eDNA maakt het werk nauwkeuriger en toekomst bestendiger. Sinds 2017 staat de muskusrat op de Europese Unielijst van zorgwekkende invasieve exoten. In Nederland bestrijden we daarom actief de muskusratten, bij waterschap Scheldestromen werken er twintig muskusrattenbestrijders. Pascal Duerinck (50 jaar) is er daar één van en vertelt er graag meer over. tekst: Laura de Jongh | foto’s: Jeffrey Cats “Een muskusrat verzet jaarlijks ongeveer dertien kruiwagens grond. Als je dat laat gebeuren, kunnen oevers en dijken instabiel worden en zelfs instorten. Dan krijg je letterlijk natte voeten. We hebben daarom als waterschappen de doelstelling om in 2034 geen levensvatbare populatie meer te hebben, en daar werken we elke dag aan”, legt Pascal uit. Gemiddelde werkdag Een gemiddelde werkdag bestaat niet. “Ons werk hangt helemaal af van het weer, de seizoenen en het gedrag van de muskusrat”, begint Pascal. “Elke ochtend begin ik met beoordelen wat mogelijk is: staat er veel wind, is het extreem nat, groeit alles dicht, of is er juist ijs? Dat bepaalt of we het water op gaan met de boot, langs sloten gaan speuren, of kooien en fuiken controleren die we in duikers hebben geplaatst.” Op dagen dat speurwerk wel kan, lopen ze gebieden vlakdekkend af. Dat betekent soms tien tot twintig kilometer lopen. Pascal: “De ingangen van een bouw (hol) van muskusratten zitten altijd onder de waterlijn, dus we plaatsen onze klemmen en ander vangmateriaal onder water.” Soms is het te slecht weer. “Dan werken we binnen aan onderhoud van materiaal: fuiken bouwen, gaas knippen, repareren wat stuk is. Dat hoort er allemaal bij. Het werk blijft daardoor enorm afwisselend. Geen dag is hetzelfde, en juist dat maakt het mooi”, zegt Pascal met een grote lach. eDNA Naast het ouderwetse speuren gebruiken we ook nieuwe technieken, zoals environmental DNA (eDNA). “Voorheen moesten we op basis van sporen, vangkansen en ervaring inschatten of een gebied schoon was, maar met eDNA kunnen we dat bevestigen. We werken met een sampler die om de zoveel meter een watermonster neemt. Die leveren we binnen 24 uur aan bij het laboratorium in Dordrecht. Daar wordt gekeken of er DNA‑sporen van muskusratten in zitten.” “ Afgelopen jaar hadden we 25% minder vangsten. Dat laat zien dat we op de goede weg zijn.” “Daarnaast gebruiken we eDNA ook om te experimenteren. We bouwden bijvoorbeeld vaste opstellingen op plekken met veel stroming om te kijken wat dat doet met de concentratie DNA in het water. Voor mij is eDNA echt een waardevolle aanvulling op ons vak, het maakt ons werk nauwkeuriger, sneller en toekomstbestendiger.” Voldoening Wat het mooiste aan zijn werk is? “Heel simpel: je wilt een schoon gebied opleveren. Je bent de hele dag buiten, je loopt veel, je speurt, je denkt bijna zoals zo’n muskusrat. En als je dan aan het eind ziet dat het gebied echt schoon is, dan weet je dat je goed werk hebt gedaan. Het hoeft voor mij niet om aantallen te gaan, als ik zie dat het beter is dan vorig jaar, dan haal ik daar mijn voldoening uit. Dat is waar je het voor doet.” Scheldestromen | lente 2026 17 Verrassing Soms lijkt een gebied helemaal schoon, maar dan blijkt uit het eDNA‑monster dat er toch een muskusrat zit. Pascal: “Dan gaan we het gebied opknippen in kleinere trajecten. Zo kunnen we steeds preciezer bepalen waar de muskusrat zich ophoudt.”
18 Online Touch Home