de reportage l l l zen staan niet vol apparaten en er wordt nog veel met de hand gedaan, zoals het malen van graan en het kneden van brood. En ze hebben een eigen tuin.” (…) “En natuurlijk leven de bewoners van blue zones langer omdat ze ook het juiste voedsel eten. Hun maaltijden bestaan voor 90 tot 100% uit onbewerkte, plantaardige voedingsmiddelen. Dit komt niet omdat deze mensen veel meer zelfdiscipline dan anderen hebben, maar omdat groente en fruit, knollen, noten, bonen en volkoren granen goedkoop en makkelijk verkrijgbaar zijn. Hun keukens zijn zo ingericht dat gezonde maaltijden eenvoudig te bereiden zijn. De mensen met wie ze omgaan eten al net zo en hebben traditionele recepten om gezonde levensmiddelen op een verrukkelijke manier te bereiden. Smaak is het belangrijkste ingrediënt voor recepten waarmee je oud wordt.” Verfijnd, niet geraffineerd In onze ‘moderne’ samenleving is de aanwezigheid van geraffineerde en bewerkte voeding bijna niet te vermijden. De schappen in de supermarkten liggen er vol mee. Geraffineerd voedsel verwijst naar een bewerkingsproces waarbij bepaalde natuurlijke componenten zijn verwijderd. Vetten bijvoorbeeld, maar ook vezels of zogenaamde ‘onzuiverheden’. En vaak worden smaak- en kleurstoffen toegevoegd, bewaarmiddelen, zouten & suikers, verdikkers, zuurteregelaars en noem-maar-op. Terwijl onbewerkte, pure voedingsstoffen veel rijker zijn. En verfijnd van smaak, gewoon door een goeie bereiding. Zo ook in de blue zones. Dan Buettner verzamelde honderd recepten van de oude lokale bevolking en gaf ze een modern, toegankelijk jasje. “In de blue zones wordt vlees en zoetigheid gegeten, maar meestal bij bijzondere gelegenheden, niet elke dag. De dagelijkse maaltijden zijn sober en gemaakt met plantaardige producten. Sommige recepten zijn tijdrovend, maar de meeste maaltijden zijn in een half uur klaar. Een ander pluspunt is dat ingrediënten als bonen, volkoren granen en kruiden goedkoop zijn. Het is een fabeltje dat je rijk moet zijn om gezond te kunnen eten. Het tegendeel is waar.” In de ‘blue zones’ wordt men gemiddeld 10 jaar ouder dan in het Westen, zijn er maar half zoveel hartziekten, is er veel minder kanker en ook nauwelijks of geen Alzheimer of dementie. Of dat stelt toch 6 l l l BOp magazine september - oktober 2026 veert in het lokale sociaal restaurant en bij het naburige Vives. Coördinator Mark D’Hondt en kok Olivier Fellemans over koken voor ouderen in een grootstad. “Hoe de meeste mensen thuis eten, dat zien we natuurlijk niet. Sommigen houden van koken en doen dat graag en goed. Maar voor velen is hun belangrijkste maaltijd van de dag de schotel die ze hier komen eten. In de blue zones leven ze in geïsoleerde gemeenschappen? Hier leven ouderen vaak ook geïsoleerd, maar dan op een appartementje alleen, in een buurt waar ze na zes uur ’s avonds niet meer buiten durven.” “De waarde van groenten kennen ze Dan Buettner. Al doet het andere wetenschappers wel wenkbrauwen fronsen. De Australische onderzoeker Saul Newman liet zien dat de blue zone-onderzoekers soms onbetrouwbare informatie gebruikten. Mensen in de blue zone in Japan leven bijvoorbeeld helemaal niet zo gezond: overgewicht komt zelfs veel voor. Maar die gegevens hadden de onderzoekers niet meegenomen in hun onderzoek. Daarnaast zijn veel mensen in dit gebied arm. Hierdoor zijn ze eerder geneigd om te frauderen met pensioenen. Veel 100-plussers bleken al jaren overleden. Alleen op papier waren ze nog in leven, zodat familieleden hun pensioen bleven ontvangen. Laura ter Steege, wetenschapsredacteur bij Alzheimer Nederland: “Het lijkt erop dat blue zones niet bestaan. Blue zones zijn nu vooral een slimme marketing truc, die helpt om kookboeken, cursussen en apps te verkopen. Het is geen tovermanier om 100 jaar te worden. Wel zijn veel van de adviezen goed voor je gezondheid. Dus ga vooral aan de slag met gezonde voeding, voldoende bewegen en goede sociale contacten.” Brussel is géén blue zone Laat het duidelijk zijn: Brussel is alvast géén blue zone. Natuurlijk wonen er hier ook honderdjarigen, maar of ze even sterk en kloek zijn als zij die in een bergdorp op Sardinië of op een Grieks eiland wonen is twijfelachtig. We trokken naar het Anderlechtse lokaal dienstencentrum Cosmos, dat dagelijks zo’n 100 maaltijden kookt en serzeker. Of toch de groenten die ze al hun hele leven eten. En ‘patatten’ natuurlijk. Kom niet af met quinoa: dan blijft alles op de borden liggen. Zelfs rijst vinden heel wat mensen al exotisch”, geeft Fellemans aan. “Ik heb vroeger nog in Elsene gewerkt: daar eet men toch anders. Het is een ander publiek, er is meer openheid en nieuwsgierigheid: ze wilden maar al te graag van nieuwe dingen proeven.” “Hier in deze volkse buurt van Kuregem bereiken we een andere sociale klasse. Minder geschoold, armer, en dus met mensen die minder toegang hebben gehad tot de wereld. Reizen zat er voor een groot deel van deze generatie ouderen hier destijds niet in.” “Bij Vives bereiken we vooral een publiek van oudere Belgen”, knikt D’Hondt. “Hier in Cosmos is het publiek veel heterogener en gekleurder. Een Marokkaanse tajine of een Senegalese schotel: dat gaat er hier wel in, ook als dagschotel. Maar geen vlees? Dan is het kot te klein. Let wel: we bieden in Cosmos 4 schotels aan, waaronder ook een vegetarische. Maar een veggie-dagschotel voor iedereen? Dat ligt moeilijker.” “We zetten bij Cosmos vooral in op vers. Dus weinig of geen blikken, diepvries of andere vormen van verwerkte voeding. En jawel, verse groenten: het verschil smaak je. Dat wordt door onze bezoekers ook geapprecieerd. Onlangs trokken we nog met een aantal mensen naar bioboerderij Het Neerhof in Dilbeek. We krijgen er korting als we er zelf gaan oogsten. Maar dat moet je dan wekelijks kunnen doen en dat is niet haalbaar.” “Ook vanwege de prijs voor bio”, knikt kok Olivier. “We kiezen ervoor om onze prijzen in het sociaal restaurant democratisch te houden, terwijl we toch met verse groenten en producten willen werken. Als je dan ook voor biologische
7 Online Touch Home