MAART 2026 ExPress ealiteit’ doet.” Voor hemzelf is dat vooral werken, van ’s morgens half negen tot ’s avonds half twaalf. Het voorbereiden op de periode na je pensionering is één ding, maar hoe bereid je je voor op het overlijden van je partner? ,,Mensen ontkennen vaak de realiteit. Je weet dat er een moment komt dat een van de twee alleen overblijft.” Volgens Keirse heeft dat ook te maken met het denken over ouder worden. ,,De mensen moeten anders leren denken over ouder worden. Als je denkt aan ouder worden, dan is dat vaak wegglijden in dementie en in een rolstoel zitten. Daar bereidt niemand zich op voor. Maar het is maar 6 procent van de mensen die te maken krijgen met dementie. We moeten mensen leren nadenken over hoe je dynamisch ouder wil worden. Bijvoorbeeld met sociale contacten. Hang niet al die troeven aan één relatie vast, aan één persoon. Je weet dat een van de twee uiteindelijk overblijft.” Manu Keirse….’verlies moet je overleven’…. Hoe kun je dynamisch ouder worden Overleven De ernst van het verlies van een partner op latere leeftijd en het verdriet worden volgens de Belgische voormalig hoogleraar bijna altijd onderschat. ,,Verdriet wijst naar verbondenheid en naar liefde. Verdriet is de keerzijde van liefde. Als mensen hun partner verliezen op oudere leeftijd, dan verliezen ze hun levenslange gezel. Liefde is ook veiligheid, ze verliezen de steun, comfort en constantheid in hun leven. Ze verliezen de geliefde die fysiek, emotioneel en seksueel contact betekende. Verlies van een betekenisvolle langdurige relatie raakt oudere mensen evenzeer als het verlies van een ouder in de kinderjaren.” Keirse gruwelt van opmerkingen als verdriet verwerken en het een plekje geven. ,,Vertel me dan eens waar? Moet ik dat op de schouw zetten, in de kelder zetten? Verlies moet en kun je niet verwerken, je moet het overleven, je neemt het je hele leven mee.” Dat overleven betekent wel rouwarbeid verrichten, hard werken. ,,Sommige mensen hebben die kracht op oudere leeftijd niet meer om dat alleen, zonder steun, te doen. Verdriet is niet iets dat je alleen moet doorkomen, maar sociaal. Overleven is niet loslaten, maar iemand op een andere manier leren vasthouden. Met de dood eindigt het leven, maar nooit de relatie die je met iemand hebt.” Cees Mooij Hans Bouwman 9
10 Online Touch Home