Wetenschap Dementie Kunnen we dat (preventief) beïnvloeden? Dementie is voor de gezondheidszorg nu al een zeer grote uitdaging en dat zal in de toekomst alleen maar toenemen aangezien we steeds ouder worden. Men schat dat er in 2019 wereldwijd 57 miljoen mensen met dementie waren en dat zal oplopen tot 153 miljoen in 2050! Dr. G.M.A. Clauwaert, medisch adviseur Westerweel Intermediair In 2024 verscheen in het gezaghebbende tijdschrift The Lancet een update over preventie, risicofactoren, interventie en zorg van dementie. (‘Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission’, 10 augustus 2024, Volume 404, blz. 572-628). Vanuit de letselschade is van belang dat ongeveer 3% van het aantal mensen met dementie tevoren een traumatisch hersenletsel heeft opgelopen. In totaal komen mogelijk beïnvloedbare risicofactoren bij ongeveer 45% van de dementie patiënten voor. 3% lijkt misschien niet veel, maar dan gaat het wellicht toch op dit moment om 2 miljoen mensen. In mijn eerste bijdrage over dit onderwerp zal ik de verschillende beïnvloedbare factoren kort bespreken en in een tweede bijdrage (dat in het volgende nummer van LetselschadeNEWS zal verschijnen) zal ik focussen op het traumatisch hersenletsel als risicofactor. De Lancet Commissie heeft op basis van de beschikbare literatuur in totaal 14 risicofactoren gevonden die dementie kunnen voorkomen dan wel vertragen: onderwijsniveau, LETSELSCHADE 24 NEWS gehoorverlies, zichtverlies, hoog LDLcholesterol, depressie, traumatisch hersenletsel, fysieke inactiviteit, diabetes, roken, hoge bloeddruk, overgewicht, alcoholmisbruik, sociale isolatie en tot slot luchtvervuiling. Door deze risicofactoren te beïnvloeden hoopt men de aanvang van de dementie te vertragen dan wel de ziekte te voorkomen. Hoe sneller in het leven van een persoon daarop ingegrepen kan worden, hoe beter, maar er is ook nog een effect wanneer dat pas op latere leeftijd gedaan wordt. Ook bij mensen met een genetisch risico op dementie, kan er nog een positief effect zijn. Hoe meer risicofactoren aangepakt kunnen worden, hoe groter het effect. Onderwijsniveau Personen met een hoger onderwijsniveau hebben minder kans op dementie. Dat geldt niet alleen voor het niveau tijdens het reguliere onderwijs op jongere leeftijd, maar ook is het ‘levenslange leren’ van belang. Men gaat ervan uit dat intellectuele uitdaging gedurende het leven (onder andere tijdens het werk) een positieve invloed heeft en de kans op dementie vermindert. Dat is ook het geval op al oudere leeftijd. Vandaar dat geadviseerd wordt om zo lang mogelijk intellectueel actief te blijven. De verklaring zou kunnen zijn dat we aldus een ‘cognitieve reserve’ opbouwen, waardoor dementie minder snel invloed uitoefent. Gehoorverlies Dit kan voorkomen worden door bijvoorbeeld gehoorbescherming te dragen. Maar ook als het gehoorverlies al opgetreden is, is het van belang dat hoortoestellen gebruikt worden om dementie minder snel te laten ontstaan of af te remmen. Het minder goed horen heeft immers een negatieve invloed op het goed kunnen communiceren. Er is een studie waarbij gevonden werd dat per 10 dB verlies van het gehoor (wat echt niet veel is), een toename van 16% van het risico op dementie ontstaat! Hoe langer het gehoorverlies bestaat en onvoldoende gecorrigeerd wordt, hoe groter het risico. Daarbij kunnen ook sociale isolatie en depressie (op zich al risicofactoren voor dementie) als gevolg van het gehoorverlies een rol spelen. Zichtverlies Net als gehoorverlies, kan ook zichtverlies leiden tot sociale isolatie en depressie door verminderde communicatiemogelijkheden en intellectuele stimulatie. Zichtverlies kan een gevolg zijn van diabetes, wat op zich ook nog een risicofactor is voor
25 Online Touch Home