Paul: Bij de start van het fonds speelde ook het fenomeen van terugwerkende kracht. Regina: Een pensioenfonds oprichten betekent qua financiering van uitkeringen en aanspraken totaal iets anders dan bijvoorbeeld de AOW. Bij de start van het fonds in 1951 had nog geen enkele werknemer pensioen opgebouwd. Iedereen die kon aantonen dat hij in de bouw had gewerkt, kreeg deze rechten als het ware ineens toegekend: de backservice jaren. De waarde van één backservice jaar was in 1986 circa 99 gulden. Tot ongeveer 1995 werd 500 gulden per jaar per werkende geheel door de werkgever betaald. Paul: En dan moest ook nog vastgesteld worden of iemand daadwerkelijk recht had. Regina: Ja. Dat was soms ingewikkeld. Een bekend voorbeeld zijn de zogenoemde bunkerbouwers: mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog aan de Atlantikwall hadden gewerkt. Op basis van verklaringen van werkgevers of getuigen werd beoordeeld of zij recht hadden op pensioenopbouw. Soms ontstonden discussies, bijvoorbeeld over het onderscheid tussen gedwongen en vrijwillige arbeid. DE STAP NAAR LOONAFHANKELIJK PENSIOEN Paul: Tot 1987 bleef de bouw werken met die dagafhankelijke regeling. Waarom kwam daar verandering in? Regina: Omdat het in Nederland gebruikelijk werd om pensioen te koppelen aan het loon. In de bouw was dat lange tijd niet zo. Pas in 1987 lukte het werkgevers en werknemers om overeenstemming te bereiken over een loonafhankelijke eindloonregeling. Paul: Dat ging niet gemakkelijk zeker? Regina: Nee. Er is jaren over onderhandeld. Werkgevers wilden wel, maar alleen onder strikte voorwaarden. Veel grote bouwbedrijven hadden al aanvullende pensioenregelingen voor hogere inkomens, vaak ondergebracht bij verzekeraars of eigen fondsen. Paul: Iets met vrijstelling? Regina: Werkgevers konden vrijstelling aanvragen van deelname aan het bedrijfstakpensioenfonds, mits zij een “Pensioen op waardepapier. Voor elke dag dat je werkte, werd er pensioen opgebouwd. Dat noemden we later de dagafhankelijke pensioenregeling, ofwel de DAP regeling.” 65
66 Online Touch Home