0

inhoud juli/augustus 21 JUNGLEGEKKEN Jungle naast de achterdeur Remko Beuving heeft zijn achtertuin omgetoverd tot een heus oerwoud. Bob Foltz heeft zijn eigen stukje jungle aangelegd naast de kwekerij. En Robbert van Til kweekt exotische planten. Een nummer met een tropisch trendje. 6 BEZIG 8 VERS GEPLUKT 11 COLUMN EDWIN ODEN 13 TIPS VAN FRANSJE 15 INSTATUIN 16 EVERGREEN 22 KWEKER: ROBBERT VAN TIL 28 JUNGLE VAN FOLTZ 34 BORDERRECEPT 36 JUNGLETUIN 42 EXPERIMENT: DROOMTUIN 48 KABBES: KLIMAATVERANDERING 52 KRAMER: DEINANTHE 54 DE LIEFHEBBERS 56 SCHERMBLOEMEN 60 DILEMMA: SPITTEN OF NIET? 62 MONARDA BESTELLEN 65 PLUKTUINEN 72 TUIN-ABC JULI/AUGUSTUS 74 TUINVRAGEN 76 FLORAL DESIGN 80 TERUGBLIK GARDENISTA 83 BRIEVEN 85 BEZOEK MIJN TUIN 86 AGENDA 90 VOLGENDE MAAND G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 5

GROENTIPS Fransjes OPkronen De enorme buxusbol in mijn tuin heeft het zwaar. Ik dus ook. Want hij zorgt voor privacy en dwingt alleen al door z’n leeftijd respect af. Helaas maakt de buxusmot geen onderscheid tussen eerbiedwaardige grijsaards en jonge blommen. Ik kan alleen maar toekijken hoe de onooglijke rupsjes het frisgroene loof transformeren in dorre troep. Het goede nieuws is dat de bol nog leeft. Maar voor hoelang? Ineens kreeg ik een ingeving: ik zou hem kunnen opkronen. De aantasting manifesteert zich het eerst onder in de struik. Als je de onderste takken afknipt totdat er een mooie paddenstoelvorm overblijft, ben je het slechtste deel kwijt en kun je de rest van de kroon - op comfortabele hoogte - beter in de gaten te houden. Zo gedacht zo gedaan. Maar of het afdoende zal zijn? De kat is er in ieder geval blij mee! In haar vrije tijd tuiniert redacteur Fransje van Dorp met veel plezier in haar volkstuin. Op deze plek doet ze verslag van wat haar bezighoudt. MagnoliaWRAAK Ik heb een boom laten kappen. Hij stond al meer dan een halve eeuw in mijn voortuin en nam zo langzamerhand veel licht weg. Snoeien hielp niet, het deed hem alleen maar onstuimiger groeien. De gemeente, die over de kapvergunning gaat, paaide ik met de belofte dat ik er een Heptacodium voor in de plaats zou zetten. Dat meende ik ook. Heptacodium is een flinke struik (of meerstammig boompje), die in september bloeit en bijen lokt, iets wat je van een magnolia niet kunt zeggen. Na de bloei blijven de rode kelkbladen nog lang zitten. Dat maakt Heptacodium nóg mooier, net als z’n nonchalant afbladderende bast. Terug naar de magnolia. Wat ik het meest confronterend vond was de snelheid waarmee de boom werd GROENTEla Per jaar gooien we 40 kilo voedsel weg. Per persoon. Omdat het steeds kleine beetjes zijn valt het niet zo op, maar Milieu Centraal berekende dat het in totaal om 700 miljoen kilo per jaar gaat. Een relatief groot deel daarvan is groente. Planten dus. En laten planten nu de geweldige eigenschap hebben dat ze, als je ze een beetje vertroetelt, opnieuw kunnen gaan groeien. Dus waarom een uitgemergelde ui weggooien als die (in een bollenglas) nog geurig, eetbaar loof kan produceren? Ook een stronkje Little Gem beschikt over reproductie-capaciteiten: zet het in een laagje water en er wordt weer nieuw blad gevormd. In mijn volkstuin staan drie selderijplanten die ik heb ‘gekweekt’ van de restanten van een bosje dat ik bij de groenteman kocht. Tuinieren is het feest van de vermenigvuldiging, en dat lukt zelfs met restjes uit de groentela. vernietigd. In minder dan een uur was het gebeurd. Nadat de magnolia was gekapt deed internet het niet meer. Maar het duurde weken voor we een verband legden tussen de (vernielde) koperen kabel die ons met de rest van de wereld verbindt en het wegfrezen van de stobbe. De magnolia had postuum wraak genomen! WAAROM EEN UITGEMERGELDE UI WEGGOOIEN? G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 13

EVERGREEN Fladderaar Groen is hun werk, maar is tuinieren ook hun hobby? Groei & Bloei interviewt en fotografeert groenprofessionals voor de rubriek Evergreen in hun tuin. In aflevering negentien aan het woord: Titia Wolterbeek, directeur van De Vlinderstichting. Tekst en beeld Sandra Verkic 16 G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019

EVERGREEN

Zou het door de warme zomers en zachte winters van de afgelopen jaren komen? Feit is dat exotische planten tegenwoordig bijzonder goed gedijen in het polderlandschap en de harten van een snel toenemend aantal tuiniers weten te veroveren. Robbert van Til, Bob Foltz en Remko Beuving over hun liefde en hoe je hiermee om moet gaan. 22 ‘Als het bloedheet is, is het in het bamboebos aangenaam. Adhd’ers worden er rustig van. Mensen die zwaar op de hand zijn, zie je bijkomen’ 28 ‘Bladplanten: wat een heerlijkheid. Je hoeft ze niet af te knippen, je hoeft ze geen steun te geven. En ze blijven de hele zomer mooi, zolang ze maar genoeg vocht hebben’ 36 ‘Ik wil laten zien dat er qua beplanting in ons klimaat zo veel meer mogelijk is dan je vaak ziet in Nederlandse tuinen’ G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 21

JUNGLEGEKKEN De achtertuin van plantenavonturier Remko Beuving staat vol unieke, (sub)tropische planten. ‘Van veel planten heb ik er maar eentje. Als die wordt gestolen, kan ik niet even een nieuwe kopen.’ Tekst Edwin Oden Beeld Sandra Verkic

REPORTAGE EEN GEWOON-D KIJKEN-OF-HET-W 42 G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019

D W REPORTAGE DOEN-EN-MAARZonder plan of duimstok gingen Eddy en Marion Vermeesen aan de slag. En dat leverde een prachtige tuin op. Tekst Nicolien van Doorn Beeld Sandra Verkic WAT-WORDT-TUIN G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 43

PLANTEN Brians PODIUM Brian Kabbes (www.kabbes.nl) heeft een kleinschalige kwekerij in het Friese Suameer. Zijn focus ligt op bruikbare tuinplanten met een natuurlijk karakter. Klimaatverandering heeft ook leuke kanten. ‘Voor veel planten is het uitblijven van periodes met strenge vorst ideaal’, zegt kweker Brian Kabbes in deze laatste aflevering. Tekst en beeld Brian Kabbes D 48 e afgelopen winters verdienden het predicaat ‘winter’ eigenlijk niet. Koukleumen die dit jaargetijde liever overslaan, bijvoorbeeld rozen, lavendel en Lavatera, vinden dat prettig. Ze verdragen wel vorst, maar beleven er weinig plezier aan. Toch is het uitblijven van winterse temperaturen slechts één kant van de medaille. De keerzijde is een overmaat aan nattigheid. Veel tuinplanten komen oorspronkelijk uit bergachtige streken, waar een stabiel landklimaat voor voorspelbaar winterweer zorgt. Ons land is overgeleverd aan de grillen van de zee. Westenwind brengt overmatige neerslag en voor veel planten die in hun rustperiode zijn, is dat funest. Wortelrot door G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 nattigheid is vaak een groter probleem dan vorst. Zelfs perfect winterharde planten, die met gemak Siberische temperaturen kunnen doorstaan, hebben te lijden van de overmaat aan regen die bij ons kan vallen. Doordat de lente steeds eerder lijkt te beginnen - en het groeiseizoen dus langer wordt - krijgen onze planten bovendien te maken met een nieuwe uitdaging: ze lopen vroeger uit en dat maakt ze kwetsbaar voor late nachtvorst. Door langere periodes van droogte in de zomer is watergeven vaak noodzakelijk. Alleen voor planten die afkomstig zijn uit gebieden waar droogte eerder regel dan uitzondering is, was de droge zomer van vorig jaar een verademing.

BRIAN KABBES Kaapse lelie Tuiniers verkennen graag de grenzen van wat mogelijk is, ook als het om winterhardheid gaat. Daarom probeert menigeen palmen, eucalyptusbomen, vijgen en bananen te kweken, vaak met twijfelachtig succes. Van de vijg zijn er overigens wel goede selecties in omloop die lage temperaturen kunnen doorstaan. Toch kan ik op mijn Friese zandgrond geen vijgen oogsten. Ongenadige nachtvorsten maken eens in de zoveel jaar korte metten met alle bovengrondse delen - terwijl een vergelijkbaar exemplaar in de beschutting van een plastic tunnelkas elk jaar een overvloedige oogst geeft. Mijn ervaring met Eucalyptus is kort. Al in de eerste winter bevroor een (niet goedkoop) exemplaar. Van palmen heb ik een voorzichtige afkeer, dus daarover kan ik geen ervaringen uit de eerste hand delen. Blijven over de zogenaamde winterharde bananen. ‘Zogenaamd’ winterhard, omdat ze toch nog bedekking nodig hebben. De uit zuidelijk Japan afkomstige Musa basjoo is een echte bananenplant, inclusief de tropisch aandoende bladeren en de metershoge groeiwijze. Op een voedzame plek groeien jonge planten als kool, zeker wanneer ze regelmatig water krijgen. De winter kunnen ze buiten alleen doorstaan met een dikke deken van organisch materiaal. Na enkele jaren kunnen de ondertussen kolossale planten gaan bloeien, een spektakel op zich. De vezelige en oneetbare vruchten rijpen in ons klimaat niet af, simpelweg omdat ons groeiseizoen te kort is. Na een aantal jaren vergat ik mijn bananenplanten adequaat in te pakken. Waarna de invallende vorst de natuurlijke orde onverbiddelijk herstelde. Met de Kaapse lelie (Agapanthus) heb ik meer succes. Hoewel ze te boek staan als niet winterhard, zijn er enkele rassen die je met een klein beetje zorg goed buiten over kunt houden. De meest aantrekkelijke zijn de intens blauwe Headbourne Hybrids (zie foto). Als je ze in het eerste jaar na het planten uit voorzorg goed afdekt en in de jaren daarna een beetje aanaardt met herfstblad, stro of dennentakken, zijn ze volkomen winterhard. Elk jaar wordt de pol groter en de bloei uitbundiger. De ruim 1 meter hoge stelen zijn heel geschikt als snijbloem. Kies wel een zonnige, doorlatende plek. Stagnerend vocht in de winter is meestal fataal. Als het klimaat warmer en droger wordt, zal Agapanthus daar volop van profiteren. Ik zie het al voor me. Geen saaie Berberis in het gemeenteplantsoen, maar wuivende bossen Kaapse lelie. u G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 49

PLANTEN Liefhebbersverenigingen worden ze genoemd: clubs van amateurs en professionals met een passie voor een bepaalde plantengroep. In deze serie laten we hun leden aan het woord. Aflevering 5: Hans Homburg, lid van de Nederlandse Rozenvereniging en ‘vader’ van het rosarium in het Vondelpark. Een liefde voor het leven 54 G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019

PLANTEN H et is een prachtige dag. Overal in het Vondelpark zitten mensen op het gras. De zeskantige vakken met rozen staan er florissant bij. In deze derde week van september is Rosa ‘The Fairy’ zelfs nog overladen met knoppen. “Al die zeskanten vormen samen een organisch geheel”, zegt Hans Homburg. “Een slimme vondst van de ontwerper, want hierdoor past het rosarium naadloos in de landschappelijke vormgeving van het park.” Nog maar enkele jaren geleden zag het rosarium er verschrikkelijk uit, vertelt Hans in de woonkamer van zijn parterre in Amsterdam-Zuid. “Er was geen plattegrond en er ontbraken heel veel namen. Sommige perken leken wel een zandbak. Ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van het park, in 2014, zou er een feest worden georganiseerd. Maar een feest en een verwaarloosd rosarium? Dat gaat natuurlijk niet samen. De stichting Hart voor het Vondelpark trok zich dat aan en ging op zoek naar vrijwilligers die wilden helpen met het vernieuwen van de rozenperken. Daar kwam ik ook van op de hoogte en het leek me wel wat. Zo ben ik in het rosarium terechtgekomen.” Niet dat hij iets met rozen had. Ja, hij kocht wel eens een bos en er stond een oude klimroos in z’n tuin - die het heel slecht deed trouwens. Maar verder niet. “Het was meer vanuit een historisch besef dat ik me betrokken voelde. Er moest iets gebeuren. Het is heel triest om een rosarium te laten verkommeren dat zo prachtig is ontworpen en aangelegd.” Envelopjes Het meehelpen met het planten van de rozen bleek een bijzonder gebeuren, vertelt Hans. “Je kreeg struikjes met kale wortels die de grond in moesten. Ik had dat nog nooit gedaan. Niet dat het ingewikkeld is, maar er zijn - daar kwam ik later achter - verschillende manieren om het te doen.” De gemeente Amsterdam, eigenaar van het park, had z’n eigen methode: een spade in de grond steken, die wat heen en weer wrikken zodat je een soort envelopje krijgt, roos erin, klaar. Hans: “Ik had daar geen goed gevoel bij.” Wat volgde is een bekend verhaal. Een verhaal over gebrek aan geld en (groen)kennis. Over bureaucratie en particulier initiatief. En over de onmisbare inzet van vrijwilligers. “Uiteindelijk”, zegt Hans, “zijn we als stichting het beheer en onderhoud van het rosarium steeds meer gaan overnemen van de gemeente. Dat viel nog niet mee. Maar we hebben veel bereikt. De samenwerking gaat goed en de gemeente betaalt de rozenperken die nog niet gesponsord zijn.” En toen wilde Hans wel eens van een heuse rozenkweker horen hoe het écht moest. “Er moesten zo’n 2.000 rozen worden geplant. En om dat nou 2.000 keer verkeerd te doen - dat is geen lekker gevoel. Ik heb Frans Neuman van rozenkwekerij Belle Epoque in Aalsmeer gebeld en gevraagd: kun jij me eens uitleggen hoe je dat nou precies moet doen, dat planten? Kom maar langs, zei Frans. Diezelfde middag zijn mijn vrouw en ik naar Aalsmeer gefietst en heeft hij het ons voorgedaan.” Niet alleen het planten, ook het snoeien gebeurt door vrijwilligers. “De stichting zorgt voor een gratis cursus. Eerst een stukje theorie en daarna de praktijk. Hoe meer deelnemers, hoe sneller het gaat.” Wilde planten Toen Hans - samen met zijn vrouw Gon - in het rosarium begon, wilde hij weten of er meer van dergelijke rozentuinen in Nederland waren. “Zo kwam ik in contact met de Nederlandse Rozenvereniging. Ik werd lid, begon met het schrijven van artikelen voor het Rozenbulletin en nog geen jaar later zat ik in het bestuur.” Voelt hij, behalve de voldoening van een geslaagd project, ook een passie voor de roos zelf? “Ik was altijd erg geïnteresseerd in wilde planten”, zegt Hans. Hij wijst naar prachtige potloodtekeningen die hij maakt van bomen, bladeren en planten en pakt met enige trots de eerste editie van de Flora van Heimans & Thijsse (1899) uit z’n boekenkast. “Kijk, madeliefjes vind ik ook erg mooi, maar de zeggingskracht van een roos, de vorm, de kleur, de geur … dat is iets geweldigs.” En natuurlijk heb je ook wilde rozen, ook in het Vondelpark. Over de hele wereld, zegt Hans, zijn er twee- tot driehonderd wilde soorten. “En een veelvoud aan kruisingen. Het is een onmetelijk gebied. Ik wil me daar niet te veel in verdiepen, maar probeer wel de hoofdlijnen te begrijpen. En intussen leer je natuurlijk steeds meer.” Heeft hij misschien tips voor andere rozenliefhebbers? Rozen kunnen zich per jaar anders gedragen, weet Hans. Ook belangrijk: als je ziet dat het wat slechter gaat, moet je meteen wat doen. “Black spot, een aantasting van het blad, komt bij rozen vrij veel voor. Als het zich manifesteert kun je het niet meer corrigeren, maar je kunt wel blad dat nog gezond is een oppepper geven met vloeibare bladvoeding. En als er rozen moeten worden vervangen? Hoe gaat dat in het rosarium? Het graven van een ruim plantgat met verbeterde grond is voldoende, zegt Hans. Het is niet nodig om alle grond te vervangen, zoals je wel eens leest. “Bij het planten gebruiken we ook Mycorrhiza, bodemschimmels die de wortelvorming stimuleren. Dat werkt heel goed.” Hans’ eigen tuin, die wordt gedomineerd door een zeventig jaar oude kastanjeboom, fungeert een beetje als asiel. Hij neemt wel eens afdankertjes uit het rosarium mee en lapt ze op. “Daarna doen ze het vaak weer verrassend goed.” Tekst Fransje van Dorp Beeld Sandra Verkic MEER WETEN? • De Nederlandse Rozenvereniging: www.rozenvereniging.nl • Rosarium Vondelpark: www.vondelpark.com. Bij de parkingang Van Baerlestraat is een kiosk/informatiepunt. In alle 63 rozenperken staan naamborden, met QR-code voor meer informatie. G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 55

PLANTEN Fijne, kantachtige schermbloemen passen perfect in de naturalistische beplantingen die we steeds meer zien in tuinen. Experimenteer eens met minder bekende soorten en kijk hoe je ze kunt combineren. Tekst en beeld Modeste Herwig Foto: MHGP/FP/Martin Hughes-Jones Super scherm 56 G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 D e familie van de schermbloemigen (Apiaceae) dankt z’n naam aan de vorm van de bloeiwijze. De bloemsteeltjes groeien vanuit één punt, als een omgekeerde paraplu. Aan het eind van elke bloemsteel zitten mini-parapluutjes met kleine bloempjes. Alle bloemen bij elkaar vormen een scherm. Door die bijzondere bloeivorm - en het varenachtige blad - zijn schermbloemen heel mooi in gemengde borders. Onder de schermbloemigen heb je vaste planten en tweejarigen. De tweejarigen komen pas in het tweede jaar na zaaien tot volle ontwikkeling en sterven na de bloei af. Deze soorten zijn vooral geschikt voor natuurlijke beplantingen, waar ze hun gang kunnen gaan en een groot aantal zaailingen geen probleem is. Je kunt zelfs het fluitenkruid in je tuin halen, de mooiste inheemse schermbloem en echt schitterend in mei. Om te voorkomen dat het fluitenkruid de hele tuin overneemt moet je het teveel aan zaailingen wel consequent weg wieden. Of de uitgebloeide stengels afknippen voor het zaad rijp wordt.

PLANTEN Scherm van Seseli gummiferum. Luchtige combinatie met venkel, Echinacea en Verbena. Contrasten Schermbloemen contrasteren sterk met de aarvormige bloeiwijzen van bijvoorbeeld Salvia nemorosa en kattenstaart (Lythrum salicaria). De pluimen en het smalle blad van siergrassen gaan eveneens prachtig samen met schermvormige bloeiwijzen. Zelfs in de winter, als van beide alleen nog de silhouetten te zien zijn. Bolvormige bloemen van bijvoorbeeld de kogeldistel (Echinops), pluimen van Astilbe en grote, platte bloemen zoals van Echinacea zijn ook geschikte partners. Omdat schermbloemen transparant zijn, kun je ze heel goed vooraan in de border zetten. Dat geeft diepte en spanning. De fijne schermen doen dienst als vitrage waardoor andere, grotere bloemen zichtbaar blijven. Combineer vroege bloeiers zoals donkerbladig fluitenkruid (Anthriscus) en ribzaad (Chaerophyllum) op deze manier eens met tulpen en sieruien. Zomerbloeiende soorten gaan goed samen met onder andere dropplant (Agastache), irissen, vuurpijl (Kniphofia), margrieten en floxen. Variatie Er is veel variatie in groottes: van 15 centimeter bij kervel tot meer dan 4 meter bij de imposante reuzenberenklauw. Die laatste staat erom bekend dat het giftige sap voor verbranding van de huid kan veroorzaken. Er zijn ook ongevaarlijke reuzen: varkenskervel, venkel en engelwortel zorgen voor drama in de border en zijn perfect als solitair tussen lagere planten. Alle schermbloemen zijn goede nectarplanten. Daarnaast worden de zaden gegeten door tuinvogels. Vrijwel allemaal houden ze van een plek in de volle zon. Kies voor de halfschaduw roomse kervel of ribzaad. u G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 57

PLANTEN WEL Keuzes maken, we doen het de hele dag door. Ook in de tuin maken we voortdurend keuzes. Welke planten kies je, welke mest is het beste, zaai je in zaaigrond of gaat dat in potgrond net zo goed? In deze serie geven deskundigen hun visie op tuindilemma’s. Aflevering twee: wel of niet spitten? Tekst Nicolien van Doorn E 60 en derde van alle organismen op onze planeet leeft in de grond. In één vingerhoedje met tuingrond krioelen miljarden bacteriën. Die bacteriën doen nuttig werk: ze maken deel uit van een vernuftig samenwerkingsverband tussen schimmels en de wortels van planten. Als je gaat spitten verstoor je dit netwerk. Het is dus het beste om de tuingrond zoveel mogelijk met rust te laten. Of is dat een fabeltje en is het prima om te spitten? Groei & Bloei vroeg het aan twee specialisten. Prof. dr. ir. Liesje Mommer, persoonlijk hoogleraar bij de leerstoelgroep Plantenecologie en natuurbeheer aan Wageningen University. “Ik neem aan dat het hier om de moestuin gaat? Ja, dan moet je zeker af en toe spitten. Je kunt nu eenmaal geen planten laten groeien wanneer ze overwoekerd raken door onkruid. In een moestuin spit je met een spade en dat is niet te vergelijken met ploegen. Vroeger ploegden de boeren soms wel 50 centimeter diep. Tegenwoordig wordt de bodem veel oppervlakkiger bewerkt. Door spitten ontstaat wel even een verstoring in de bodem, maar als je een gezond bodemleven hebt, komt dat wel weer goed. Het is belangrijk om zo goed mogelijk voor het bodemleven te zorgen. Vroeger dachten we dat de bodem een bak met G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 OF NIE SPITTE voedingsstoffen was, maar tegenwoordig weten we dat er heel veel leven in zit. Bijvoorbeeld schimmels, die draden van honderden kilometers maken. Die wil je zoveel mogelijk intact laten, maar je moet de bodem wel een beetje losmaken. Niet al te rigoureus spitten is dan een van de opties. Als de bodemstructuur goed is, gaan die schimmels wel weer groeien. Een goede bodemstructuur krijg je door er organische stoffen aan toe te voegen. Op die manier komen er grotere klontjes in de bodem, die aan elkaar hangen. En in die brokjes kunnen schimmels opnieuw groeien. We hebben aanwijzingen dat verschillende plantensoorten, als je ze bij elkaar zet, elkaar meer opjutten dan wanneer er maar één soort groeit. Daardoor ontstaat een betere doorworteling van de bodem, wat weer leidt tot een betere groei, zowel ondergronds als bovengronds. Bij de zorg voor de bodem kun je ook denken aan groenbemesters in de winter (planten die in de vollegrond worden gezaaid en later worden ondergespit, met als doel de bodem te verbeteren, red.). Groenbemesters scheiden 25 procent van de glucose die ze maken uit, en zorgen daarmee voor lekkere suikers in de bodem. Dat vinden bacteriën en schimmels heerlijk. De belangrijkste boodschap is dat je je ervan bewust moet zijn dat het onder de grond miezelt van de organismen. Daar moet je rekening mee houden. Maar helemaal niet meer spitten? Dat gaat wel heel ver!”

E E PLANTEN ET EN? Vera Greutink, permacultuurtuinier, tuinontwerper en schrijver, auteur van Tuin smakelijk. “In mijn boek Tuin smakelijk noem ik tien redenen om niet te spitten. Een daarvan is dat je door te spitten de wortels van wortelonkruiden, zoals zevenblad en kweek, in kleine stukjes hakt. Uit elk stukje groeit een nieuwe plant, zodat je al spittend onkruid aan het vermeerderen bent. Verder blijven onkruidzaden - die altijd in de grond aanwezig zijn - slapend in ongestoorde en goed gemulchte grond. Bij het spitten vangen ze een flits licht, wat voor hen een signaal is om te ontkiemen. In de grond bevinden zich veel micro-organismen. Door te spitten wordt het natuurlijke evenwicht in de grond verstoord. Organismen die net onder de oppervlakte leven, hebben zich aangepast aan de aanwezigheid van zuurstof, organismen die dieper zitten niet. Die dieper levende organismen worden tijdens het spitten blootgesteld aan te grote hoeveelheden zuurstof, terwijl organismes die dicht bij de oppervlakte leven daar juist te weinig van krijgen. Het kan maanden duren voor dat verstoorde evenwicht hersteld is. Het is ook niet zo dat je compost en mest moet onderspitten. Als je het alleen op de oppervlakte aanbrengt, zullen wormen het geleidelijk naar beneden trekken. G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 61 Schimmels vormen vaak een symbiose met planten. Ze helpen de planten om voeding te krijgen. Door te spitten maak je de schimmels kapot. Daar komt nog bij dat als je spit, de in de grond aanwezige koolstof reageert met de zuurstof in de lucht en er CO2 wordt gevormd. Hoe moet het dan wel? Als je veel wortelonkruiden hebt, kun je aan het begin van het groeiseizoen (maart-april) eenmalig grote stukken karton neerleggen. Zorg dat ze elkaar 30 centimeter overlappen en leg er bakstenen of tegels op om ze op hun plek te houden. Zo krijgt het onkruid geen licht en zal het verdwijnen. Is dat gebeurd, dan is het zaak om te voorkomen dat in de grond aanwezige onkruidzaden ontkiemen. Dat doe je door de grond bedekt te houden met organisch materiaal, zoals stro, grasmaaisel, koffiedik, gft-compost, bladeren, champost of cacaodoppen. Een ander voordeel van niet-gespitte grond die wordt bedekt met organisch materiaal is dat het vocht beter wordt opgenomen en vastgehouden.”

PLANTEN BRON Terug naar de

PLANTEN Veel vaste planten zijn makkelijk te zaaien. Dat geldt ook voor Monarda, de bergamotplant. Je kunt nu zaad bestellen van een ‘oersoort’: Monarda fistulosa. Deze vaste plant wordt druk bezocht door vlinders en bijen en doet het ook goed op armere, droge grond. De bergamotplant (Monarda), met z’n karakteristieke, hanekam-achtige bloemen, is een klassieke borderplant. Z’n voorouders groeien op de prairies en in de bossen van Noord-Amerika en nadat kwekers de planten hadden ontdekt verschenen er prachtige cultivars op de markt met bloemen in roze, rood, paars en violet. Toch kan het leuk zijn om weer eens terug te gaan naar de bron. Een van de soorten waaruit onze huidige monarda’s zijn voortgekomen, is Monarda fistulosa. Deze circa 80 centimeter hoge plant heeft grijsgroen, naar munt geurend blad, bleeklila bloemen en is beter bestand tegen droogte (en minder gevoelig voor meeldauw!) dan de hedendaagse tuinvormen. Kortom, de moeite waard om er eens mee te experimenteren. Zaaien Tussen juli en september kun je het zaad ter plekke of in potten uitstrooien. Monarda’s zijn lichtkiemers, dus het zaad mag maar met een heel dun laagje grond worden bedekt. In oktober kunnen de zaailingen op hun definitieve plek worden gezet. Tekst Fransje van Dorp Beeld GAP Photos ZAAD BESTELLEN? Van Monarda fistulosa kun je nu zaad bestellen via www.groei.nl/zaad-bestellen. Ook soorten uit eerdere nummers (onder andere Verbascum) zijn nog te bestellen. G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 63 bestel NU!

PLUKTUINEN Neem een duik in de BLOEMENZEE Onbekommerd struinen tussen de bloemen, snuffelend en plukkend. Je eigen geuren en kleuren kiezen, even tot rust komen. Heb je er ook zin in? Loop mee door de pluktuinen van Suus en Jos, Annemieke en Pieter, en Dineke. Tekst Anita Meuleman Beeld Fred Roest G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 65

PLUKTUINEN ‘JE ZIET HEEL VEEL VERSCHILLENDE BOEKETJES TERUGKOMEN, MAAR ZE ZIJN EIGENLIJK ALTIJD MOOI’ 66 G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 juli

GARDENISTA GROOT GROEN FEEST! De eerste editie van een nieuw evenement is altijd spannend. Gaan er bezoekers komen? Vinden ze het leuk? Gardenista 2019 op landgoed Ophemert was mede dankzij het prachtige weer een fantastisch groenfestijn. Beeld Henk Schuurmans en Sharon Eunen Soms had je het idee op Oerol rond te lopen. 'En dan verklaar ik Gardenista hierbij voor geopend!' Exposanten hadden flink wat werk gemaakt van hun stand. Overal op het festivalterrein waren verschillende vormen van floral design te bewonderen. Even bijkomen op het Franse dorpsplein, met cappuccino en taart. 80 G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019

GARDENISTA Kinderen konden fijn ravotten - onder begeleiding van de man met de hoed - op het landgoed. De strenge jury van de showtuinen in beraad. Wie moet er winnen? Het werd Arjan Boekel. WINNENDE COVERS Bezoekers van Gardenista konden voor even bepalen welke foto er op de cover van Groei & Bloei kwam te staan. Elke dag koos de redactie de mooiste foto uit de daginzendingen en die werd als cover op Instagram gepost. Karin Bloemen was een ware publiekstrekker. Is dit de poort naar de florale hemel? Binnen waren diverse exposities te bewonderen. Focus! Bloemschikkers streden op verschillende niveaus om de prijzen. Maar hoe werkt dat nou precies? Doen is vaak de beste oplossing. Gardenista-ambassadeur Lodewijk Hoekstra in gesprek met de kasteelvrouw van Ophemert. G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 81

GROEI & BLOEI JUNI 2019 GROEI & BLOEI MEI 2019 GROEI & BLOEI APRIL 2019 JUNI 2019 GROEI&BLOEI www.groei.nl alles over tuinen en tuinieren APRIL 2019 € 7,45 AP √ 10 X GROEI & BLOEI THUIS IN DE BUS √ LID VAN DE LEUKSTE GROENVERENIGING MET CURSUSSEN, WORKSHOPS EN TUINEXCURSIES √ KORTING BIJ TUINCENTRA, KWEKERIJEN EN EVENEMENTEN √ GROEI & BLOEI GRATIS OP JE TABLET √ GRATIS GROENADVIES VOOR DIT JAPANSE SP F GEN GAME, SET, MA Het machtsspel tussen kweker Judith Prins en haar orchidee GROEI&BLOEI www.groei.nl DUURZAAM TUINPLEZIER alles over tuinen en tuinieren MEI 2019 € 7,45 AP SOME LIKE IT HOT Veel planten houden juist van zinderende zomers #INSTATUIN HET GROEN VAN ANGRY YOUNGMAN JEROEN BOSMAN GROEI&BLOEI LEVEN EN www.groei.nl alles over tuinen en tuinieren AP LATEN LEVENDe tuin is van ons allemaal Zzzzzzzoem Hoe maak je wilde bijen gelukkig? Waar/niet waar Insecten houden meer van inheemse planten Groen eldorado Lopen door Veere voelt als slenteren in een tuin NU VOORDELIG BESTELLEN! PRIKNEUS, PEKANJER EN BRANDENDE LIEFDE Alsjeblieft een cadeautje! EEN ZAKJE ZAAD VAN WITTE SLAAPMUTSJES AFTELLEN NAAR GARDENISTA nu extra voordelig! € 4 95

BEZOEK MIJN TUIN De paden op de tuinen in Op www.bezoekmijntuin.nl vind je volop mooie tuinen om te bezoeken. Zoals tuin De Plukkerij in het Brabantse Bosschenhoofd. Hier kun je niet alleen genieten van een grote landschapstuin, maar ook zelf je boeket plukken. Het grootste deel van de tuin is ingericht als pluktuin. Wandelend over de kortgemaaide graspaden maak je een keuze uit de vele soorten eenjarigen in allerlei kleuren. Achter het gedeelte met fruitbomen ligt een tuin met vaste planten, eenjarigen, heesters en bomen, gecombineerd op kleur. Hier kan ook volop geplukt worden. Een siertuin, een vijver en een gazon met borders van vaste planten, heesters en bomen, een groentetuin met kas en een koffiehuisje - met zelfgemaakte producten van eigen oogst - maken het uitje compleet! Tuinroutes AANMELDEN Wil je zelf een open tuin aanmelden, ga dan naar: www.bezoekmijntuin.nl/aanmelden Er zijn verschillende pakketten: • Basis (gratis voor leden) of • Pro (€ 15,- per jaar voor leden, € 30,- per jaar voor niet-leden). Naast mooie bezoektuinen vind je op www.bezoekmijntuin.nl ook veel leuke tuinroutes. Hieronder een kleine greep, kijk voor meer informatie en nog veel meer routes op de site. 29 juni 30 juni 7 juli 6 en 7 juli 3 en 4 augustus 27 en 28 juli 3 en 4 augustus 4 augustus Open tuinendag Utrecht Tuinen in de Kop van Overijssel Tuinen van Salland Tuinen Midden-Brabant Open tuinen estafette Groningen (Haren/Eelde) Tuinrondje Gorssel Open tuinenweekend Vechtdal-tuinen Brummense Tuinenronde G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 85

AGENDA eropuit MIDDELEEUWSE TUINEN Tot en met 1 september vindt de tentoonstelling ‘Middeleeuwse tuinen. Aardse paradijzen in oost en west’ (foto 1 ) plaats in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Bezoekers kunnen genieten van verhalen over de middeleeuwse tuin en zijn planten, kruiden en bloemenpracht, van Europa tot in het Midden-Oosten. Daarbij komen moes- en siertuinen aan bod, maar ook het tuinieren in de middeleeuwen, lusthoven, het paradijs als tuin en ‘de tuin in huis’. VAREND CORSO WESTLAND Van 2 t/m 4 augustus vindt het Varend Corso Westland (foto 2 ) in de Zuid-Hollandse wateren weer plaats. Een kleurrijke stoet van boten, aangekleed met al het moois dat de Nederlandse groente- en tuinbouw te bieden heeft. Het thema is: WOW! Een feest zowel op het water als op de wal, met tal van activiteiten. Voor het Varend Corso vaart het Kindercorso met boten ontworpen en opgemaakt door kinderen in de leeftijd van 8 tot 14 jaar. Traditiegetrouw zijn ook dit jaar weer fiets- en boottochten naar het corso uitgezet. Alle info over de route, locaties en doorkomsttijden zijn terug te vinden op www.varendcorso.nl. 2 86 G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 1 Te zien zijn onder andere eeuwenoude geïllustreerde manuscripten, herbaria, bloementapijten, schilderijen en prenten, opgegraven tuingereedschap en servies met bloemmotieven. Tentoonstelling ‘Middeleeuwse tuinen. Aardse paradijzen in oost en west’ in het Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28, 2311 EW Leiden (ZH). Di t/m zo van 10-17 uur. Toegang: € 12,50. Info: 071-5163163, www.rmo.nl. HELENIUMFEESTJE 3 Op 10 en 11 augustus staan de heleniums massaal te bloeien tijdens het Heleniumfestival bij kwekerij Jacobs (foto 3 ). De kwekerij is houder van de Nederlandse Plantencollectie Helenium. Ieder jaar is het weer een feestje als meer dan 100 verschillende vrolijke en oersterke heleniums bloeien. In de uitbundige borders zijn ook prachtige combinaties te zien met andere vaste planten. Vanzelfsprekend is er naast de vaste planten en siergrassen een royale collectie Helenium in de verkoop. En alles is van eigen kweek! Heleniumfestival bij kwekerij Jacobs, 5e Dalweg 4, 9699 TS Vriescheloo (Gr). Van 9-17 uur. Toegang: gratis. Info: 0597541543 (tijdens openingstijden), www.kwekerijjacobs.nl. UITGELICHT

VOLGENDE MAAND Het SEPTEMBERnummer ligt vanaf 15 augustus in de winkel. GROE&I Nieuwe serie Tuinontwerper Jelle Grintjes neemt je mee naar zijn prachtige tuin, en vertelt alles over de planten. Aflevering 1: grassen! Alsjeblieft een cadeautje! EEN ZAKJE ZAAD VAN WITTE SLAAPMUTSJES De kweker “Waarom zou je in een prairietuin alleen planten uit Noord-Amerika zetten?” Coen Jansen is niet zo strikt, en wil dat ook niet zijn. Lekker besje Makkelijk, klein, sierlijk én eetbaar: de lijsterbes is zo veelzijdig, dat verdient een herwaardering. BLOEI HET BEWAREN WAARD IN GROEI & BLOEI STAAT IEDERE MAAND VEEL INFORMATIE VAN BLIJVENDE WAARDE. MET DE VERZAMELBAND BEWAAR JE ALLE NUMMERS MOOI EN OVERZICHTELIJK BIJ ELKAAR. BESTELLEN Klein maar fijn Al is je buitenruimte nog zo klein, er is meer mogelijk dan je denkt. Drie pareltjes om het te bewijzen. Je kunt de verzamelband voor een complete jaargang Groei & Bloei voor € 12,95 bestellen via www.tuinen-shop.nl. + 90 Vervangers voor buxus; gezamenlijke moestuin in de stad; dilemma: zaaien in zaaigrond of niet?; dahlia’s; een bermborder en nog veel meer. G R O E I&BL O E I–JU LI/A U G USTUS–2019 GROEI & BLOEI MEI 2019 GROEI&BLOEI www.groei.nl alles over tuinen en tuinieren MEI 2019 € 7,45 AP MEI 2019 € 7,45 AP gazon aden mplexe udt uw SOME LIKE IT HOT Veel planten houden juist van zinderende zomers en effi ciënt Bluetooth™ Smartphone-app #INSTATUIN HET GROEN VAN ANGRY YOUNGMAN JEROEN BOSMAN DAKTUINSPROOKJE DE PRINSES OP DE ERWT ONDER DE TUINEN HOSTAHEBZUCHT BEN BEIJ KAN NIET ZONDER ZIJN ZELFREDZAME SCHATJES BORDERGELUK 7 MAANDEN SPEKTAKEL OP 37,5 VIERKANTE METER 02-04-19 16:23 AFTELLEN NAAR GARDENISTA GROEI & BLOEI JUNI 2019 GROEI&BLOEI www.groei.nl alles over tuinen en tuinieren MEI 2019 € 7,45 AP JUNI 2019 € 7,45 AP LEVEN EN LATEN LEVEN De tuin is van ons allemaal Zzzzzzzoem Hoe maak je wilde bijen gelukkig? Waar/niet waar Insecten houden meer van inheemse planten Groen eldorado Lopen door Veere voelt als slenteren in een tuin

1 Online Touch

Index

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25
  26. 26
Home


You need flash player to view this online publication