VERLIES DE VISIE VAN EEN DESKUNDIGE EMERITUS HOOGLERAAR MANU KEIRSE OVER ROUW ‘Mensen ontkennen vaak de rea Rouw en verlies, zaken waar we allemaal mee te maken krijgen. Voor de duidelijkheid: het gaat bij verlies niet alleen over het overlijden van iemand. ,,Het is veel breder. Bijvoorbeeld je woning moeten verlaten en verhuizen naar een woonzorgcentrum”, zegt Manu Keirse, emeritus hoogleraar en autoriteit op het gebied van rouw en verlies. H 8 et overlijden van een dierbare, je woning opgeven voor een zorgcentrum, het verlies van lichamelijke en geestelijke functies, het zijn allemaal rouwsituaties, zegt Keirse (80) die vorig jaar nog 220 lezingen in België en Nederland gaf. ,,Het grote probleem is dat je bij heel veel van die rouwsituaties geen rituelen hebt waarin je dit kunt uiten. De betekenis van rituelen is juist dat een individuele beleving, een individuele emotionele ervaring, vorm gegeven kan worden in uiterlijke tekenen, waardoor je het kunt delen met de samenleving.” Juist dat delen is belangrijk zegt Keirse. ,,Rouwen is eigenlijk een sociaal gebeuren. Je moet mogelijkheden hebben om dat met een samenleving te delen. Voor al die andere verliezen – als je je gezondheid verliest, als je je huis moet verlaten – moeten mensen nog beginnen met rituelen uit te vinden om dat te kunnen delen.” Dat geldt ook voor stoppen met werken, bijvoorbeeld door pensionering. ,,Dat is ook een verlieservaring. Het grote probleem is dat het heel hard binnenkomt als mensen zich er nog nooit op voorbereid hebben.” Keirse, in 1946 geboren in Brugge, is klinisch psycholoog en werkte onder meer als directeur Patiëntenbegeleiding van de Universitaire Ziekenhuizen KU Leuven en als directeur-bestuurder van het Regionaal Ziekenhuis in Leuven. Hij was jarenlang hoogleraar van de faculteit geneeskunde van de Katholieke Universiteit Leuven. ,,Toen ik 20 jaar was, wist ik al dat ik op mijn 65e met pensioen moest gaan. Ik heb zelf geen last gehad van het afstaan van mijn baan toen ik 65 jaar en 10 maanden was. Ik zag het einde van het moeten werken als de start van te mógen werken, mij in dienst te stellen van de samenleving en vrijwillig te werken. Ik heb t nooit als een probleem, als een leegte ervaren, omdat ik daar goed over nagedacht heb.” Valkuilen Het niet voorbereid zijn op een andere toekomst is dan ook een van de valkuilen bij pensionering, zegt Keirse. ,,Ik hoor in Nederland vaak de uitspraak – in België bestaat die niet – achter de geraniums gaan zitten. Mensen die gepensioneerd raken, moeten opnieuw een structuur maken. Sommige mensen hebben dat nooit gedaan. Zeker als ze in een uitvoerige job zaten, waar alles voor hen bepaald werd, moeten ze nu ineens zelf gaan bepalen, van de morgen tot de avond, hoe die dag eruit zal zien.” Keirse heeft wel tips hoe je dat kunt doen. ,,Door na te denken. Wat zijn de zinvolle dingen die ik met mijn leven wil doen? Wellicht in het verenigingsleven, hobby’s, dingen die je graag doet. Inventariseer wat je graag
9 Online Touch Home