IENE MIENE MUTTE Eindelijk kunnen we ons weer uitspreken over het landsbestuur van de afgelopen vier jaar. Dat valt niet mee in een complexe, van allerlei –vaak buitenlandse – factoren afhankelijke samenleving, waar maar liefst 37 partijen zich verdringen om de kiezersgunst. Wat moeten we Nederland duidelijk maken in het stemhok? Wat mag blijven? Wat moet absoluut overboord?? De aanstaande Tweede Kamerverkiezingen zijn op ieder gebied ‘anders’. Mensen op het hoogtepunt van de derde Corona-uitbraak veilig naar de stembus krijgen is sowieso een klus. Gelukkig mogen 70-plussers dit keer stemmen per post. Voor anderen, zeker voor kwetsbaren of mantelzorgers, is de stembusgang een uitdaging. Toch worden we, terwijl horeca, musea, bibliotheken en ‘niet essentiële’ winkels zijn dichtgetimmerd, massaal van overheidswege naar de stembureaus gedirigeerd. Bijna unaniem heeft de Tweede Kamer het advies van deskundigen van het OMT naast zich neergelegd en tegen uitstel naar de veiliger voorzomer gestemd. Waarom? Durft niemand een uitspraak te doen die mogelijk antidemocratisch uitgelegd zou kunnen worden? Natuurlijk: het democratisch recht mag niet met voeten getreden. Maar mogen we uitstel van twee maanden tijdens een wereldwijde, levensbedreigende pandemie wel het label ‘inperking van democratisch recht’ opplakken? Dat is een vraag die velen kwelt. Burgemeesters die zich dat ook afvragen worden als querulante paniekzaaiers ‘uit kleine gemeentes’ weggezet. Vooral de 28 laatste toevoeging, die ik meermalen tegenkwam, vind ik pijnlijk. Opkomst In mijn (senioren) omgeving gaan veel doorgaans trouwe kiezers het er niet op wagen. Maar bij volmacht willen ze liever ook niet stemmen, tenzij ze dat aan een naaste of goede vriend kunnen overlaten. In zijn wekelijkse peilingen besteedt Maurice de Hond aandacht aan de politieke gevolgen van dit fenomeen. De peilingen laten vooralsnog stabiele uitslagen zien. De kiezer gaat voor zekerheid, niet voor inhoud. Volgens De Hond, die hier onderzoek naar deed, is er – calamiteiten uitgezonderd – maar één factor die nog impact op de uitslag zou kunnen hebben: de opkomst. Zijn onderzoek wijst uit dat de angst om besmet te worden een grotere rol speelt dan werd aangenomen. Medio februari zei al 10% in verband met Corona misschien niet naar de stembus te gaan. En 33% zei liever per post te willen stemmen, wat aangeeft dat meer mensen bang zijn voor besmetting zonder dat uit te spreken. Bovendien zei bijna de helft van de ondervraagden liever op de extra dagen te willen stemmen, wanneer maar een klein deel van de stemlokalen De verkiezingsborden voor de Tweede Kamerverkiezingen staan weer in het straatbeeld. Ze worden er niet mooier op maar wel onpersoonlijker nu er niet meer op geplakt kan worden. De partijposters zijn voorbedrukt op de borden. De romantiek om met plaksel en ladder door de steden en dorpen te trekken is weg. Foto is gemaakt in het Betuwse dorp Ommeren. Foto ANP: William Hoogteyling (15% in de grote steden) geopend is. Dat kan, vreest De Hond, voor onverwachte drukte zorgen waardoor meer mensen besluiten thuis te blijven. ‘Hoeveel mensen niet gaan stemmen, kan niemand voor-spellen,’ schrijft De Hond, ‘maar één ding is zeker: invloed op de uitslag heeft thuisblijven zeker. Het kan zomaar 1 à 2 zetels schelen per partij.’ Omdat vooral ouderen thuis zullen blijven, zullen vooral traditionele partijen
29 Online Touch Home