Algemeen Wanneer het gaat over de verduurzaming van gebouwen dan is de eerste gedachte meestal welke materialen en technieken er toegepast kunnen worden om dit te bewerkstelligen. En inderdaad is er een continu uitdijende keur aan producten en ‘snufjes’ beschikbaar die ingezet kunnen worden om gebouwen steeds gemakkelijker een steeds betere energiebalans te laten bereiken. Waar doorgaans minder aandacht voor lijkt te zijn is dat gebouwgebruikers door hun gebruiksgedrag bepalen of al die (on)bewuste potentie daadwerkelijk wordt ingelost, ook in financiëel opzicht. In het geval van oude gebouwen kan die inherente potentie zelfs worden overtroffen zónder grote investeringen en ingrepen vooraf. We geven het op. Wanneer dergelijke negatieve ervaringen en associaties zich opstapelen kunnen mensen weerstand gaan voelen tegen het gebouw, zelfs geneigd zijn tegendraads gedrag te gaan vertonen en zich te onttrekken aan die aspecten waar ze juist een actieve positieve bijdrage aan zouden kunnen leveren. Dit ondergraaft dan het volledig benutten van het potentieel dat met dat gebouw ontwikkeld was. Oudbouw Bij oudbouw zijn de verwachtingen in elk geval qua klimatologisch comfort zelden hooggespannen en gaat men er al op voorhand vanuit dat daarbij - soms stevige - compromissen gesloten moeten worden. De bereidheid hiertoe is een toenadering tot het gebouw, en dus een bevestiging en bestendiging van de emotionele band van de gebruiker met het gebouw. Die is bereid wat water bij de wijn te doen omwille van het kunnen verblijven in dat specifieke gebouw. De redenen om er te willen verblijven zijn vaak persoonlijk van aard, evenals de redenen om bepaalde ongemakken en gedragsaanpassingen wel of niet acceptabel te vinden; deze verschillen per geval, evenals de onderhouds- en duurzaamheidsnoden van het gebouw zelf. In de praktijk blijkt echter dat men bereid is met sub-optimalisatie genoegen te nemen zelfs wanneer nagenoeg alle financiële en technische mogelijkheden voorhanden zijn, indien optimalisatie-ingrepen zouden leiden tot teveel aantasting van het specifieke ‘karakter’ van het gebouw. Blijkbaar hechten mensen erg aan bepaalde eigenaardigheden van hun gebouw die ze dan ook niet zomaar nadelen zouden willen Bouwen in het Oosten 57
58 Online Touch Home