Na corona gaat alles op de schop Adjiedj Bakas (1963, Nickerie, Suriname) is er helemaal klaar voor: de Nieuwe Renaissance komt er aan. Wat dat betekent moeten wij niet onderschatten. Een tweede industriële revolutie. Een omwenteling veroorzaakt door spectaculaire ontwikkelingen op gebied van digitalisering en energie transitie. De wereldwijde coronacrisis heeft dit ingrijpende veranderingsproces versneld . Volgens Bakas, Nederlands meest bekende toekomstkijker, wordt het ‘Tweede Machinetijdperk’ - zoals hij de nieuwe wereldorde noemt - veel ingrijpender dan de industriële revolutie, de Amerikaanse burgeroorlog en de Frans-Duitse oorlog bij elkaar. ‘Mensen houden niet van toekomst. Ze willen liever dat alles nog 30 jaar hetzelfde blijft. Maar de komende 50 jaar zal meer verandering brengen dan de afgelopen 500 jaar.’ Hij voorziet dat de hele wereld op de schop gaat. Staatsinrichting, arbeidsmarkt, beveiligingssystemen, sociale organisatie, gezondheidszorg. ‘Jaren geleden heb ik de ingrijpende verandering van de arbeidsmarkt voorspeld, die zich gedeeltelijk al heeft voltrokken. De explosieve toename van ZZP’ers is al jaren aan de gang. Door crisis en “social distancing” zijn de ontwikkelingen in een stroomversnelling geraakt. In 2024 heeft nog maar 40% van de mensen een volledige vaste baan. De toekomst is een hybride samenleving waar loondienst en ZZP samengaan. Over 20 jaar is 47 % van de huidige banen opgeheven.’ Basisinkomen Vooral middelbare banen gaan volgens Bakas verdwijnen. ‘Niet-routinematig werk kan nu door machines worden overgenomen: het opstellen van documenten, eenvoudige rechtspraak, het schrijven van sportverslagen en beursberichten. Zelfrijdende auto’s zijn er al.’ Veel mensen zullen hun werk verliezen. Dat maakt, volgens Bakas, de invoering een basisinkomen voor iedereen, zoals in Zweden al bestaat, en ‘vlaktaks’, zoals in Polen, urgent in plaats van het huidige oerwoud aan toeslagen. ‘Nu zoveel mensen in acute nood verkeren, zien we dat de overheidsbureaucratie niet meer goed functioneert. Van belastingdienst tot 22 CBR, overal zijn manco’s. Aanvragen duren te lang. We moeten de overheidsmachinerie slimmer en eenvoudiger gaan organiseren, zodat het geheel makkelijker bestuurbaar, wendbaar en crisis-proof wordt.’ Om aan de eisen van het Tweede Machine tijdperk te kunnen voldoen, is permanente educatie een must. ‘Er komt een eind aan de diploma democratie. Technische kennis is niet langer dan 5 jaar houdbaar. Onderwijs zal ook anders georganiseerd moeten worden. Veel digitaler en persoonlijker, meer leerling gericht.’ Bakas wil zeker niet zeggen dat er uitsluitend academici nodig zijn. Hij voorziet juist een herwaardering van vakopleidingen. ‘We hebben nu gezien dat juist soft skills niet door machines te vervangen zijn.’ Hij doelt op de handen aan het bed, het blauw op straat, postbodes, menselijk contact. ‘En het wordt tijd dat we onze boeren en tuinders herwaarderen. We hebben gezien hoe kwetsbaar de transportketen is. We zullen meer nationaal gaan produceren.’ Adjiedj Bakas, trendwatcher, auteur, spreekt in Waarder. Foto: ANP. Marlies Wessels Boeken, puzzels en spelletjes Bakas ziet sowieso een herontdekking van het platteland. ‘Door de lock-up heeft het telewerken een boost gekregen. Met hulp van 3D-printers en robotica en een opleving van ambachtelijkheid kunnen we veel meer regionaal en lokaal produceren.’ De trek van jonge professionals en startups Het leven wordt niet bepaald Filosofe Alinda Stok voorziet na de corona-crisis een integrale inhaalslag van duurzame innovatie, zowel in het bedrijfsleven als bij (semi)overheden. Maar de weg om dat te bereiken zal niet eenvoudig zijn. Het vergt een ‘mensgerichte strategie’ in plaats van nog meer nieuwe technische oplossingen. Alinda Stok (1987) specialiseerde zich aan de Radboud Universiteit Nijmegen in de metafysica waarbij ze zich toespitste op het verband tussen authenticiteit en ervaringen van onveiligheid en existentiële angst. Zij combineerde dit met een master aan de kunstacademie Utrecht waar zij zich richt op creativiteitsprocessen. In haar huidige werk als filosofisch adviseur in creativiteits- en transitieprocessen vallen beide studies samen. Ze begeleidt bestuurders bij innovatie-, transitie-, samenwerking- en duurzaamheidstrajecten bij bedrijven en (semi)overheid. Alinda verwacht dat, na de crisis, de roep om ‘vernieuwing’ nog groter zal worden. Het verlies van controle en grip heeft ons geconfronteerd met het feit dat de wereld, zoals we die kenden, abrupt op losse schroeven kan komen te staan. Systemen voldoen eenvoudig niet meer. Het virus toont aan dat de economie, de samenleving als geheel niet volledig controleerbaar is. Dat raakt direct aan de geldende illusie van maakbaarheid. De Corona-crisis leert ons dat het leven niet wordt bepaald aan de tekentafel maar gevormd wordt door ervaringen en kantelpunten die we allerminst in de hand hebben.’ ‘Al voor de Corona-crisis zag je dat er in diverse sectoren zoals de zorg, het onderwijs, en een aanzienlijk aantal bedrijfstakken crises in verschillende vormen en gedaantes ontstonden. Deze tijd doet letterlijk “afbreuk” aan de concepten zoals wij die gekend hebben.’ Een voorbeeld: ‘Het is bekend dat de
23 Online Touch Home