PIJNPSYCHOLOGIE graag wil bewijzen. Is het dan de schuld van zijn ouders? Weten we precies hoe dat allemaal zit? Nee. Hebben we zicht op factoren die van negatieve invloed kunnen zijn? Daar leren we steeds meer over. Biopsychosociaal Het lastige is, denk ik, vooral dat het ’enen ‘ is. Ja, de klacht heeft een biologische component en ja, de klacht heeft een psychosociale component. In dit voorbeeld: het psychologisch profiel van Jan maakt hem meer ‘at-risk’ voor botbreuken, maar het bot zal niet anders breken door zijn psychologisch profiel. Ja, soms zal de ene factor zwaarder wegen dan de ander. En er zijn ook momenten waarop psychologische factoren wel degelijk de biologie beïnvloeden, zoals onderzoek naar het stress- en immuunsysteem laat zien. Misschien wel het belangrijkste: door slechts op één factor te focussen, laat iemand veel ruimte voor verbetering liggen. Door alleen maar in te zoomen op een van de componenten, kunnen andere factoren niet verbeteren. In het geval van Jan: alleen naar de psycholoog gaan, maar niet naar de gipsmeester, is niet zo slim. Alleen naar de gipsmeester gaan, en niet naar de psycholoog, wellicht ook niet (zeker als het zijn tigste blessure of botbreuk is door dezelfde drijvende psychologische factoren). De oneerlijke dubbele pech De conclusie die we moeten trekken, is: de klachten die mensen ervaren zijn echt en laten we kijken naar de biopsychosociale factoren en behandelingen die hen helpen. Dat iemand pijn heeft naar aanleiding van een letsel dat hem of haar is aangedaan, betekent niet dat iemand geen psychologische strategieën kan leren toepassen die de pijnbeleving veranderen of helpen met acceptatie. Daarnaast zouden we meer empathie kunnen tonen voor mensen die het ‘dubbelop’ krijgen in het leven. Er is helaas veel bewijs dat negatieve jeugdervaringen (ofwel Adverse Childhood Experiences (ACE) genaamd) de kans op bepaalde aandoeningen, ziektes en/of pijn later in hun leven vergroten. Ze hebben hier niet om gevraagd of het ‘zelf’ veroorzaakt. Dat psychologie meespeelt, betekent niet dat het ‘tussen de oren’ zit, net zo min als dat een aandoening ‘volledig biomedisch’ is. Waarom de weerstand? Ik snapte de weerstand op mijn bericht ook wel. weggegooid omdat ik merkte dat het me te veel (negatieve) energie kostte. Het voelde alsof ik me moest verdedigen, maar een platform waar korte berichtjes worden gestuurd en weinig nuance mogelijk is, is daarvoor misschien niet de plek. Daarnaast kwamen er ook voor het eerst berichten binnen die een boze en dreigende toon hadden – erg onprettig allemaal. Wanneer we een klacht hebben die langer aanhoudt, worden mensen helaas regelmatig behandeld als iemand bij wie de klacht ‘niet echt’ zou zijn. Dat is frustrerend en ook niet terecht. Het lijkt erop dat sommige mensen zo worden weggezet als ‘psychologisch’ dat het moeilijk te verdragen is wanneer iemand als ik wijst naar de samenhang tussen psyche en soma (lichaam) zonder bijbedoelingen. Daarnaast ben ik ook voorstander van onderzoek naar biomedische factoren en oplossingen, ook bij klachten waar de dynamiek erg complex is. Ik heb het bericht maar Tot slot, iets wat ik bij veel van mijn patiënten zie: het kan onprettig en onveilig voelen om naar je eigen achtergrond en invloed te kijken. Het vergt moed om onder ogen te komen dat jouw levensloop invloed heeft op je biologie. In het geval van Jan: het zal hem in therapie verdriet doen om te beseffen dat zijn gevoelens van minderwaardigheid meespelen in de grove overtredingen die hij op het veld begaat. De confrontatie daarmee, en hopelijk het kunnen loslaten, brengt hem wellicht verder – maar makkelijk is het niet. LETSELSCHADE NEWS 21
22 Online Touch Home