2

2 2 HAVERBODE 2015AVERBODE 2025 Taalactie in Bung Bèste laezers van de Haverbode. Mesjiens höb g’r ’t zelf al in ’t dörp gezeen of ónline of in De Limburger gelaeze. Ein paar waeke geleje höbbe veer de eer op ós genaome óm de gemeinte Meersje ein hendje te helpe mit ’t tweetalig make veur alle plaatsnaamborde van Bung. ’t Veel ós namelik op det allein sómmige, en neet alle, borde tweetalig wore. Det kint netuurlik neet. Dus veer dachte: dao gaon veer ins get aan doon. van ós. De taal van gezelligheid, vrundjsjap en verbinjing. De taal van ’t hert. Mer ’t is väöl meer es allein ’n taal. ’t Is ouch deil van waem veer zeen, van oos identiteit. Mit tösse de 1,2 en 1,5 meljoen sjpraekers verdeild euver Besjen Nederlans-Limburg. De taal is ónhöbbelik riek in häör eige klanke, wäörd en netuurlik variëteite. ’t Zól doodzuunj zeen es v’r ’t plat zólle laote oetsjterve. ’t Limburgs is d’r en moog d’r ouch zeen! Veer neume ’t dan ouch ein taal, en neet ’t ‘dialek’. ’t Waord dialek gif ’t idee det ’t Limburgs óngergesjtèld is aan ’t Nederlans, mer det is neet zo. ’t Limburgs is minstes aeve aad es ’t Hollans, ’t Pruus, ’t Ingels en ’t Fries. De euverheid haet ’t Limburgs ouch al erkind es regionaal taal sins 1997 ónger Deil II van ’t Europees Handjves veur regionaal tale. D’r kump ouch sjteeds meer draagvlak in de provinciaal polletiek euver ein erkinning ónger Deil III, waat in zól haje det ’t Limburgs ouch ein Riekstaal wurt wie ’t Fries det noe al is. Noe lieke veer op de foto’s mesjiens waal heel geveerlike jónges, mer in de realiteit is det gaar neet zo. Veer doon nieks vernele, v’r make nieks kepot en veer bringe nieks permanent aan waat neet eweggehaold kint waere. Veer wille allein get meer aandach veur oos sjoon sjpraok. Es de pelitie ós dus zól aansjpraeke zólle veer neet wegrenne en geweun verklaore waat veer aan ’t doon zeen. Wie veer de pelitie dus zoge aankómme zeen veer sjtil blieve sjtaon óm te kieke waat ze zólle doon. Toet oos verbazing reje ze aevel geweun door. Veer weite neet zeker of ze speciaal veur ós langs kwome ómdet emes ós haet gezeen en de pelitie haet gebeld, of det ze toevallig veur get angers langsreje. Mer v’r wólle neet langer blieve óm dao achter te kómme, dus v’r höbbe toen besjlaote ’t ’ne angere keer aaf te make. Es det dus neet gebeurd woor, had de ganse sjtatie van Bung dus es eerste van gans Nederlandj tweetalige borde gehad! Mer ich loup mesjiens get te hel van sjtapel. Want waem zeen veer eigelik? Gooj vraog! Veer zeen PLAT. De Polletieke Limburgse Actiegroep Taalbeleid. Oos taal ein zichbaar óngerdeil make van ’t sjtraotbeeld vinje veer belangriek veur de taal. Zo wurt ’t serieuzer genaome en is ’t neet get veur allein thoes mit de femilie. De missende tweetalige plaatsnaamborde in Bung leke ós dan ouch ein gooj plek veur ein actie van ós in Zuud-Limburg. Oos eerste actie hadde veer in Midde-Limburg gedaon, in de gemeinte Leudal. Mer v’r zitte ós in de ganse provincie in. ’t Is ’ne actiegroep dae is opgerich door twee jónges oet Nederlans-Limburg die beide väöl passie höbbe veur de Limburgse taal höbbe. Oze exakte identiteit gaeve veer nog neet pries. Veer wille det de aandach geit nao de acties en de taal, en zeen neet bezig mit perseunlike belange. Ouch wille veer ós neet al te kinbaar make móchte veer in aanmèrking kómme veur ein boete veur waat veer doon mit gemeintelik eigendóm. Oze groep maak zich sjterk veur de bevórdering van ’t Limburgs. Veer wille neet allein mer zitte klage det ’t plat verdwient, mer zjuus de waereld ingaon en get d’raan doon! Daad bie ’t waord voge en ’t ein grótter deil make van ’t dageliks laeve. Det doon veer dus door acties wie v’r in Bung höbbe gedaon. En woróm doon veer waat veer doon? Veer wille ’t Limburgs laevendig haje. In alle laoge van de samelaeving. Jónk en aad, erm en riek, gesjreve en gesjpraoke, thoes mer ouch zeker daoboete. Limburgs is de taal Veer zeen begós door mit Google Streetview door Bung haer te gaon en te kieke wo alle borde sjtaon die allein ’t Hollanse ‘Bunde’ höbbe. Die höbbe v’r vervolges allemaol op Google Maps gemarkeerd. Alle borde geteld en door oze hofl everanceer waerbesjtenjige sjtickers laote make veur op die borde. Vervolges ein routeplan gemaak veur wie veer móste rieje. De sjtickers de auto in, veur de zekerheid ei lèdderke mit veur es ’t bord get hoog is, en gaas op dae zuger. V’r vinge aan mit get plaatsnaamborde. Det ging al good. Toevallig had De Limburger ouch kórt daoveur kóntak mit ós opgenaome en zie wólle waal get foto’s van ós in actie zeen. Tössedoor höbbe v’r dus nog aeve ’ne fotoshoot gehad (zuug foto’s). Waat veer ouch sjiek vinje is óm de borde van de sjtatie tweetalig te make. Nao ein paar plaatsnaamborde zeen veer dao dus aan begós. De sjtatie is waal get sjpannender, ómdet det technisch gezeen gein aopenbaar terrein is, mer eigendóm van de Nederlanse Sjpaorwaege (NS). Ein anger naodeil is det de sjtatie van Bung midde tösse ’n sjtraot hoezer in ligk. D’r is dus väöl kans det luuj ós zeen. Mer good, det moog de actie neet trökhaje, dus v’r zeen geweun aan de sjlaag gegange mit plekke. Nao inkele menute waerde v’r toch óngerbraoke… D’r kwome peliese langs. Helaas mótte veer nog ’ne keer trök. Geer zeet dus nog neet van ós aaf. Veer zeen uch fl ot weer. Cómplemente, PLAT

3 Online Touch Home