JONG&AMBTENAAR Van schrijven over de overheid naar ervoor werken ERVAREN HOE HET IS OM AMBTENAAR TE ZIJN Adriaan de Jonge voelde zich op zijn plek als redacteur bij Binnenlands Bestuur, vakblad en online platform voor ambtenaren en bestuurders. Maar hij wilde ook zelf ervaren hoe dat is, ambtenaar zijn. Als staflid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) onderzoekt hij de deskundigheid van de overheid, met een bijzondere focus op gemeenten. ‘A ls journalist schreef ik over werk en inkomen, armoede en schulden. Nieuwsgierigheid is mijn belangrijkste drijfveer en ik vind het leuk om dingen goed uit te zoeken. In mijn functie kon dat deels wel, deels niet. Ik kon me ontwikkelen tot specialist op mijn domein. Maar ik produceerde ook dagelijks nieuwsberichten en tweewekelijks achtergrondverhalen, waardoor de tijd voor reflectie en analyse ontbrak.’ ‘De Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid stond toen al op mijn vizier. Ik had meermaals over hun rapporten geschreven en raadsleden geïnterviewd. Ik vind het indrukwekkend hoe ze grote en brede maatschappelijke vraagstukken behandelen. Daar koppelen ze, ondanks de omvangrijkheid ervan, concrete beleidsadviezen aan. Toen er bij de WRR iemand werd gezocht die ook het lokale bestuur een beetje kent, sloot dat goed aan.’ KRITISCHE BUITENSTAANDER ‘Als journalist ben je een kritische buitenstaander. Je gaat op zoek naar dingen die fout gaan en probeert uit te leggen hoe dat komt. Daarmee heeft de pers een belangrijke functie in het openbaar bestuur, in het systeem van checks and balances in de democratie. De insteek van de WRR is anders. Daar gaat het niet alleen om wat er fout gaat, maar ook om hoe het béter kan.’ ‘In mijn eerste weken bij de WRR voelde het aanvankelijk gek dat ik dagenlang wetenschappelijke papers kon lezen zonder teksten te hoeven produceren. Maar de diepgang 66 waar ik naar verlangde, vond ik wel: twintig of dertig gesprekken over één onderwerp en daar de rode draad uit zien te halen. Vervolgens alles uitwerken op een wat hoger abstractieniveau. In mijn vorige baan had ik daar de tijd niet voor. Een ander verschil is dat er bij de WRR veel collega’s meelezen. Daar leer ik veel van.’ DESKUNDIGHEID VERKENNEN ‘Recent schreef ik weer een artikel voor Binnenlands Bestuur. Dit keer niet vanuit mijn rol als journalist, maar als WRRmedewerker. In ons onderzoek naar ambtelijke deskundigheid werkte ik aan een deelstudie op basis van interviews met gemeentesecretarissen, andere spelers uit het lokale bestuur en wetenschappers. De uitkomsten daarvan heb ik opgeschreven in het essay dat inmiddels is gepubliceerd. Daarin verken ik welke deskundigheid nodig is, welke tekorten optreden en wat eraan gedaan kan worden.’ ‘Aan de deskundigheid van gemeenten worden hoge eisen gesteld. Enerzijds worstelen sommige – met name kleinere – gemeenten met een gebrek aan inhoudelijke kennis. Vaak als gevolg van nieuwe en complexe taken die ze erbij kregen, zoals de warmte- en energietransitie.’ ‘De specialistische kennis die nodig is, is nog niet in alle gemeenten aanwezig en moet vaak komen van extern ingehuurde medewerkers. Die blijven niet, waardoor gemeenten minder goed in staat zijn om eigen kennis op te bouwen en ze continu externe bureaus moeten inschakelen.’ ‘In de gesprekken met gemeentesecretarissen was
67 Online Touch Home