op de Boekenplank l l l I En altijd is het de vrouw Het bewogen leven van Leopold Flam van Kristien Hemmerechts Deze ontdekking was een te belangrijke aanvulling om er niets mee aan te vangen, en dus kwam er een nieuw boek onder de titel En altijd is het de vrouw. Dat was de zin waarmee Flam op 16 augustus 1935 een dagboeknotitie begon en zijn hunker naar vrouwen beschreef, een onderwerp dat in Flams dagboeken veelvuldig voorkomt. Die dagboeken geven een levendig en bijwijlen aangrijpend beeld van Flams leven: van zoon van straatarme Joden, die vanuit Polen naar Antwerpen waren geemigreerd, tot professor filosofie aan de Brusselse universiteit. ‘From zero to hero’ dus, maar ook (én vooral) terug, want zijn leven ging niet over rozen en werd gekenmerkt door talrijke mislukkingen en trauma’s. Flams dagboeken geven een unieke inkijk in het leven van een Jood in Antwerpen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Je ziet hem allerlei dingen ondernemen om in leven te blijven, je krijgt inzicht in het functioneren van de Jodenraad. Je beleeft vanop de eerste rij zijn gevangenschap in kazerne Dossin in Mechelen waar hij Eva Mandel recta Kwadrat leert kennen, de jonge Joodse vrouw die in zijn hoofd blijft spoken. Je leest hoe het hem na de oorlog vergaat. Daarbij verneem je dat zijn naoorlogse academisch-filosofische loopbaan niet alleen erkenning biedt, maar ook mislukking. ‘t Pallieterke noemt hem zelfs ‘Polleke Flam van ’t zothuis.’ Dit boek biedt aan de hand van zijn dagboeken een uitstekend en leerrijk overzicht van het bewogen leven van Leopold Flam. Daarbij treedt Kristien Hemmerechts op als gids en als verteller. Ze merkt terecht op dat hij zowel iemand met geheimen als een open boek is: hij onthult en verhult, schrijft en verdraait de waarheid. Hij maakt de lezer medegetuige van de innerlijke strijd die hij voert, van zijn grootheid én zijn kleinheid, zijn onzekerheid én zijn grootheidswaan, zijn moed én zijn angst, zijn vrees om zwak te lijken, zijn overlevingsdrang. ‘Op een vreemde manier werkte de lectuur van zijn dagboek louterend’, besluit Hemmerechts (p. 338). Alleen al omwille van dat louterende karakter is de lectuur van deze deskundig geannoteerde dagboeken een aanrader. Een uitgave van De Geus, 364 blz., 26,99 euro nog meer auteurslezIngen In het Bop Op donderdag 12 maart: ‘De Voetganger’ van Guy Dermul. Auteur en acteur Guy Dermul (Dito’Dito, KVS) komt zijn nieuwe boek ‘De Voetganger’ exclusief voorstellen in het BOp. Zijn antwoorden op vragen van freelance journalist Michaël Bellon (Bruzz, RandKrant) gidsen ons door het verhaal over een oude man die de stad doorkruist. Op donderdag 12 maart om 19 uur in het café van het BOp. Gratis inkom maar best inschrijven. ‘De Voetganger’ wordt uitgegeven door Goedertier, 128 blz., 25 euro. (Lees ook pagina 16) 30 l l l BOp magazine maarT - apriL 2026 n 2023 publiceerde Kristien Hemmerechts samen met Guido Van Wambeke Ik zal alles verdragen, ook mezelf, een selectie uit de dagboeken en briefwisseling van Leopold Flam in de periode 19251957. Zeven maanden na het verschijnen van dit boek werden nieuwe dagboeken van Flam ontdekt in het ouderlijk huis van zijn kleindochter. Er zaten ook enkele dagboeken bij van Julia Isbutsky, Flams vrouw, met wie hij een op zijn zachtst uitgedrukt tumultueuze relatie had. Kristien Hemmerechts vertelt tijdens een auteurslezing in het BOp op vrijdag 3 april over het bewogen leven van Leopold Flam. ‘En altijd is het de vrouw’ op vrijdag 3 april om 14 uur in het BOp. Prijs: 8 euro, BOp-kaart 6 euro, Paspartoe-kansentarief 2 euro. Betaalcode: 41203. Auteurslezing met de steun van Literatuur Vlaanderen. n Luc De Munck Vrijdag 20 maart: ‘De Waarheid heeft vier gezichten’ van Simon Truwant. Kunnen we in deze gepolariseerde tijden nog een sereen debat voeren? Daar buigt de jonge Brusselse cultuurfilosoof en ethicus Simon Truwant zich over in z’n boek ‘De waarheid heeft vier gezichten’. Deze lezing met Simon Truwant kadert in onze nieuwe reeks ‘Doordenkers’, waarin we mensen uitnodigen met een verfrissende kijk op een actueel fenomeen. Op vrijdag 20 maart om 14 uur in het BOp. Prijs: 8 euro, BOp-kaart 6 euro, Paspartoe-kansentarief 2 euro. Betaalcode: 41201. ‘De waarheid heeft vier gezichten’ wordt uitgegeven door Houtekiet, 313 blz., 25 euro. foto Diana Putters
31 Online Touch Home