25

PLANTEN Lijsterbes heeft mooie bloesem, elegant blad, een prachtige herfstkleur en eetbare bessen. Toch zie je hem weinig. Van Sietske Metz, van kwekerij Arborealis in Drenthe, mag dat veranderen. ‘Vooral de kruisingen met appelbes of meidoorn zijn een waardevolle toevoeging aan het eetbare landschap.’ Tekst Vera Greutink Beeld Vera en Remco Greutink O oit zijn we lijsterbes gaan verzamelen”, vertelt Sietske. “Op een gegeven moment hadden we 78 cultivars, maar de vraag ernaar was klein. Bij elkaar opgeteld verkochten we zo’n tien stuks per jaar - ook al versturen we door heel Europa. Door de opkomst van voedselbossen is dat gelukkig aan het veranderen. Tegenwoordig gaan er vaak tien planten per zending de deur uit.” Niettemin worden lijsterbessen in Nederland nog steeds te weinig toegepast, vindt Sietske. “In Engeland bijvoorbeeld, zijn deze heesters veel populairder. Het heeft er ook mee te maken dat de omstandigheden daar heel geschikt zijn. Lijsterbessen houden van een hoge luchtvochtigheid en kalkhoudende grond. Dat maakt ze ook in Nederland bijzonder geschikt voor kustgebieden. Overigens zijn het redelijk makkelijke planten die het op verschillende gronden goed doen.” Een zonnige plek is het beste: “Te veel schaduw gaat ten koste van de vruchtproductie en vaak ook van de herfstkleur. Lijsterbessen zijn niet bijzonder ziektegevoelig, maar op een verkeerde standplaats, bijvoorbeeld een te zure bodem, of bij een lage luchtvochtigheid, kunnen ze last krijgen van ziektes.” Struik of boom Aan de wilde lijsterbes (Sorbus aucuparia) is niet zoveel te beleven als aan sommige andere soorten. Sietske: “Hij raakt snel z’n blad kwijt, soms al in augustus. Wat sierwaarde betreft kun je dus beter een soort kiezen die naast mooie bloesem en herfstkleuring nog iets extra’s biedt. Sorbus commixta ‘Ravensbill’ bijvoorbeeld, heeft al in de winter opvallende, zwarte knoppen, die op de snavel van een raaf lijken. Ook heel leuk is de struikvormige Sorbus frutescens. Die is na tien jaar slechts 2 meter hoog en dus ook geschikt voor kleine tuinen. Maar er is meer dan alleen lijsterbes: lijsterbes is een promiscue plant, die zich relatief makkelijk laat kruisen met andere planten uit de rozenfamilie, zoals de appelbes (Aronia) of meidoorn (Crataegus). “Deze kruisingen hebben veel sierwaarde: hun bessen zijn groter en hebben mooiere kleuren dan bij de lijsterbes”, vertelt Sietske enthousiast. “Ze blijven ook veel kleiner - zo’n 3 tot maximaal 5 meter, afhankelijk van het ras. Daardoor passen ze goed in kleinere tuinen. Bovendien zijn deze heesters flexibel qua groeivorm. Je kunt zelf kiezen of je ze wilt opkweken als meerstammige struik of als kleine boom.” Oogsten en verwerken Hoewel de bessen van alle lijsterbessoorten eetbaar zijn, hebben de hybriden volgens Sietske een complexere smaak: “Neem bijvoorbeeld ‘Burka’. In eerste instantie denk je aan het typische melige van de lijsterbes, maar er zit echt veel meer aroma in.” In de vruchten van zowel de lijster- als de appelbes zit uitzonderlijk veel vitamine C. Vanwege z’n hoge gehalte aan anthocyanen geldt de appelbes zelfs als ‘superfood’. Het kan dus niet anders dan dat ook de bessen van de hybriden heel gezond zijn. Behalve zoetzuur smaken de vruchten vaak ook licht bitter of wrang. Als de vogels je niet voor zijn geweest en de bessen volledig aan de plant hebben kunnen rijpen, kun je er een paar rauw proeven. Is de vorst eroverheen geweest, dan wordt de smaak milder. Meer dan om rauw te eten, zijn de vruchten geschikt voor verwerking. Je kunt er sap, jam, confituur, wijn of likeur van bereiden, al dan niet in combinatie met andere vruchten zoals appels, peren of kweeperen. u G R O E I&BL O E I– S EP T EMBER –2019 65

26 Online Touch Home


You need flash player to view this online publication