hiervan. Maar ook is er sinds 2022, maar ook daarna sprake van een energie-en grondstoffencrisis, waardoor allerlei ontwikkelingen sterk beïnvloed zijn. In 2022 is in veel sectoren een sterke toename van met name toegevoegde waarde te zien. Daarnaast heeft het laagwater in 2018 en 2022 de economische betekenis en binnenvaart beïnvloed. In de Nederlandse zeehavens was in met name industrie en groothandel sprake van een hoge piek in toegevoegde waarde in 2022, doordat industrie en handel profiteerde van deze onzekerheid en energie-en grondstoffencrisis. In 2023 en 2024 was weer sprake van een afname ten opzichte van deze piek. Ten opzichte van het langjarig gemiddelde was de waarde in 2024 vaak wel weer hoger dan in de periode voor 2022. Dit is een trend die ook op totaalniveau van de Nederlandse binnenhavens te zien is, waarbij 2024 lager is dan 2023, maar wel hoger dan 2020. Tegelijkertijd is de constatering dat de positieve economische ontwikkeling van Nederland als geheel zich minder sterk in de binnenhavens heeft geuit in deze periode. Maar er is ook geen sprake van een structurele terugval. De economische betekenis van binnenhavens blijkt daarmee veerkrachtig en stabiel binnen een context van onzekerheid en volatiliteit. De binnenhavens als knooppunt in transportnetwerken De verdeling van de economische betekenis over de verschillende type binnenhavens onderstreept de diversiteit van het binnenhavennetwerk, waarin verschillende typen havens elk een specifieke economische functie vervullen. Deze differentiatie maakt duidelijk dat binnenhavens niet als één homogene categorie kunnen worden beschouwd, maar bestaan uit uiteenlopende specialisaties met verschillende bijdragen aan het totaal. Daarmee is ook de rol die de verschillende binnenhavens in de transportnetwerken vervullen ten dele verschillend. Wat wel uniform is voor de verschillende binnenhavens is dat de Nederlandse binnenhavens een cruciale rol als knooppunten in de regionale economie en als schakels in de nationale en internationale logistieke ketens. Maar tegelijkertijd is een interessante ontwikkeling dat de vervoerde volumes in de binnenvaart onder druk staan. Zowel het vervoerd ladinggewicht als de vervoersprestatie in de droge bulk en in de containers neemt af. Dit is met name in de periode 2022-2024 zichtbaar.² Voor containers is hierbij wel sprake van een trendbreuk. Waar het toenemende containervervoer -en daardoor de (multifunctionele) containerhavens- in de vorige Binnenhavenmonitor 2021 nog als belangrijke oorzaak voor de toename van de economische betekenis genoemd werd, is dat in deze Binnenhavenmonitor niet meer het geval. Daarnaast is generiek te zien dat er sprake is van afnemende economische groei in Nederland en Europa, waardoor maritiem transport ook minder sterk groeit of zelfs afneemt. Daarbij staat de industrie in Europa onder druk, waarbij meerdere sectoren en industrieën afgeschaald hebben of zelfs sluitingen aangekondigd hebben. Ook zorgt de energietransitie en daaraan gekoppelde afname van het gebruik van fossiele brandstoffen voor een afname van deze stromen; voor de binnenMethodebreuk en vergelijkbaarheid met de Binnenhavenmonitor 2021 Naast de uitbreiding van het aantal cases kent de Binnenhavenmonitor 2025 belangrijke methodologische wijzigingen. Door verbreding van de SBI-codes en gebruik van Stichting LISA als bronbestand worden meer bedrijven meegenomen, wat leidt tot hogere cijfers die niet één-op-één vergelijkbaar zijn met de Binnenhavenmonitor 2021; er is sprake van een methodebreuk. Om een consistente tijdsreeks te waarborgen heeft het CBS eenmalig drie jaar teruggerekend (2020, 2023 en 2024). Terugrekenen van de tijdsreeks tot 2013 -het eerste jaar uit de rapportage Binnenhavenmonitor 2021- is daarom niet structureel mogelijk. Daarom is ervoor gekozen om alleen 2020-2024 te laten zien, waarbij waar mogelijk kwalitatief is toegelicht als de informatie per case wel beschikbaar was. Martijn Streng vaart zijn met name kolen relevant. Een reverse modal shift is in sommige opzichten al het geval en dreigt door te zetten. Ruimtelijke druk en strategische relevantie De Binnenhavenmonitor is door middel van een special issue dit jaar voor het eerst specifieker op het thema van ruimtelijke benutting ingegaan. Door middel van een analyse van 5 cases (Stein, Tilburg, Smallingerland, Utrecht en Nijmegen). Vanuit deze special issue en cases wordt het beeld dat watergebonden bedrijventerreinen onder druk staan door woningbouw en transformatie bevestigt. Tegelijkertijd zijn deze terreinen essentieel voor vitale functies zoals energievoorziening, circulaire grondstoffenstromen en logistieke bereikbaarheid. Binnenhavens kunnen in dit verband een rol spelen in de energie- en grondstoffentransitie. Daarnaast wordt in de monitor benoemd dat binnenhavens mogelijk ook een rol kunnen vervullen in het kader van militaire weerbaarheid in geopolitiek onzekere tijden. 1) Zie ook atikel Erasmus UPT in Havenlocaties 2024 2) Bron: CBS statline: Binnenvaart; goederenvervoer, vervoerstroom, soort lading via StatLine - Binnenvaart; goederenvervoer, vervoerstroom, soort lading Havenlocaties 2026 - 35 <<
36 Online Touch Home