ONDERZOEK Waarom handbiken? Rolstoelgebruikers behoren tot de groepen die het minst fysiek actief zijn. Dat kan negatieve gevolgen hebben voor de conditie en gezondheid. Tegelijkertijd is het vaak lastig om voldoende actief te worden én te blijven. Handbiken biedt hiervoor een laagdrempelige en effectieve mogelijkheid, zowel tijdens als na de revalidatie. Daarbij maken veel mensen eerst gebruik van een aankoppelhandbike voor mobiliteit in het dagelijks leven, waarna zij later kunnen overstappen op een vastframe handbike voor sportieve doeleinden. Enerzijds is handbiken een efficiënte manier van voortbewegen. Vergeleken met het rolstoelrijden kunnen handbikers langer en sneller rijden, terwijl dit relatief minder energie kost. Daardoor is handbiken niet alleen geschikt als training, maar ook als praktisch vervoersmiddel om eropuit te gaan. Anderzijds is handbiken veel minder belastend voor de schouders in vergelijking met rolstoelrijden. Bij handbiken worden de krachten gelijkmatiger verdeeld over de hele beweging, terwijl bij het voortduwen in de rolstoel juist korte, hoge piekbelastingen ontstaan. Een lagere en gelijkmatigere belasting van de spieren rond de schouder kan mogelijk helpen om overbelasting en schouderklachten te voorkomen. Handbiken wordt daarom in Nederland actief gestimuleerd tijdens en na de revalidatie. Om revalidanten een trainingsdoel te geven, deden verschillende revalidatiecentra in het verleden mee aan beklimmingen zoals de Alpe d’HuZes en de Col de la Colombière in de handbike. En daar ontstond het idee voor een handbikeevenement in de bergen voor teams van Nederlandse revalidatiecentra: de HandbikeBattle was geboren. In het NEMO Science Museum in Amsterdam is het HandbikeBattle-onderzoek een onderdeel van e vaste tentoonstelling over fietstechniek. In dit wetenschappelijk museum voor kinderen kun je een video bekijken waarin Ingrid Kouwijzer het HandbikeBattle-onderzoek uitlegt. Met mooie beelden van het evenement in Oostenrijk en een demonstratie van een maximale inspanningstest in een handbike door oud-deelnemer Terry Koper in revalidatiecentrum Reade in Amsterdam. De HandbikeBattle is de komende jaren te zien in dit Amsterdamse museum. Dus: zin in een wetenschappelijk uitje? Pak je museumjaarkaart en op naar Amsterdam! Het onderzoek De deelnemers trainen ongeveer vijf maanden en organiseren hun trainingen grotendeels zelf, met ondersteuning van het revalidatiecentrum. Het doel is om structureel bewegen te integreren in hun dagelijks leven. Sinds de eerste editie in 2013 is wetenschappelijk onderzoek gekoppeld aan de HandbikeBattle. Het overkoepelende doel is om de deelnemers zowel fysiek als mentaal te monitoren vanaf het begin van de trainingsperiode tot een jaar na hun deelname. Het start aan het begin van de trainingsperiode met een medische screening door een revalidatiearts of sportarts, een maximale inspanningstest en vragenlijsten. Het tweede meetmoment is aan het einde van de trainingsperiode, net voor de HandbikeBattle, waarbij wederom een maximale inspanningstest en vragenlijsten worden afgenomen. Het derde en vierde meetmoment liggen vier maanden en één jaar na de HandbikeBattle waarbij alleen vragenlijsten worden afgenomen. De vragenlijsten gaan onder andere over activiteiten in het dagelijks leven, voeding, pijn, psychologische factoren en kwaliteit van leven. Daarnaast wordt de trainingsperiode gemonitord om inzicht te krijgen in de trainingsbelasting en overbelastingsklachten en blessures. Tot nu toe hebben ruim 600 teamdeelnemers aan het onderzoek deelgenomen. Fysieke effecten Vijf maanden trainen voor de HandbikeBattle vraagt behoorlijk wat inzet. Maar wat levert al die training LETSELSCHADE NEWS 37
38 Online Touch Home