In de praktijk zien ze dat dit gelukkig steeds vaker gebeurt, bijvoorbeeld bij grote projecten in steden als Amsterdam. “We worden vaker gevraagd om mee te kijken in een vroeg stadium”, zegt Myrthe. “En dat levert echt betere ontwerpen op.” Wat levert het op? De voordelen van eerder samenwerken zijn onder andere dat er realistischere ontwerpen worden gemaakt; tracés worden niet alleen ontworpen vanuit esthetiek of gemak, maar ook vanuit uitvoerbaarheid en onderhoud. Daarnaast wordt de doorlooptijd korter. “Je voorkomt dat je later dingen moet aanpassen”, zegt Chris. “Dat scheelt enorm veel tijd.” Ook financieel is het aantrekkelijk. Hoewel het inschakelen van extra partijen in een vroeg stadium geld kost, verdient dat zich vaak terug. “De kosten van al die aanpassingen achteraf zijn veel hoger”, aldus Myrthe. En misschien wel het belangrijkste: de kwaliteit van het eindresultaat wordt beter. “Je bouwt iets dat niet alleen werkt bij oplevering, maar ook daarna,” zegt Chris. Foto: Amsterdam Engineering Myrthe van Voskuijlen-Geers Myrthe van Voskuijlen-Geers (39) is directeur bij Amsterdam Engineering. Met een bouwkundige achtergrond startte zij ruim elf jaar geleden als junior engineer en groeide door tot projectleider. Sinds 2025 maakt zij deel uit van de directie. Naast haar directietaken werkt zij nog actief aan projecten, met een focus op inpandige warmteen koude-installaties in complexe hoogbouw. Waarom gebeurt het nog niet standaard? Toch is een vroege samenwerking met alle partijen nog geen vanzelfsprekendheid. Dat heeft verschillende oorzaken. Een belangrijke factor zijn aanbestedingsregels, die het niet altijd toestaan om aannemers vroegtijdig te betrekken. “Soms wil een opdrachtgever ons er wel bij hebben, maar mag het simpelweg niet in de eerste fase van het traject”, zegt Chris. Daarnaast speelt contractvorming een rol. Afspraken die in een vroeg stadium worden gemaakt, worden niet altijd goed vastgelegd. “Dan kom je later in het proces en zegt iemand: het staat niet in het contract, dus we doen het anders”, legt Myrthe uit. Ook wisselingen in teams kunnen problemen veroorzaken. Mensen die later aansluiten, zijn niet altijd op de hoogte van eerdere keuzes. “Dan begin je soms weer opnieuw”, zegt Chris. Chris Westmaas Chris Westmaas (47) is projectengineer bij A.Hak en heeft bijna 25 jaar ervaring in de kabel- en leidingenbranche. Hij vervulde uiteenlopende rollen, van uitvoering en werkvoorbereiding tot calculatie en engineering. In zijn huidige functie richt hij zich op de verbinding tussen ontwerp en uitvoering, met een sterke focus op technische haalbaarheid en praktische toepasbaarheid. 22 Naar een nieuwe standaard Om echt stappen te maken, is volgens beiden dus belangrijk om niet alleen eerder samen aan tafel te zitten, maar vooral ook dat afspraken beter vastgelegd worden. “Je moet zorgen dat kennis en afspraken door het hele proces heen worden geborgd”, zegt Myrthe. “Van de eerste schets tot en met de uitvoering.” De ontwikkelingen in de bouwsector maken die verandering noodzakelijk. Nieuwbouwlocaties worden schaarser, projecten complexer en de druk op ruimte en middelen groter. “De tijd van simpele oplossingen ligt achter ons”, zegt Myrthe. “Als we dit goed willen doen, moeten we het samen doen en vooral eerder beginnen.”
23 Online Touch Home