pour les navires de charge et les bateaux effectuant un service régulier. À l’époque c’était surtout parce que comme ça les bateliers pouvaient gagner quelques sous quand ils n‘avaient pas de charge. Les associations de voile Oostergo et Frisia organisaient ces matches. Plus tard, en 1929, le comité Skûtsjesilen Grou était fondé pour organiser les matches. En 1957, le comité, comme avaient déjà fait Earnewâld et Sneek, à acheté un Skûtsje lui-même. C’est comme ça que les courses de voiliers traditionnelles avec des navires de charges historiques sont conservés et se sont même développés en championnat annuelle entre 14 villes et villages nautiques. Avec, comme capitaine, des hommes qui sont d’origine des vrais familles de bateliers qui ont gagné leur vie avec un navire de charge pendant au moins 10 ans. Le skûtsje de Grou, sera-t-il de nouveau le champion du SKS? Douwe Visser est déjà capitaine du Skûtsje de Grou depuis 2005. Dans sa première saison il est devenu champion du SKS avec son équipage sur le bateau ‘It Doarp Grou’. Il a répété ça en 2009. Dans les années 2011, 2012 et 2013 il a fini en deuxième. En 2014 il était de nouveau champion et en 2015 et 2016 il a fini troisième. En 110

2017 et 2018 on pouvait à nouveau hisser la banderole du champion. Est-ce que ‘It Doarp Grou’ gagnera encore une fois la banderole du champion SKS? On le saura après le dernier match, qui aura lieu le vendredi 9 août au ‘Snitser Mar’ (le lac de Sneek). IFKS Skûtsjesilen Outre le championnat SKS il y a aussi le championnat IFKS (Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen). Ce championnat est pour 60 à 65 bauteaux approuvés dans 4 classes différentes. Le IFKS a été fondu parce que beaucoup de propriétaires des skûtsjes n’étaient pas admises au SKS. Chaque année, le début du IFKS est sur le lac IJsselmeer près de Hindeloopen, dans la semaine qui suit le SKS. Cette année ce sera samedi le 10 août. Le 17 août il y aura le dernier match près de Lemmer. Les matches IFKS commencent le matin à 9.15. Sauf la classe A, qui commence à 14.30. Pour avoir plus d’informations regardez www.skutsjesilen.nl, www.grousterskutsje.nl et www.ifks.nl. Pour trouver tout sur l’histoire regardez le site-web www.skutsjehistorie.nl. 格鲁的 Skûtsjesilen 帆船赛 7月27日星期六 Skûtsjesilen 帆船赛总冠军赛的第一场比 赛。 您可以在格鲁从头到尾体验一年一度的帆船赛盛事。 按照传统,14 艘帆船在比赛开始前的一小时,就会在迷人 的村庄中心汇合。 然后,火车拖着比赛的帆船到达比赛场 地匹克河以及宽河。 不光是因为比赛,火车也会每年吸引 成千上万的游客。 在水边漫步是多么的温馨,在比赛结束 以后,格鲁镇会有一个盛大的聚会。 这是从 1854 年以来就有的特别精彩的传统 从 1854 年开始就有了格鲁镇驳船和货船的比赛。 在那个 时候,船上都是没有货物的,他们通过这个方式来赚一些 钱。 帆船俱乐部奥斯特古和弗里斯兰负责举办这些比赛。 后来,在1929年以后,格鲁的 Kommisje 帆船公司来举办这 些比赛。Kommisje 帆船公司于 1957 年收购了颚尔华德和 斯内克公司,并且在这一年成立了自己的帆船公司。 因此, 14个水上运动村镇之间,每年的传统帆船锦标赛 — 货赛 船会一直延续下去。 许多格鲁掌舵的船员遵循着“帆船赛 家族”代代相传的传统,在过去的一个世纪里面,至少有十 年赢得货船赛的奖金。 ‘It Doarp Grou’ 队还能获得SKS帆船赛的冠军吗? 自 2005 年以来,杜威•维瑟就在格鲁的帆船上掌舵。 在 第一季里面,维瑟就带领了大名鼎鼎的 “It Doarp Grou”船 队获得了SKS比赛的冠军。 在 2009 年,他重复了自己的辉 煌。 2011、2012 和 2013 年他获得了亚军。 2014年,他终于 又重新夺得冠军。2015和2016年他分别获得了第三名。2017 年和2018年 Grou 冠军。 It Doarp Grou 队能不能在今年再 次获得 Sintrale Kommisje Skûtsjesilen 比赛冠军,就让我 们在8月9日星期五的最后一场比赛中,拭目以待。 所有的 比赛于下午2点开始。 IFKS 帆船赛 除了SKS冠军赛,还有“榆树弗里斯兰冠军赛”(简称 “IFKS” )。 这个冠军赛是60至65 只帆船经过 IFKS 批准的 四种不同等级的比赛。 该 IFKS 成立是因为许多船主们没 有参加SKS冠军赛的资格。 该 IFKS 在欣德洛彭艾瑟尔湖 开始,每年在SKS帆船冠军赛的后一周举行。 今年的比赛 时间是周六,8月10日。 8月17日会在列美尔举行最后一场 比赛。 IFKS 的比赛于早上9:15开始。 A级的比赛开始于下 午2:30。 更多信息,请参考 www.skutsjesilen.nl www.grousterskutsje.nl 和 www.ifks.nl。 更多关于格鲁的 帆船历史,请参考 www.skutsjehistorie.nl 111 evenementen

Unyk teater yn it Wilhelminapark “Freerk Siekmans: fisker en fûgelflapper” Op ien fan de moaiste teaterlokaasjes fan Fryslân wurdt fan ’t simmer it teaterstik “Freerk Siekmans: fisker en fûgelflapper “ opfierd. Oer it libben fan ien fan de markantste en tagelyk nuveraardige Grousters út de foarige iuw. In ‘natoerman’ mei in grut hert, dy ‘t – hy libbet allang net mear - oant hjoeddedei ta in protte âlde minsken yn Grou om Kryst hinne bliid makket. De legindaryske ferhalen oer it libben fan Freerk Siekmans wurde yn augustus ta libben brocht yn in unike teaterfoarstelling. Bytiden oandwaanlik en gauris noch tige aktueel. Dêrfoar wurdt it Wilhelminapark omtsjoend ta it mysterieuse domein wêryn Siekmans jaget en fisket om de holle boppe wetter te hâlden. Freerk Siekmans is op 13 febrewaris 1971 ferstoarn en yn Grou te hôf brocht. Op syn grêfstien stiet: “hij leefde lang in eenzaamheid als vrije vogelaar, had menigeentot vrienden was geen kluizenaar” Uniek theater in het Wilhelminapark “Freerk Siekmans: fisker en fûgelflapper” Op één van de mooiste theaterlocaties van Fryslân wordt deze zomer het theaterstuk “Freerk Siekmans: Fisker en Fûgelflapper” gespeeld. Over het leven van één van de meest markante en tegelijk zonderlinge Grousters van de vorige eeuw. Een ‘natuerman’ met een groot hart die – hoewel hij al lang niet meer leeft - tot aan de dag van vandaag veel oude mensen in Grou blij maakt rond Kerst. De legendarische verhalen over het leven van Freerk Siekmans worden in augustus tot leven gebracht in een unieke theatervoorstelling. Soms ontroerend en niet zelden nog erg actueel. Hiervoor wordt het Wilhelminapark omgetoverd tot het mysterieuze domein waarin de Siekmans jaagt en vist om het hoofd boven water te houden. Freerk Siekmans is 13 februari 1971 overleden en begraven in Grou. Op zijn grafsteen staat geschreven: “hij leefde lang in eenzaamheid als vrije vogelaar, had menigeen tot vriend en was geen kluizenaar”. Reis onder leiding van regisseur Klaasje Postma terug in de tijd naar de Burdskop aan de Ie. Naar een wereld zonder gas, water en elektrisch en beleef hoe het was om zo dicht bij en van de natuur te leven. En hoewel Freerks graftekst in het Nederlands gebeiteld is, is het toneelstuk deels in het Gronings en deel in het Fries. De première is op vrijdagavond 23 augustus. De voorstellingen vinden plaats op 23, 24,25, 30, 31 augustus en 1 september. Reserveer op tijd via de website. Reizgje û.l. f. regisseuze Klaasje Postma werom yn de tiid nei de Burdskop oan de Ie. Nei in wrâld sûnder gas, wetter en elektrysk en belibje hoe ’t it wie om sa tichteby en fan de natoer te libjen. En Freerk syn grêftekst wie yn it Nederlânsk beitele, mar it stik spilet foar in part yn it Grinzers en foar in part yn it Frysk. De premjêre is op freedtejûn 23 augustus. De foarstellings binne op 23, 24,25, 30, 31 augustus en 1 september. Reservearje op tiid fia de webside. 23 t/m 25 augustus 30 AUGustus t/m 1 september 113 evenementen

Grouster Merke Het 2de weekend van september is het feest in Grou! 6 t/m 9 september Dit feest, in de volksmond Grouster Merke genoemd, wordt al bijna 100 jaar georganiseerd door Feriening Foar Folksformaken (FFF). Ook dit jaar is het weer een weekend vol activiteiten voor jong en oud. vrijdag Overdag zijn de spelletjes voor de basisscholen. De kinderen hebben in het centrum van Grou de grootste lol met verschillende spelletjes. En er is kermis! ‘s Avonds start de Grouster Merke met een knallend feest in Sporthal De Twine. Vaak met een thema, feestelijke outfits en altijd met goede livemuziek. Neem ook een kijkje bij de verenigings zeilwedstrijden in Valken op De Pikmar. Een prachtig gezicht! Een spetterende avond voor de jeugd. Van kinder- en jongerendisco tot Q-music ‘De foute party’. Genoeg om eens even lekker uit je dak te gaan! ZONDAG Tijd voor Merkekeatsen op het sportpark Meinga. ‘Keatsen’ is een typisch Friese sport. Leuk om te doen en ook erg leuk om naar te kijken. Grousters en oud-Grousters kaatsen – al dan niet verkleed - om mooie prijzen en eeuwige roem. Opgeven via www.wetterlan.nl. Zaterdag ‘s Ochtends is het Skipkesilen, een schitterende Grouster traditie. Wie heeft er dit jaar het snelste of mooist versierde Skipke? Opgeven via www.kwvfrisia.nl. ‘s Middags zijn de spelletjes voor de hele familie in het centrum van Grou. Iedereen kan meedoen. Truckrukken! Op zondagochtend wordt het truckrukken georganiseerd op de kade bij Hotel Oostergoo. Teams van 4 personen trekken een “kleine” truck zo snel mogelijk over een afstand van 30 meter. Een leuke en spannende activiteit om als buurtvereniging, sportvereniging of vriendenclub te laten zien dat je beschikt over een paar stevige spierballen. Opgeven via info@fffgrou.nl Eén van de hoogtepunten van de Grouster Merke is de Stappersparade op zondagavond. In deze optocht trekken tal van versierde wagens in een grote stoet door het dorp en is er aansluitend een groot feest in het centrum: de Stappersjûn. Maandagochtend is het Matinee met lekkere muziek. Misschien wel het gezelligste feest van het jaar! En ’s avonds wordt het weekend feestelijk afgesloten met livemuziek en prijsuitreiking. Kijk voor meer informatie op: www.fffgrou.nl,  groustermerke of  groustermerke. 114

2e Grootse BACH-dag Na het enorme succes in 2018 organiseert Zaterdag 28 september 2019 de Sint Piter concertcommissie op zaterdag 28 september voor de 2e keer een grootse BACH-dag. Op verschillende locaties in Grou kan iedereen kennis maken met de wonderschone muziek van Johann Sebastian Bach. Niet alleen in kerkgebouwen, maar ook op onverwachtse locaties zoals in huiskamers, kroegen, winkels en op straat. Bach gespeeld door professionals en zeker ook door lokale muzikanten en zangers. Op die manier hoopt de commissie mensen op onverwachtse plekken in het dorp te verrassen met de muziek van Bach. Kamermuziekensemble HetConsort3.0 dat gevormd wordt door drie professionele musici is de muzikale basis op deze dag. De muziek van Bach zal vanaf het middaguur verspreid over het dorp VAKANTIEWINKEL OP 1000M2 Shop nu op oudeseylmakerij.nl met kortingscode: BERENDBOTJE en ontvang 10% korting! Amsterdenim – Ana Alcazar – ARC – Drykorn – Dubarry – Fatboy – Fisherman – Holebrook – Lacoste – Mos Mosh – Musto – Paul & Shark – Penn&Ink – Peti t Bateau – Profuomo – Saint James – Tenson – UGG en meer! Nieuwe Kade 3 | Grou | T. 0566 621305 klinken op de meest uiteenlopende locaties en in verrassende samenstellingen. ’s Avonds is het Bach-concert de afsluiting van deze onvergetelijke muzikale dag. Voor meer informatie kijk op  Sint Piter Grou www.sintpiterconcerten.nl of op www.carlvisser.nl 115 evenementen

Een frisse wind door de Grouster Zeilmarathon Zaterdag 12 oktober 2019 De Grouster Zeilmarathon is een begrip in Grou en omstreken. Al vijf jaar wordt in het tweede weekend van oktober gestreden om de hoogste plek op het erepodium van deze tocht der tochten. Een bikkelharde strijd tussen tientallen boten over Friese wateren langs pittoreske dorpjes. En dit jaar nog meer over open water dan de voorgaande edities. EARNEWÂLD DE VEENHOOP Finish Zeilcentrum Grou GROU Startgebied STARTEILAND Dit jaar zoeken we de wind op. De vernieuwde route kent bredere vaarwegen en meer open zeilwater. In de route zitten ook een aantal tactische keuzemogelijkheden waar je je medestrijders de loef af kunt steken. En mocht de wind het af laten weten, dan komt het aan op brute kracht en het doorzettingsvermogen aan boord. Deze uitdagende 42 km lange (wedstrijd)tocht is net als voorgaande jaren opnieuw een ware monstertocht. En ook bij deze tocht is de beste zeiler niet per definitie de winnaar. AKKRUM 116

Traditiegetrouw start en finisht de route op de Pikmar. Vanaf het Marit Bouwmeester Zeilcentrum varen we langs zeilschool Pean richting Akkrum. Dan kan het bikkelen beginnen: peddelen, jagen en bomend door het dorp. Ook de mast moet worden gestreken. Daarna over open water richting de Terkaplester Puollen en weer terug richting Akkrum. Vervolgens via de Wide Ie richting De Alde Feanen en De Veenhoop. Na De Veenhoop volgen er enkele tactische routekeuzes die het verschil kunnen maken op de finishlijn. Na de finish volgt de prijsuitreiking met livemuziek, hapjes, drankjes en sterke verhalen in het Zeilcentrum. Want daar draait het om: genieten en plezier. Bekijk vooral de sfeerbeelden op www.grousterzeilmarathon.nl of op  grousterzeilmarathon en Instagram. Grouster Zeilmarathon-App Download nu de Grouster Zeilmarathon App! Deelnemers live volgen via track-en-trace Actuele informatie over de zeilmarathon Gratis Gebruiksvriendelijk Beschikbaar via www.grousterzeilmarathon.nl www.grousterzeilmarathon.nl Goede wind, spannende strijd. Het was een prachtige dag. Veel variatie in deelname boten. Mooie unieke dag qua weer. Zeilen in de korte broek in oktober. De Grouster Zeilmarathon is een initiatief van KWV Frisia in samenwerking met de watersportverenigingen uit Wergea, Warten en Akkrum. 117 Foto: Jikkie Cats evenementen

Naoorlogse Legervoertuigen Zaterdag 19 oktober 2019 Kruip op deze historische dag, (weer) even achter het stuur van een van de vele naoorlogse militaire legervoertuigen. Wie heeft er als (dienstplichtig) militair niet gereden op deze onverzettelijke groene alleskunners? Wat voor velen een stoer legervoertuig is, is voor de ander een feest der herkenning! Genoeg te zien dus voor jong en oud. En natuurlijk is de Commandopost geopend! Van 11.00 tot 15.30 uur op het terrein van Museum Bescherming Bevolking - Commandopost Grou aan de Burstumerdyk 1. Kijk voor meer informatie op www.museumbeschermingbevolking.nl of  CopBBGrou 118

Grouster Nachtkuier Zaterdag 2 november 2019 Op zaterdag 2 november 2019 wordt de Grouster Nachtkuier georganiseerd. Een unieke wandeling van 10 km voor 10 euro mét entertainment door en langs bijzondere locaties in Grou voor het goede doel. Een unieke herfstavondwandeling waarbij je langs de route wordt verrast door muziek, kleinkunst, dans, toneel, poëzie en andere ludieke en unieke activiteiten. Al wandelend kom je door bedrijven en instellingen en langs bijzondere plekjes van Grou. De Nachtkuier is voor jong en oud, sportief of ongetraind, alleen of met familie, vrienden of collega’s. Gezelligheid staat voorop. De wandeling begint om 20.00 uur vanaf het Halbertsma’s Plein in Grou. Het maximale aantal deelnemers bedraagt 1500. Informatie over de Grouster Nachtkuier, de goede doelen voor 2019 en het inschrijven vind je op www.degrousternachtkuier.nl 119 evenementen

[t]huis op én rond het water Van utiliteitsbouw tot woningbouw. Van projectmatige bouw tot bouw op maat. Van renovatie tot uitbreiding. Plannen realiseer je tenslotte samen. Nieuwsgierig naar uw mogelijkheden? Grou & Groningen Bel (0566) 654444, of bezoek www.shp.nl

Tourist info nuttige adressen ALARM 112 Alarm national BRANDWEER FIREBRIGADE, FEUERWEHR, SERVICE D’INCENDIE 112 Alarm national POLITIE POLICE, POLIZEI, POLICE 112 Alarm national Holstmeerweg 3 8934 AS Leeuwarden 0031(0)900 8844 SPOEDLIJN EMERGENCY NUMBER, NOTLINIE, SERVICE D’ URGENTE 0031(0)566 621122 DOKTERSWACHT DOCTORSWATCH, ARZTWARTE, MEDICIN DE GARDE 0031(0)900 1127112 HUISARTS FAMILYDOCTOR, HAUSARZT, MEDICIN DE FAMILLE Praktijk | Oostergoostraat 53 0031(0)566 621310 huisartsenpraktijkgrou.nl useful addresses • nützliche adressen • les adresses utiles ZIEKENHUIZEN HOSPITALS, KRANKENHÄUSER, HOPITALS Leeuwarden: MCL Henri Dunantweg 2 8934 AD Leeuwarden 0031(0)58 2866969 mcl.nl Heerenveen: Tjongerschans Thialfweg 44 8441 PW Heerenveen 0031(0)513 685685 tjongerschans.nl Grou: Oog en Welzijn oogkliniek it Molelân 8A 0031(0)566 226600 oogenwelzijn.nl APOTHEEK CHEMIST’S, APOTHEK, PHARMACIE Oostergoostraat 53 0031(0)566 622695 info@apotheekmidfryslan.nl apotheekmidfryslan.nl TANDARTSEN DENTISTS, ZAHNÄRZTE, DENTISTES De Huys Tandarts Oedsmawei 24 0031(0)566 820028 spoeddienst 0900 2153111 dehuystandarts.nl Omnimed Oedsmawei 24 0031(0)566 820020 kaakchirurgie en implantologie omnimed.nl Ter Pelkwijk Allingawier 39 0031(0)566 624850 tandartsengrou.nl Tilon Biensma 31a 0031(0)566 620494 tandartsenpraktijktilon.nl DIERENARTS VETERINARIAN, TIERARZT, VETERINAIRE Dierenartsenpraktijk Grou Oedsmawei 13, 0031(0)566 601464 dierenartsgrou.nl 121 tourist info

nuttige adressen useful addresses • nützliche adressen • les adresses utiles AED’s Atelier Michel Koene | de Seize 4 | 0031(0)566 621056 | michelkoene.nl * Brandweerkazerne | Oedsmawei 17 | 0031(0)88 2299999 | brandweer.nl Buurt De Skou | F. Wijning * Familie J.de Vriese | Tsjalk 3 * Fumo | J.W. de Visserweg 10 | 0031(0)566 750300 | fumo.nl * GAVC kantine | Burstumerdyk 2 | 0031(0)566 622728 | gavc.nl Havengebouw Havenhûs | Meersweg | 0031(0)6 53151298 * Hotel Oostergoo | Nieuwe Kade 1 | 0031(0)566 621309 | oostergoo.nl * Huisartsenpraktijk | Oostergoostraat 53 | 0031(0)566 621310 | huisartsenpraktijkgrou.nl * Kantine TVG | Burstumerdyk 1a | 0031(0)566 623580 | tvgrouw.nl MFC Friesma State | Oostergoostraat 52-54 | 0031(0)566 629940 | friesmastate.nl * Motorschip de Markol | ligplaats Oedsmawei | msmarkol.nl Omnimed | Oedsmawei 24 | 0031(0)566 820020 | omnimed.nl * OSG Sevenwolden | Burstumerdyk 5 | 0031(0)566 625144 | osg-sevenwolden.nl * Pont de Burd | 0031(0)566 623807 | Yn ‘e Lijte * Regiobank | Parkstraat 7 | 0031(0)566 651020 | regiobank.nl * Restaurant Het Theehuis | Meersweg 9 | 0031(0)566 621630 | hettheehuis.nl Sporthal De Twine | Tjallinga 2 | 0031(0)566 620747 | bvsport.nl * Supermarkt Jumbo | Stationsweg 38F | 0031(0)566 625760 | jumbo.com/winkels/grou.nl Supermarkt Lidl | Stationsweg 38D | 0031(0)800 5435463 | lidl.nl Supermarkt Poiesz | Parkstraat 3 | 0031(0)566 622012 | poiesz-supermarkten.nl * Zeilcentrum Grou | Prinses Wilhelminastraat 3 | 0031(0)6 15585795 | zeilcentrumgrou.nl PRAKTISCHE INFORMATIE Adressen met een * zijn aangemeld bij HartslagNu; kijk voor meer informatie op www.hartslagnu.nl Bij adressen met het onderstaande symbool hangt de AED buiten aan de muur en is 24/7 beschikbaar. WORKING INFORMATION • PRAKTISCHE INFORMATION • RENSEIGNEMENT BANKEN / GELDAUTOMATEN BANKS, BANKEN, BANQUES ING | Brunawinkel | Hoofdstraat 5 | 0031(0)566 621316 Jumbo | geldautomaat | Stationsweg 38F | 0031(0)566 625760 Poiesz | geldautomaat l Parkstraat 3 l 0031(0)566 622012 Rabobank | Hoofdstraat 11 | 0031(0)513 521500 Regiobank | Parkstraat 7| 0031(0)566 651020 BIBLIOTHEEK LIBRARY, BIBLIOTHEK, BIBLIOTHEQUE Burstumerdyk 6 | 0031(0)566 621493 FIETSVERHUUR RENT A BIKE, FAHRRADVERLEIH, LOUER BICYCLETTE Joop Zandberg Fietsplezier | Oedsmawei 14 | 0031(0)566 624123 | joopzandberg.nl GAS Gascentrum Noord Nederland BV | Stationsweg 92 | 0031(0)566 625800 | gascentrumgrou.nl KERKEN CHURCHES, KIRCHE, ÉGLISES Doopsgezinde gemeente Mid-Fryslân | Hoofdstraat 44 | dgmidfryslan.doopsgezind.nl Elke zondag kerkdienst om 10.00 uur met koffiedrinken na de dienst. Sint Piterkerk | Kerkstraat | PKN gemeente | pkngroujirnsum.nl Elke zondag kerkdienst om 9.30 uur. In de maanden juli en augustus koffiedrinken na de dienst. 122

handige websites grou.nl grouaktief.nl degrouster.nl useful websites • günstiger websites • pratique websites meteogrou.nl grousters.nl pbgrou.nl PRAKTISCHE INFORMATIE sportingrou.nl dorpsarchiefgrou.nl weerstationgrou.nl WORKING INFORMATION • PRAKTISCHE INFORMATION • RENSEIGNEMENT KOOPAVOND LATE NIGHT OPENING, VERKAUFSOFFENER ABEND, SOIR MARCHAND vrijdag/friday/Freitags/vendredi 19.00 - 20.00 uur in de maanden juni/juli/augustus MUSEA MUSEUMS, MUSEEN, MUSÉE Commandopost Grou | Burstumerdyk 1 | 0031(0)6 53419233 | museumbeschermingbevolking.nl Hert fan Fryslân | Stationsweg 1 | 0031(0)566 623911 | museumhertfanfryslan.nl Mineralogisch Museum Grou | Leechlân 22 | 0031(0)566 623636 | mineralengrou.nl POSTKANTOOR POSTOFFICE, POSTAMT, BUREAU DES POSTES Brunawinkel | Hoofdstraat 5 | 0031(0)566 621316 RECREATIE RECREATION, ERHOLUNG, RECREATION Yoga BouwYin | Yin yoga | bouwyin.nl TVG tennisvereniging Grou | Burstumerdyk 1a | 0031(0)566 622220 | tvgrouw.nl (huur een baan) Zwem- en speelplaats | Pr. Wilhelminastraat | (nabij Zeilcentrum Grou) INFORMATIEPUNT GROU Halbertsma’s Plein 12 | 0031(0)566 65 99 33 | grou.nl Museum Hert fan Fryslân | Stationsweg 1 | 0031(0)566 623911 | museumhertfanfryslan.nl WEEKMARKT WEEK-MARKET, WOCHENMARKT, MERCHE À LA SEMAINE Halbertsma’s Plein | donderdag/thursday/Donnerstag/jeudi Openbaar vervoer Grou heeft een ‘eigen’ NS-station Grou-Jirnsum aan de spoorlijn Leeuwarden - Zwolle. Het station ligt ongeveer op 1,5 kilometer van het centrum van het dorp. Ga je liever met de bus, dan kun je vanuit Grou met lijnbus 28 naar o.a. Heerenveen of Leeuwarden. In Grou zijn meerdere haltes. Kijk voor de trein- en bustijden op de website 9292.nl. 123 tourist info

WATERSPORTVOORZIENINGEN WATERSPORT SUPPLIES • WASSERSPORTEINRICHTUNGEN SPORT NAUTIQUE SATISFACTION HAVENKANTOOR HARBOUR-OFFICE, HÄFENBÜRO, BUREAU DE PORT Havenhûs Meersweg (naast het Theehuis) | 0031(0)6 53151298 | havenmeestergrou@outlook.com PASSANTENHAVENS PASSING TRAVELLER HARBOURS, PASSANTEN-HÄFEN, PORTS DE PASSAGE Hellingshaven, Volmaweg | Nieuwe Kade | Pikmeerhaven, Pikmar | Suderkade TANKSTATIONS FILLING-STATIONS, TANKSTELLEN, TANKSERVICES It Molelân 8 | Meersweg 9a (voor boten) | Stationsweg 86 TOILETGEBOUWEN LAVATORIES, SANITÄRE ANLAGEN, EDIFICES DE TOILETTE Havengebouw, Meersweg | Hellingshaven, Volmaweg Muziektent, Halbertsma’s Plein | Zeilcentrum, Pr. Wilhelminastraat 3 TRAILERHELLINGEN SLIPS, SLIPANLAGEN, CALES Pr. Wilhelminastraat 3 | Garde Jagersweg VUILWATERAFVOER DRAINAGE OF DIRTY WATER, ABWASSERABFLUSS, EVACUATION D’ EAU Hellingshaven, Volmaweg | Zeilcentrum, Pr. Wilhelminastraat 3 BOOT- EN KANOVERHUUR BOAT OR CANOE RENTAL • BOOT UND KANU VERLEIH LOCATION DE BATEAU ET CANOË JACHTEN YACHTS, JACHTEN, YACHTS HW Yachtcharter | Jister 13a | 0031(0)566 624062 | hwyachtcharter.nl Jachtverhuur H. Hofstra | Biensma 3 | 0031(0)6 31960238 | jachtverhuurhofstra.nl Jachtwerf De Groot | Oedsmawei 2 | 0031(0)566 621719 | pikmeerkruiser.nl SLOEPEN SLOOPS, SCHLUPPEN, EMBARCATIONS Hotel Restaurant Oostergoo | Nieuwe Kade 1 | 0031(0)566 621309 | oostergoo.nl Sloepverhuur Joop Zandberg | Oedsmawei 14 | 0031(0)566 624123 | joopzandberg.nl Waterpark Yn ‘e Lijte | Yn ‘e Lijte 1 | 0031(0)566 621487 | ynelijte.nl Watersportbedrijf Anja | Meersweg 9a | 0031(0)566 621373 | wsbanja.nl Watersportservice Berend Mink | Muldyk 12 | 0031(0)566 621111 | berendmink.nl ZEILBOTEN SAILING-YACHTS, SEGELBOOTE, YACHTS À VOILES Watersportbedrijf Anja | Meersweg 9a | 0031(0)566 621373 | wsbanja.nl 124

RONDVAARTEN & ZEILTOCHTEN CIRCULAR TRIP & SAILING TRIPS • RUNDFAHRTEN & SEGELFAHRTEN TOURES EN BATEAU & TOURS DE VOILE Grouster skûtsje | Lyts Blijema 19 | 0031(0)6 42472940 | grousterskutsje.nl Grutte Grize (60 personen) | het Theehuis | 0031(0)6 22928937 | zeilengrou.nl Moai Fuort Sloeprondvaarten | Oerhaelspaed 5 | 0031(0)566 623420 | moaifuortgrou.nl Rederij Aktievaart | Oedsmawei 18 | 0031(0)566 622124 | aktievaart.nl Watersportservice Berend Mink | Muldyk 12 | 0031(0)566 621111 | berendmink.nl ZEILSCHOLEN SAILINGSCHOOLS • SEGELSCHULEN • ÉCOLES NAUTIQUE KWV Frisia | kwvfrisia.nl Sail Experience | Yn ‘e Lijte 1 | 0031(0)6 48121314 | sailexperience.frl SUPAway Grou | 0031(0)6 53318760 | supawaygrou.nl Watersporthostel Oer ‘t Hout | Raadhuisstraat 18 | 0031(0)566621528 | nedhostel.nl Zeilcentrum Grou | Wilhelminastraat 3 | 0031(0)566 653669 | zeilcentrumgrou.nl Watersportservice WATER SPORTS SERVICE • WASSER-SPORT-SERVICE • SERVICE DES SPORTS D’EAU Bert de Jong Technische Scheepsservice | Garde Jagerswei 14 | 0031(0)566 623234 | tssbertdejong.nl BJ-Boten | Oedsmawei 24 h | 0031(0)6 11591875 | bj-boten.nl Bootcentrum Geertsma | Jister 5d | 0031(0)566 623850 | bootcentrum-geertsma.nl Cornelder Scheepstechniek | Oedsmawei 18 | 0031(0)566 653000 | cornelderscheepstechniek.nl De Schiffart Technische Watersportservice | Kerkstraat 30 | 0031(0)566 621388 | schiffartgrou.nl Goos Watersport & Scheepstechniek | Singel 24 | 0031(0)566 621084 | gooswatersport.nl Grouwster Vlet | Oedsmawei 4 | 0031(0)566 622410 | grouwstervlet.nl Hager Groothandel en Techniek | Oedsmawei 18 | 0031(0)566 622 209 | hagerbv.com H.W. Jachttechniek & Jachtcharter | Jister 13 | 0031(0)566 624062 | hwjachttechniek.nl Jachthaven De Oerhaal | Garde Jagerswei 10 | 0031(0)6 51494189 | jachthavendeoerhaal@gmail.com Jachtwerf Albert Wester en Zn. | Garde Jagerswei 2 | 0031(0)566 623160 | albertwester.nl Jachtwerf De Blieken | Garde Jagerswei 4-5 | 0031(0)566 621335 | jachtwerfdeblieken.nl Jachtwerf De Groot | Oedsmawei 2 | 0031(0)566 621719 | pikmeerkruiser.nl KTSO boottenten | Gedempte Haven 24 | 0031(0)6 2864 8522 | ktso.nl Pikmeerkruiser Grou | Oedsmawei 2 | 0031(0)0566 621719 | pikmeerkruiser.nl Scheepsstoffering H.J.F. de Koning | De Muldyk 5 | 0031(0)566 620576 | hjfdekoning.nl Sloepenbouwers | Burstumerdyk 1 | 0031(0)6 25531568 | sloepenbouwers.nl Sloepenmarkt | Singel 12 | 0031(0)566 688816 | sloepenmarkt.nl Tentenmaker Yntema | Singel 24 | 0031(6) 5352 9515 | tentenmakerijmolenaar.nl Watersportservice Berend Mink | Muldyk 12 | 0031(0)566 621111 | berendmink.nl Wi-Ja | Oedsmawei 10 | 0031(0)566 622454 | wi-ja.nl YachtWrapping | De Muldyk 11b | 0031(0)566 602757 | yachtwrapping.nl Zeilmakerij Dijkstra | Jister 6 | 0031(0)566 623434 | zeilmakerijdijkstra.nl Zeilmakerij Molenaar | Kerkstraat 31 | 0031(0)566 621313 | zeilmakerijmolenaar.nl 125 tourist info

overnachten ACCOMMODATION • ÜBERNACHTEN • ACCOMMODATION BED & BROCHJE BED & BREAKFAST, ZIMMER FREI, CHAMBRES D’HÔTES De Talisman | steiger aan de Pikmar | 0031(0)641957139 De Thuiskamer | Hoofdstraat 31 | 0031(0)6 22608247 | dethuiskamer.nl Huize Groenveld | It Swurd 5 | 0031(0)566 621943| huizegroenveld.nl Loftbenb | de Setangel 48 | 0031(0)6 11867995 | loftbenbgrou.nl Vakantie Studio Grou | Molenstraat 16 | 0031(0)6 22048102 | vakantiestudiogrou.com Wijde Steeg Grou | Wijde Steeg 26 | 0031(0)6 52382245 | wijdesteeggrou.nl CAMPINGS CAMPINGS, CAMPINGPLÄTZE, CAMPINGS Minicamping De Alde Stjelp | Leechlân 5| 0031(0)566 623414 | minicampingdealdestjelp.nl Waterpark Yn ‘e Lijte | Yn ‘e Lijte 1 | 0031(0)566 621487 | ynelijte.nl GROEPSACCOMMODATIE GROUPACCOMMODATIONS, GRUPPENUNTERKÜNFTE, ACCOMMODATIONS DE GROUPE Watersporthostel Oer ‘t Hout | Raadhuisstraat 18 | 0031(0)566 621528 | herbergoerthout.nl HOTEL HOTEL, HOTEL, HÔTEL Hotel Restaurant Oostergoo | Nieuwe Kade 1 | 0031(0)566 621309 | oostergoo.nl 126

Eten & Drinken EAT & DRINK • ESSEN & TRINKEN • MANGER & BOIRE • RESTAURANTS EETCAFÉS EN RESTAURANTS Beslag | Parkstraat 1 | 0031(0)6 23865812 | beslaggrou.nl Café Biljart De Bierhalle | Hoofdstraat 7 | 0031(0)566 621320 | bierhalle.nl Chinees Indisch Restaurant Kota Radja | Hoofdstraat 74 | 0031(0)566 621442 | kotaradjagrou.nl Grootcafé Treemter | Doorbraak 1 | 0031(0)6 51112741 | treemter.nl Herman Serveert Grilled & Tapas | Gedempte Haven 13 | 0031(0)6 23865812 | hermanserveert.nl Hotel Restaurant Oostergoo | Nieuwe Kade 1 | 0031(0)566 621309 | oostergoo.nl Pizzeria & Steakhouse Mio Amore | Wijde Steeg 23 | 0031(0)566 624692 | pizzeriagrou.nl Restaurant De Vrijheid | Seinpôlle 4 | 0031(0)566 621578 | restaurantdevrijheid.nl Restaurant Het Theehuis | Meersweg 9 | 0031(0)566 621630 | hettheehuis.nl Restaurant ‘t Kofschip | Wijdesteeg 10 | 0031(0)566 622155 | kofschipgrou.nl Restaurant Oan ‘t Wetter | Yn’e Lijte 2 | 0031(0)566 622305 | oantwettergrou.nl Steiger 18 | Raadhuisstraat 18 | 0031(0)566 621528 | steiger18.nl Taverne de Kade | Nieuwe Kade 10 | 0031(0)6 51977646 | dekadegrou.nl Vis & Friet | Hoofdstraat 28 | 0031(0)566 622600 | visenfriet.nl Wijn, Tap & Eethuis Amicaal | Halbertsma’s Plein 14 | 0031(0)566 623030 | amicaalgrou.nl Zeilcentrum Meet & Eat | Wilhelminastraat 3 | 0031(0)6 15585795 | meeteat.zeilcentrumgrou.nl SNACKBARS Snackbar Tamarinde | Doorbraak 5 | 0031(0)566 621727 Snackbar De Roef | Hoofdstraat 29 | 0031(0)566 623135 | anytyme.nl IJSSALON IJssalon Scoop Icecream | Halbertsma’s Plein 9 | 0031(0)566 653715 | scoopicecream.nl 127 tourist info

128

129 tourist info

Colofon  grouaktief.nl grou.nl  zonnig grou  @zonniggrou Uitgave: Stichting Grou Aktief www.grouaktief.nl Redactie: Fenna Bijlstra, Monique Stelwagen en Anke Zijlstra Acquisitie: Marck Dorenbosch, Trinet Mulder Tekstbewerking: Jan Zijlstra Vertaling: Elke Ploegsma-Guckler, Janet Visser en Lucy Voortjes. Fotografie: Jikkie Piersma, Fonger de Vlas, grousters.nl en uit eigendom van verenigingen, stichtingen en particulieren. Druk & lay-out: MK+ project- en drukwerkbegeleiding Oplage: 20.000 exemplaren. Gratis verkrijgbaar 17de editie, januari 2019 Grou magazine is mede mogelijk gemaakt door de adverteerders en door een bijdrage van de gemeente Leeuwarden. Ook adverteren of advertorial? Mail naar grouaktief@hotmail.com Dit magazine is met de grootst mogelijke zorg samengesteld. De uitgever/redactie stelt zich niet aansprakelijk voor foutieve of onvolledige gegevens. Aan deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend. Wijzigingen en drukfouten voorbehouden. Amondo Travel4u Aqua Marina Atelier Melkerson AutoFirst Grou Avai Beveiliging Bakkerij Andringa Bruna Boek- en Kantoorboekhandel BouwYin Cornelder Scheepstechniek De Bierhalle Café Biljart De Boatte Goudsmid De Grouster De Jong & De Wal Bouwbedrijf De Schiffart Technische Watersportservice De Theaterwinkel De Thuiskamer B&B Dijkstra’s Bouw- & Aannemersbedrijf Doorbraak Kaas en Delicatessen Eethuis Amicaal Feestkleding Grou Gemeente Leeuwarden Hager Groothandel &Techniek Hema Herberg Oer ‘t Hout Herenkapper Offenga Het Theehuis Het Kompas H.J.F. de Koning Scheepsstoffering H3PS - Nico Postma Hooghiemster Makelaars Hotel Restaurant Oostergoo HW Yachtcharter Jachtbemiddeling Sneekerhof Jachthaven De Blieken Jachthaven De Oerhaal Jan en Japke Hengelsport & Dierenspeciaalzaak Janki Juwelier en Edelsmid Jumbo Supermarkten Kapsalon Studio S Kringloopwinkel Grou KTSO Boottenten Grou Lexed Services Makelaardij Mid-Fryslan Mannen van den Berg MFA Midden Friesland Assurantiën Mitra Grou MK+ Project-en drukwerkbegeleiding Moai Mode Mode- en Sporthuis It Beaken Multimate Bouwmarkt Nailtra Hardhout Hechttechniek Nationaal Park De Alde Feanen Overstag Damesmode Pikmeerkruiser Grou Raap uw slager Regiobank Grou Restaurant De Vrijheid Restaurant Oan ‘t Wetter Restaurant ’t Kofschip Scoop Ice cream SHP Bouwbedrijven Silersshop Slijterij Wijnhandel Geschenken Stichting Gehandicapten Watersport Grou Markol Snackbar Tamarinde Tandartsenpraktijk Grouw Taverne De Kade Technische Scheepsservice Bert de Jong Treemter VNL Architecten Waterpark Yn ´e Lijte Watersport Service Berend Mink Watersportbedrijf Anja Werpsterhoeke tuinmeubelen YachtWrapping Sign Store Zeilcentrum Grou Meet & Eat Grou magazine is mede mogelijk gemaakt door: 130

Ook online in onze webshop! Hoofdstraat 86 - 0566 842181 www.silersshop.nl - marck@silersshop.nl Lokale producten Bezorgdienst ook havens/camping 400+ Wijnen 400+ Whisky's Webshop (Friese) Geschenken Grouster Silersbitter Terug in de haven na een lange intensieve dag varen en dan genieten van een welverdiende Grouster Silersbitter. De combinatie van meer dan 60 verschillende kruiden met een scheut honing, maakt deze kruidenbitter aangenaam zacht van smaak met een klein zoetje. Je eigen Silersbitter etiket? Ga naar www.silersbitter.nl/etiket en maak in 4 simpele stappen je eigen persoonlijke Silersbitter etiket. Leuk met vakantie foto's en/of persoonlijke boodschap! MA DI WO DO VR ZA ZO 12:00 - 18:00 09:00 - 18:00 09:00 - 18:00 09:00 - 18:00 09:00 - 21:00 09:00 - 17:00 13:00 - 17:00* *Koopzondag in juni/juli/augustus Genieten doe je zo...

SINDS 1927 Twee verdiepingen met uitzicht op het Pikmeer Voor uw feest, bruiloft, verjaardag of meer... Voor koff ie, lunch, een borrel, diner en meer... Diverse terrassen aan het meer. De opening van het Theehuis is in 1927. Het gebouw vult zich in de loop van de decennia met verhalen van uitbaters, koks, medewerkers, gasten en bezoekers. Verhalen die zich in de harten van heel veel mensen nestelen. Het historische pand brandt op 26 februari 2017 af. Op 13 juni 2018 wordt het nieuwe gebouw met de twee verdiepingen off icieel geopend. Een gebouw dat zich opnieuw zal vullen met mensen die er hun feest komen vieren of koff ie komen drinken. Iedereen die door de deur loopt, brengt en maakt er zijn eigen verhaal, zodat de ziel van het Theehuis blijft voortbestaan. DE ZIEL VAN DE ZIEL VAN THEEHUIS het SINDS 1927 SINDS 1927 SILVIE WARMERDAM THEEHUIS Nu verkrijgbaar ‘De ziel van het Theehuis’ Auteur Silvie Warmerdam 30 x 30 cm fullcolor hardcover Prijs 25 euro Uitgeverij Louise Meersweg 9 Grou • 0566 621 630 • www.hettheehuis.nl UITGEVERIJ LOUISE ELKE DAG GEOPEND! Het salontafel boek ‘De ziel van het Theehuis’ bevat warme verhalen van eigenaren, uitbaters en gasten. Met vele prachtige foto’s.

1 Online Touch

Index

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25
  26. 26
  27. 27
  28. 28
  29. 29
  30. 30
  31. 31
  32. 32
  33. 33
  34. 34
  35. 35
  36. 36
  37. 37
  38. 38
  39. 39
  40. 40
  41. 41
  42. 42
  43. 43
  44. 44
  45. 45
  46. 46
  47. 47
  48. 48
  49. 49
  50. 50
  51. 51
  52. 52
  53. 53
  54. 54
  55. 55
  56. 56
  57. 57
  58. 58
  59. 59
  60. 60
  61. 61
  62. 62
  63. 63
  64. 64
  65. 65
  66. 66
  67. 67
  68. 68
  69. 69
  70. 70
  71. 71
  72. 72
  73. 73
  74. 74
  75. 75
  76. 76
  77. 77
  78. 78
  79. 79
  80. 80
  81. 81
  82. 82
  83. 83
  84. 84
  85. 85
  86. 86
  87. 87
  88. 88
  89. 89
  90. 90
  91. 91
  92. 92
  93. 93
  94. 94
  95. 95
  96. 96
  97. 97
  98. 98
  99. 99
  100. 100
  101. 101
  102. 102
  103. 103
  104. 104
  105. 105
  106. 106
  107. 107
  108. 108
  109. 109
  110. 110
  111. 111
  112. 112
  113. 113
  114. 114
  115. 115
  116. 116
  117. 117
  118. 118
  119. 119
  120. 120
  121. 121
  122. 122
  123. 123
  124. 124
  125. 125
  126. 126
  127. 127
  128. 128
  129. 129
  130. 130
  131. 131
  132. 132
Home


You need flash player to view this online publication