l l Delirium-bier. Als Manneken Pis ook effectief Delirium van 8,5% schonk, was het feest soms rap gedaan: “De mannen lagen allemaal op de grond! Dat was straf bier, hé.” Er vloeide ook al Faro, Cantillon, Lindemans Kriek en Bellevue. Tijdens bierfeesten moest Jacky soms elk uur een nieuw vat halen en het van de Grote Markt naar beneden rollen. Of zelfs helemaal naar Anderlecht rijden om snel nog ergens een vat uit te halen. “Hij was graag gezien”, lacht Yvonne. Een kind in de koffer Jacky en Yvonne maakten heel wat ongewone dingen mee. In 1995 waren ze op vakantie in het Spaanse Benalmádena, waar ook een Manneken Pis-beeldje staat. Voor zijn 25 jaar in dienst had de Orde van Manneken Pis het koppel een reisje naar dat ‘Spaanse neefje’ geschonken. Toevallig was het beeldje net gestolen toen ze aankwamen. Ze trokken naar de burgemeester van het dorp en beloofden een nieuw mannetje te brengen, deze keer in polyester, zodat het niet meer gepikt kon worden. Het jaar erop trok Jacky met een nieuw beeldje naar Spanje. Bij de controle op de luchthaven van Zaventem werd hij tegengehouden door de douane, die dacht dat hij een kindje in zijn sportzak verborg. “Dat was just zo goed geëmballeerd!” Yvonne had voor de gelegenheid een kostuum gemaakt van een Ketje van Brussel, zodat het beeldje al een pakje had. “Het heeft niet veel mogen baten, want het Manneken pIs was ooIt eVen Manneken VIs Al vele eeuwen staat hij op de hoek van de Stoofstraat en de Eikstraat ongegeneerd te plassen. Op een boogscheut van de Grote Markt, dus aan passanten geen gebrek. Iedereen kent hem, ook de Franstaligen. Al noemen sommigen hem ook ‘Le Petit Julien’. Al in 1388 stond daar overigens een fonteintje dat de naam Julianekensborre droeg. Het huidige Manneken Pis is een bronzen beeldje dat in 1619 werd gemaakt door Hiëronymus Duquesnoy de Oudere. De traditie om hem te kleden begon aan het eind van de 17e eeuw, toen het Brusselse stadsbestuur en de gouverneurs-generaal kostuums schonken voor speciale feesten. Zijn oudste kostuum dateert van 1698 en werd geschonken door de keurvorst van Beieren. Na de Eerste Wereldoorlog kwamen er veel schenkers bij, vooral van veteranenverenigingen. Van 1919 tot 1940 kreeg hij elk jaar een nieuw kostuum. Na de Tweede Wereldoorlog groeide zijn garderobe met rasse schreden, met wel 5 tot 15 stuks per jaar. En vanaf de jaren tachtig werden het er jaarlijks zo’n 25. Zijn garderobe telt intussen al meer dan 1000 stuks. Die kan je bewonderen in GardeRobe Manneken Pis, een museum dat in 2017 werd geopend. Al zijn outfits maken deel uit van ons Brusselse erfgoed en worden net als kunstwerken geïnventariseerd en geconserveerd. Helaas werd Manneken Pis meermaals jaar erop was het opnieuw gepikt. Daarna hebben we het zo gelaten.” Afscheid van Jacky Toen Jacky in 2005 op pensioen ging, ontdekte hij een nieuwe passie: zijn tuin, die er altijd piekfijn moest uitzien. Jaren later kreeg hij het harde verdict: longkanker. Hij wilde absoluut niet in het ziekenhuis blijven, dus verzorgde de familie hem thuis, waar hij na enkele dagen overleed. Ter ere van hem werd Manneken Pis de zaterdag erop een uur lang uitgedost in de werkplunje van zijn aankleder. De Sint-Elisabethkerk in Haren was te klein voor de vele familieleden, vrienden en ex-collega’s. Na de crematie in Vilvoorde zaten er wel honderd mensen aan de koffietafel. Jacky was een echt volksfiguur en hij kende iedereen. “Op 2 februari is hij overleden, en de maandag erop, de 5de, stopte het niet l de reportage met bellen”, blikt Yvonne terug. “Het Nieuwsblad stond hier de volgende dag al in de living”. En velen volgden. In alle kranten werd het heengaan van Jacques - Jacky voor de vrienden - met grote droefheid gemeld: van De Standaard tot Bruzz, van buitenlandse media tot lokale voetbalblaadjes. De costumier van Manneken Pis: het is toch een functie die enige faam met zich meebrengt. En Brusselaars zijn toch gehecht aan hun Manneken. Yvonne wordt nog regelmatig gevraagd om aan een kostuum te werken, maar zonder Jacky is het niet hetzelfde. Dat iemand anders zijn taak overnam, valt haar zwaar. De tijden zijn veranderd natuurlijk. En lang niet alleen de feestelijke inhuldigingscultuur: “We verstaan elkaar niet meer. Mensen zijn meer op zichzelf, terwijl er vroeger meer vriendschap en meer verbintenis was.” Ze mist de recepties en het feestgedruis, maar de tradities blijven gelukkig overeind: de Orde van Manneken Pis, het aankleden, het onthullen met het openschuiven van de vlag, de kostuums over actuele thema’s. Het kostumeren gebeurt al honderden jaren, en een einde is nog lang niet in zicht. Misschien is dat wel de mooiste erfenis van het Manneke: hij brengt mensen samen. En achter hem stond dertig jaar lang een echtpaar dat dat met naald, draad en veel liefde mogelijk maakte. n Tekst & foto’s: Lise Demeulemeester het slachtoffer van vandalisme. Het originele beeldje werd meermaals gestolen en beschadigd. Soms door armoezaaiers, soms door soldaten, maar ook door grappenmakers en studentenverenigingen. Ook in 1965 werd het beeldje gestolen. Het onder de knie afgebroken stuk dook op, maar niet het lijf. Het nieuws verspreidde zich over de landsgrenzen en tot in Japan spaarden kinderen mee voor een vervanger. Acht maanden later, na een tip van een anonieme beller aan de redactie van De Post, vonden duikers het bovenste stuk terug in het Brusselse kanaal. Inmiddels was er reeds een nieuw beeld gegoten dat nu nog altijd de nis aan de Stoofstraat siert. Het originele beeld werd overgebracht naar het Broodhuis op de Grote Markt en daar staat het nog steeds. l november - December 2026 BOp magazine l l 7
8 Online Touch Home