50 JAAR ONAFHANKELIJKHEID VAN SURINAME We dachten op weg te zijn naar een harmonieuze overdracht, maar wat volgde was vooral een harde les in onderhandelen ‘Dit onderwerp was tijdens de onderhandelingen besproken en leek geregeld: de grenzen zouden blijven zoals ze in de koloniale tijd waren vastgesteld. Drie Europese koloniale machten – Engeland, Frankrijk en Nederland – hadden ooit aan de noordkust van Zuid-Amerika hun territoria bepaald. Suriname lag tussen Guyana (het vroegere Brits-Guyana) en Frans-Guyana. In het verleden was er veel strijd geweest over de precieze ligging van de grenzen, vooral omdat de natuurlijke grensrivier de Corantijn in het westen en de Marowijne in het oosten vertakkingen kende. Welke tak de grens precies vormde was nooit echt definitief vastgesteld. Hoewel de grenzen formeel vastlagen, was het betwist gebied nooit helemaal rustig geweest. In 1969 was bijvoorbeeld een gewapende overval vanuit Guyana geweest op het gebied Tigri, wat leidde tot spanningen en onderhandelingen over demilitarisering. Suriname wilde daarom garanties van Nederland dat het land zou worden gesteund bij een eventueel grensconflict. Dit was een gevoelige kwestie, omdat Nederland in principe geen militaire garanties kon geven zonder zichzelf te positioneren als neokoloniaal machtsblok, iets wat internationaal niet geaccepteerd zou worden. Tijdens het debat in de Tweede Kamer waarin de Onafhankelijkheid werd bekrachtigd, werd de grenskwestie ook besproken. Staatssecretaris Kooijmans gaf aan dat een definitieve oplossing alleen mogelijk was met overeenstemming tussen Suriname en zijn buurlanden. Maar een Surinaams Statenlid, Somohardjo, eiste dat Nederland die kwestie vóór de Onafhankelijkheid zou regelen. Dat kon Kooijmans niet toezeggen. De situatie bracht een dilemma met zich mee: Suriname wilde onafhankelijk worden en wij steunden die wens, maar de grenskwestie was niet opgelost en zou niet meer door Nederland kunnen worden geregeld. De verantwoordelijkheid daarvoor lag nu bij de nieuwe staat en haar buren. Dit speelde zich af tegen de achtergrond van een wereldwijde dekolonisatiegolf die na de Tweede Wereldoorlog was ingezet. Suriname had al meer autonomie gekregen, maar de defensie en buitenlandse betrekkingen lagen nog bij Nederland. Nu Suriname volledig onafhankelijk werd, zou Nederland niet langer die bescherming kunnen bieden, ook al wilde Suriname dat wel. Op de dag van de officiële overdracht, terwijl alles al was voorbereid, kwamen de Surinaamse onderhandelaars, onder leiding van premier Henck Arron, terug op dit punt. Ze vroegen opnieuw om een garantie van Nederland bij mogelijke grensconflicten.’ Nu Suriname volledig onafhankelijk werd, zou Nederland niet langer die bescherming kunnen bieden, ook al wilde Suriname dat wel ‘De gesprekken werden opnieuw geopend, kaarten werden over tafel gelegd en alle eerdere argumenten en afspraken werden opnieuw besproken. Voor ons was dat een erg lastig moment. In Den Haag was het kabinet-Den Uyl net tot diep in de nacht bezig geweest met een moeizame vergadering over een hervormingsagenda, en de ministers hadden nauwelijks geslapen. Premier Den Uyl en
15 Online Touch Home