onzichtbaar: Een peilbuis meet de grondwaterstand. Maar hoe ontstaat die grondwaterstand? We starten bij de regen die valt en langzaam de grond in zakt. Daarna stroomt de regen tussen de zand- en kleideeltjes door naar beneden. Dat gaat heel langzaam. De holle ruimte tussen de deeltjes is klein en bochtig. Eigenlijk een oneindig labyrint. Sommige gangen lopen dood, of toch niet. Er zit toch nog een klein gaatje. Het water piept er doorheen, maar is wel een stuk trager dan zijn voorganger. Er ontstaat een file onder de grond. Op een gegeven moment komen de regendruppels op een diepte waar alle ruimtes tussen de gronddeeltjes zijn opgevuld met water. Dat is de grondwaterstand. Die ligt vaak op één of twee meter diepte, dat verschilt per plek en per seizoen. In het voorjaar is de grondwaterstand vaak hoger en aan het einde van de zomer juist lager. Naast regen is er nog een andere belangrijke factor voor het grondwater in Zeeland: kwel. In polders stroomt water vanuit de diepere zandlagen omhoog. De diepere zandlagen staan in verbinding met de Westerschelde en Oosterschelde. Een rietje in de grond De hoeveelheid grondwater, de grondwaterstand, kan je meten. Daarvoor wordt een peilbuis geplaatst. Vaak via een boorstelling op een vrachtwagen. Een peilbuis kan je zien als een rietje dat in de grond staat. In de onderste meter zijn sleuven gemaakt, daarboven is de buis waterdicht. Zo is de waterstand in de buis gelijk aan de grondwaterstand. Marnix draait het waterdichte deel van de peilbuis aan het geperforeerde gedeelte. Samen is dit een peilbuis. Scheldestromen | winter 2025 9 peilbuizen Onmisbaar en De bovenkant van de peilbuis zie je soms boven de grond. Dan is hij beschermd met een koker. Of de bovenkant zit onder een afdekdeksel net onder de grond. In de buis wordt de grondwaterstand vaak gemeten met een sensor. De grondwaterstand kan in de tijd variëren door bijvoorbeeld neerslag, verdamping of het getijde. Die variaties zijn heel waardevol voor het inzicht in de grondwaterstand. Meten is weten, voorbereidingen voor een stevig gemaal Het waterschap gebruikt peilbuizen bijvoorbeeld rondom de uitvoering van projecten. Marnix van den Manacker werkte aan de nieuwbouw van het gemaal De Poel: “Het gemaal ligt naast de ‘s Heer-Abtskerkse Zandweg tussen Goes en ‘s Heer-Abtskerke. In de zomer van 2024 is het in gebruik genomen”. >
10 Online Touch Home