CONGRES Marco Speelmans, directeur van De Letselschade Raad en dagvoorzitter tijdens het congres, bracht de aanwezigen de aanleiding van Contact Helpt in herinnering, namelijk het rapport over langlopende letselschadezaken dat de Universiteit Utrecht in 2020 publiceerde. Dit rapport leidde tot een aantal actiepunten, waaronder herstelbemiddeling. Uit diverse onderzoeken was immers gebleken dat betrokkenen bij een ongeval, niet alleen slachtoffers maar ook veroorzakers, baat hebben bij een vorm van contact. “Contact helpt de gebeurtenis te verwerken en eerder los te laten”, aldus Marco Speelmans. “We hoeven niemand ervan te overtuigen dat dit zo is, maar de praktijk blijkt dan toch weerbarstig te zijn. Wanneer ik iemand onbedoeld letsel toebreng, zou ik me willen verontschuldigen, dat is het minste wat je kunt doen. Maar vanzelfsprekend is dat niet. Vandaag gaan we na hoe dat komt en waarom het toch zo ontzettend belangrijk is om hiermee verder te gaan.” Aansluitend besprak Victor Geskes, directeur van de ANWB Alarmcentrale en bestuurslid van De Letselschade Raad, zijn ervaringen als letselschadebehandelaar bij AMEV in de jaren negentig. Hij herinnerde zich dat een slachtoffer van een verkeersongeval bij de ondertekening van de vast stellingsovereenkomst verzuchtte: ik heb nooit een bloemetje gehad. “Sindsdien ligt dat onderwerp mij na aan het hart”, aldus Victor Geskes. “Wat mij betreft gaat het verder dan het contact tussen slachtoffers en daders. Het gaat om het contact tussen alle professionals in de letselschade. Mijn visie op contact is: oprecht nieuwsgierig naar de ander zijn en daarbij vanuit verschillende perspectieven denken en te werk gaan. Daar gaan we vandaag veel over leren.” Perspectivistische flexibiliteit Geskes doelde hiermee op de zogenoemde perspectivistische flexibiliteit: het vermogen om in contacten en communicatie gemakkelijk van perspectief te wisselen, om je zodoende te kunnen inleven in de persoon en de gedachten van een ander. Filosoof en schrijver Lammert Kamphuis diepte dit thema vervolgens verder uit. “De essentie ervan is je bewust te worden van je eigen perspectief en van de beperktheid daarvan“, zo legde hij uit. “Pas dan wordt het interessant om je in andere perspectieven te verplaatsen. Zolang je het idee hebt dat jouw perspectief objectief en allesomvattend is, heb je geen reden nieuwsgierig te zijn naar het perspectief van iemand anders. Ook in het contact tussen slachtoffer en veroorzaker is dat van enorm belang.” Lammert Kamphuis haalde Daniël Kahneman aan, Nobelprijswinnaar voor economie, die had vastgesteld dat mensen twee denksystemen in hun cognitieve vermogen hebben: de manier van denken als je geëmotioneerd, gestrest of gehaast bent (systeem 1) en de manier van denken waarmee we op ons eigen denken kunnen reflecteren (systeem 2). Kamphuis: “Systeem 2 stelt ons in staat te doorzien dat een eerder ingenomen oordeel iemand misschien niet helemaal recht doet en dat het dus zin heeft dat oordeel nog eens te heroverwegen en de eigen kritiek nog eens tegen het licht te houden.” Hij citeerde ook de Frans-Cubaanse schrijfster Anaïs Nin: “We zien dingen niet zoals ze zijn, we zien dingen zoals wij zijn.” Kamphuis: “Je hiervan bewust worden is al een heel grote stap. Dat je je realiseert dat wat je opvalt bij een slachtoffer, een veroorzaker, een belangenbehartiger of een schadebehandelaar, niet alleen iets over diegene zegt, maar vooral ook iets over jezelf.” Responsief recht Emeritus hoogleraar Privaatrecht Arno Akkermans vertelde over zijn onderzoeken in de afgelopen jaren met betrekking tot personenschade. Een van de meest essentiële uitkomsten daarvan was dat letselschadeslachtoffers niet alleen financiële compensatie willen, maar ook wezenlijke niet-financiële behoeften hebben. Erkenning is een kernbehoefte en excuses zijn een specifieke variant daarvan. Volgens Akkermans is het daarom zinvol het contact tussen ongevalsbetrokkenen te bevorderen. De schadeafwikkeling verloopt mogelijk soepeler en er wordt een bijdrage aan het immaterieel herstel van het slachtoffer geleverd. In dit licht bezien besprak Akkermans het zogenoemde responsief recht. Hij zei: “De gedachte wordt steeds belangrijker dat het recht moet reageren op de behoeften van de mensen op wie dat recht betrekking heeft. Het systeem is nu dat wanneer er door een ander een onrechtmatige daad is gepleegd waardoor schade is ontstaan, die schade moet worden vergoed. Maar mensen hebben behoefte aan veel meer dan alleen geld. Dat geld is wel belangrijk, maar het is slechts een van de zaken die mensen verwachten opdat ze het gevoel krijgen dat er gerechtigheid is geschied, dat hun recht is gedaan en dat het weer goed is gemaakt voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is.” “Ik heb nooit een bloemetje gehad” Nieuwsgierig blijven Het responsief recht moet een antwoord geven (responderen) op de werkelijke belangen en behoeften van rechtszoekenden, vervolgde Akkermans. “En dat betekent dat je hogere eisen stelt aan jezelf, het systeem, het recht en aan uitkomsten en procedures. Je vindt het niet langer voldoende LETSELSCHADE NEWS 37
38 Online Touch Home