Een goede basispensioenregeling, bijvoorbeeld. Die is goed voor werknemers, maar voorkomt ook concurrentie. Hetzelfde geldt voor opleiding en instroom. Daar heb je elkaar gewoon in nodig.” Lokhorst benadrukt dat cao-onderhandelingen maar een klein deel van het gezamenlijke werk vormen. “De rest van het jaar werk je samen om de sector goed te laten functioneren”, zegt hij. “Werkgevers moeten kunnen verdienen, anders is er ook geen ruimte voor verbetering. En samen wil je dat de sector aantrekkelijk blijft voor nieuwe mensen.” Juist omdat die relatie breder is dan de onderhandelingstafel, kun je volgens hem ook in lastige periodes in gesprek blijven. “Als je in die relatie investeert, doe je ook meer moeite om uit een conflict te komen”, legt Lokhorst uit. “Dat wil niet zeggen dat het nooit hard tegen hard gaat, maar je houdt zo het vertrouwen dat die oplossing er wel komt.” Crombeen ziet dat ook bij zware dossiers zoals het nieuwe pensioencontract. “Dan is de spanning soms hoog”, zegt hij. “Maar juist dan merk je dat je elkaar al lang kent en dat je in staat bent om ook in moeilijke omstandigheden door te praten.” Gijs Lokhorst vult aan: “Kijk, het gaat wel ergens over, hè. De bestaanszekerheid van 130.000 gezinnen. Die druk moet je wel blijven voelen, je mag er nooit lichtzinnig over denken.” Hans Crombeen: “Je kunt die druk ook opzoeken. Stap een willekeurige bouwkeet in en er is altijd wel iemand die je in je borst prikt en zegt: jullie zorgen maar dat jullie je best doen voor ons!! Mensen met opvallend grote handen vaak. Kolenschoppen.” Zzp’ers: een olifant in de kamer? Over de omvang van de groep bestaan verschillende cijfers en interpretaties, maar over het pensioenprobleem zijn de drie bestuurders helder. “Er is onderzocht wat zelfstandigen doen aan pensioen en bescherming tegen risico’s”, vertelt Crombeen. “De uitkomsten waren schrikbarend. De meeste mensen hadden helemaal niets geregeld. Veel zelfstandigen denken dat een afgelost huis hun pensioen is. Maar daar kun je niet van leven.” Raessens maakt onderscheid tussen echte ondernemers en schijnzelfstandigheid. “Als iemand bewust ondernemer is, hoort daar ook bij dat je nadenkt over verzekeringen en pensioen.” 131
132 Online Touch Home