augustus 2026 Bekijk ons nieuwe thema Kerkelijk overzicht op pagina 16
Colofon Khorhurd is een maandelijkse uitgave van de Armeens Apostolische Kerk Surp Hoki dat wordt verzorgd en samengesteld door de Khorhurd Commissie onder leiding van priester Taron Tadevosyan en het bestuur van Surp Hoki Amsterdam. Khorhurd streeft ernaar de gelovigen te informeren over de Heilige Liturgie, kerkgeschiedenis en kerktradities. De algemene kennis te verbreden en de preken toegankelijk te maken voor alle gelovigen. Dit redactieteam is opgericht door gelovigen voor gelovigen. ‘Wij zijn allen gedoopt in één Geest en zijn daardoor één lichaam geworden, wij zijn allen van één Geest doordrenkt, of we nu Joden of Grieken zijn, of we nu slaven of vrije mensen zijn.’ (1 Korintiërs 12:13) Voor vragen, suggesties en/of bijdragen kun je contact opnemen via ajo.amsterdam@gmail.com. Je kunt Khorhurd ook online lezen via de sociale platformen van Surp Hoki Amsterdam en via www.onlinetouch.nl/khorhurd. Redactie Seda Abgarian Armenuhi Alaverdyan Grigor Ayvazyan Adrine Bandari - Markarian Laetitia Demirbacak Serge Demirbacak Alwina Gulian Vormgeving Shake Moutafian 2 Khorhurd Raffi Kazorian Ani Manukjan Ana Mgrdichian Ani Nazari Suzi Sjabazjan André Yaghyazaryan
I nhouds o p g ave Preken Preek 2 augustus 2026 Preek 9 augustus 2026 Preek 16 augustus 2026 Preek 23 augustus 2026 Preek 20 augustus 2026 Kerkelijk overzicht Overzicht augustus 4 6 8 12 14 16 De betekenis van het feest van de Tenhemelopneming van de Heilige Moeder Gods 17 De betekenis van de Druivenzegening (Khaghogh Orhnek) Gebed van Sint Gregorius de Verlichter 18 19
Preek 2 augustus 2026 “Elke goede gave, elk volmaakt geschenk komt van boven, van de Vader van de hemellichten; bij Hem is nooit enige verandering of verduistering waar te nemen.” – Jakobus 1:17 Wanneer we in ons leven succes ervaren, zeggen we vaak dat we geluk hebben gehad of dat we geluksvogels zijn. Maar zoals de apostel Jakobus ons leert, zijn de goede dingen die we ontvangen in werkelijkheid zegeningen van God. Ze komen van boven, van de Vader van het licht. Net zoals het licht ons iedere dag omringt, zo schenkt God ons voortdurend Zijn goede gaven. In hetzelfde hoofdstuk van zijn brief noemt Jakobus enkele van Gods kostbare gaven: wijsheid (Jakobus 1:5), de bekroning van het leven voor wie de beproevingen doorstaat (Jakobus 1:12) en het Woord van de waarheid, het Evangelie (Jakobus 1:18). Deze gaven zijn van veel grotere waarde dan de materiële zegeningen waar mensen vaak naar verlangen. Er zijn ook veel zegeningen die we gemakkelijk als vanzelfsprekend beschouwen. Velen zouden er alles voor over hebben om met hun eigen ogen het frisse groen 4 Khorhurd
van de lente te zien, te luisteren naar de prachtige geluiden van de natuur, de geur van lentebloemen te ruiken, hun handen uit te strekken naar de blauwe hemel of te wandelen en te rennen over groene bospaden. Dit zijn slechts enkele voorbeelden van de ontelbare zegeningen die God ons elke dag en bij iedere ademtocht schenkt. Laten we daarom Gods gaven met vreugde en liefde ontvangen. Laten we niet zeggen dat we geluk hebben gehad, maar dat we door God gezegend zijn. En laten we met een dankbaar hart bidden: “Heer, elke goede gave en elk volmaakt geschenk komt van U, van boven. U bent de Vader van hemellichten. Aan U behoren alle eer, macht en heerlijkheid, nu en voor altijd, tot in eeuwigheid. Amen.” Evangelie: Johannes 3:13-21 Er is toch nooit iemand opgestegen naar de hemel behalve degene die uit de hemel is neergedaald: de Mensenzoon? De Mensenzoon moet hoog verheven worden, zoals Mozes in de woestijn de slang omhooggeheven heeft, opdat iedereen die gelooft, in Hem eeuwig leven heeft. Want God had de wereld zo lief dat Hij zijn enige Zoon heeft gegeven, opdat iedereen die in Hem gelooft niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft. God heeft zijn Zoon niet naar de wereld gestuurd om een oordeel over haar te vellen, maar om de wereld door Hem te redden. Over wie in Hem gelooft wordt geen oordeel uitgesproken, maar wie niet in Hem gelooft is al veroordeeld, omdat hij niet wilde geloven in de naam van Gods enige Zoon. Dit is het oordeel: het licht kwam in de wereld en de mensen hielden meer van de duisternis dan van het licht, want hun daden waren slecht. Wie kwaad doet, haat het licht; hij schuwt het licht omdat anders zijn daden bekend worden. Maar wie oprecht handelt zoekt het licht op, zodat zichtbaar wordt dat God werkzaam is in alles wat hij doet.’ Khorhurd 5
Preek 9 augustus 2026 “U hebt ons voor Uzelf geschapen, en ons hart blijft onrustig totdat het rust vindt in U.” – Zalige Kerkvader Augustinus, Belijdenisse De zalige kerkvader Augustinus van de universele Kerk schrijft, wanneer hij spreekt over de menselijke zoektocht naar geluk: “Groot bent U, Heer, en hoogst waardig om geprezen te worden. Groot is Uw macht en onmetelijk is Uw wijsheid. En de mens, een klein deel van Uw schepping, verlangt ernaar U te loven, de mens die overal zijn sterfelijkheid met zich meedraagt, die ook het getuigenis van zijn zonde draagt, en het bewijs dat U Zich verzet tegen de hoogmoedigen. En toch verlangt de mens, als een deel van Uw schepping, ernaar U te prijzen. U wekt in ons vreugde door deze lofprijzing, want U hebt ons voor Uzelf geschapen, en ons hart blijft onrustig totdat het rust vindt in U.” De wanhopige poging om het onrustige hart van de mens tot rust te brengen, vormt de gehele geschiedenis van de mensheid. Het is de lange en moeizame geschiedenis van oorlogen en wereldrijken, van politieke belangen en klassenstrijd, van economische crises, geldzucht, armoede en slavernij, 6 Khorhurd
allemaal kronkelende wegen in de zoektocht naar geluk. Velen van ons vervallen in de zelfmisleiding dat aardse zaken en wereldse werkelijkheden ons geluk kunnen schenken of ons leven doel en betekenis kunnen geven. Wij raken zo in beslag genomen door deze illusie, dat zij ons verwijdert van Hem die wij werkelijk nodig hebben: Jezus Christus. De woorden van de zalige Augustinus zijn vandaag actueler dan ooit. Waarlijk, de rust voor het onrustige hart van de mens is alleen te vinden in God. Evangelie: Marcus 2:1-12 Jezus’ gezag betwist Toen Hij enkele dagen later terugkwam in Kafarnaüm, werd het bekend dat Hij weer thuis was. Er stroomden zo veel mensen toe dat er zelfs voor de deur geen plaats meer was, en Hij verkondigde hun Gods boodschap. Er werd ook een verlamde naar Hem toe gebracht, die door vier mensen gedragen werd. Omdat ze door de menigte niet bij Jezus konden komen, haalden ze een stuk van het dak weg boven de plaats waar Hij was. En toen ze een opening hadden gemaakt, lieten ze de verlamde op zijn slaapmat naar beneden zakken. Toen Jezus hun geloof zag, zei Hij tegen de verlamde: ‘Mijn kind, uw zonden zijn u vergeven.’ Er zaten ook een paar schriftgeleerden tussen de mensen, en die dachten bij zichzelf: Khorhurd 7 Hoe durft Hij dat te zeggen? Hij slaat godslasterlijke taal uit! Wie kan zonden vergeven dan God alleen? Jezus wist meteen wat ze dachten en dus zei Hij: ‘Waarom denkt u zoiets? Wat is gemakkelijker, tegen een verlamde zeggen: “Uw zonden zijn u vergeven” of: “Sta op, pak uw mat en loop”? Ik zal u laten zien dat de Mensenzoon volmacht heeft om op aarde zonden te vergeven.’ Toen zei Hij tegen de verlamde: ‘Ik zeg u, sta op, pak uw mat en ga naar huis.’ Meteen stond hij op, pakte zijn mat en ging weg. Alle mensen zagen het; ze stonden versteld en loofden God. ‘Zoiets hebben we nog nooit gezien,’ zeiden ze.
Preek 16 augustus 2026 Het feest van Maria Hemelvaart is een van de vijf belangrijkste feesten van de Armeense Apostolische Kerk. Waar de eerste drie belangrijkste feesten: Kerst, Pasen en Transfiguratie, rechtstreeks verband houden met het leven en werk van onze Heer Jezus Christus, vestigt Maria Hemelvaart onze aandacht op de persoon van de Moeder van God en het mysterie van geloof, gehoorzaamheid en heiligheid dat door haar is geopenbaard. De Tenhemelopneming van Maria, Moeder Gods om het wonder van God te zien. Het is geen toeval dat de Kerk dit feest heeft opgenomen in de lijst van tabernakelfeesten. De heilige Maria is het volmaakte voorbeeld van alle moeders. Zij hoorde Gods roep, geloofde, aanvaardde nederig Zijn wil en wijdde haar hele leven aan haar Zoon, Jezus Christus. Zij stond Christus bij vanaf haar kindertijd tot aan de kruisiging en deelde Zijn vreugde en lijden. Haar trouw, geduld en liefde blijven tot op de dag van vandaag een van de hoogste voorbeelden van christelijk leven. Bij de Annunciatie zei de engel Gabriël tegen Maria: “Wees niet bang, Maria, want je hebt genade gevonden bij God.” Deze woorden zijn niet alleen een historische gebeurtenis, maar ook een herinnering dat elke moeder haar roeping tot het moederschap van God ontvangt. Elk nieuw leven is een geschenk van God, en in elk kind zijn we geroepen 8 Khorhurd De wetenschap en technologie hebben tegenwoordig grote vooruitgang geboekt, maar de waarde en de missie van het ware moederschap raken soms op de achtergrond. De wereld blijft het moederschap prijzen, maar veel moeders staan er alleen voor in hun roeping of ondervinden moeilijkheden. In zulke tijden kan het voorbeeld van de Heilige Moeder van God, die haar moederlijke missie met liefde, toewijding en geloof vervulde, hun grootste kracht en troost zijn. De missie van het moederschap is echter niet alleen het voorzien in de materiële behoeften van het kind. Minstens zo belangrijk is zijn spirituele opvoeding. Vanaf jonge leeftijd moet een kind leren bidden, God kennen, de Kerk liefhebben en leven volgens christelijke waarden. Hierin ligt de onvervangbare rol van ouders, met name moeders. Deze feestdag biedt ons ook de gelegenheid om ons leven te overdenken en ons af te vragen: hoe trouw zijn we aan de roeping die God ons heeft toevertrouwd? De feestdag gaan niet alleen over uiterlijke vreugde of mooie kleren. De ware betekenis van de feestdag is de innerlijke vernieuwing van een mens, wanneer hij terugkeert tot God en zijn leven vernieuwd voortzet.
Lieve moeders en jonge vrouwen, vandaag is jullie feestdag. De Kerk feliciteert jullie en bidt dat liefde, vrede en geloof altijd in jullie gezinnen mogen wonen. Moge de Heilige Moeder van God de gids in jullie leven zijn, de beschermster van jullie gezinnen en de bron van inspiratie voor jullie moederschap. Tegelijkertijd is het ook onze roeping om elkaars kracht te zijn. Wanneer moeders elkaar met liefde en geloof steunen, worden niet alleen gezinnen versterkt, maar de hele kerk. Sterke gezinnen vormen de basis van een gezonde samenleving en een bloeiende kerk. De boodschap van dit feest is duidelijk: laten we ons richten op de Heilige Moeder van God, haar geloof, nederigheid en gehoorzaamheid leren kennen en ernaar streven deze deugden in ons leven te belichamen. Alleen dan zal het mysterie van het feest een levende werkelijkheid worden in ons dagelijks leven. Moge de voorspraak van de Heilige Moeder alle moeders en al onze gezinnen begeleiden, zodat wij met geloof, liefde en heiligheid naar Christus toe mogen lopen. Evangelie: Lucas 1:26-38 Aankondiging van de geboorte van Jezus In de zesde maand zond God de engel Gabriël naar de stad Nazaret in Galilea, naar een meisje dat was uitgehuwelijkt aan een man die Jozef heette, een afstammeling van David. Ze heette Maria en ze was nog maagd. Gabriël ging haar huis binnen en zei: ‘Gegroet Maria, je bent begenadigd, de Heer is met je.’ Ze schrok hevig bij het horen van zijn woorden en vroeg zich af wat die begroeting te betekenen had. Maar de engel zei tegen haar: ‘Wees niet bang, Maria, God heeft je zijn gunst geschonken. Luister, je zult zwanger worden en een zoon baren, en je moet Hem Jezus noemen. Hij zal een groot man worden en Zoon van de Allerhoogste worden genoemd, en God, de Heer, zal Hem de troon van zijn vader David geven. Tot in eeuwigheid zal Hij koning zijn over het volk van Jakob, en aan zijn koningschap zal geen einde komen.’ Maria vroeg aan de engel: ‘Hoe zal dat gebeuren? Ik heb immers nog geen gemeenschap met een man.’ De engel antwoordde: ‘De heilige Geest zal over je komen en de kracht van de Allerhoogste zal je als een schaduw overdekken. Daarom zal het kind dat geboren wordt, heilig worden genoemd en Zoon van God. Luister, ook je familielid Elisabet is zwanger van een zoon, ondanks haar hoge leeftijd. Ze is nu, ook al hield men haar voor onvruchtbaar, in de zesde maand van haar zwangerschap, want voor God is niets onmogelijk.’ Maria zei: ‘De Heer wil ik dienen: laat er met mij gebeuren wat u hebt gezegd.’ Daarna liet de engel haar weer alleen. 10 Khorhurd
Khorhurd 11
Preek 23 augustus 2026 Ieder bewust mens vraagt zich op een bepaald moment, en vooral in de eenzaamheid wanneer hij even afstand neemt van de drukte van de wereld en de zorgen van het leven, onvermijdelijk af: “Wie ben ik?”, “Wat zal er van mij worden?” Deze twee vragen zijn direct met elkaar verbonden en leiden tot de laatste vraag: “Hoe moet ik leven?” De Duitse filosoof Arthur Schopenhauer dwaalde op een dag door de Tiergarten in Berlijn, peinzend over de zin van het leven en de toekomst, en vroeg zich af: “Wie ben ik, waar ga ik heen?” De parkwachter, die de filosoof, armoedig gekleed, kaal en langzaam lopend, zag, dacht dat hij slechts een zwerver was. Hij benaderde de filosoof snel en vroeg: “Wie bent u, waar gaat u heen?” Schopenhauer draaide zich om en antwoordde met een peinzende blik: “Ik weet het echt niet. O, als iemand het me kon vertellen...” Door de eeuwen heen hebben velen zich deze vraag gesteld en gezocht naar iemand die hun vragen kon beantwoorden. Wij christenen hebben die Iemand, en dat is God Zelf, die ons door Zijn levende Woord de antwoorden op al onze vragen geeft. Elk van de eerste drie verzen van het derde hoofdstuk van de Eerste Brief van Johannes beantwoordt een van onze vragen: A. Wie zijn wij? “Bedenk toch hoe groot de liefde is die de Vader ons heeft geschonken! Wij worden kinderen van God genoemd, en dat zijn we ook. Dat de wereld ons niet kent, komt doordat de wereld Hem niet kent.” (1 Johannes 3:1). Wij zijn kinderen van God. We hebben van Christus een nieuwe, goddelijke natuur ontvangen en worden kinderen van God genoemd. 12 Khorhurd
B. Wat zal er met ons gebeuren na dit alles? “Geliefde broeders en zusters, wij zijn nu al kinderen van God. Wat we zullen zijn is nog niet geopenbaard, maar we weten dat we aan Hem gelijk zullen zijn wanneer Hij zal verschijnen, want dan zien we Hem zoals Hij is.” (1 Johannes 3:2). Hier verwijst de apostel naar de wederkomst van Christus. Uit het boek Openbaring weten we dat we met Christus erfgenamen zullen zijn in het koninkrijk der hemelen. C. Hoe te leven “Ieder die dit vol vertrouwen van Hem verwacht maakt zich rein, zoals ook Jezus rein is.” (1 Johannes 3:3). Reinheid is het zuivere hart, ziel, gedachten, woorden en daden. “Gereinigd worden” betekent berouw hebben van vroegere zonden, zich afwenden van de zonde en zich tot God wenden, zodat we door Zijn genade uiteindelijk van de zonde bevrijd kunnen worden. Het woord ‘reinigen’ wordt in de tegenwoordige tijd gebruikt, wat een voortdurend proces impliceert. Niet iets dat eenmalig gebeurt. Evangelie: Lucas 2:1-7 De geboorte van Jezus In die tijd kondigde keizer Augustus een decreet af dat alle inwoners van het rijk zich moesten laten inschrijven. Deze eerste volkstelling vond plaats tijdens het bewind van Quirinius over Syrië. Iedereen ging op weg om zich te laten inschrijven, ieder naar Khorhurd 13 de plaats waar hij vandaan kwam. Ook Jozef ging op weg om zich te laten inschrijven. Samen met Maria, zijn aanstaande vrouw, die zwanger was, reisde hij van de stad Nazaret in Galilea naar Judea, naar de stad van David die Betlehem heet, aangezien hij van David afstamde. Terwijl ze daar waren, brak de dag van haar bevalling aan, en ze bracht een zoon ter wereld, haar eerstgeborene. Ze wikkelde Hem in doeken en legde Hem in een voederbak, omdat er voor hen geen plaats was in het gastenverblijf.
Preek 30 augustus 2026 Viering van de vondst van de gordel van de Heilige Moeder Gods God is trouw Hij is trouw in Zijn wezen: “God, door wie u geroepen bent om één te zijn met zijn Zoon Jezus Christus, onze Heer, is trouw.” (1 Korintiërs 1:9). Hij is trouw in Zijn menswording: “Daarom moest Hij in alles gelijk worden aan zijn broeders en zusters; alleen dan zou Hij in aangelegenheden tussen God en zijn volk een barmhartige en betrouwbare hogepriester zijn, die verzoening bewerkt voor hun zonden.” (Hebreeën 2:17). Hij is trouw in Zijn beloften: “Laten we zonder te wankelen datgene blijven belijden waarop we hopen, want Hij die de belofte heeft gedaan is trouw.” (Hebreeën 10:23). Hij is trouw in onze beproevingen: “Daarom moeten allen die lijden omdat God dat wil, het goede blijven doen en hun leven in handen leggen van de trouwe schepper.” (1 Petrus 4:19). Hij is trouw in het vergeven van onze zonden: “Belijden we onze zonden, dan zal Hij, die trouw en rechtvaardig is, ons onze zonden vergeven en ons reinigen van al het onrecht dat wij bedrijven.” (1 Johannes 1:9). Hij is trouw in het beschermen tegen het kwaad: “Maar de Heer is trouw, Hij zal u kracht geven en u tegen het kwaad beschermen.” (2 Thessalonicenzen 3:3). Hij is trouw, zelfs als wij ontrouw zijn: “Als wij Hem ontrouw zijn, blijft Hij ons trouw, want zichzelf verloochenen kan Hij niet.” (2 Timoteüs 2:13). Daarom is onze christelijke hoop geen simpel optimisme, maar een volkomen vertrouwen gebaseerd op Gods trouw. In alle situaties en omstandigheden van het leven kunnen we op Hem vertrouwen en innerlijke vrede hebben, omdat God trouw is. Eer aan onze trouwe God, de Allerheiligste Drie-eenheid, nu en voor altijd. Amen. 14 Khorhurd
Evangelie: Lucas 1:39-56 Maria en Elisabet Kort daarop reisde Maria in grote haast naar het bergland, naar een stad in Juda, waar ze het huis van Zacharias binnenging en Elisabet begroette. Toen Elisabet de groet van Maria hoorde, sprong het kind op in haar schoot; ze werd vervuld van de heilige Geest en riep luid: ‘De meest gezegende ben je van alle vrouwen, en gezegend is de vrucht van je schoot! Wie ben ik dat de moeder van mijn Heer naar mij toe komt? Toen ik je groet hoorde, sprong het kind van vreugde op in mijn schoot. Gelukkig is zij die geloofd heeft dat de woorden van de Heer in vervulling zullen gaan.’ Maria zei: ‘Mijn ziel prijst en looft de Heer, mijn hart juicht om God, mijn redder: Hij heeft oog gehad voor mij, zijn minste dienares. Alle geslachten zullen mij voortaan gelukkig prijzen, ja, grote dingen heeft de Machtige voor mij gedaan, heilig is zijn naam. Barmhartig is Hij, van geslacht op geslacht, voor al wie Hem vereert. Hij toont zijn macht en de kracht van zijn arm en drijft uiteen wie zich verheven wanen, heersers stoot Hij van hun troon en wie gering is geeft Hij aanzien. Wie honger heeft overlaadt Hij met gaven, maar rijken stuurt Hij weg met lege handen. Hij trekt zich het lot aan van Israël, zijn dienaar, zoals Hij aan onze voorouders heeft beloofd: Hij herinnert zich zijn barmhartigheid jegens Abraham en zijn nageslacht, tot in eeuwigheid.’ Maria bleef ongeveer drie maanden bij haar, en ging toen terug naar huis. Khorhurd 15
Kerkelijk overzicht augustus Mededelingen - Heilige Liturgie - Heilige Dagen Heilige Liturgie Surp Badarak Zondag 2 augustus 10:00-12:00 uur Zondag 9 augustus 10:00-12:00 uur Zondag 16 augustus 10:00-12:00 uur Zondag 23 augustus 10:00-12:00 uur Zondag 30 augustus 10:00-12:00 uur Heilige Dagen 1 aug 8 aug 9 aug 15 aug 16 aug 17 aug 25 aug 27 aug 29 aug 30 aug Dag van de Heilige Vaders Athanasius en Cyril van Alexandria & Heilige Gregorius de Theoloog Herdenking van de 200 vaders van het Concilie van Efeze (431) Begin vastenperiode voor de Tenhemelopneming van de Heilige Moeder Gods Feest van het licht Gregorius de Verlichter (Krikor Lusavorich) van Etchmiadzin Tenhemelopneming van de Heilige Moeder Gods Dodenherdenking (Merelots) Dag van Heilige Joachim en Heilige Anna (de ouders van de Heilige Moeder Gods) Dag van Heilige profeet Jeremia Dag van de Heilige Apostelen Thomas, Jakobus en Simon Viering van de vondst van de gordel van de Heilige Moeder Gods 16 Khorhurd
De betekenis van het feest van de Tenhemelopneming van de Heilige Moeder Gods Het Feest van de Tenhemelopneming van de Heilige Moeder Gods is een van de oudste en belangrijkste feestdagen die aan de Heilige Maria zijn gewijd. In de Armeens-Apostolische Kerk wordt dit vaste feest gevierd op de zondag die het dichtst bij 15 augustus ligt. Deze traditie werd ingevoerd in de tijd van Sint Nerses Shnorhali. De viering omvat een periode van vasten, de viering van Navagadik en een herdenkingsdag voor de overledenen. In de eerste eeuwen duurde het feest drie dagen, maar Sint Nerses Shnorhali breidde de viering later uit tot negen dagen, zodat gelovigen meer tijd hadden voor gebed en bezinning. Volgens de kerkelijke overlevering bleef de Heilige Maria na de Hemelvaart van Jezus in Jeruzalem wonen, waar zij werd verzorgd door de apostel Johannes de Evangelist, aan wie Christus haar had toevertrouwd. Ongeveer vijftien jaar na de Hemelvaart van Christus beëindigde zij in vrede haar aardse leven en werd zij begraven in het familiegraf in Getsemane. Vrijwel alle apostelen kwamen bijeen om haar uitvaart te verzorgen. Alleen de apostel Bartholomeüs was afwezig. Toen hij later terugkeerde, wilde hij Maria nog één keer eer bewijzen. Op zijn verzoek werd het graf geopend, maar haar lichaam werd niet meer aangetroffen. Gedurende drie dagen en nachten hoorden de apostelen de stemmen van engelen die God prezen. Zij zagen dit als een teken dat Christus Zijn moeder had opgenomen in de hemel, overeenkomstig Zijn belofte. Daarom spreekt de Kerk niet zozeer over de dood van Maria, maar over haar “Ontslaping” (=Dormition): haar vredige inslapen in de Heer, waarna zij werd opgenomen in de hemelse heerlijkheid. Hoewel de overlevering van Maria’s Ontslaping al eeuwenlang bestond, werd deze pas in de negende eeuw officieel als kerkelijke leer bevestigd. Vanaf de twaalfde eeuw werd het feest algemeen bekend als het Feest van de Tenhemelopneming. Khorhurd 17
De betekenis van de Druivenzegening (Khaghogh Orhnek) Een bijzonder onderdeel van dit feest is de Druivenzegening, in het Armeens Khaghogh Orhnek genoemd. Direct na de Goddelijke Liturgie worden de eerste druiven van de oogst gezegend. Deze traditie heeft een diepe geestelijke betekenis. De oorsprong van deze gewoonte gaat terug tot het Oude Testament. De eerste vruchten van de oogst werden aan God aangeboden als teken van dankbaarheid en als erkenning dat alle zegeningen van Hem afkomstig zijn. Druiven namen daarbij een bijzondere plaats in, omdat zij tot de eerste vruchten van het oogstseizoen behoorden. Ook in de tijd van Jezus werden dergelijke dankoffers in de tempel gebracht. Met de komst van Christus kreeg deze traditie een diepere betekenis. Jezus, de eerstgeboren Zoon van Maria, werd in de tempel aan God opgedragen en vervulde daarmee de symboliek van de eerstelingen (Lucas 2:22–30). In de Armeens-Apostolische Kerk neemt Maria een hele unieke plaats in, omdat God door haar gehoorzaamheid en door de werking van de Heilige Geest mens is geworden. Zij wordt gezien als het voorbeeld van volmaakte gehoorzaamheid aan Gods wil en als een beeld van de mens die door Gods genade wordt geheiligd. Door de werking van de Heilige Geest werd God mens in haar schoot. Daarom wordt zij geëerd als de Moeder van God (Theotokos), het voorbeeld van geloof, nederigheid en gehoorzaamheid, en als de eerste onder de heiligen. Tijdens het Feest van haar Ontslaping en Tenhemelopneming danken gelovigen God voor Zijn gaven en nemen zij deel aan de Druivenzegening. De druiven herinneren aan Gods overvloedige zegeningen en verwijzen tevens naar Christus, die door Zijn kostbaar bloed het eeuwige leven schenkt. Traditioneel worden pitloze druiven gebruikt als symbool van de wonderbare geboorte van Christus, die zonder menselijke vader door de kracht van de Heilige Geest mens werd. 18 Khorhurd
Gebed van Sint Gregorius de Verlichter Een gebed voor tijden van nood Gezegend is Uw liefde voor de mensheid, mijn Heer en Verlosser Jezus Christus. Waarom verlaat U mij? U alleen bent zonder zonde, en Uw naam getuigt van goedheid en liefde voor de mensheid. Toon mij medelijden, want U alleen hebt de mensheid lief. Red mij, die in zonde ben gevallen, want U alleen bent zonder zonde. Bevrijd mij uit het slijk van mijn ongerechtigheid, want ik ben er voor eeuwig in ondergedompeld. Red mij van mijn vijand, want als een leeuw gromt en brult hij, erop uit mij te verslinden. Nu, mijn Heer, laat Uw bliksem flitsen en vernietig zijn macht. Moge hij U vrezen en afgesneden worden van het licht van Uw aangezicht, want hij is zwak en heeft geen kracht om voor U te staan, noch in de aanwezigheid van hen die U liefhebben. Moge hij beven bij het zien van de kracht van het teken van Uw kruis, Heer, en terugdeinzen voor hen die U aanroepen. Heer, red en bescherm mij, want ik heb mijn vertrouwen in U gesteld. Bevrijd mij van mijn benauwdheid, zodat de boosdoener mij niet in de vergetelheid zal storten, want hij strijdt tegen mij met zijn verraderlijke methoden. Zelfs over geheimen hebt U macht, Heer, en U doorgrondt de harten en het diepste van het wezen. Reinig mijn hart en mijn gedachten van alle onzedelijke en verdorven gedachten, zodat ik niet verloren ga in de eeuwige verdoemenis. Heb medelijden met mij, God, die macht hebt over alles, en schenk mijn zondige ziel de genade van tranen, zodat ik mijn vele zonden kan afwassen; zodat ik gered kan worden uit de hand van de genadeloze engelen die onschuldigen in het hellevuur werpen. Ik zal onophoudelijk wenen en tot U bidden, God, dat ik niet onwaardig bevonden word op het uur dat U komt, opdat ik die vreselijke stem niet hoor: “Ga weg, dienaar van het kwaad. Ik weet niet waar je vandaan komt.” Verheven God, de enige zonder zonde, schenk mij, deze zondaar, Uw overvloedige barmhartigheid op die dag, zodat mijn verborgen boosheid niet geopenbaard wordt voor de engelen en aartsengelen, de profeten, de apostelen en alle rechtvaardigen. Maar red mij, deze goddeloze, door de genade van Uw barmhartigheid. Ontvang mij in het paradijs bij de volkomen rechtvaardigen. Ontvang de gebeden van deze zondige dienaar van U door de voorspraak van de heiligen die U welgevallig zijn, Jezus Christus, onze Heer. Eer zij U met de Vader en de Heilige Geest tot in eeuwigheid. Amen. Khorhurd 19
1 Online Touch