Met Bas Chamuleau aan tafel is het alsof een geschiedenisboek tot leven komt. Hij kent Zeeland én de dijken op zijn duimpje. Want wat veel mensen niet weten, is dat de binnenkant van de dijk, het zogenaamde dwarsprofiel, het levensverhaal van die dijk en daarmee vaak van de omgeving vertelt. Al van jongs af aan kijkt Bas naar dijken. Hij groeide op in Kwadendamme, waar dijken het uitzicht bepalen. Bas: “Terwijl mensen in andere delen van Zeeland uitkijken over uitgestrekte polders, keek ik vooral tegen dijken aan. Die tegenstelling maakte me nieuwsgierig. Ik verdiepte me in het landschap en de manier waarop mensen al eeuwenlang samenleven met water.” Die belangstelling groeide uit tot een bijzondere vrijwilligersfunctie. Sinds 2008 doet hij onderzoek naar de geschiedenis van dijken voor Erfgoed Zeeland en de provincie Zeeland. Die uitkomsten deelt hij ook met waterschap Scheldestromen. Een dijk is als een boek Voor Bas vertelt een dijk een verhaal. “In een dwarsprofiel lees je de geschiedenis van Zeeland terug. Aan de verschillende lagen klei, zand of veen zie je hoe mensen een dijk in de loop der eeuwen hebben aangelegd, verhoogd en versterkt. Helemaal onderaan in het dwarsprofiel van sommige dijken in Zeeland ontdekte ik soms de eerste ‘dijkjes’ van ongeveer duizend jaar oud. Elke nieuwe laag erna laat zien hoe Zeeuwen reageerden op het water en welke technieken zij daarbij gebruikten.” Zo wordt een dijk een tijdlijn van eeuwen omgaan met het water, verborgen in de bodem. Met de schop op pad Bas: “Wanneer het waterschap een dijk moet doorgraven, voor bijvoorbeeld een duiker of wegwerkzaamheden, is dat een uitgelezen kans om onderzoek te doen. Het profiel van de dijk ligt dan bloot. Je kunt dan perfect de grondlagen bekijken. Met onderzoek ter plaatse en literatuuronderzoek breng ik de grondlagen in kaart. Van de vele onderzoeken die Bas uitvoerde, is een dijk bij de verbreding van de Sloeweg hem altijd bijgebleven. “De eerste keer dat hij enkele opeenvolgende dijken in eenzelfde gebied in één keer kon onderzoeken. Door de bodemlagen zorgvuldig te bestuderen en te vergelijken met historische bronnen kon worden vastgesteld dat de oudste delen van een dijk teruggaan tot mogelijk de twaalfde eeuw, terwijl de jongste dijk hier uit 1612 dateert.” Samenwerken voor kennis van dijken De samenwerking met waterschap Scheldestromen speelt een belangrijke rol in het werk van Bas. Dankzij afspraken met het waterschap krijgt hij een melding wanneer een dijk wordt opengelegd. Vervolgens stemt hij met projectleiders af hoe het onderzoek veilig en praktisch kan plaatsvinden tijdens de werkzaamheden. Op die manier gaan dagelijks werk aan waterveiligheid en onderzoek naar " De oudste delen van een dijk gaan terug tot mogelijk de twaalfde eeuw, terwijl de jongste dijk hier uit 1612 dateert." het verleden hand in hand. Ook het project in Hansweert noemt hij met enthousiasme. Daar leverde hij gegevens aan over historische dijkhoogtes. Die informatie staat nu op de nieuwe dijktrap. Wie volgt Bas op? Volgens Bas zijn dijken veel meer dan een waterkering. Wie begrijpt waarom een dijk ligt waar hij ligt, begrijpt ook beter hoe het landschap, het water en de bewoners zich hebben ontwikkeld. De kennis van de samenstelling van de polderdijken kan voor het waterschap van groot belang zijn voor zowel de huidige functies als voor mogelijke toekomstige functies. Die kennis draagt daarnaast bij aan de Zeeuwse identiteit en zorgt voor meer betrokkenheid bij de omgeving. Inmiddels is Bas 79 jaar. Hij wil zijn kennis en ervaring met een enthousiaste opvolger delen. Bent u dat? Neem voor meer informatie contact op via communicatie@scheldestromen.nl. Scheldestromen | herfst 2026 17
18 Online Touch Home