Hoofdstuk 2 Op zoek naar het collectief karakter Zonder waarden geen richting Als je naar een zwerm vogels kijkt, vraag je je wel eens af hoe ze het doen. Ze spreken niets af en en toch vliegen ze feilloos in formatie naar hun bestemming. Blijkbaar weet de leider het doel en de waarden duidelijk over te brengen, zodat vanzelf samenhang ontstaat. Elke organisatie communiceert met de beste bedoelingen. Maar niet altijd worden de echte bedoelingen kenbaar gemaakt, en bovendien zijn niet alle bedoelingen voor iedereen even motiverend. De verklaring hiervoor is dat mensen nu eenmaal reageren op externe stimuli vanuit hun eigen dominante waardensystemen. Volgens het Spiral Dynamics-model van dr. Clare W. Graves heeft ieder mens een eigen unieke samenstelling van waarden, die bepaalt hoe hij zendt en ontvangt. Graves onderscheidt acht waardensystemen, vertaald in kleuren, die elk staan voor een beeld van de wereld. Deze waardensystemen hebben zich in de evolutie van de mensheid als het ware in een spiraalvorm ontwikkeld in relatie tot de veranderende realiteit. De spiraal laat de inclusiviteit zien, waarbij elk volgend waardensysteem voortvloeit uit het vorige. Volgens Graves bepalen waarden de manier van denken, de houding en het gedrag van mensen, inclusief hun manier van communiceren. Elk waardensysteem kent zijn eigen manier van communiceren. Iedere cultuur is gebaseerd op verschillende vooronderstellingen. Medewerkers hebben weliswaar allemaal andere psychologische contracten met hun werkgever, maar daarnaast bestaan essentiële behoeften, die voor iedereen even wezenlijk zijn. Als je mensen op een gezonde manier wilt laten bijdragen aan het resultaat, is het belangrijk om een goed gevoel over te dragen. Een effectieve manier om waarden tot leven te brengen, is door gebruik te maken van metaforen en verhalen. Daarmee sla je een brug tussen de identiteit van de organisatie en de motieven en behoeften van medewerkers. Door verbeeldingskracht en een herkenbaar persoonlijk verhaal ontstaan identificatiemogelijkheden. We worden de held die beproevingen doorstaat en het goede laat overwinnen. 23 Een authentiek leider erkent data hij aan zichzelf werkt, zoekt de nuances en durft twijfel te tonen. Hylke Oldenboom, Vitae
24 Online Touch Home