naar gezond en vitaminerijk eten, naar geestelijk leven, zingeving en spiritualiteit. Mensen blijven vaker thuis. De vraag naar boeken, puzzels en gezelschapsspellen zal daardoor toenemen.’ Ook financieeleconomisch heeft de Nieuwe Renaissance naar krimpgebieden, die al gaande is door hoge huizenprijzen en kosten van levensonderhoud in de Randstad, neemt een vlucht. ‘Mensen hebben de stilte ontdekt. Ze zoeken een betere balans tussen werk en vrije tijd. De pandemie heeft het belang van geestelijke en lichamelijke weerstand getoond. Er zal meer hang zijn volgens Bakas impact: ‘Klein is het nieuwe groot. Er wordt gewerkt vanuit kleine, steeds wisselende verbanden, met inzet van robotica en artificiële intelligentie. Organisaties van de toekomst zijn nagenoeg plat. Woonwerkverkeer wordt veel efficiënter door inzet van kleine d aan de tekentafel grenzen van het kapitalisme zijn bereikt. We moeten ons dus herstructureren, maar hoe doe je dat binnen een systeem dat kapitalistisch aangedreven is?’ Het zijn de problemen die Alinda vaak tegenkomt bij de begeleiding van bestuurders in transitietrajecten. ‘Het gaat vaak om diepgewortelde denkpatronen die aan de basis van organisaties liggen. Daar bovenop heb je ook nog te maken met de juridische kaders en overheidssystemen met – soms achterhaalde – randvoorwaarden voor de regulering van de samenleving. ‘In principe zijn organisaties extern, marktgericht. Maar verandering kun je alleen van binnenuit controleren. Op de buitenwereld heb je nu eenmaal geen grip.’ Menselijk systeem De ontwikkelingen vragen om integrale verandering, maar dat proces is zeer complex. Bijkomend probleem is dat organisaties hun innovatiebehoefte vaak verkeerd definiëren. ‘Als je vraagt: wat versta je onder innovatie, dan blijkt dat bestuurders vaak productgericht denken. De oplossing wordt gezocht in apparatuur of IT systemen. Maar het gaat om het menselijke systeem. Met deze misvatting gaat veel geld verloren. Het is nieuwe wijn in oude zakken. Innoveren binnen oude concepten gaat niet lukken. Uiteindelijk stagneert het proces omdat men nog steeds niet weet hoe men zich tot de nieuwe doelen moet verhouden.’ Angst voor het onbekende en hang naar wat vertrouwd is spelen hier volgens Alinda een rol. De Coronacrisis kan ons leren dat herdefiniëring en herstructurering in een wendbaarder, meer menselijk systeem cruciaal is voor een duurzame organisatie. ‘Het gaat om verandering in vormen van denken en procesinrichting. De uitdaging is om als organisatie antwoord te kunnen geven op de vraag wat innovatie of duurzaamheid betekent en hoe hier procesmatig vorm aan te geven.’ Filosofen, legt Alinda uit, bevragen het denken. Wat is de betekenis van de grondgedachte waarop de gehele organisatie zich inricht, opbouwt en naar elektrische vliegtuigjes met een actieradius van 400-1000 meter, die bij vrijwel iedere middelgrote plaats kunnen stijgen en landen omdat ze daarvoor maar 300 meter nodig hebben. Arbeidsmigratie binnen Europa is dan verleden tijd.’ Oplossingen voor de klimaatcrisis zullen met meer realiteitszin worden benaderd: ‘Nu buurlanden juist op gas overstappen, zal de gas-haat in Nederland omslaan in opnieuw omarmen van natuurlijk gas als onderdeel van een (mondiaal) hybride systeem waar andere vormen en bewerkingen van fossiele brandstoffen mixen met duurzaam schaliegas en kerncentrales die werken op thorium. Duurzame huishoudens wekken hun eigen energie op met zonnepanelen en andere duurzame middelen.’ In zijn boek ‘ Vermetel; Leven met Lef ‘benadrukt hij dat men moet veranderen om zichzelf te blijven. ‘Niet de sterkste dieren overleven. Wel degenen die zich het beste aanpassen. Kwallen overleven al 650 miljoen jaar, zonder hersens. Er is nog hoop’ buiten toe communiceert? Ik kan als filosoof bedrijven adviseren bij het vinden van deze antwoorden.’ Ze ontleedt met het bestuur de eigen organisatiestructuur totdat de kern van de organisatie is blootgelegd en het mogelijk is aan de opbouw te beginnen van een organisatie die de valkuilen in een nieuwe onzekere markt aankan. ‘De volgende stap voor organisaties is dan om de verandering van binnen uit te gaan begrijpen.’ 23
24 Online Touch Home