MONITOR DISCRIMINATIE Download hier de tekst 2025 REGIO AMSTERDAM HET JAAR 2025 CIJFERS ANALYSE CASUSSEN
Het jaar 2025 stond wederom in het teken van een ongekende toename van discriminatiemeldingen, een landelijke collectieve aangifte en een groeiende meldingsbereidheid in de gehele regio Amsterdam. Weer stijgende meldingen Na de explosieve stijging van de meldingen in 2024, verwachten we een verdere stijging in 2025. Ons team werkte hard, want meer meldingen betekent ook meer werk. Het afgelopen jaar waren politieke uitingen en de lokale overheid een grote bron van onze meldingen. Meer en meer inwoners van onze regio weten ons te vinden en doen meldingen van discriminatie. Dit geeft ook een landelijke trend weer, de ADV’s zijn zichtbaarder en beter benaderbaar. Naast onze inloopspreekuren in Amstelveen en Weesp zijn er nu ook inloopspreekuren geopend in Diemen en in de stadsdelen Nieuw West en West. Er lopen nog verschillende gesprekken om in meerdere stadsdelen van Amsterdam een inloopspreekuur te openen. Tijdens de inloopspreekuren is één van onze Consulenten Discriminatiezaken aanwezig om inwoners laagdrempelig toegang te bieden tot hulp, advies en informatie bij ervaringen van discriminatie. De locaties van de inloopspreekuren worden gedeeld met andere maatschappelijke organisaties. Ook voor professionals bieden wij een laagdrempelige en veilige voorziening waar zij terechtkunnen met vragen, ervaringen, hulpvragen, advies, informatie en meldingen rondom discriminatie en uitsluiting.
Naar schatting meldt slechts drie procent van de mensen die discriminatie ervaren dit bij een instantie. De 3.793 geregistreerde meldingen vormen daarmee het topje van de ijsberg. Melden helpt! Ontwikkeling meldingen DRA registreerde in 2025 een totaal van 3.793 meldingen, dit is een stijging van 87 procent ten opzichte van de 2.025 meldingen in het vorige jaar. De politie noteerde een stijging van zeven procent (van 1.165 naar 1.246 aangiften en meldingen), terwijl het College voor de Rechten van de Mens een toename van 33 procent registreerde (van 78 naar 104 verzoeken). Het verschil tussen de explosieve groei bij DRA en de gematigde stijging bij politie en het College hangt mogelijk samen met de vele meldingen die de ADV’s ontvingen naar aanleiding van een afbeelding die Geert Wilders op social media plaatste. Verschuiving terreinen Het terrein publieke en politieke opinie groeide van 391 naar 2.050 meldingen en verdrong daarmee de arbeidsmarkt als meest gemeld terrein. Het terrein arbeidsmarkt daalde zelfs van 421 naar 301 meldingen. De meeste van onze meldingen gaan nog wel over dit terrein. Helaas betekent deze daling niet dat er minder discriminatie voorkomt op de arbeidsmarkt. Bij seksuele gerichtheid speelt het RITA-meldplatform mede een rol in de toename. Meldingen DRA stijgen met 87%, politie en College voor de Rechten van de Mens tonen een gematigde groei. De afbeelding die Geert Wilders op social media plaatste, verklaart het grootste verschil maar niet de volledige stijging. HET JAAR 2025 CIJFERS ANALYSE CASUSSEN
CIJFERS DISCRIMINATIE.NL REGIO AMSTERDAM Totaal meldingen: 3.793 Download hier alle cijfers 3.219 keer vijandige bejegening TOP 5 Discriminatiegrond ADV’s 1 Godsdienst 2.019 2 Herkomst/huidskleur 885 3 Seksuele geaardheid 472 4 Geslacht 301 5 Handicap/chronische ziekte 92 Godsdienst Seksuele geaardheid Geslacht +424% +38% +20% TOP 5 Discriminatieterrein ADV’s 1 Publieke/politieke opinie 2.050 2 Collectieve voorzieningen 402 3 Openbare ruimte 353 4 Arbeidsmarkt 301 5 Horeca/amusement 91 Collectieve voorzieningen +103% Publieke/politieke opinie +424% Arbeidsmarkt -29%
Download hier alle cijfers POLITIE Totaal incidenten: 1.246 COLLEGE Verzoeken om een oordeel: 104 825 keer uitlating TOP 5 Discriminatiegrond Politie 1 Herkomst, huidskleur 568 2 Seksuele gerichtheid 388 3 Antisemitisme 129 4 Onbekend/overig 77 5 Godsdienst 47 Geslacht Herkomst, huidskleur Antisemitisme +67% +14% -25% Stijging of daling Hiermee wordt bedoeld een stijging of daling van het aantal discriminatiemeldingen van het jaar ervoor (2024). VERVOLG CIJFERS HET JAAR 2025 ANALYSE CASUSSEN
Download hier alle cijfers CIJFERS Download hier alle cijfers 1 Aalsmeer A 28 B 5 C 14 en 2 Amstelveen A 149 B 35 C 63en 3 Amsterdam A 3.300 B 1.252 C 1.127en 4 Diemen A 63 B 10 C 16 en 5 Ouder-Amstel A 25 B 8 C 3 en 6 Stadsgebied Driemond-Weesp A 45 B 8 C 12 en 7 Uithoorn A 20 B 1 C 23 e 2 VERVOLG 1 7 A Meldingen door inwoner van de Regio Amsterdam B Meldingen over voorval in de Regio Amsterdam C Geregistreerde discriminatie-incidenten bij de politie
LANDELIJKE CIJFERS discriminatie.nl MEER INFORMATIE regioamsterdam@discriminatie.nl discriminatie.nl/regioamsterdam politie.nl 3 4 6 5 CIJFERS HET JAAR 2025 ANALYSE CASUSSEN
ANALYSE Clustermeldingen De grote hoeveelheid meldingen over één onderwerp of incident geven aan dat discriminatie vaak een maatschappelijk, structureel of publiek karakter heeft. Het wijst ook op een verhoogde meldingsbereidheid en bewustwording bij de maatschappij. Veel van de melders zijn klaar met structurele discriminatie en zij willen dat het stopt. Door de bundeling van klachten wordt duidelijk waar de maatschappelijke pijnpunten liggen, wat kan leiden tot snellere interventies of onderzoeken door bevoegde instanties. Duivenbordspel De gemeente Amsterdam bracht naar aanleiding van het 750-jarig bestaan van de stad, het kinderboek Mijn jarige stad uit. In dit boekje ALGEMEEN Een clustermelding is een incident of uitspraak waarover veel meldingen binnenkomen. De meldingen hebben hetzelfde onderwerp maar worden door unieke melders gedaan en iedere melding wordt afzonderlijk geregistreerd. dat aan ruim 30.000 basisschoolleerlingen is uitgedeeld staat in het Duivenbordspel (een soort ganzenbordspel) op vakje 42 een stereotyperende zin over Chinese toeristen. Hierover kwamen 262 meldingen bij ons binnen. Voorkeursbeleid De gemeente Amsterdam zocht een nieuwe gemeentesecretaris en in de vacature werd een voorkeursbeleid opgenomen. Daarin werd genoemd dat ‘bij gelijke geschiktheid de voorkeur uitgaat naar kandidaat met een niet-Europese herkomst’. Wij ontvingen hierover 15 meldingen. De Gemeente Amsterdam mag op deze manier een voorkeursbeleid toepassen. Bij het kantoor van DRA heeft iemand hierover ontevredenheid geuit door een boodschap op de stoep te schrijven.
Er kan een melding over discriminatie worden gemaakt die gaat over een persoonlijk voorval, maar ook over een (landelijke) gebeurtenis/incident of uitspraken van een (publiek) persoon of politicus. SGP De SGP is van mening dat de vrouw, gebaseerd op een specifieke interpretatie van de Bijbel, geen regeermacht toekomt. Dit betekent dat de partij het passief kiesrecht (het verkiesbaar zijn) voor vrouwen bij landelijke verkiezingen niet steunt. Hierover kwamen bij ons 69 meldingen binnen. Geert Wilders Geert Wilders plaatste een bericht op X met een afbeelding van twee vrouwengezichten. Links staat een jonge, blonde vrouw met make-up en blauwe ogen, met daaronder ‘PVV’. Rechts staat een norse, oudere vrouw met rimpels en een hoofddoek, met daaronder ‘PvdA’. Daarbij staat de tekst: ‘Aan u de keuze op 29/10’. Hierover werden bij ons 1.889 meldingen gedaan. Landelijk zijn er meer dan 14.000 meldingen ontvangen. Discriminatie.nl heeft namens alle 19 aangesloten ADV’s aangifte gedaan bij de politie. Het OM heeft tot de publicatie van deze monitor nog niet besloten of Geert Wilders hiermee een strafbaar feit heeft gepleegd. Wij blijven dit volgen en zullen bij een uitspraak een bericht op onze website plaatsen. De discriminatiegronden van 2025 tonen een ingrijpende verschuiving: godsdienst (specifiek moslimdiscriminatie) domineert het beeld. Maar structurele gronden als herkomst en seksuele gerichtheid blijven eveneens hoog. VERVOLG HET JAAR 2025 CIJFERS ANALYSE CASUSSEN
ANALYSE Toename godsdienst Godsdienst steeg van 385 naar 2.019 meldingen, een toename van 424 procent. Deze explosieve groei is nagenoeg volledig toe te schrijven aan het bericht dat Geert Wilders in augustus op social media plaatste: het aantal meldingen van moslimdiscriminatie steeg van 169 naar 1.984. Daarmee is godsdienst in 2025 veruit de meest gemelde grond, waar deze in voorgaande jaren aanzienlijk lager scoorde. Opvallende pieken Herkomst en huidskleur blijft structureel de meest gemelde grond wanneer de meldingen over Geert Wilders buiten beschouwing worden gelaten. Het aantal meldingen daalde wel van 1016 naar 885. Opvallend is de wel sterke groei van specifieke subindicatoren: anti-Aziatisch racisme steeg van 29 naar 317 meldingen. De meldingen die we binnenkregen GRONDEN over het Duivenbordspel in het kinderboek Mijn Jarige Stad zijn de oorzaak van deze stijging. Hierover kwamen in totaal 262 meldingen binnen. Zonder deze meldingen zouden de meldingen over AntiAziatisch racisme ook gestegen zijn naar 55. Anti-Zwart racisme is net als de grond herkomst/huidskleur gedaald, van 195 naar 122. Bij de politie bleef herkomst de meest geregistreerde grond, met een stijging van 497 naar 568. Toename via RITA Seksuele geaardheid groeide van 342 naar 473 meldingen, een stijging van 38 procent. Deze toename hangt mede samen met het RITA-meldplatform. Via RITA kwamen er in totaal 462 binnen, waarvan 371 op grond van seksuele geaardheid en 90 op grond van geslacht. Bij de politie steeg deze grond van 367 naar 388.
Via het meldplatform RITA blijven veel meldingen binnenkomen waardoor de cijfers op de gronden seksuele gerichtheid en geslacht blijven stijgen. Melden helpt! Geslacht Discriminatie op grond van geslacht steeg van 251 naar 301 meldingen. Binnen deze categorie is de stijging van meldingen over transgender discriminatie opmerkelijk: van 30 naar 42, een toename van 40 procent. Over het SGP-standpunt ten aanzien van vrouwen zijn 69 meldingen binnengekomen. VERVOLG Handicap en antisemitisme Handicap en chronische ziekte steeg van 84 naar 92 meldingen. In 2024 was er een daling op dit terrein. Zowel bij ons als wel bij de politie is een daling te zien op grond van Antisemitisme. Bij DRA daalde de meldingen van 88 naar 51 meldingen, en de politie registreerde een daling van 171 naar 129. Mogelijk melden mensen die antisemitisme meemaken vaker bij gerichte meldpunten. HET JAAR 2025 CIJFERS ANALYSE CASUSSEN Anti-Aziatisch racisme steeg van 29 naar 317 meldingen, een toename van 993 procent. Deze toename is mede door het Duivenbordspel van de gemeente Amsterdam te verklaren.
ANALYSE Voor het eerst in jaren zijn de meldingen op het terrein arbeidsmarkt gedaald. De meldingen daalden van 421 naar 301 meldingen. Hoewel de arbeidsmarkt in absolute zin nog altijd een omvangrijk terrein vertegenwoordigt, is het niet langer het meest gemelde domein. Meldingen op grond van dit terrein zijn over het algemeen zware dossiers en in veel gevallen loopt de klachtbehandeling lange tijd door. Publieke/politieke opinie Het terrein publieke/politieke opinie groeide van 391 naar 2.050 meldingen. Deze verschuiving is vrijwel geheel toe te schrijven aan het bericht dat Geert Wilders op social media plaatste. Voor het eerst is dit het terrein met de meeste meldingen. TERREINEN EN AARD De terreinen waarop discriminatie plaatsvindt is verschoven in 2025, terwijl de wijze van discriminatie een verontrustende verharding laat zien. Collectieve voorzieningen stegen eveneens sterk, van 198 naar 402 meldingen. De meldingen die we kregen over het Duivenbordspel in het kinderboek Mijn jarige stad zijn de oorzaak van deze stijging. Het terrein openbare ruimte steeg van 304 naar 353 meldingen. Commerciële dienstverlening steeg van 158 naar 174 meldingen. Onderwijs Meldingen die gaan over onderwijs zijn gedaald, van 54 naar 50. Gezien de algemene stijging is het wederom opvallend dat meldingen op dit terrein, net als in 2024, zijn gedaald. In 2025 zijn we landelijk gestart met een pilot voor een kindvriendelijk meldpunt. Bij alle ADV’s in Nederland zijn consulenten discriminatiezaken getraind en zijn er protocollen opgesteld, zodat kinderen en
Publieke/politieke opinie en collectieve voorzieningen verdrongen het terrein arbeidsmarkt als grootste terrein. jongeren laagdrempeliger discriminatie kunnen melden. In 2026 wordt het kindvriendelijke meldpunt gelanceerd. Aard van de meldingen De wijze waarop discriminatie zich manifesteert, toont een scherpe verharding. Vijandige bejegening — de meest voorkomende uitingsvorm — steeg van 1.281 naar 3.219 meldingen, een toename die grotendeels samenhangt met meldingen over het bericht van Geert Wilders. Omstreden behandeling daalde van 978 naar 654 meldingen. Meldingen waarbij bedreiging een rol speelde bleven nagenoeg gelijk van 208 naar 205 meldingen. Verontrustend is de stijging waarbij geweld is gepleegd: van 103 naar 132 meldingen (28 procent). Bij de politie steeg het aantal uitlatingen van 778 naar 825 en de combinatie geweld met uitlating van 117 naar 146. Op grond van herkomst/huidskleur gaat het bij 96 meldingen om bedreiging en bij 40 meldingen om geweld. Bij de grond seksuele geaardheid zien we 85 meldingen die gaan over bedreiging en 75 meldingen waarbij geweld is gemeld. De stijging van geweld lijkt te wijzen op een intensivering van discriminerend gedrag die verder gaat dan verbale uitingen alleen. Geweld kwam vaker voor bij meldingen en vijandige bejegening is meer dan verdubbeld. Een toename die erop wijst dat discriminatie zich in 2025 niet alleen vaker, maar ook in hardere vormen voordeed. HET JAAR 2025 CIJFERS ANALYSE CASUSSEN
CASUSSEN Autistische zoon bestempeld als moeilijk persoon en mogelijk verwijderd tijdens groepsreis De zoon van onze melder was op het moment van de melding op groepsreis. De zoon valt op het autistische spectrum en heeft daardoor een paar specifieke behoefte (o.a. herhaling van instructies, tijdstippen die op een specifieke manier worden benoemd). De vader van melder werd benaderd door de organisatie dat medereizigers over de zoon hadden geklaagd en hem niet meer in de groep wilden; de organisatie dacht eraan dit verzoek te honoreren en de zoon te verwijderen. Melder denkt dat ook het Aziatische uiterlijk van zijn zoon een rol kan spelen in de manier waarop hij door de organisatie wordt behandeld. Melder belt DRA voor advies. DRA raadt melder aan direct contact op te nemen met de organisatie, te protesteren tegen de verwijdering van zijn zoon en het discriminatieaspect te benoemen. Melder volgt dit advies op. De organisatie ziet haar fout in en organiseert een gesprek met de reisleider, de zoon en de klagende reisgenoten. In dit gesprek bieden de reisgenoten hun excuses aan voor hun gedrag. Na dit gesprek worden de verhoudingen in de groep beter en de zoon rondt de reis naar tevredenheid af. Melder is erg tevreden over de ontvangen hulp vanuit DRA. Telefonist maakt opmerking over accent Melder belde met de betreffende organisatie om in aanmerking te komen voor overheidssteun in haar energiekosten. Vroeg in het gesprek maakt de telefonist een opmerking over melders accent. Melder vindt dit compleet onacceptabel en geeft dit direct aan, ze wil niet meer in gesprek met deze telefonist.
DRA geeft informatie en advies en helpt mensen die discriminatie ervaringen hebben. Wij kunnen o.a. helpen met procedures, het schrijven van klachtbrieven en bemiddeling. Meld het wél! Melder benadert DRA. In overleg met melder schrijft DRA een klachtbrief aan de verantwoordelijke organisatie. De directie van deze organisatie biedt excuses aan voor het gebeurde. Op verzoek van DRA geeft zij informatie over het antidiscriminatiebeleid van de organisatie en wat de organisatie zal doen om dergelijke voorvallen in de toekomst te voorkomen. Spel met stereotiepe beelden Een melder treft bij een zorgorganisatie een kinderspel aan met stereotiepe beelden van bepaalde bevolkingsgroepen. Ze deed een melding bij DRA en bij de verschillende andere organisaties waar ze het spel ook aantrof. De organisaties waren het met haar eens en vroegen de spelmaker om een vervangend spel. De makers van het spel hebben het spel daarop aangepast. De nieuwe versies zijn inclusiever en bevatten geen stereotiepe beelden meer. HET JAAR 2025 CIJFERS ANALYSE CASUSSEN
COLOFON Monitor Discriminatie 2025 Regio Amsterdam Tekst en cijfers: Debbie Koekkoek Portretten: Discriminatie.nl Vormgeving: Go Puck UITGAVE April 2026 Deze monitor is een uitgave van Discriminatie.nl Regio Amsterdam en politie-eenheid Amsterdam die hierin hun cijfers op eenheidsniveau publiceren. De Nationale Politie en het College voor de Rechten van de Mens hebben voor deze uitgave gegevens beschikbaar gesteld. discriminatie.nl/regioamsterdam HET JAAR 2025 CIJFERS ANALYSE CASUSSEN
1 Online Touch