Nederlands English

Leef! Zomerpuzzels


Page 2
Win! Maak 3x kans op comfortabele schoenen van Wolkyshop! GROOT (VOORV.) VLEESGERECHT 4 KLEINTJE JAPANS BORDSPEL ONDEUGEND VLIEGENDE SCHOTEL SNELHEID HANDVAT VAN EEN MES NIETBEZOLDIGDE FUNCTIE 5 GEDIERTE OVEREEN - KOMSTIG MET ZANGSTEM KILTE KLIEDERBOEL FAMILIELID SPROOKJESFIGUUR 3 MINERAALWATER VOORZETSEL ZEDENMEESTER NIETS UITGEZONDERD SCHOON9 STEKEND INSECT SPORTARTIKEL ALLEENSPEL KIEKJE NOOT ZIEKTEVERSCHIJNSEL ONTKENNING BEROEMDE VAMPIER 1 NUTTIGEN LIDWOORD ROODBRUIN AFWIJZING RUND 2 © Denksport Puzzelbladen 1 2 3 4 5 6 7 8 9 De meeropbrengst is bestemd voor Alzheimer Nederland. MAAKGEREI QUASI-KUNSTKENNER RUND STRAALVLIEGTUIG STAP TWIJG MEERIJDEN KIJKBUIS BALT PAPEGAAI EUROPEAAN REEDS HOES 6 ZOT AAN EEN VORSTELIJK HOF 0909 – 501 01 99 (€ 1,30 ct. per gesprek). FUNCTIE 7 ONTVANGSTBEWIJS INSECT TIJDMAAT VOORWERP FRIET 8 INPERKING VAN HANDELINGSBEVOEGDHEID GOUDSTAAF VEREERDER BEROEP PUUR Los het Zweedse raadsel op De letters in de genummerde vakjes vormen de oplossing. Die oplossing kunt u vanaf woensdag 1 juli 2020 t/m maandag 31 augustus 2020 doorbellen via: Voeten houden van Wolky Maak kans op comfortabele schoenen van Wolkyshop Bij Wolkyshop vindt u modieuze, comfortabele en kwalitatief hoogwaardige schoenen die mooi zijn om te zien én heerlijk zijn om te dragen. Dankzij de uitneembare, anatomisch gevormde zolen, de kwaliteitsmaterialen en de comfortabele leest zijn Wolky’s zonder meer gemaakt om te lopen! De winnaars mogen zelf één paar schoenen uitzoeken. Naast veterschoenen heeft Wolky ook slippers, sandalen, stoere boots en laarzen. Kijk voor meer informatie en alle modellen op www.wolkyshop.com. t.w.v. max. €239,95
Page 4
Win! Service Apotheek geeft 27x een verrassingspakket weg! • BALSEM • BANDAGE • CAPSULE • CHECKLIST • CREME • DEET • DIARREE • DOORGEEFLUIK • DRAGEE • ELIXER • GEZONDHEID • HUISAPOTHEEK • HUISMERK • IJSZAK • INFORMATIE • JEUK De overgebleven letters vormen de oplossing. K G G N F IJ S Z A K S H M O R F I N E E M N E E E G A R D L M U C I N O T M E E I I I U L A X E E R P I L L E N E H D K N T E L B A T P A A L S B E E S T I K F N H S D L I P P E P A M I T L O C A O E R C A P S U L E N E D E A A P A P R V E L I X E R R D R E E N R B A M R M E F K A L K D A C M D O U P K S E E A R M D O O R G E E F L U I K U I N V T P A P E L E O R D I A R R E E U T S I L K C E H C O O N G E M A K J H D I E H D N O Z E G E V S T I R O N © Denksport Puzzelbladen Verrassingspakket van Service Apotheek Wilt u kans maken op één van de 27 verrassingspakketten van Service Apotheek? Mail de oplossing van de puzzel naar leef@serviceapotheek.nl onder vermelding van ‘Zomerpuzzel’. Mailen kan tot en met 31 augustus 2020. De winnaars krijgen in september bericht. 4 • KALK • KAMFER • LANOLINE • LAXEERPILLEN • MEDICAMENT • MORFINE • NORIT • ONGEMAK • OOGDRUPPELS • PEPPIL • PREVENTIEF • REMEDIE • SLAAPTABLET • TONICUM • VERPAKKING • VOORLICHTING 9 1 3 5 Sudoku Vul het diagram zo in, dat in elke rij, in elke kolom en in elk blok van 3 x 3 vakjes de cijfers 1 t/m 9 slechts één keer voorkomen. 2 3 8 1 7 9 1 9 2 7 4 2 7 6 3 8 2 5 1 3 8 © Denksport Puzzelbladen 4 tips voor uw thuisvakantie 1 Thuiscamping Zet een tent op in de tuin of slaap in een hangmat onder de sterrenhemel. Haal de campingstoeltjes naar buiten en zet een opblaaszwembad op. Hét ultieme thuisvakantiegevoel. Uit en toch thuis 3 Organiseer een toernooi Game on! Wie houdt er niet van een spelletjesdag? Een ouderwets potje flessenvoetbal, trefbal met waterballonnen of een buikschuifbaan maken. Wie wordt de winnaar van de dag? Eet een week lang in het thema van verschillende vakantielanden. Zorg voor attributen en aankleding en haal uw favoriete vakantieland naar de achtertuin of balkon!! Shaken maar! Cocktailparty! Leer verschillende cocktails maken, versier deze met vers fruit en leg het resultaat vast met een leuke foto. Wilt u geen alcohol drinken? Er zijn ook veel recepten van bijzondere alcoholvrije cocktails te 4 vinden. Bekijk hier een aantal lekkere voorbeelden: www.cocktailicious.nl. 5 2 6

Leef104!


Page 2
Feiten & fabels • Corona en medicijnen Feiten Fabels & De afgelopen weken is er veel gezegd en geschreven over het coronavirus. Wat is waar over corona en medicijnen? FABEL • Ibuprofen mag niet bij een corona-infectie Het is niet bewezen dat ontstekingsremmende pijnstillers, zoals ibuprofen, een corona­infectie verergeren. Slikt u deze pijnstillers vanwege een andere aandoening, zoals reumatoïde artritis, en heeft u misschien corona? Stop hier dan niet mee zonder overleg met uw apotheker. FEIT • Rokers lopen meer risico op complicaties bij besmetting met het coronavirus Rookt u? Dan bent u kwetsbaarder voor het coronavirus. U raakt sneller besmet en hebt een grotere kans op complicaties. Misschien trekt dit feit u over de streep en gaat u proberen te stoppen met deze gewoonte?! FABEL • Inhalatiecorticosteroïden (luchtwegbeschermers) helpen tegen het coronavirus Inhalatiecorticosteroïden werken ontstekingsremmend in de luchtwegen en verminderen overgevoeligheidsverschijnselen. Ze helpen niet tegen corona. Gebruikt u inhalatiecorticosteroïden voor uw chronische longaandoening? Ga door met het gebruik hiervan tijdens een corona­infectie. Dit is het beste voor uw longen. Er is slechts weinig tot geen bewijs voor de bewering dat u door gebruik van vitamine C verkoudheid of griep voorkomt. Dat u met vitamine C een besmetting met het coronavirus kunt voorkomen is ook niet bewezen. Daarbij is niet bewezen dat u door vitamine C in te nemen van een virusinfectie geneest. FEIT • Paracetamol is eerste keus bij koorts en pijn Heeft u griepachtige verschijnselen en voelt u zich ziek of heeft u (keel)pijn? Dan kunt u een pijnstiller nemen om u wat comfortabeler te voelen. Paracetamol is het veiligst en daarom eerste keus. FABEL • Vitamine C is effectief tegen virussen Experts aan het woord • Corona en medicijnen Experts aan het woord Prof. dr. Kees Kramers internist en hoogleraar medicatieveiligheid en dr. Ka Chun Cheung apotheker en manager van het Geneesmiddel Informatie Centrum beantwoorden uw vragen. Kees Kramers Radboudumc Ka Chun Cheung KNMP Wat is het verschil tussen een vaccin en een medicijn? Een vaccin beschermt tegen een infectieziekte en krijgen we om te voorkomen dat we ziek worden, een medicijn wordt pas gegeven wanneer iemand al ziek is. Hoe werkt een vaccin? Het werkzame deel van een vaccin bestaat uit delen van bacteriën of virussen, gif van een bacterie of levend verzwakt virus. Na injectie hiermee komt er een afweerreactie in het lichaam op gang waarbij het lichaam antistoffen produceert. Als het lichaam in de toekomst in aanraking komt met de echte ziektekiemen, weet het afweersysteem van het lichaam welke antistoffen nodig zijn om de ziektekiemen te bestrijden. Werken antibiotica tegen corona? Een antibioticum wordt toegepast als een patiënt onvoldoende weerstand heeft om een infectie zelf te bestrijden. Antibiotica werken alleen bij infecties met bacteriën, niet bij infecties met virussen. Corona wordt veroorzaakt door een virus. Antibiotica zijn daar dus niet werkzaam tegen. Bij ernstig zieke mensen worden wel in het ziekenhuis behandelmethodes met medicijnen geprobeerd. Ik heb gehoord dat medicijngebruikers met corona eerder overlijden. Moet ik stoppen met mijn medicijnen? Nee, stoppen met uw medicijnen kan het risico op overlijden vergroten. Specialisten uit de hele wereld roepen patiënten nadrukkelijk op om hun medicijnen in te blijven nemen. Zelfstandig stoppen is gevaarlijk voor de gezondheid. Bent u ongerust of heeft u vragen? Neem dan liefst per mail contact op met uw apotheker. Deze heeft indien nodig contact met uw specialist of huisarts. Samen zorgen we voor uw gezondheid. Ik ben longpatiënt. Loop ik meer risico om corona te krijgen? Nee, u loopt hetzelfde risico op besmetting als andere mensen. Wel bent u als longpatiënt kwetsbaarder. U kunt meer klachten en problemen krijgen. Uit onderzoek blijkt dat ook mensen met hart­ en vaatziekten, diabetes of ouderen meer problemen kunnen krijgen bij een besmetting.
Page 4
Service Apotheek • Corona en medicijnen Wat mag u verwachten van uw eigen Service Apotheek? ✔ ✔ ✔ Goede medicijnvoorziening Wij staan voor u klaar voor de levering van uw medicijnen en de bijbehorende zorg. Kijk op de website van uw Service Apotheek. Hier staan onze (aangepaste) afhaal­ en bezorgmogelijkheden. Persoonlijke oplossing Bij vragen over uw medicijnen en het gebruik hiervan krijgt u van ons altijd een advies passend bij uw situatie. Samenwerken We werken nauw samen met uw huisarts, de wijkverpleging en andere betrokken zorgprofessionals. ✔ Hulp op afstand In deze tijd maken we optimaal gebruik van moderne technieken, zoals het aanvragen van uw medicijnen met de Service Apotheek­app en het geven van inhalatie­instructies via ons online begeleidingsprogramma SARA. ✔ Informatievoorziening Wij bieden betrouwbare informatie over gezondheid en medicijnen. Lees het laatste nieuws op de website van uw eigen apotheek, volg ons op social media en lees ons Leef!magazine. Wat kunt u zelf doen? Kom niet ziek naar de apotheek Vraag online en indien nodig telefonisch om advies. Ook herhalingen vraagt u online aan. In Leef!­magazine 104 roepen we u in bepaalde situaties op om naar de apotheek te komen. Dit is in deze coronatijd niet verstandig. Bent u kwetsbaar? Stuur dan bij voorkeur een familielid, vriend of buur. Leg geen grote medicijnvoorraad aan Zo zorgen wij er samen voor dat voor zoveel mogelijk mensen hun medicijnen beschikbaar blijven. Maak gebruik van uw online dossier Heeft u deze nog niet? Maak deze eenvoudig aan via onze website. Op deze manier kunnen we u beter op afstand van dienst zijn. Uw dossier In 3 stappen: 1 Ga naar onze website 2 Kies voor inloggen in mijn dossier 3 Registreer met DigID Download de Service Apotheek-app Met uw dossier en de app heeft u de informatie over uw medicijnen altijd bij de hand. Uw Service Apotheek staat ook in moeilijke tijden voor u klaar. Samen kijken we naar een oplossing die bij u past. Beeld: Shutterstock Gratis magazine van uw Service Apotheek Nr. 104 | Lente 2020 | Luchtwegen Longziekten Uitgelicht Feiten & Fabels Over roken Interview Hein Vergeere “ Hoe fi tter je bent, hoe beter de conditie van je longen is.” Volg Service Apotheek op Facebook
Page 6
- Advertorial - “ Maak incontinentie bespreekbaar met uw apotheker” Anne-Marie Nijpels | apotheker Service Apotheek Nijpels Apotheker Anne-Marie Nijpels moedigt het bespreken van urineverlies in de apotheek aan. “Met alle kennis, producten en een discrete spreekkamer in huis zijn we er op ingericht om onze klanten goed te adviseren. Urineverlies is een veelvoorkomend probleem, maar met de juiste producten hoeft dit geen belemmering te zijn voor het dagelijks leven. “Schaamte speelt vaak een rol. Onterecht, want veel mensen hebben last van incontinentie. Soms heeft het te maken met de medicijnen die iemand slikt, een operatie, een bevalling, of het komt door ouderdom. Wat de oorzaak ook is, vervelend is het wel. We zien veel mensen die het proberen te verhelpen met maandverband, maar dat product is er niet voor bedoeld en werkt dus ook niet naar behoren. Mensen blijven dan thuis zitten, terwijl dat niet hoeft! Ons advies? Maak incontinentie bespreekbaar met uw apotheker. Het is fijn om dit met iemand te bespreken die u kent én die op de hoogte is van uw (medische) achtergrond. Wij adviseren u graag over het juiste product, in onze spreekkamer of telefonisch. Hoe actief en mobiel bent u? Hoe vaak verliest u urine en hoeveel is dit? Allemaal zaken die meespelen bij de keuze van het juiste product. Daarom werken we graag met Attends, ze bieden goede kwaliteit en voor iedere situatie een oplossing. Van inleggers tot broekjes. Vaak krijgt u de producten vergoed van uw zorgverzekeraar. Ook dat zoeken we voor u uit. En we bezorgen ze gewoon bij u thuis als u dat wenst.” Attends: wegnemen van zorgen Ongewenste geurtjes, lekkage, een aangetaste huid en een verband dat zichtbaar is. Dat zijn vaak de zorgen die iemand heeft bij het gebruik van continentiematerialen. Productmanager Joris Logtens licht toe hoe deze uitgangspunten vorm krijgen in het Attends­assortiment. “Onze producten bevatten absorberende korrels die zijn bewerkt met groene thee om geurtjes op een natuurlijke wijze te neutraliseren. En we gebruiken twee typen materialen die zorgen voor het opnemen en vasthouden van vocht. Wat ik graag benoem? De curly fibers! Dit zijn unieke spiraalvormige vezels die zorgen voor een VAN HEEK MEDICAL Onderdeel van Mosadex Groep lage pH­waarde. Hierdoor tast de urine uw huid minder snel aan. Voor comfort maken we de producten zo dun mogelijk. En maakt u zich geen zorgen om de zichtbaarheid. De vorm van onze producten is aflopend zodat contouren niet zichtbaar zijn in een strakke broek!’’ Joris Logtens | Productmanager continentiezorg Van Heek Medical | Attends Macroweg 10 | 5804 CL Venray T +31 88 220 88 22 | F +31 88 220 88 88 | E info@vanheek.com | www.vanheek.com Voorwoord • Karen Oude Luttikhuis Hulp bij luchtwegklachten. Wat een opluchting! Aandoeningen van de luchtwegen zijn ontzettend vervelend. Ze kunnen zorgen voor kortademigheid en benauwdheid, bijvoorbeeld bij mensen met astma en/of COPD. Met de juiste medicijnen, het juiste inhalatieapparaat én de juiste ondersteuning zijn klachten te verhelpen of te verlichten. Een hele opgave Elke dag komt er in de apotheek wel iemand voor het eerst een inhalatiemedicijn ophalen. Het juiste gebruik ervan is een hele opgave! Hoe we iemand daarbij ondersteunen? We nemen diegene even apart in de spreekkamer om alles goed door te spreken en voor te doen. Want hoe gebruik je de inhalator op de juiste manier? En hoe maak je zo’n hulpmiddel eigenlijk schoon? Is het voorgeschreven middel het meest geschikt? Ook dat bekijken wij. En wil diegene alle informatie thuis toch nog even nalezen of opzoeken? Daarvoor is er de Service Apotheek­app. Ook bieden wij online begeleiding genaamd SARA, speciaal voor mensen met astma en/of COPD. De patiënt krijgt dan toegang tot informatie en via de online assistent krijgt hij of zij (persoonlijk) advies. “Heeft u vragen over uw luchtwegaandoening of inhalatiemedicijn? Loop gerust binnen bij uw Service Apotheek” Karen Oude Luttikhuis, apotheker bij Goorse Service Apotheek Hooikoortsklachten Het is lente en alles komt in bloei. Een mooie periode, maar voor sommige mensen ook wel vervelend, vanwege hooikoortsklachten. Ook hiervoor kunt u bij ons terecht. Zelf heb ik bijna mijn hele leven last van hooikoorts gehad; ik weet dus goed hoe vervelend de klachten kunnen zijn. De laatste jaren ben ik gelukkig klachtenvrij. Het voorjaar is voor mij nu een periode om lekker naar buiten te gaan. Welke plannen heeft u voor het voorjaar? Andere woorden voor inhalator: Puffer, verstuiver, inhalatieapparaat, device en inhaler. 3
Page 10
“Hoe fi tter je bent, hoe beter de conditie van je longen is." Interview • Hein Vergeer Beweeg en blijf fi t! Oud-schaatser Hein Vergeer behoort tot de beste Nederlandse schaatsers aller tijden. Bij het allround schaatsen werd hij vijfmaal Nederlands Kampioen, tweemaal Europees Kampioen en tweemaal Wereldkampioen. Vanwege een blessure ging het bergafwaarts en in 1988 moest hij noodgedwongen zijn schaatsloopbaan beëindigen. Inmiddels heeft hij een carrière in de sportsales en marketing. Zijn belangrijkste drijfveer? Mensen begeleiden om fi t en gezond te worden én te blijven. "Hoe ik terugkijk op mijn schaatscarrière? Met ongelofelijk veel plezier! Het was een ontzettend leerzame tijd. Als topsporter krijg je niet alleen te maken met overwinningen, maar ook met tegenslagen. Dat heeft mij wel geleerd om te relativeren. Optimaal presteren Wat mij een goede schaatser maakte? Ik had een goede techniek én op de momenten dat ik optimaal moest presteren was ik op mijn best! De zuurstofopname door de longen speelt bij topsport een grote rol. Ik heb een kleine longinhoud, maar met die longen kan ik ontzettend veel zuurstof opnemen. En hoe meer zuurstof in je bloed, hoe meer zuurstof er in je spieren terechtkomt. Zuurstof is de brandstof voor meer spierkracht en uithoudingsvermogen. Je spieren hebben zuurstof nodig om energie aan te maken. Het helpt je om optimaal te presteren. Blijf in beweging De opname van zuurstof door de longen is voor iedereen belangrijk. Hoe fitter je bent, hoe beter je longen werken. Zorg er dan ook voor dat je in beweging blijft. Tegenwoordig bewegen veel mensen te weinig. Ze stappen ’s ochtends in de auto, doen zittend werk en gaan ’s avonds thuis ook weer zitten. Dan gaat de conditie snel achteruit. Ik adviseer mensen juist om meer te gaan bewegen: ga lekker wandelen of neem de fiets. Zo blijf je lekker fit. Een uurtje sporten Bij topsport gaat het erom dat je zo goed mogelijk wordt. Na mijn sportcarrière richtte ik me volop op mijn werk en minder op mijn eigen lijf. Rond mijn veertigste ben ik weer bewust gaan sporten, maar dan met als doel om fit te blijven en zo gezond mogelijk oud te worden. Ik sport nu drie keer in de week en ik loop hard. Sporten hoeft ook niet langer dan een uur per keer, dat is voor mij genoeg. Ook let ik goed op wat ik eet. En eet ik even niet zo gezond? Dan let ik de dagen daarna extra op. De Afvallers XXL Het positieve effect van een gezonde leefstijl is bewezen. Dat zie ik ook terug in de praktijk. Als coach was ik bijvoorbeeld betrokken bij het televisieprogramma ‘De Afvallers XXL’. Daar begeleidde ik gezinnen met zwaar overgewicht 7
Page 12
Interview • Hein Vergeer en diabetes type 2 (suikerziekte), die iedere dag insuline moesten gebruiken. Na zes maanden intensieve begeleiding gebruikte niemand meer insuline. Dat is toch fantastisch?! Ik vond het geweldig om mensen hierbij te begeleiden. Tijdens het programma werd ik mij ervan bewust dat het niet voor iedereen vanzelfsprekend is om gezond te leven. Zo had ik een gezin met twee kinderen onder mijn hoede, waar het heel normaal was om als ze ’s avonds zin in ijs hadden, even naar het benzinestation te rijden en een liter ijs per persoon te kopen. En dat aten ze diezelfde avond nog op! De enige groente in huis was een blikje doperwten. Dan is goede begeleiding over gezonde voeding cruciaal. Aandacht op scholen Het is belangrijk dat scholen voldoende aandacht schenken aan gezonde voeding en beweging, want als ouders het niet goed weten, dan kunnen ze dat ook niet aan hun kinderen doorgeven. Er is in Nederland gelukkig steeds meer aandacht voor gezonde voeding, maar er moet nog veel gebeuren. We kunnen een voorbeeld nemen aan landen zoals Frankrijk, waar alle kinderen in de middag op school een gezonde warme maaltijd krijgen. “Fit blijven en zo gezond mogelijk oud worden.” Gezonde keuzes maken Het is best lastig om in de supermarkt te beoordelen wat gezond is en wat niet. Je wordt ook snel misleid. Vaak staat er op een product zoiets als: ‘Nu met 30% minder suiker!’ Vraag je dan eens af hoeveel suiker er daarvoor inzat, want het kan best dat dat product nog steeds boordevol suiker zit. Volgend jaar wordt in de Nederlandse supermarkten de Nutri­Score ingevoerd. Dit is een voedselkeuzelogo dat mensen gaat helpen bij het kiezen van gezonde voeding. Op veel verschillende manieren probeer ik mensen te ondersteunen om fit en gezond te blijven. Zo ben ik ambassadeur van Just2BFit, een bedrijf dat natuurlijke voedingssupplementen maakt die mensen bij hun gezondheid kunnen ondersteunen. Ook motiveer ik leerlingen uit het voortgezet onderwijs en hun ouders om gezond te leven. En ik probeer natuurlijk het goede voorbeeld te geven. Ik eet zo min mogelijk suiker en zout, want dat zit ongemerkt al in heel veel producten. Elke dag eet ik verse groente en fruit, en ik sport dus een paar keer per week om fit te blijven. Af en toe waag ik me zelfs nog weleens op het ijs en denk ik terug aan vroegere tijden!" We geven 5 x 2 tickets weg (t.w.v. € 79.95 per stuk) voor de Vitaliteitscheck* door Hein Vergeer In samenwerking met Just2BFit Kans maken op de vitaliteitscheck met Hein Vergeer? Mail dan voor maandag 1 juni naar leef@serviceapotheek.nl met als onderwerp Vitaliteitscheck of schrijf naar Leef! postbus 151, 5201 AD ’s­Hertogenbosch, onder vermelding van ‘Vitaliteitscheck’. Vermeld ook uw adresgegevens. De winnaars ontvangen na sluitingsdatum persoonlijk bericht. Wat houdt de vitaliteitscheck in? U krijgt een persoonlijke meting die inzicht geeft in uw weerstand (anti­oxidanten) belangrijke voedingsstoffen en de gezondheid van uw lichaam. Na de meting krijgt u een vitaliteitsrapport met de resultaten en een persoonlijk advies. Er wordt een gezonde lunch geserveerd en bij vertrek ontvangt u een vitaliteitspakket. * Let op! De vitaliteitscheck vindt plaats op zaterdag 4 juli 2020 in Alphen a/d Rijn. 8 win actie Thema • De longen Hoe werken de longen? Elke cel in ons lichaam heeft zuurstof nodig om te kunnen functioneren. We ademen zuurstof in met onze longen. Zonder longen kunnen we niet leven. Luchtpijp De lucht die we inademen, komt via onze mond of neus in de luchtpijp. Bronchiën Bronchiolen Binnen in de longen vertakken de bronchiën steeds verder. De vertakkingen zijn de bronchiolen die zich ook weer vertakken in steeds dunnere bronchiolen. Longblaasjes Aan de uiteinden van de kleinste bronchiolen zitten de longblaasjes. De longblaasjes geven de ingeademde zuurstof af aan het bloed. De luchtpijp splitst zich in twee takken, die we bronchiën noemen. Transport door bloed Het bloed brengt zuurstof naar alle plaatsen in het lichaam en haalt de afvalstof koolstofdioxide uit het lichaam op. Wist u dit? • We ademen ongeveer 20.000 keer per dag in en uit. • Na ongeveer 7 seconden is de zuurstof uit de lucht al bij alle uithoeken van uw lichaam. • Een topsporter kan wel 6 liter lucht verwerken per keer, iemand met slechte conditie slechts 2,5 liter. 9
Page 14
Interview • Hans in 't Veen Benauwdheid voorkomen Astma en COPD zijn de meest voorkomende longziekten. Ze leiden tot kortademigheid en benauwdheid. Longarts Hans in ’t Veen van het Franciscus Gasthuis & Vlietland in Rotterdam vertelt over het belang van een goede behandeling. Medicijnen "Bij astma en COPD kunnen klachten sluimerend aanwezig zijn. Er kan ook een longaanval optreden. Dan verergeren de klachten zoals hoesten of benauwdheid plotseling. Een longarts of huisarts kan de juiste behandeling bepalen om longaanvallen of erger zoveel mogelijk te voorkomen. Astma en COPD worden over het algemeen met inhalatiemedicatie behandeld. Er zijn twee soorten medicijnen: medicijnen om de luchtwegen open te zetten (luchtwegverwijders) en ontstekingsremmende medicijnen (corticosteroïden). Bij astma is de ontstekingsremmer heel belangrijk en vaak wordt ook de luchtwegverwijder ingezet. Bij COPD worden luchtwegverwijders gebruikt, soms aangevuld met ontstekingsremmende corticosteroïden. Therapietrouw Heeft u astma en/of COPD en gebruikt u medicijnen? Dan is therapietrouw erg belangrijk! Door uw luchtwegverwijder of ontstekingsremmer goed en exact volgens de instructie te gebruiken, kunt u een longaanval voorkomen. Dat is belangrijk, want een 10 longaanval is niet alleen vervelend om mee te maken, maar levert ook soms blijvende schade op. Bovendien geven de tabletten met corticosteroïden, die nodig zijn om een longaanval te bestrijden, bijwerkingen. Therapietrouw blijkt in de praktijk lastig te zijn. Sommige mensen willen geen medicijnen gebruiken, of vergeten het gewoon. Veel mensen gebruiken de inhalator verkeerd of stoppen zodra de klachten verminderen. En er is een groep die wel wil, maar gewoonweg niet goed kán omgaan met de inhalator. Er is bijvoorbeeld een goede mond­/ handcoördinatie nodig en een krachtige adem. Een duidelijke uitleg van de behandelaar (arts, praktijkondersteuner of verpleegkundige) en apotheker en oefenen in het gebruik is ook heel belangrijk. "Goed inhaleren met de inhalator die bij u past, is de sleutel naar minder aanvallen." “Astma en COPD worden niet altijd herkend. Mensen zijn gewend aan de kortademigheid en komen slechts bij verergering bij de huisarts. Die schrijft een antibioticakuur en/of corticosteroïden voor. Wanneer de klachten steeds terugkomen, is dat vaak een signaal dat er meer aan de hand is." 11
Page 16
Interview • Hans in 't Veen Ken uw longaandoening Heeft u een longaandoening? Dan is het belangrijk dat u zich verdiept in de ziekte. Zodat u begrijpt wat u nu eigenlijk heeft en erachter komt wat u zelf kunt doen om de klachten te verminderen. Dat kunnen ademhalingsoefeningen zijn, maar ook bijvoorbeeld een dieet volgen of meer bewegen: beweging leidt aantoonbaar tot een langere levensverwachting. U kunt hiervoor terecht bij andere zorgaanbieders zoals de fysiotherapeut of de diëtist. Ook zijn er diverse apps op de telefoon die u kunnen ondersteunen. Uitleg in de apotheek De arts kiest de werkzame stof (het medicijn) en bepaalt samen met de patiënt welk apparaat het meest geschikt is. In de apotheek ontvangt de patiënt het gekozen medicijn en de inhalator. De apotheker laat zien hoe de inhalator werkt en probeert samen met de patiënt het apparaat uit. Maak het bespreekbaar Het allerbelangrijkste? Dat is dat patiënten een inhalator krijgen voorgeschreven waarmee zij kunnen 12 omgaan. Mocht het voorgeschreven type apparaat niet goed bij de patiënt passen of de klachten niet verhelpen, dan zijn er vaak andere mogelijkheden. Het is belangrijk om dit met uw apotheker te bespreken. Ik ben heel blij als een apotheker contact met me opneemt om te overleggen over een ander type inhalator voor een patiënt! Dat betekent dat we samen zorgen voor de beste oplossing en alert blijven. Vertel dus open en eerlijk als u ondanks de behandeling nog klachten heeft. Wat kunt u zelf doen De bereidheid om te veranderen is ook belangrijk. Kijk bijvoorbeeld eens naar de factoren die u benauwd maken en wat u hieraan kunt veranderen. Wist u dat zo’n vijftien procent van de aanvallen werkgerelateerd is? Denk aan de bakker die allergisch is voor stofjes of een slager die steeds de koeling in moet. Roken is natuurlijk ook een bepalende factor. Ik raad patiënten aan om goed kijken naar de factoren die hen benauwd maken en te bekijken hoe ze daar verandering in kunnen aanbrengen. Dat moeten ze natuurlijk ook zelf echt willen. Ik begin bij een nieuwe patiënt die rookt niet direct over stoppen met roken. Maar uiteindelijk is dat wel iets dat gaat helpen om minder vaak benauwd te zijn en longaanvallen te voorkomen.” Actie • Ogreen Stijlvolle luchtzuiverende planten! Leef! geeft in samenwerking met Ogreen 15 x een 'Ogreen Champ' met plantenvoeding weg, t.w.v. € 18,-. Wist u dat planten een positieve invloed hebben op productiviteit en creativiteit? Ook verbeteren ze de concentratie, zorgen ze voor minder stress en zuiveren ze de lucht. Dat klinkt bijna te mooi om waar te zijn, maar deze feiten zijn bewezen in meer dan honderd wetenschappelijke studies. 'Ogreen Clean Machines' zijn luchtzuiverende planten die vluchtige stoffen uit de lucht verwijderen (minimaal 10 m2 per plant). Met Ogreen haalt u onmiddellijk de kracht van de natuur in huis. De planten bestelt u gemakkelijk online, waarna ze vers van de kweker naar u toe worden gestuurd. Daarnaast zijn Ogreen­planten ook nog eens makkelijk te verzorgen! Korting voor Leef!-lezers: Als lezer van Leef!­magazine krijgt u nu 15% korting bij een bestelling op de website www.ogreen.eu. Voer de vouchercode ‘VITALLIFE’ in bij het afronden van uw bestelling. Deze actie is geldig tot woensdag 1 juli 2020. Kans maken op een 'Ogreen Clean Machine Leef!-magazine geeft in samenwerking met Ogreen Champ' met plantenvoeding weg, t.w.v. van € 18,-. een -. Schrijf vóór woensdag 1 juli 2020 naar Leef!, postbus 151, 5201 ’s-Hertogenbosch, of stuur een e-mail naar leef@servic adresgegens. bus 151, 5201 @servic onder vermelding van ‘Ogreen’. Vermeld ook uw adr De winnaars ontvangen na woensdag 1 juli 2020 persoonlijk bericht. persoonlijk bericht. 13 win actie
Page 18
Feiten & fabels • Roken Feiten Fabels & U weet vast wel dat roken niet goed is voor uw gezondheid. Dat is al lang bekend. Maar weet u ook welke van onderstaande uitspraken waar is en welke niet? Oftewel: kunt u de feiten over roken van de fabels onderscheiden? FEIT • Roken is de belangrijkste oorzaak van ziekte en sterfte in Nederland FABEL • Af en toe een sigaret roken is niet erg FABEL • Ook af en toe een sigaret opsteken is slecht voor de gezondheid. Uit onderzoek blijkt dat mensen die zo nu en dan roken, nog altijd gemiddeld vijf jaar korter leven dan niet­rokers. Bovendien zorgt een verslavende stof in de sigaretten (nicotine) ervoor dat de behoefte om te roken blijft. 14 Als je al oud bent heeft stoppen met roken geen zin meer. Je bent nooit te oud om te stoppen met roken! Stoppen met roken heeft veel voordelen. Als ouderen stoppen met roken verkleint bij hen de kans op hart­ en vaatziekten. Denk ook aan de voordelen van minder benauwdheid en meer geld te besteden. Dat verschil is direct te merken! Hoewel het aantal rokers vergeleken met de jaren zestig flink is afgenomen, is roken nog steeds de belangrijkste oorzaak van ziekte en sterfte in Nederland. Elk jaar sterven zo’n 20.000 Nederlanders aan de gevolgen ervan. Bovendien leven rokers gemiddeld 10 jaar korter dan niet­rokers. Feiten & fabels • Roken Stoppen met roken is niet makkelijk FEIT • FABEL • De e-sigaret is een goed alternatief om te stoppen met roken Wij adviseren de e­sigaret niet te gebruiken, omdat hier nog veel onzekerheden over zijn. De kwaliteit van een e­sigaret is niet gegarandeerd. De hoeveelheid schadelijke stoffen en onzuiverheden erin kan sterk wisselen. Bovendien blijft het rookgedrag in stand. De invloed ervan op definitief stoppen is nog niet bekend. FEIT • Rokers lopen meer risico op pneumokokkenziekte Roken verhoogt de kans op tal van ziekten. Rokers hebben bijvoorbeeld hoger risico op het krijgen van pneumokokkenziekte. De pneumokok is een bacterie die oor­ en longontsteking kan veroorzaken, maar ook bloedvergiftiging en hersenvliesontsteking. Elk jaar krijgen ongeveer 10.000 mensen in Nederland een infectie met een pneumokokkenbacterie. Meeroken is ook ongezond FEIT • Samenwonen met iemand die in huis rookt, vergroot de kans op verschillende aandoeningen. Meerokers hebben 25 tot 30% meer kans op hart­en vaatziekte, 20 tot 30% meer kans op een beroerte en 20 tot 30% meer kans op longkanker. En wist u dat ook huisdieren meeroken? Ook voor hen is meeroken schadelijk! 15 Stoppen met roken is moeilijk. Rookt u en wilt u stoppen? Bereid u dan goed voor. Bedenk wat de voordelen voor u zijn en wat u kunt doen op moeilijke momenten. Wilt u nicotinevervangers of medicijnen gebruiken? Uw Service Apotheker kan u hierover informeren. Verdiep u ook in de mogelijkheden van ondersteuning die er zijn en kies een vorm die bij u past. Bij ernstig verslaafde rokers kan specialistische hulp van een verslavingsarts noodzakelijk zijn. FABEL • Mensen met COPD hebben gerookt Dit klopt niet helemaal. Roken is wel de belangrijkste oorzaak van COPD. Echter: 1 op de 5 mensen met COPD heeft nooit gerookt. Bij hen heeft de COPD een andere oorzaak, zoals een andere longziekte, een erfelijke ziekte of het inademen van schadelijke stoffen.
Page 22
Shop deze korting ook in de webshop shop.serviceapotheek.nl ✂ Levomentholgel 1% 100 gram Wist u dat Levomentholgel... • effectief werkt bij huiduitslag van de eikenprocessierups. • ook verzachtend werkt bij kwallen- of insectenbeten, zonnebrand, huiduitslag en na contact met brandnetels. 15% KORTING Algemene Voorwaarden • Geldig t/m 30 juni 2020 • Maximaal 1 bon per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze bon is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek • ook een verkoelende werking heeft. Leg Levomentholgel in de koelkast voor een extra verkoelend effect. Vragen over allergie en gebruiksinstructies? Vraag het uw apotheker. € 5,KORTING op Eucerin Anti-Pigment Geldig van 1 april 2020 t/m 30 juni 2020. *Niet geldig in combinatie met andere lopende acties. * Wist u dat visolie... Visolie 90 capsules Nu voor €10,00 Algemene Voorwaarden • Geldig t/m 30 juni 2020 • Maximaal 1 bon per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze bon is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek • één capsule 1.000 mg geconcentreerde visolie levert, waarvan 180 mg eicosapentaeenzuur (EPA) en 120 mg docosahexaeenzuur (DHA), twee omega 3-vetzuren in visolie. Dagelijkse inname van 250 mg EPA en DHA heeft een gunstige werking op het hart. Vragen over visolie? Vraag het uw apotheker. Wist u dat vitaminen-B... Vitamine-B complex forte 90 tabletten Nu voor €4,50 Algemene Voorwaarden • Geldig t/m 30 juni 2020 • Maximaal 1 bon per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze bon is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek • ook bijdraagt aan geestelijke veerkracht (B1, B3, B5, B6, B8-Biotine, B11, B12). • een aanvulling is op uw dagelijks functioneren. Om je energieker te voelen, is gevarieerd eten, voldoende en genoeg slapen de sleutel. • gebruikt kan worden door vegetariërs en veganisten als aanvulling op hun voeding. Vragen over allergie en gebruiksinstructies? Vraag het uw apotheker. Wist u dat magnesium... Magnesium 60 capsules Nu voor €9,50 Algemene Voorwaarden • Geldig t/m 30 juni 2020 • Maximaal 1 bon per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze bon is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek • ook in banaan, noten, peulvruchten, broccoli, avocado en kraanwater zit. • gunstig is voor een goede geestelijke balans en een positieve invloed heeft op de werking van het zenuwstelsel. • goed kan worden gebruikt tijdens het sporten. Vragen over allergie en gebruiksinstructies? Vraag het uw apotheker. Speciaal voor u! 10 Probiotica voor de hele familie www.probactiol.nl Probactiol® helpt de darmfunctie (braambesextract) te ondersteunen en de weerstand (vitamine D) op te bouwen. €5 KORTING* LIFTACTIV COLLAGEN SPECIALIST VERMINDERT RIMPELS EN PIGMENTATIE. N Bloeddrukmeter Effectief thuis metingen uitvoeren • Drie opeenvolgende metingen mogelijk, aanbevolen door artsen! e metingen momogelijk, rtsen! • Geheugen voor dertig metingen. • Spoort boezemfi brillaties op om beroertes te voorkomen. rtig metingen. llaties op om b beroertes Geldig t/m 30 juni 2020 Tekenkaart Veilig, snel en effectief teken verwijderen ke en • Makkelijk mee te nemen. • Voor mens en dier. • Met vergrootglas voor inspectie. e. Geldig t/m 30 juni 2020 Voetcrème Verzorgt en verzacht • Wordt snel opgenomen door de huid. • Is speciaal ontwikkeld om uw voeten en benen optimaal te verzorgen. huid. eten en benen • Bevat onder andere jojoba-olie, aloë v panthenol en vitamine E. aloë va, Geldig t/m 30 juni 2020 €49,95 Nu voor 15% korting* 5 ko k % korting ortingg €3,00 Nu voor €2,75 Nu voor Kortingsbonnen
Page 24
Shop deze korting ook in de webshop shop.serviceapotheek.nl k % kko or55%%ngg ti ww proba ww www .p ww io n korting korting* www.probactiol.nl *Geldig t/m 30 juni 2020 €5 KORTING MEER LEUKE (KORTINGS)ACTIES EN NIEUWTJES ONTVANGEN? SCHRIJF JE DAN HIERONDER IN OF GA NAAR VICHY.NL!  Ja, ik ontvang graag acties en nieuwtjes van Vichy** Naam: ........................................................... Geboortedatum: ............................................. E-mail: ............................................................ Debiteurennummer: ........................................ (in te vullen door apotheek) 1miljard bacteriën 5miljard bacteriën 25 bacteriën miljard 5miljard bacteriën druppels kauwtabletten capsules capsules ONTVANG €5 KORTING OP EEN LIFTACTIV GEZICHTSVERZORGINGSPRODUCT NAAR KEUZE* BIJ INLEVERING VAN DEZE COUPON BIJ JOUW SERVICE APOTHEEK. *Deze coupon is eenmalig geldig tot en met 30-06-2020 bij aankoop van Liftactiv gezichtsverzorging met een minimale waarde van €18, uitsluitend in service apotheken in Nederland en niet in combinatie met andere acties. **Om u in te schrijven, dient u minstens 16 jaar te zijn. Je gegevens worden opgenomen in het L’Oréal Nederland databestand en zullen worden gebruikt voor marketing- en analysedoeleinden. Voor meer informatie over het herroepingsrecht en privacybeleid, ga naar vichy.nl/privacy. 1877 Wist u dat de bloeddruk... Bloeddrukmeter Nu voor €49,95 Algemene Voorwaarden • Geldig t/m 30 juni 2020 • Maximaal 1 bon per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze bon is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek • thuis gemeten kan worden op verschillende momenten. • het beste vroeg in de ochtend of laat in de avond gemeten kan worden. • bij een thuismeting anders kan zijn dan bij een arts in de praktijk of in het ziekenhuis? Metingen door artsen kunnen minder realistisch uitvallen door zenuwen of stress. Dit noemen ze het 'witte jassen'-effect. Vragen over de bloeddrukmeter? Vraag het uw apotheker. Wist u dat teken... Tekenkaart Nu voor €3,00 Algemene Voorwaarden • Geldig t/m 30 juni 2020 • Maximaal 1 bon per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze bon is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek • klimmen. Ze vallen niet uit bomen, springen en vliegen niet. • ook in de stad voorkomen; ze houden van bladeren, struiken én hoog gras. • besmet kunnen zijn met de Borrelia bacterie (ca. 1 op de 5). Deze bacterie veroorzaakt de ziekte van Lyme. Na een tekenbeet is de geschatte kans op de ziekte van Lyme gemiddeld 2%. Vragen over de tekenkaart? Vraag het uw apotheker. Wist u dat uw voeten... Voetcrème 75 ml Nu voor €2,75 Algemene Voorwaarden • Geldig t/m 30 juni 2020 • Maximaal 1 bon per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze bon is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek • vaak vergeten worden in de dagelijkse verzorging. • na het douchen altijd goed drooggedept moeten worden, ook tussen de tenen. • botjes bevatten die samen een kwart van alle beenderen in het lichaam vormen. Vragen over voetcrème? Vraag het uw apotheker. # Bedankt voor uw waardering! Dankzij u mogen Service Apotheken zich voor het 4e op rij de beste apotheken van Nederland noemen. In het jaarlijkse klanttevredenheidsonderzoek onder 66.000 bezoekers ontvingen Service Apotheken de hoogste klantwaardering. Wat zeggen onze klanten? ✔ Zeer klantvriendelijk ✔ Ruim aanbod services ✔ Begrijpelijke uitleg ✔ Deskundig advies jaar Ook komend jaar zetten wij ons volop in om u te helpen bij het verbeteren van uw gezondheid. HET DOORSPOELEN VAN MEDICIJNRESTEN GEEFT BIJWERKINGEN OP DE NATUUR Spoel ze daarom niet door, maar breng ze terug naar de apotheek of een inzamelpunt van de gemeente. Hou Kijk voor meer informatie op onswater.nl gezond, spoel geen medicijnen door.
Page 26
Thema • Longziekten Longziekten Met gezonde longen gaat ademhalen vanzelf. Helaas zijn er ook mensen met een longziekte. Voor hen is vrij ademen minder vanzelfsprekend. In Nederland leven ruim 1 miljoen mensen met een longziekte. Astma en COPD komen het meest voor, maar er zijn ook zeldzame longziekten. We lichten er vier uit. 1 Cystic Fibrosis Cystic Fibrosis (CF) is een erfelijke, chronische en helaas ongeneeslijke ziekte. CF staat ook wel bekend als 'taaislijmziekte'. Deze ernstige ziekte komt in Nederland bij zo'n 1.500 mensen voor. Bij CF is slijm in het lichaam taai en dik in plaats van doorzichtig en dun. Vooral in de longen veroorzaakt dit problemen. Het opgehoopte slijm zorgt daar voor ontstekingen en leidt tot benauwdheid. Ook in de lever, alvleesklier en darmen ontstaan vaak problemen. Genezing van CF is (nog) niet mogelijk. Tegenwoordig zijn er wel steeds meer medicijnen beschikbaar die zich richten op het basisprobleem in de cellen bij CF. Daarnaast bestaat de behandeling uit vermindering van de klachten met medicijnen (zoals slijmverdunners en antibiotica), speciale ademhalingsoefeningen, conditietraining en energierijke voeding. 2 Longembolie Bij een longembolie zit een bloedvat naar een long verstopt. De oorzaak is meestal een bloedprop. Door de afsluiting van het bloedvat stroomt er minder bloed naar het deel van de long achter de embolie. Dit deel kan dan geen zuurstof opnemen uit de ingeademde lucht. Het gevolg? Verschillende klachten variërend van benauwdheid, pijn bij het ademhalen, tot het ophoesten van slijm en hartkloppingen. Het komt ook voor dat er aanvankelijk geen klachten optreden. De ernst van een longembolie hangt af van de grootte en locatie. Een grote prop in het midden van een long kan levensbedreigend zijn. Artsen stellen de diagnose longembolie ongeveer 12.500 keer per jaar. Behandeling van een longembolie is in het ziekenhuis met bloedverdunners. Soms is een operatie nodig. Wilt u uw kans op een longembolie verkleinen? Volg dan de volgende adviezen: genoeg bewegen, niet roken, een gezond gewicht en voldoende water drinken. Thema • Longziekten 3 Pulmonale arteriële hypertensie Pulmonale arteriële hypertensie (PAH) is een chronische longziekte waarbij de bloedvaten in de longen vernauwd zijn. De druk in die vaten stijgt hierdoor en dat maakt het voor het hart zwaarder om bloed rond te pompen. Zware vermoeidheid en moeite met ademhalen zijn vaak de eerste symptomen. Hoe verder de ziekte vordert, hoe opvallender de klachten. In een ver stadium van de ziekte zijn de klachten zo ernstig, dat dagelijkse zaken als aankleden of douchen al te inspannend zijn. PAH is zeldzaam; in Nederland hebben zo’n 800 mensen het. De behandeling van PAH hangt af van de oorzaak van vernauwing. Ligt de oorzaak bijvoorbeeld in de werking van het hart, dan zal de behandeling vooral daarop gericht zijn. 4 Sarcoïdose Sarcoïdose is een auto­immuunziekte: de eigen afweercellen veroorzaken schade aan organen of weefsels. Deze afweercellen hopen zich op in het lichaam. Meestal in de longen maar soms ook in de huid, ogen of lymfeklieren. Hierdoor ontstaan er klachten: in de longen zijn dit klachten als benauwdheid en hoesten. Er zijn in Nederland tussen de 5.000 en 8.000 mensen met sarcoïdose. Het is niet mogelijk om sarcoïdose met medicijnen te genezen. Er zijn wel medicijnen die de verschijnselen van sarcoïdose kunnen verminderen. Bij zeven op de tien patiënten gaat de ziekte binnen twee jaar vanzelf weer over. Bij de anderen is de schade helaas blijvend, dan is de ziekte chronisch. 23
Page 28
Op bezoek • In de apotheek In gesprek met... Jawad Karimi is apotheker bij Service Apotheek Den Heijer in Den Haag. Voor het goed innemen van inhalatiemedicijnen is het van belang dat mensen op de juiste manier gebruik maken van hun inhalatoren. Daarom geeft hij een nascholing aan de thuiszorgverpleegkundigen van thuiszorgorganisatie Cardia. Mensen met astma en/of COPD gebruiken dagelijks één of meer inhalatoren. Het is belangrijk dat zij deze goed gebruiken, zodat ze hun medicijnen op de juiste manier inhaleren. Dat dit voor veel mensen niet makkelijk is, merk ik dagelijks in de apotheek! Patiënten gebruiken de medicijnen, maar houden toch last van benauwdheid en komen dan zwaardere medicijnen halen. Vaak zijn extra (zware) medicijnen niet nodig en helpt het als ik het inhaleren nog een keer met iemand oefen. Onderzoek heeft aangetoond dat je voor een foutloos gebruik van zo’n apparaat wel vijf instructies nodig hebt! Ook kan ik iemand aanmelden voor het digitale zorgprogramma van de Service Apotheek: SARA. Via dat programma krijgen mijn patiënten extra ondersteuning en bekijken ze thuis instructiefilmpjes van het medicijn dat ze gebruiken wanneer het hen uitkomt. Er zijn veel verschillende inhalatieapparaten op de markt, die allemaal weer anders werken. Bij het ene apparaat moet je bijvoorbeeld hard inademen en bij het andere juist 24 weer niet. Voor de simpele apparaten zijn twee acties nodig, maar voor de ingewikkelde apparaten zijn dit er soms wel elf! Soms gebruiken mensen ook nog voor elk medicijn een andere inhalator. “Samen bieden we de optimale begeleiding bij inhalatiemedicijnen.” Op die manier kan het behoorlijk ingewikkeld worden om de inhalatiemedicijnen op de juiste manier binnen te krijgen. Mensen die dagelijks bij ouderen over de vloer komen, kunnen de problemen bij het gebruik vroegtijdig signaleren. Daarom ben ik dit jaar gestart met een nascholing voor de thuiszorgverpleegkundigen van Cardia. Zij kunnen de problemen bij het inademen van de medicijnen dan meteen verhelpen, of de apotheek inschakelen als er extra ondersteuning nodig mocht zijn. Esmiralda is één van de thuiszorgverpleegkundigen die de nascholing volgt. Bij een onjuiste inname van inhalatiemedicijnen werkt de behandeling niet en kunnen er gezondheidsklachten optreden. Daarnaast kost dat ook nog eens geld. En dat is zonde. Ik ben daarom heel blij dat we op op deze manier nauw kunnen samenwerken. Op bezoek • In de apotheek Esmiralda Talea werkt als wijkverpleegkundige bij thuiszorgorganisatie Cardia. Ze is erg blij met het initiatief van Jawad Karimi om haar en haar collega’s bij te scholen op het gebied van inhalatiemiddelen. Jawad Karimi, apotheker en Esmiralda Talea, wijkverpleegkundige. Als wijkverpleegkundige ondersteun ik vooral thuiswonende ouderen. Vaak help ik cliënten bij het gebruik van hun inhalator. Zo’n inhalator vraagt vaak veel acties en elk apparaatje werkt weer anders. Veel patiënten hebben hier hulp bij nodig. Ik plaats dan bijvoorbeeld de medicatie erin. Soms sluit ik de voorzetkamer aan en houd deze vast tijdens het inademen. Ook geef ik instructies over hoe iemand moet ademen. Bij het ene apparaat moet je bijvoorbeeld vijf keer in- en uitademen, bij de ander maar één keer. Ook het schoonmaken van de voorzetkamer is iets wat ik regelmatig doe. We zien veel verschillende apparaten: van heel simpel tot ingewikkeld. Omdat er zoveel inhalatoren zijn, weten we niet altijd precies hoe ze allemaal werken of waar de knelpunten zitten. In de klinische les van Jawad Karimi leren we waarop we moeten letten. Als we die instructie mee kunnen nemen in onze praktijk wordt de zorg veel beter. Zo heb ik net geleerd dat er een specifieke inhalator is die na vijf maanden vervangen moet worden, omdat er anders schimmelvorming kan optreden die ook schimmel in de mond veroorzaakt. Dat willen we natuurlijk helpen voorkomen. “Weten welke vragen we moeten stellen als iemand kortademig blijft.” Ook weten we nu welke vragen we moeten stellen wanneer iemand kortademig blijft of andere klachten 25 ervaart, zodat we dit kunnen doorgeven aan de huisarts en de apotheker. Zo voorkomen we problemen. Uiteindelijk wordt de zorg daardoor beter en scheelt het ons ook nog eens tijd!
Page 30
OPTIMAAL VITAAL, HET HELE JAAR DOOR! Voel je je het hele jaar door optimaal vitaal met Just2BFit Verhoog je weerstand en energieniveau met Just2BFit. Zoals met Just2BFit Complete: een complete aanvulling multi-vitaminen die het lichaam dagelijks nodig heeft. Of probeer Just2BFit Active dat de energiestofwisseling bevordert, vermoeidheid vermindert, het hart ondersteunt en jouw energieniveau verhoogt. Just2BFit is een Zwitsers bedrijf gespecialiseerd in hoogwaardige natuurlijke voedingssupplement. KIJK VOOR MEER INFORMATIE OP JUST2BFIT.NL 26 Puzzel • Win! Win! Een overnachting in Museumpark Archeon voor 4 personen! (2x) • ADVIES • BACTERIE • BANDAGE • BIJSLUITER • CREME • DOORGEEFLUIK • DOSERING • ELIXER • HOOFDPIJN • HUISAPOTHEEK • INSTRUCTIE • KALK • LANOLINE • LAXEERPILLEN • LEVERTRAAN • PASTA De overgebleven letters vormen de oplossing. G H T M P E D O O R G E E F L U I K S N U B E C R E M E D G E G A D N A B T I I IJ • PLEISTER • PREPARAAT • RECEPT • RISICO'S • SLAAPTABLET • SPALK • STAALPILLEN • TEKENTANG • UV-FILTER • VERSTOPPING • VIRUSREMMER • VOORLICHTING • WONDBALSEM I L I E C S N C IJ X S E I V D A T S S T N B E P I P L E I S T E R F A H A L C L P A P A T E K E N T A N G L C P U U T L P T S R E T L I F V U E P I O I R K O S O P L A N O L I N E S I L T T T T A C I I A B A C T E R I E L R H E S P I L X N A A R T R E V E L L O E R N S L E K M E S L A B D N O W E O E J Alle woorden zijn kriskras verborgen in het diagram. Sommige woorden overlappen elkaar met één of meer letters. Alle woorden weggestreept? Dan vormen de overgebleven letters (in de leesrichting) de eindoplossing. Die oplossing kunt u vanaf woensdag 1 april t/m dinsdag 30 juni 2020 doorbellen via 0909 – 501 01 99 (€ 1,30 ct. per gesprek). De meeropbrengst is bestemd voor Alzheimer a I E R R E M M E R S U R I V E N V K R N IJ P D F O O H D O S E R I N G © DENKSPORT PUZZELBLADEN Middeleeuwse vakantie Uitgebreid arrangement voor 4 personen t.w.v. € 433,90 Zwerf door de prehistorie. Kom héél dichtbij de Romeinen. Ontdek Archeologiehuis Zuid­Holland en duik in de middeleeuwen. Stap midden in de geschiedenis en ontdek hoe het vroeger was. Hebben we niet allemaal wel eens gedroomd van een tijdmachine? Dat je alleen maar een paar knoppen hoeft te draaien om de 21e eeuw achter je te laten? Weg van alle hectiek en het jachtige moderne bestaan en je even helemaal onderdompelen in de geschiedenis? In Museumpark Archeon kan dat! Je brengt er een onvergetelijke vakantie door in het middeleeuwse stadje Gravendam en leeft er zoals onze voorouders leefden. Vergeet vandaag en kom mee naar vroeger! 27 2 t.w.v. € 433,90
Page 32
Apothekerspost • Als u het ons vraagt Als u het ons vraagt In deze rubriek leest u het antwoord op een selectie van aan ons gestelde vragen. Meer weten? Of een persoonlijk advies? De apothekers en apothekersassistenten van uw Service Apotheek beantwoorden uw vragen graag aan de balie. Wist u dat u ook een afspraak kunt maken voor een rustig gesprek in de spreekkamer? Ik heb last van hooikoorts en ben zwanger. Welke medicijnen mag ik gebruiken? Olga van Vemde | apotheker Apotheek Epe in Epe De anti­allergiemedicijnen (antihistaminica, bijvoorbeeld cetirizine en loratidine) die wij normaal gesproken adviseren in geval van hooikoorts, raden wij in geval van zwangerschap of borstvoeding niet aan. Tenzij ze op advies van een arts worden voorgeschreven. Cromoglicinezuur neusspray kunt u wel gebruiken, maar dat is minder effectief. Misschien voor u voldoende, zo niet dat adviseren wij u om contact op te nemen met uw huisarts. Op recept zijn andere, effectievere neussprays verkrijgbaar die zwangere vrouwen wel mogen gebruiken. Bent u zwanger en gaat u medicijnen gebruiken? Overleg eerst even met uw Service Apotheek! Mariëlla de Rooij-Duran | apotheker Apotheek Pendrecht in Rotterdam Jeroen Mentink | apotheker Apotheek Borrendamme in Zierikzee 28 Apothekerspost • Als u het ons vraagt Mijn zoon gebruikt medicijnen voor zijn astma. Heeft dit eff ect op zijn groei? Het is inderdaad zo dat medicijnen die de ontsteking in de longen remmen en de luchtwegen beschermen(inhalatiecorticosteroïden) effect kunnen hebben op de groei van een kind. Daarnaast kan de de ziekte zelf de lengtegroei beïnvloeden. Uit onderzoek blijkt dat in de eerste fase na de start met inhalatiecorticosteroïden de groeisnelheid tijdelijk afneemt maar uiteindelijk toch weer bijtrekt. Een negatief effect op de eindlengte lijkt er bij de onderzochte kinderen uiteindelijk niet te zijn. Een vriendin raadde mij melatonine aan om goed te slapen. Is dat een goed advies? Dat ligt eraan waarvoor u het wilt gebruiken. Ons lichaam maakt ook zelf melatonine aan. Dit hormoon reguleert onze biologische klok zodat we slaperig worden als het donker wordt. Hoe het precies werkt? Dat weten we niet! Wel weten we dat kortdurend gebruik van melatonine bij een jetlag inderdaad werkt. En dat bij andere slaapproblemen melatonine niet zo onschuldig is als men vaak denkt. Bij verkeerd gebruik kan melatonine juist leiden tot slaapproblemen, vermoeidheid en hoofdpijn. Heeft u last van slaapproblemen? Wellicht heeft u wat aan onze algemene informatie en tips. En anders is ons advies deze klacht te bespreken met uw huisarts en niet zelf melatonine te gaan testen. Slaapklachten? Wist u dit? Slaapkl • De slaapbehoefte van volwassenen varieert van zes tot tien uur. • Ook de tijd om in slaap te vallen varieert sterk. • Het is normaal om diverse keren per nacht kortdurend wakker te zijn. • Ouderen slapen korter en lichter. Onze tips • Zorg voor regelmatige tijden van naar bed gaan en opstaan, een prettige slaapkamer en voldoende lichaamsbeweging overdag. • Vermijd dutjes overdag. • Beperk het gebruik van koffie, alcohol of een zware maaltijd kort voor het slapen. • Vermijd kijken op beeldschermen voor het slapen gaan. • Bouw de dag af: veel actie (autorijden, vergaderen, ingewikkeld werk, intensief sporten) vlak voor het slapen gaan houdt u actief, waardoor u moeilijk inslaapt. Hoe kan ik mijn medicijnen het best bewaren? Controleer op het etiket of u uw medicijnen op kamertemperatuur of in de koelkast moet bewaren. Als er geen bewaaradvies op het etiket staat, is het bewaren bij kamertemperatuur. Dit is onder de 25°C. Bewaar uw medicijnen in de originele verpakking, op een droge plek, buiten bereik van kinderen. In de badkamer, op de vensterbank of in de buurt van een verwarming zijn geen goede plekken. Moet u uw medicijnen in de koelkast bewaren? Plaats ze dan in het midden van de koelkast. Bewaar ze niet in de deur van de koelkast, daar is het minder koud. En ook niet tegen de achterwand van de koelkast, dan kunnen ze nat worden van de condens of bevriezen. 29
Page 34
Thema • Inhalatietips Beter inhaleren: meer lucht! S Bijna één miljoen mensen in Nederland met een chronische longaandoening gebruikt inhalatiemedicijnen. Wist u dat ongeveer zeven op de tien mensen niet goed inhaleren? Daarom is begeleiding door uw apotheek erg belangrijk. In de apotheek geven we uitleg en oefenen we samen het gebruik van de medicijnen met de inhalator. Online bieden we begeleiding door ons programma SARA. Meer weten? Vraag ernaar in uw Service Apotheek! Vier veel gemaakte fouten: 1 Niet goed voorbereiden van de inhalatie De voorbereiding van de inhalatie verschilt per soort inhalator. Dit kan bijvoorbeeld zijn: ­ De beschermkap openen of verwijderen ­ Wel of juist niet schudden van de inhalator ­ De inhalator in de juiste positie houden Gaat dit niet helemaal goed, dan heeft dat gevolgen voor de inhalatie zelf. Tip: Moeite met de inhalatie­uitleg? Geef dit aan in de apotheek. Schrijft u zich ook in voor SARA? Dan kijkt u op uw startpagina een inhalatie­instructivideo op uw gemak terug, waar en wanneer het u uitkomt. 3 30 Een verkeerde houding De juiste houding is belangrijk zodat de medicijndeeltjes beter uw longen bereiken. Zit u voorovergebogen? Dan slaat het medicijn (deels) neer in uw keel en is de kans op bijwerkingen groter. Tip: De medicijndeeltjes bereiken uw longen beter als u rechtop zit of staat met uw hoofd een beetje schuin omhoog bij het inhaleren. Spoel ook na gebruik van uw inhalator goed uw mond, zodat er niets van het medicijn achter blijft. 4 2 Niet of onvolledig uitademen vóór het inhaleren Onze longen zitten vol met lucht. Door eerst goed uit te ademen kan het inhalatiemedicijn dieper in de longen terechtkomen. Het medicijn werkt hierdoor beter. Tip: Zorg dat u uw ziekte goed begrijpt. Bijvoorbeeld hoe uw longen werken en wat er fout gaat door uw aandoening. Schrijft u zich in voor SARA? Dan vindt u deze informatie online op uw startpagina. Niet lang genoeg uw adem vasthouden na inhalatie Na de inhalatie moet u de adem minimaal tien seconden vasthouden. Dit brengt de medicijndeeltjes beter op de juiste plek in de longen. Tip: Vindt u het lastig om lang en diep uw adem vast te houden? Oefen een paar keer voordat u het medicijn inhaleert. S A M R A T A B U D W P H C U L N P E I A J O Colofon De puzzelopbrengst van 2019 Een cheque ter waarde van € 22.000,-. Op 5 februari ontvingen Ineke en Kees Veldboer namens Stichting Ambulance Wens van Service Apotheek de cheque met de Leef!puzzelopbrengst. Aan dit nummer werkten mee Hein Vergeer, Karen Oude Luttikhuis, Hans in ’t Veen, Olga van Vemde, Mariëlla De Rooij­Duran, Jeroen Mentink, Jawad Karimi, Esmiralda Talea, Stichting Ambulance Wens, Apotheekteam van Service Apotheek tot Hulp der Menschheid, Meneer Gijsman, Mevrouw OudenampsenWijnen, Lolita Havinga, Karen Höhner, Bianca ten Velde, Emma Vogels, Marleen Jansen, Nanne Oomkens, Anita Kranenbarg, Josien Profijt, Maaike Star en Volle Maan. Fotografie Eelkje Colmjon, Ektor Tsolodimos, Shutterstock. Ontwerp en vormgeving Mosadex Communicatie, Kampert­Nauta. De meeropbrengst van de puzzels in Leef!­magazine van 2019 gaat naar Stichting Ambulance Wens Nederland. Deze stichting zet zich in om laatste wensen van terminale patiënten te vervullen die zonder hulp niet meer de deur uit kunnen. Het doel is om deze mensen in de laatste fase van hun leven nog één keer te laten genieten. Directeur Kees Veldboer vertelt waarom dit zo belangrijk is: “Je ziet dat de mensen na het vervullen van zo'n laatste wens tot rust komen en in alle rust kunnen overlijden. Ook hebben familie of vrienden een mooie laatste herinnering aan hun dierbare, omdat ze hem of haar nog één keer echt hebben zien genieten.” Voor het vervullen van wensen is wel één en ander nodig. Zoals medisch getrainde vrijwilligers. Er staan 270 vrijwilligers klaar voor het mogelijk maken van laatste wensen. Zij verzorgen op zo’n speciale dag de hoofdpersoon. Dit betekent soms ook de medische hulp verzorgen, bijvoorbeeld voor mensen die op een IC aan de beademing liggen. Hoeveel wensen de stichting in vervulling laat gaan? Maar liefst 2.000 wensen per jaar! Kees Veldboer geeft aan waar hij het geld aan zal besteden: “Voor alle wensen maken we kosten. Denk aan de bouw van de aangepaste ambulances die noodzakelijk zijn. En we verzorgen natuurlijk eten en drinken voor de patiënt en vrijwilligers en soms ook entreegelden of andere kosten. Gemiddeld kost het €350,­ om een wens in vervulling te laten gaan. Het komt ook voor dat wij een meerdaagse wens vervullen.” Kees Veldboer vertelt trots: “We hebben bijvoorbeeld iemand geholpen die de paus in Rome een hand wilde geven en dat is gelukt. Van uw donatie kunnen we veel mensen en hun familie een bijzondere dag bezorgen. Wij zijn de lezers van Leef!­magazine erg dankbaar!” Informatie In Nederland zijn ruim 475 Service Apotheken. Voor adressen en meer informatie kunt u terecht bij: Nederlandse Service Apotheek Beheer B.V., postbus 151, 5201 AD ’s­Hertogenbosch. T 088 276 84 84. E leef@serviceapotheek.nl. www.serviceapotheek.nl. Leef! is een gratis magazine van Service Apotheek en verschijnt vier keer per jaar. Verschijningsdata: 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober. Oplage: 1.491.756. Uitgever Nederlandse Service Apotheek Beheer B.V. Redactie­/postadres: Leef!, postbus 151, 5201 AD ’s­Hertogenbosch. Aan de inhoud van Leef! wordt de grootst mogelijke zorg besteed. Aan de artikelen kunnen geen rechten worden ontleend. Advertenties en hun inhoud komen volledig ter verantwoording van de betreffende organisatie c.q. juridische entiteit. Niets uit deze uitgave mag, op welke wijze dan ook, worden verveelvoudigd zonder voorafgaande toestemming van de uitgever en andere auteursrechthebbenden. 31
Page 36
Leestips • Winacties Leestips Bloembad van zee Isabel Allende Aan het eind van de gruwelijke Spaanse Burgeroorlog worden de jonge arts Víctor Dalmau en pianiste Roser Bruguera gedwongen om Barcelona te verlaten en te vluchten naar Frankrijk. Met nog tweeduizend andere Spaanse vluchtelingen gaan ze aan boord van de Winnipeg, een schip dat is gecharterd door de Chileense dichter en consul Pablo Neruda, op weg naar Chili. Tot hun grote verrassing worden ze ontvangen als helden in hun nieuwe thuisland – dat ‘langgerekte bloemblad van zee’, in de woorden van Neruda. Ze bouwen er een nieuw leven op en worden volwaardige Chilenen. Maar in 1973 breekt een dictatuur uit en weer moeten Víctor en Roser huis en haard verlaten. ISBN 978-904-884-829-4 Leef! geeft in samenwerking met uitgeverij Carrera Culinair 10 exemplaren weg t.w.v. €31,99. De bijbel van de Japanse keuken Tosao van Coevorden De Japanse keuken staat bekend om het gebruik van bijzondere en verse ingrediënten. In de meeste toko's vind je tegenwoordig een Japanse afdeling en ook de beter gesorteerde supermarkt heeft het één en ander staan. De Japanse keuken is over het algemeen licht en gezond en is minder moeilijk dan vaak wordt gedacht. Ruim 126 miljoen Japanners koken immers wanneer ze uit hun werk komen ook de gerechten die in dit boek staan. ISBN 978-902-845-009-7 Leef! geeft in samenwerking met uitgeverij Wereldbibliotheek 10 exemplaren weg t.w.v. € 22,99. • Een nieuw deel in de uiterst succesvolle landenbijbelserie. • Auteur Tosao is eigenaar en chef­kok van De Japanner in Amsterdam. • Er gingen al meer dan 150.000 bijbels over de toonbank. 32 Leestips • Winacties Tietel - Mijn strijd tegen borstkanker Shirley Graaf-Zuidgeest In mei 2017 kreeg ik op 31­jarige leeftijd de diagnose borstkanker. Als moeder van twee jonge kids, echtgenote en onderneemster vocht ik zo positief mogelijk tegen deze sluipmoordenaar. Het werd een heftige tocht met zestien chemokuren, een kaal hoofd, een dalend libido, een fobie voor infuusprikken en een onzeker toekomstbeeld. ISBN 978-90-8759-871-6 Leef! geeft in samenwerking met uitgeverij U2Pi Bv 10 exemplaren weg t.w.v. €20,-. Santa Montefi ore - Naar de overkant Jorien de Vries Een echte Montefiore: een meeslepend verhaal over familie, liefde en levensbepalende keuzes. Marigold woont met haar man Dennis en hun jongvolwassen dochter Suze in een klein dorpje op het Engelse platteland, waar iedereen elkaar kent. Haar negentigjarige moeder wordt te oud om alleen te wonen, zij trekt bij Marigold in. Haar dochter Daisy komt na zes jaar met een gebroken hart terug uit Milaan. Dat alles zorgt ervoor dat de drukte Marigold een beetje boven het hoofd groeit. Of is haar toenemende verstrooidheid aan iets anders te wijten? Leef! geeft in samenwerking met uitgeverij F&L 10 exemplaren weg t.w.v € 23,96. Gardeners’ World ISBN 978-902-258-374-6 Leef! geeft in samenwerking met uitgeverij Boekerij 10 exemplaren weg t.w.v. € 20,99. Gardeners’ World is hét magazine voor tuinliefhebbers. Gardeners’ World vertelt je bijvoorbeeld wat je per seizoen moet doen in je tuin, welke planten er de komende tijd in bloei gaan en op welk moment je het beste kunt planten. Naast inspiratie voor in je tuin krijg je ook tips en tricks van Monty Don, de bekende tuinier van het gelijknamige BBC­televisieprogramma. Shirley Graaf-Zuidgeest Tietel Mijn strijd tegen borstkanker Doe mee! Wilt u kans maken op één van deze titels? Schrijf dan vóór woensdag 1 juli 2020 naar Leef!, postbus 151, 5201 AD ’s-Hertogenbosch, of stuur een e-mail naar leef@serviceapotheek.nl. Vermeld hierbij enkel de betreffende titel in de onderwerpsregel. Vermeld ook uw adresgegevens. De winnaars krijgen na de sluitingsdatum persoonlijk bericht. 33 win actie
Page 38
Service Apotheek • Bloemetje Bloemetje Het bloemetje gaat deze keer naar Service Apotheek tot Hulp der Menschheid in Leiden. Meneer Gijsman uit Leiden biedt het bloemetje aan. Waarom biedt u Service Apotheek tot Hulp der Menschheid een bloemetje aan? Mijn dochter wees mij op deze leuke actie. En wij vinden deze apotheek top! Omdat de medewerkers van de apotheek niets te veel is. Mijn dochter en ik gebruiken nogal wat medicijnen en we hebben wel eens wat vragen. Ze luisteren altijd naar ons en kijken naar onze situatie, zowel de apotheker als de medewerkers. Inmiddels zijn mijn kinderen verhuisd en wonen ze iets verder weg van deze apotheek, ze blijven toch allemaal liever klant van deze apotheek! Dat zegt toch eigenlijk alles? Wat waardeert u in het bijzonder aan deze apotheek? De vriendelijkheid van de medewerkers en de apotheker zelf. Ze staan voor je klaar en denken mee aan een oplossing, bijvoorbeeld als medicijnen niet leverbaar of niet meer beschikbaar zijn. Dat is fijn. Meneer Gijsman biedt het bloemetje aan. Reactie van het apothekersteam Wat een leuke verrassing! Het is ontzettend fijn om op deze manier te ervaren dat patiënten ons waarderen. En een mooie bevestiging, we vinden het belangrijk om goede service te bieden en onze klanten te kennen. “Ze luisteren altijd naar ons en kijken naar onze situatie.” Probiotica voor de hele familie Probactiol® e helpt de darmfunctie (braambesextract) te ondersteunen en de weerstand (vitamine D) op te bouwen. www.probactiol.nlrww probactioln ww 34 ww b Dat slikt u toch niet? • Mijn medicatiegesprek Medicatierol: een handig hulpmiddel! Ik slik behoorlijk wat medicijnen. Dat begon toen ik jaren geleden twee nieuwe heupen kreeg. Met het ouder worden kreeg ik steeds meer kwaaltjes zoals een hoge bloedruk en suikerziekte. Daar slik ik nu medicijnen voor. En ik eet zo min mogelijk suikers! Laatst kwam mijn apotheker op bezoek. Ik kreeg mijn medicijnen al in een medicatierol, op een bloedverdunner na, die niet in de rol kon omdat het aantal tabletten wat ik per dag moest slikken verschilt. Ze stelde voor om een ander soort bloedverdunner te nemen, die wel in de medicatierol kan. Dat vond ik een goed idee! Ik merk dat ik af en toe wat vergeetachtig ben. Stel je voor dat ik net dat ene medicijn vergeet! Dit is een handig hulpmiddel om dat te voorkomen. Straks om vijf uur neem ik mijn medicijnen weer in. Die brengt de apotheek aan huis. Dat is wel zo makkelijk! Op dit moment zit ik in een onzekere periode. Ik heb anuskanker en daar word ik nu voor bestraald. Dat is een nare ervaring. Het is even afwachten of de behandeling aanslaat. Het is niet anders. Ik hoop er maar het beste van. Mevrouw Oudenampsen-Wijnen, 83 jaar • Hoge bloeddruk • Diabetes type 1 (suikerziekte) • Vergeetachtig • Gebruikt negen medicijnen Resultaat van mijn medicatiegesprek: • Nieuwe bloedverdunner 35 Ik woon zelfstandig, al heb ik wel wat hulp in het huishouden en ook iemand die de kanten­klaar­maaltijden thuisbezorgt. Mijn zoon en schoondochter staan altijd voor me klaar. Het is heel fijn dat ik op hen kan rekenen.

Leef! 103


Page 2
- Advertorial - “ Maak incontinentie bespreekbaar met uw apotheker” Anne-Marie Nijpels | apotheker Service Apotheek Nijpels Apotheker Anne-Marie Nijpels moedigt het bespreken van urineverlies in de apotheek aan. “Met alle kennis, producten en een discrete spreekkamer in huis zijn we er op ingericht om onze klanten goed te adviseren. Urineverlies is een veelvoorkomend probleem, maar met de juiste producten hoeft dit geen belemmering te zijn voor het dagelijks leven. Schaamte speelt vaak een rol. Onterecht, want veel mensen hebben last van incontinentie. Soms heeft het te maken met de medicijnen die iemand slikt, een operatie, een bevalling, of het komt door ouderdom. Wat de oorzaak ook is, vervelend is het wel. We zien veel mensen die het proberen te verhelpen met maandverband, maar dat product is er niet voor bedoeld en werkt dus ook niet naar behoren. Mensen blijven dan thuis zitten, terwijl dat niet hoeft! Ons advies? Maak incontinentie bespreekbaar met uw apotheker. Het is fijn om dit met iemand te bespreken die u kent én die op de hoogte is van uw (medische) achtergrond. Wij adviseren u graag over het juiste product, in onze spreekkamer of telefonisch. Hoe actief en mobiel bent u? Hoe vaak verliest u urine en hoeveel is dit? Allemaal zaken die meespelen bij de keuze van het juiste product. Daarom werken we graag met Attends, ze bieden goede kwaliteit en voor iedere situatie een oplossing. Van inleggers tot broekjes. Vaak krijgt u de producten vergoed van uw zorgverzekeraar. Ook dat zoeken we voor u uit. En we bezorgen ze gewoon bij u thuis als u dat wenst.” Attends: wegnemen van zorgen Ongewenste geurtjes, lekkage, een aangetaste huid en een verband dat zichtbaar is. Dat zijn vaak de zorgen die iemand heeft bij het gebruik van continentiematerialen. Productmanager Joris Logtens ligt toe hoe deze uitgangspunten vorm krijgen in het Attends-assortiment. “Onze producten bevatten absorberende korrels die zijn bewerkt met groene thee om geurtjes op een natuurlijke wijze te neutraliseren. En we gebruiken twee typen materialen die zorgen voor het opnemen en vasthouden van vocht. Wat ik graag benoem? De curly fibers! Dit zijn unieke spiraalvormige vezels die zorgen voor een VAN HEEK MEDICAL 2 Onderdeel van Mosadex Groep lage pH-waarde. Hierdoor tast de urine uw huid minder snel aan. Voor comfort maken we de producten zo dun mogelijk. En maakt u zich geen zorgen om de zichtbaarheid. De vorm van onze producten is aflopend zodat contouren niet zichtbaar zijn in een strakke broek!’’ Joris Logtens | Productmanager continentiezorg Van Heek Medical | Attends Macroweg 10 | 5804 CL Venray T +31 88 220 88 22 | F +31 88 220 88 88 | E info@vanheek.com | www.vanheek.com Voorwoord • Annelies van Hee-Rijksen Geestelijke problemen? Schaam u niet! Uw lichamelijke gezondheid is van belang, maar het is net zo belangrijk dat u zich geestelijk goed en fit voelt. In de apotheek halen mensen medicijnen op voor een scala aan geestelijke klachten. Dat loopt uiteen van slaapproblemen en piekeren tot schizofrenie of depressie. U staat er niet alleen voor Er is veel schaamte. Ik merk soms dat mensen deze medicijnen vlug en onopvallend ophalen. Dat is nergens voor nodig! Als ik ongemak opmerk, gaan we indien gewenst even samen in een aparte spreekkamer zitten. Zo leren we elkaar ook beter kennen en bouwen we aan vertrouwen, wat extra belangrijk is als je niet goed in je vel zit. “Ook bij vragen over geestelijke problemen en medicijngebruik gaan we graag met u in gesprek!” Annelies van Hee-Rijksen, apotheker bij Service Apotheek Sumatra Therapietrouw en op de juiste manier innemen zijn ook bij medicijnen voor geestelijke aandoeningen belangrijke aandachtspunten. Daarom houden we in ons apotheeksysteem goed bij of de medicijnen op tijd opgehaald of bezorgd worden. Bovendien kijken we of iemand niet te veel medicijnen gebruikt. Signaleren we problemen? Dan bespreken we dat altijd met onze klant en met de voorschrijver, als we daarvoor toestemming hebben. Veel mensen vinden het prettig dat we het medicijngebruik op deze manier in de gaten houden. Ontspanning zoeken Een mentaal probleem kan iedereen overkomen. Zo was ik zelf enige tijd geleden totaal overwerkt. Ik heb toen een aantal weken ziek thuis gezeten. Hoe het nu gaat? Ik heb hulp gehad en met diverse mensen gesproken. Sindsdien probeer ik mijn grenzen beter te bewaken. Ik zeg vaker nee en pak thuis vaker een boek om te ontspannen. Hoe goed bewaakt u uw grenzen? Annelies van Hee-Rijksen 3
Page 6
“Het is belangrijk te leren denken in mogelijkheden in plaats van in beperkingen” Interview • Bibian Mentel Mensen met een beperking meer zelfvertrouwen geven vind ik mooi! Olympisch kampioen snowboarden Bibian Mentel werd tijdens haar snowboardcarrière zeven keer wereldkampioen en drie keer paralympisch kampioen. Ook leeft ze al twintig jaar met kanker. Nog niet zo lang geleden was ze te zien bij Dancing With The Stars. Hoe lukt het haar om, ondanks haar ziekte, steeds de draad weer op te pakken en positief te blijven? Ze weet het zelf niet eens meer precies, maar minimaal elf keer is de kanker nu teruggekomen. Het begon allemaal in het jaar 2000. Ze snowboardde toen al bij de wereldtop en was klaar om mee te doen aan de Olympische Spelen. Ze dacht last te hebben van een enkelblessure, maar al snel bleek dat er in haar rechterbeen een agressieve tumor zat. Bibian: “Ik werd geopereerd, maar niet veel later bleken er kankercellen in mijn botvlies te zitten. Ik moest kiezen: of opereren met kans op uitzaaiingen of mijn onderbeen laten amputeren. Dat was een ontzettend moeilijke beslissing. Ik koos voor een amputatie.” De draad weer oppakken Na de amputatie leert ze snowboarden met een prothese. “Vier maanden na de operatie reed ik alweer door de sneeuw en kort daarna werd ik kampioen bij de gezonde, niet gehandicapte sporters.” Zelfs toen de kanker steeds terug kwam en ze regelmatig werd geopereerd of bestraald, bleef ze op hoog niveau snowboarden. Opstandig “Na de operatie dachten veel mensen dat ik niets meer kon. Daar werd ik opstandig van. Ik dacht: ‘Dat gaan jullie niet voor mij bepalen!’ Ik ga het eerst uitproberen. En dat heb ik gedaan. In al die jaren ben ik niets, maar dan ook niets tegengekomen wat ik niet kon vanwege het missen van mijn been. Op zoek naar balans Het snowboarden en de wedstrijden gaven me elke keer de kracht om na een behandeling of operatie weer door te gaan. Dat heeft me op de been gehouden. Natuurlijk was dat niet altijd makkelijk; het trainen na een operatie is zwaarder dan ervoor en doet veel pijn. Naast het trainen zorgde ik voor veel rust om te herstellen. Dat was de afgelopen tijd tijdens Dancing With The Stars niet anders. Drie 7
Page 8
Interview • Bibian Mentel weken voor de liveshow ben ik nog geopereerd. Ze hadden een tumor uit mijn nekwervel gehaald en mijn nek vastgezet. Toch besloot ik er volledig voor te gaan. Twijfels Ik heb ook vaak genoeg getwijfeld. Zoals in 2018, tijdens de laatste Olympische Winterspelen in Pyeongchang. Bij een operatie was een deel van mijn nek vastgezet en een andere wervel deels vervangen. Normaal gesproken staan er vier tot zes maanden voor herstel, maar ik stond acht weken later alweer aan de start. Mijn gevoel: meedoen is belangrijker dan winnen. Maar ik had voorafgaand aan de operatie veel getraind en inmiddels zoveel ervaring met snowboarden dat ik heel goed wist wat ik kon. Het resultaat? Het lukt me om twee gouden medailles te winnen. Echt fantastisch!” Mentelity Foundation Bibian richt in 2002 de Mentelity Foundation op, een stichting die kinderen en jongvolwassenen met een beperking “ In al die jaren ben ik niets tegengekomen wat ik niet kon vanwege het missen van mijn been.” ondersteunt bij het sporten. “Het is belangrijk dat kinderen met een beperking leren denken in mogelijkheden in plaats van in beperkingen. Zo leerde ik een meisje kennen van 24 met een onderbeenamputatie, tegen wie iedereen altijd riep wat ze allemaal niet kon. Tijdens het trainen zei ze in eerste instantie bij elke oefening dat ze dat niet kon. Toen ik het voordeed en ze het probeerde, deed ze alle oefeningen mee! Twee weken later vertelde ze dat ze zelf had geprobeerd om iets uit een hoog kastje te pakken. Voorheen vroeg ze hiervoor altijd hulp. Ze was met haar prothese op een kruk gaan staan en zo was het haar zelf gelukt. Dat ik haar op weg heb kunnen helpen om meer zelfvertrouwen te krijgen vind ik zo mooi! Geen topsport meer In 2018 ben ik gestopt met topsport. Of ik het nu minder druk heb? Zeker niet. Als je aan topsport doet, is alles heel gestructureerd. Je weet precies wanneer je traint, eet en slaapt. Nu zijn de zaken in mijn leven minder geregeld en dat is ook leuk! Ik geef veel lezingen en speeches en werk veel voor de Mentelity-stichting. Pluk de dag Door de laatste operatie in het najaar van 2019 heb ik nu een incomplete dwarslaesie. Mijn rechterbeen kan ik helemaal niet gebruiken, de linker een beetje. Ik hoop dat er meer beweging in mijn benen komt, maar dat is niet zeker. Wat de toekomst verder brengt? Ik leef al twintig jaar met kanker en de laatste tijd steekt de ziekte sneller en vaker de kop op. Ik vind het lastig om ver vooruit te kijken. Voorlopig neem ik elke dag zoals die komt.” Noot: Vlak na dit interview werd er bij Bibian opnieuw een tumor in haar rug ontdekt. We geven tien exemplaren weg! In samenwerking met Uitgeverij Splint Media B.V. Kans maken op een exemplaar van Bibians boek ‘Leef’? Mail dan voor woensdag 1 april 2020 naar E leef@serviceapotheek.nl met als onderwerp ‘Boek Bibian’ of schrijf naar Leef!, postbus 151, 5201 AD ’s-Hertogenbosch, onder vermelding van ‘Boek Bibian’. Vermeld ook uw adresgegevens. De winnaars ontvangen na de sluitingsdatum persoonlijk bericht. ISBN 9789493042001 8 win actie Thema • Een winterdip Een winterdip Last van vermoeidheid, weinig energie of prikkelbaar? Ongeveer 1,3 miljoen mensen hebben last van een winterdip. Een winterdip is een milde variant van de winterdepressie. Bij een winterdip komen depressie-symptomen als sombere gedachten nauwelijks voor. Wat veroorzaakt een winterdip? De precieze oorzaak van een winterdip is niet bekend, maar het lijkt erop dat een gebrek aan zonlicht een rol speelt. Zonlicht brengt via het netvlies een chemisch proces op gang in de pijnappelklier. Deze klier in de hersenen produceert melatonine. Mensen met een winterdip maken dit slaaphormoon niet alleen 's avonds aan, maar ook overdag. Dit heeft een effect op andere hormonen, wat weer gevolgen heeft voor de eetlust, stemming en het concentratievermogen. Is extra vitamine D nodig bij een winterdip? Vitamine D zal niet helpen bij een winterdip. Wel komt het voor dat mensen die last hebben van een winterdip te weinig zonlicht krijgen en hierdoor te weinig vitamine D aanmaken. Wees dus bij een winterdip wel alert op uw vitamine D-waarde. Klachten winterdip • Vermoeidheid en weinig energie • Veel slapen, maar toch moe wakker worden • Trek in koolhydraten en suikers • Depressief gevoel • Prikkelbaar • Verminderde concentratie • Geen klachten in de lente en zomer TIPS Voorkom een winterdip • Sta op tijd op. • Ontbijt altijd, eten is ook een signaal voor het lichaam om wakker te worden. • Ga in de ochtend naar buiten. Dan zit er meer ‘blauw’ in het licht, dat remt de aanmaak van melatonine. • Sport of beweeg in de buitenlucht. • Pak de fiets in plaats van de auto. • Eet gezond, slik eventueel een multivitamine als aanvulling. 9
Page 10
Interview • Christiaan Vinkers Zoek je eigen balans Christiaan Vinkers is psychiater en doet onderzoek naar het veelbesproken onderwerp stress. Ook schreef hij het boek ‘Even slikken, de zin en onzin van antidepressiva’. Luister naar uw lichaam Hoe u erachter komt dat u stress ervaart? Luister daarvoor goed naar uw lichaam. Klachten zoals pijn, slecht slapen, prikkelbaarheid en slechte concentratie kunnen wijzen op stress. Bedenk wat die stress kan veroorzaken en pak die oorzaak aan. Het is niet erg om even gestrest te zijn, als u daarna maar zorgt voor voldoende ontspanning. Lanterfanten Goedbedoelde adviezen van anderen zijn vaak geen oplossing. Zoek naar uw eigen manieren om te ontspannen en te ontstressen. Ik zeg vaak tegen mijn patiënten: ‘Maak tijd om te lanterfanten.’ Voor de één betekent dit een filmpje kijken of een boek lezen. Voor de ander is het misschien wel naar buiten gaan of mensen ontmoeten. Onderzoek De ene persoon heeft sneller last van stress dan de ander. Hierbij spelen genetische aanleg, persoonlijkheid en (de mensen in) de omgeving een rol. Maar waarom de één sneller last heeft van stress en iedereen verschillend omgaat met stress, snappen we eigenlijk niet goed. Daar doe ik nu onderzoek naar. 10 Stresspaspoort Met een team van mensen ontwikkelen we een persoonlijk stresspaspoort. In eerste instantie bedoeld voor mensen met angst en depressie. Door iemand te onderzoeken, krijgen we inzicht in de mate waarin iemand stress ervaart en hoe iemand hiermee omgaat. Dit noemen we ook wel veerkracht. Als we dat weten, kunnen we werken aan manieren om iemands veerkracht te vergroten. “Veel mensen komen een depressie met behulp van hun eigen veerkracht weer te boven.” Depressie Naast het stressonderzoek ben ik ook betrokken bij onderzoek naar depressie. Elk jaar maken 800.000 Nederlanders een depressie door. Depressies zijn er in allerlei vormen, van licht tot zwaar. Een behandeling is niet altijd nodig. Veel mensen komen een depressie met behulp van hun eigen veerkracht weer te boven. “Een leven zonder stress? Dat is onmogelijk. En misschien zelfs wel wat saai?! Zowel te veel als te weinig stress geeft klachten. Te weinig stress zorgt voor een bore-out en te veel stress kan leiden tot een burn-out. Het is continu zoeken naar balans." 11
Page 12
Interview • Christiaan Vinkers Leef! geeft tien exemplaren weg van ‘Even slikken’. Kans maken op een exemplaar van ‘Even slikken’? Mail vóór woensdag 1 april 2020 naar E leef@serviceapotheek.nl met in het onderwerp enkel de titel ‘Even slikken’, of schrijf naar Leef!, Postbus 151, 5201 AD ’s-Hertogenbosch, onder vermelding van ‘Even slikken’. Vermeld ook uw adresgegevens. De winnaars krijgen na de sluitingsdatum persoonlijk bericht. Onnodige schaamte Er heerst veel schaamte bij mensen met een depressie. Ze schamen zich dat dit hun overkomt, maar wist u dat het nagenoeg altijd een kwestie van pech is? Bijvoorbeeld als iemand iets ergs meemaakt of als het in de familie voorkomt. Depressie? Zoek hulp! Depressies zijn een onderschat probleem. Eén op de drie mensen zoekt geen hulp, terwijl de aandoening goed te behandelen is. Bij een depressie is het belangrijk dat iemand niet te lang met klachten doorloopt. Denkt u dat u depressief bent? Praat er dan over met vrienden en familie en zoek zo nodig professionele hulp via uw huisarts. Antidepressiva Over antidepressiva bestaan helaas veel misverstanden en vooroordelen. Daarom schreef ik het boek ‘Even 12 “Geluk uit een potje? Zo werkt het niet.” slikken, de zin en onzin van antidepressiva’. Wat ik vaak heb gehoord? Dat antidepressiva ‘geluk uit een potje’ zou zijn. Maar zo werkt het niet. Pillen kunnen iemand helpen om zich minder angstig of depressief te voelen, maar maken niet gelukkig. Een behandeling bestaat ook altijd uit een combinatie van pillen en praten (psychotherapie). Voor mensen met ernstige depressies zijn deze medicijnen echt een uitkomst. Eén van mijn patiënten was erg somber, kon niet meer slapen en dacht regelmatig aan de dood. Toen hij de pillen eenmaal slikte en met psychotherapie was begonnen zei hij: “Had ik dit maar jaren eerder gedaan.” Psychiaters, apothekers en huisartsen werken nauw samen. De apotheker geeft een deel van de voorlichting aan patiënten die starten met antidepressiva. Daarnaast werken apothekers ook mee aan onderzoek. Zo is Service Apotheek betrokken bij het OPERA-onderzoek. OPERA-onderzoek: Bij gebruik van antidepressiva is een belangrijke vraag wanneer iemand weer kan stoppen. Dat weten we helaas nog niet goed. In het OPERA-onderzoek volgen we mensen tussen de 18 en 76 jaar met een depressie, die in de afgelopen twee maanden zijn begonnen of gaan starten met de antidepressiva citalopram of sertraline. Meer weten of aanmelden? Zie opera-project.nl of mail naar E opera@vumc.nl win actie Actie • Geef een boompje Een boompje cadeau voor iedere gelegenheid! Een boom is een geschenk voor het leven. Denk bijvoorbeeld aan een boompje als cadeau bij een geboorte, huwelijk, verjaardag of als bedankje. Bij geefeenboompje.nl kiest u uit verschillende bomen; van appelboom tot olijfboom. De boompjes zijn bij verzending ongeveer 60 cm hoog. U bestelt een boompje gemakkelijk online en het is mogelijk het boompje direct bij de gelukkige thuis te bezorgen. Korting voor Leef!-lezers: Als lezer van de Leef! krijgt u nu 10% korting bij bestelling van een boompje op geefeenboompje.nl. Voer de kortingscode: Leef! in bij het afronden van uw bestelling. Deze actie is geldig tot woensdag 1 april 2020. Kans maken op een gratis boompje? Leef! geeft in samenwerking met geefeenboompje.nl 10x een Gingko Bilobaboompje weg ter waarde van € 22,95. Schrijf vóór woensdag 1 april 2020 naar Leef!, postbus 151, 5201 AD ’s-Hertogenbosch, of stuur een e-mail naar E leef@serviceapotheek.nl en vermeld hierbij enkel ‘geefeenboompje.nl’ in de onderwerpsregel. Vermeld ook uw adresgegevens. De winnaars ontvangen na de sluitingsdatum persoonlijk bericht. 13 win actie
Page 14
Feiten & fabels • Psychische stoornissen Feiten Fabels & Psychische stoornissen zijn er in allerlei vormen. Hoewel er steeds meer aandacht voor komt, bestaan er toch nog veel fabels. Wat de feiten en fabels over psychische aandoeningen zijn? U leest ze hier. FABEL • Psychische aandoeningen komen niet veel voor Ongeveer één op de vijf Nederlanders heeft op dit moment een psychische aandoening. En ruim 40% van ons krijgt ooit in het leven te maken met (milde) psychische klachten. FEIT • Psychische aandoeningen kunnen gedeeltelijk erfelijk zijn Erfelijke aanleg speelt een rol bij veel psychische aandoeningen. Heeft één van uw ouders een psychische aandoening? Dan loopt u meer risico om deze aandoening ook te krijgen. Goed te voorspellen is het echter niet. 14 FEIT • Het ontstaan van psychische klachten is een wisselwerking van omgeving en genen Aanleg, opvoeding en levenservaringen spelen allen een rol bij het ontstaan van psychische klachten. Is iemand genetisch al gevoelig voor deze klachten? Dan kunnen nare ervaringen, armoede, infectieziektes en leefstijl (ook drugsgebruik en alcohol) een psychische aandoening doen ontstaan of verergeren. Feiten & fabels • Psychische stoornissen FABEL • FEIT • Mensen met een psychische stoornis zijn arm en minder intelligent Psychische aandoeningen komen voor in alle lagen van de samenleving. Iedereen kan een psychische stoornis ontwikkelen. Dus ook mensen die hoogopgeleid zijn, een goed inkomen hebben of uit een welgestelde familie komen. Wel kan het risico op psychische aandoeningen bij deze groepen lager zijn. Lees hier meer over op pagina 23. Angst, depressie en verslaving zijn de meest voorkomende psychische aandoeningen Percentage van de Nederlandse bevolking dat lijdt aan: 6-10% angststoornissen, depressies of verslaving 5-8% gedragsstoornissen of persoonlijkheidsstoornissen 1-2% eetstoornissen FEIT • Sommige psychische aandoeningen zijn sterker genetisch bepaald dan andere Schizofrenie en manische depressiviteit bijvoorbeeld zijn in hogere mate erfelijk dan depressie en angststoornissen. Bij deze laatste twee spelen omgevingsfactoren een grotere rol. 0,5-1,5% bipolariteit 0,4% psychosegevoeligheid FABEL • Besteed geen aandacht aan psychische klachten; het is aanstellerij FABEL • Een psychische stoornis gaat niet over Een psychische stoornis is niet per definitie voor altijd. Met sommige stoornissen worden mensen geboren, zoals AD(H)D, autisme of een bipolaire stoornis. Deze zijn te behandelen met medicijnen en therapie, maar gaan niet over. Psychische problemen zoals een eetstoornis of een depressie kunnen voorbij gaan. De kwetsbaarheid voor het opnieuw ontstaan blijft. Onderschat psychische klachten niet! Psychische problemen zijn echte ziektes, geen aanstellerij. Negeren werkt vaak averechts: het verwaarlozen van een ziekte leidt tot verergering, niet tot verbetering. Bespreek problemen met de huisarts. Hij of zij verwijst door indien nodig. FEIT • Ruim 40% krijgt ooit in het leven te maken met (milde) psychische klachten 15
Page 16
EEN BETER LEVEN VOOR EEN GEVOELIGE HUID SCIENCE MICROBIOME NIEUW BODYLOTION VOOR DROGE, ECZEEMGEVOELIGE HUID LIPIKAR BAUME AP+M VOOR EEN MICROBIOOM IN BALANS. KALMEERT DIRECT. VERMINDERT JEUK. 16 SAM Vitamine-D3 10 mcg kauw Speciaal voor u! 10 • Verhoogt de opname van calcium in de botten. • Draagt bij aan het behoud van sterke botten en tanden. • Ondersteunt het immuunsysteem. • In strips verpakt; hygiënisch en makkelijk mee te nemen. • Kauwtabletten met tuttifruttismaak. k15%orting Geldig t/m 31 maart 2020 SAM Vitamine-D3 20 mcg • Verhoogt de opname van calcium in de botten. • Draagt bij aan het behoud van sterke botten en tanden. • Ondersteunt het immuunsysteem. • In strips verpakt; hygiënisch en makkelijk mee te nemen. • 90 tabletten. k15%orting Geldig t/m 31 maart 2020 SAM Siropen SAM Siropen voor keel en luchtwegen. • Boordevol pure en natuurlijke ingrediënten. • Zonder medicinale toevoegingen. • Oud-Hollandse smaken. • Verlicht de luchtwegen en verzacht de keel. 10%korting Geldig t/m 31 maart 2020 SAM Hoestpastilles • Weldadig en verzachtend voor keel en luchtwegen. • Verfrissend. • Samengesteld en bereid volgens traditioneel apothekersrecept. • Mild en goed van smaak. €2,00 Nu voor Geldig t/m 31 maart 2020 SAM Dag- en nachtcrème In de wintermaanden is huidverzorging extra belangrijk. Door kou en droge lucht heeft de huid meer verzorging nodig. SAM Dag- en nachtcrème helpt bij het ondersteunen van de huid. • Vochtinbrengende crème met avocado en aloë vera. • Voor een intensieve verzorging van de huid. • Vitaliserend. • Ondersteunt de elasticiteit van het bindweefsel. €6,95 Nu voor Geldig t/m 31 maart 2020 Kortingsbonnen
Page 18
SAM Vitamine-D3 10 mcg kauw Heeft u nog vragen? Stel ze aan uw Service Apotheker! Algemene voorwaarden: • Geldig t/m 31 maart 2020 • Maximaal 1 voucher per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze voucher is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek Belangrijke informatie De Gezondheidsraad adviseert de volgende groepen dagelijks extra vitamine D in te nemen. Ouderen vanaf 70 jaar, vrouwen vanaf 50 jaar, mensen met een donkere huidskleur en/of onvoldoende blootstelling aan de zon, zwangere vrouwen en kinderen van 0 - 4 jaar. SAM Vitamine-D3 20 mcg Heeft u nog vragen? Stel ze aan uw Service Apotheker! Belangrijke informatie De Gezondheidsraad adviseert alle mensen vanaf 70 jaar 20 microgram vitamine D per dag extra in te nemen. Algemene voorwaarden: • Geldig t/m 31 maart 2020 • Maximaal 1 voucher per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze voucher is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek SAM Siropen Heeft u nog vragen? Stel ze aan uw Service Apotheker! Algemene voorwaarden: • Geldig t/m 31 maart 2020 • Maximaal 1 voucher per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze voucher is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek Verkrijgbaar in vier smaken: • Honing- & Tijmsiroop • Althea - & Tijmsiroop • Tijmsiroop • Dropsiroop Vragen over allergie en gebruiksinstructies? Vraag het uw apotheker. SAM Hoestpastilles Heeft u nog vragen? Stel ze aan uw Service Apotheker! Service Apotheek Hoestpastilles bevatten geen kleurstoffen en zijn glutenvrij. Let op: niet geschikt voor kinderen onder de 6 jaar. Algemene voorwaarden: • Geldig t/m 31 maart 2020 • Maximaal 1 voucher per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze voucher is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek Heeft u nog vragen? Stel ze aan uw Service Apotheker! SAM Dag- en nachtcrème Gebruik • Breng de crème gelijkmatig aan op de huid. • Regelmatig gebruik leidt tot een fluweelzachte en gladde huid. Algemene voorwaarden: • Geldig t/m 31 maart 2020 • Maximaal 1 voucher per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze voucher is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek De SAM Dag- & nachtcrème is geschikt voor alle huidtypen en is vrij van parabenen. Shop deze korting ook in de webshop shop.serviceapotheek.nl SAM (Vaseline) Cetomacrogolcrème FNA Speciaal voor u! 10 (Vaseline) Cetomacrogolcrème gebruikt u bij verschijnselen van (erg) droge huid. Klachten zoals jeuk, schilfering, kloven en branderige plekken verminderen. Andere klachten, zoals eczeem verergeren minder snel. Smeer de crème zo vaak u wilt, bij voorkeur minstens tweemaal per dag. 10%korting Geldig t/m 31 maart 2020 SAM Keelzuig tabletten SAM Keelzuig bevat onder meer vlierbes, vitamine C en zink. Vlierbes versterkt het immuunsysteem. Het helpt om vrijer te ademen door de neus en houdt uw keel schoon. De ingrediënten vitamine C en zink ondersteunen het immuunsysteem en de lichaamseigen afweer. €4,50 Nu voor Geldig t/m 31 maart 2020 SAM Vitamine-C 500 mg Service Apotheek Vitamine-C 500 mg is van belang voor het zenuwstelsel, helpt bij vermoeidheid en ondersteunt energieniveau. €6,00 Nu voor Geldig t/m 31 maart 2020 NIEUW PROBEER NU ATOPICONTROL ANTI-JEUK SPRAY zenuwen Blijf MetaRelax® spanning drukte Stressmomenten? . 1 € 2,50 KORTING* op Eucerin AtopiControl Anti-Jeuk spray Geldig t/m 31 maart 2020 *Niet geldig in combinatie met andere lopende acties. Nu 15% korting* 1MetaRelax® bevat folaat. *Geldig t/m 31 maart 2020 Kortingsbonnen
Page 20
SAM (Vaseline) Cetomacrogolcrème FNA Heeft u nog vragen? Stel ze aan uw Service Apotheker! Algemene voorwaarden: • Geldig t/m 31 maart 2020 • Maximaal 1 voucher per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze voucher is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek • Verzacht en beschermt. • Te gebruiken door mensen met een droge huid, eczeem, jeuk, psoriasis of aambeien. • Effect binnen paar dagen. • Bevat geen parfum. • In handige tube. Heeft u nog vragen? Stel ze aan uw Service Apotheker! SAM Keelzuig tabletten • Houdt de keel schoon. • Ondersteunt het immuunsysteem. • Op basis van vlierbes, vitamine C en zink. • Gezoet met stevia en xylitol. Algemene voorwaarden: • Geldig t/m 31 maart 2020 • Maximaal 1 voucher per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze voucher is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek SAM Vitamine-C 500 mg Heeft u nog vragen? Stel ze aan uw Service Apotheker! • Ondersteunt het immuunsysteem. • Draagt bij aan het behoud van gezonde cellen en weefsels. • In strips verpakt: hygiënisch en makkelijk mee te nemen. Algemene voorwaarden: • Geldig t/m 31 maart 2020 • Maximaal 1 voucher per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze voucher is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek Heeft u nog vragen? Stel ze aan uw Service Apotheker! Algemene voorwaarden: • Geldig t/m 31 maart 2020 • Maximaal 1 voucher per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze voucher is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek Verminder t het jeukerig gevoel Verlicht & verkoelt Hydrateer t VERMINDERT JEUKERIG GEVOEL BINNEN 60 SECONDEN TOT 6 UUR LANG Heeft u nog vragen? Stel ze aan uw Service Apotheker! Stressmomenten? Blijf MetaRelax® 1 . MetaRelax® Algemene voorwaarden: • Geldig t/m 31 maart 2020 • Maximaal 1 voucher per persoon • Niet inwisselbaar voor geld • Deze voucher is niet geldig in combinatie met andere promoties en/of acties • Enkel in te leveren bij een Service Apotheek is een compleet magnesiumcomplex te gebruiken: - bij stressmomenten (folaat) - bij vermoeidheid (folaat, magnesium, vit. B1, B6, B12) - ter ondersteuning van de spieren (magnesium) Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat het gebruikte magnesiumzout, nl. magnesiumglycerofosfaat, uitstekend verdragen wordt in maag en darm. MetaRelax® bevat ook vitamine D. 1MetaRelax® bevat folaat. Shop deze korting ook in de webshop shop.serviceapotheek.nl Advertorial KORT LONTJE? MOE? CHAGRIJNIG? Wij vroegen aan zo'n 4.700 Nederlanders hoe het zit met hun stressgevoelens. Hieruit bleek dat zo'n 9 van de 10 Nederlanders wekelijks één of meerdere keren gevoelens van stress heeft. En jij? Welke natuurlijke ingrediënten helpen in tijden van stress? Dat zijn er eigenlijk meerdere. Valeriaan is een van de bekendste. Een plant met werkstoff en die lichaam en geest tot rust helpen te komen bij stressmomenten of -periodes. Ook de passiebloem en de citroenmelisse hebben rustgevende eigenschappen en ondersteunen zo bij innerlijke onrust en periodes van stress of spanning. Soms vind je deze 3 planten zelfs gecombineerd in een product, zoals in de Passifl ora Rustgevend Extra Sterk tabletten van A.Vogel. Iris, A.Vogel gezondheidsdeskundige Top 3 signalen stress-situaties Prikkelbare gevoelens (70%) Vermoeid gevoel (64%) Emotionele gevoelens (44%) OEPS! 21% probeert tot rust te komen door alcohol te drinken of te roken 25% heeft meer zin om te eten Gênante stressmomenten! ik ben ooit vol tegen een lantaarnpaal gereden • ik liep met m’n jurk binnenstebuiten rond • ik schonk koffi e in en zette het daarna in de koelkast • ik stuurde mijn kinderen op zaterdag naar school • ik liep de winkel uit zonder te betalen • ik liep als vrouw het herentoilet binnen Zennnnn… Zo'n 90% van de Nederlanders ervaart wekelijk keren gevoelens van stress* . Werk staat met stip op nummer stip op nummer 1 en de fi nanciële van de oorzaken, gevolgd door de kinderen en de fi situatie. Wat we doen, als we stress voelen? Piek uitstellen en ruziemaken vooral.* Pieken, dingen situaties is helaas niet altijd zomaar weg te nemen. Maar wat je wel kunt doen is kijken of er iets is door je er wat rustiger mee om kunt gaan. W is prettig voor je lichaam én je geest. Passifl or Rustgevend Extra Sterk kan daarbij ondersteunen. Het helpt lichaam en geest namelijk tot rust te komen in drukke, spannende periodes.1,2,3 s is Wt dat ora eunrust *Bron: A.Vogel enquête naar gevoelens van stress, i.s.m. Snippet Media uitgevoerd onder 4698 respondenten 1passiebloem 2 citroenmelisse 3 valeriaan. KOAG/KAG-nummer: 11-0718-1021 Beoordeeld met een 8,8 De oorzaak nemen. k YES! Dit zijn gezonde tips om stressgevoelens te verminderen Wandelen (34% doet dit al) Sporten (20%) Ontspanningsoefeningen als mediteren (17%) 66% noemt het werk als belangrijkste bron van stressgevoelens*
Page 22
Thema • Mentale gezondheid Mentale gezondheid Een gezonde geest is net zo belangrijk als een gezond lichaam. Wanneer is iemand mentaal gezond? En hoe uit psychische ongezondheid zich? 22 Thema • Mentale gezondheid Mentale fitheid Een psychisch gezond mens voelt zich in principe tevreden, kan genieten, denkt positief, gaat goed om met tegenslagen en is tevreden met zijn sociale relaties. Wilt u uw mentale fitheid trainen? Dat kan! Net als bij het vergroten van de lichamelijke fitheid vergt dit wel oefening en discipline. Wij hebben de volgende tips voor u: • Leef met een missie • Denk positief • Zorg voor vriendschap • Pak problemen aan • Stel doelen • Leef bewust • Pieker niet • Leef gezond Hoe psychisch gezond zijn wij Nederlanders? Bijna 89% van de Nederlanders van 12 jaar en ouder voelt zich psychisch gezond. Geslacht, leeftijd, alleenstaand of niet en opleidingsniveau zijn van invloed. Interessant feitje: mannen, mensen met een partner en hoger opgeleiden zijn gemiddeld psychisch gezonder dan vrouwen, alleenstaanden en lager opgeleiden. Met de leeftijd neemt het aantal personen met psychische klachten toe. Uitzondering hierop is de leeftijdsgroep tussen 65 en 74 jaar; hier daalt het aantal juist. Mannen, mensen met een partner en hoger opgeleiden zijn gemiddeld psychisch gezonder dan vrouwen, alleenstaanden en lager opgeleiden. Hoe uit psychische ongezondheid zich? Op verschillende manieren! U kunt zich bijvoorbeeld down voelen, stress of angst ervaren of zenuwachtig zijn. Maar ook lichamelijke klachten hebben soms een psychische oorzaak. De ernst van psychische klachten kan variëren van af en toe lichte klachten tot een gediagnosticeerde psychische stoornis. Denk hierbij aan een angststoornis of stemmingsstoornis. Dit hangt onder meer af van de mate waarin de klachten iemand belemmeren in het dagelijks leven. Lichaam en geest Lichaam en geest vormen één geheel. Ze beïnvloeden elkaar. Heeft u bijvoorbeeld altijd pijn? Dan kunt u angstig of somber worden. En ook omgekeerd. Angst of somberheid kan lichamelijke pijn tot gevolg hebben. Last van dagelijkse problemen zoals financiële onrust of drukte op het werk? Stress en overbelasting kunnen lichamelijke klachten geven. Wanneer lichamelijke klachten niet te verklaren zijn door een ziekte of lichamelijke oorzaak, dan noemen artsen dit SOLK (Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten). Ook al is de oorzaak onduidelijk, de lichamelijke klachten zijn echt en kunnen veel last geven. Gelukkig is er tegenwoordig meer bekend over SOLK. Kijk voor meer informatie op onbegrepenklachten.info. Bent u mentaal fit? Doe de test op mentaalvitaal.nl/testmentalefitheid. Dip of depressie? We gebruiken de termen vaak door elkaar maar ze betekenen niet hetzelfde. Een depressie is meer dan een dip. Met deze test krijgt u een beeld of er sprake kan zijn van een depressie: mentaalvitaal.nl/depressietest. 23
Page 24
Op bezoek • In de apotheek In gesprek met... Kirsten van Biert-van Norel is apotheker bij Service Apotheek Schuilenburg. Zij werkt intensief samen met de huisarts en psycholoog om het medicatiegebruik bij mensen met mentale problemen goed in kaart te brengen. “Hoe ik als apotheker met mensen in gesprek raak over mentale problemen? Dat verschilt. Gebruikt er iemand antidepressiva? Dan kan er bijvoorbeeld sprake zijn van een depressie, angst of chronische pijn. Soms krijg ik vragen over slapeloosheid. Afhankelijk van de klachten adviseer ik dan bijvoorbeeld het gebruik van valeriaan. Vorige week nog sprak ik iemand met overgangsklachten. Haar klachten bleken toen niet zozeer door de overgang te komen, maar door mentale problemen. Pillen zijn lang niet altijd nodig! Een gesprek was in dit geval genoeg. “Samen voorkomen we dat mensen langdurig medicijnen gebruiken met onvoldoende effect.” 24 Intensieve samenwerking Laatst vertelde huisarts Van den Brink mij over een patiënt die niet goed op medicatie reageerde. Vervolgens besprak ik deze patiënt samen met haar en psycholoog Candan. Ik stelde voor om gebruik te maken van farmacogenetica. Een methode die we in uitzonderlijke situaties inzetten. Via speeksel of bloedonderzoek brengen we iemands DNA in kaart. Hierdoor kunnen we voorspellen hoe iemand op bepaalde medicatie reageert. Zo nodig passen we dan de medicatie of de dosis aan of stappen we over naar een ander medicijn. In het geval van deze patiënt bleek dat hij beter zou reageren op andere medicatie. Maximaal effect Gezamenlijk patiënten bespreken heeft een groot voordeel. We voorkomen dat mensen medicijnen gebruiken die mogelijk niet werken met soms de nodige bijwerkingen. Dat is vervelend en doodzonde bovendien! Ook helpt het om te signaleren of iemand medicijnen gebruikt die niet (meer) nodig zijn. Zo kwamen we laatst in een gezamenlijk consult met de huisarts tot de conclusie dat de medicatie van een mevrouw kon worden afgebouwd. Ze doet dit nu op haar eigen tempo en wordt hierbij begeleidt door de apotheker en huisarts. Ze is hier heel tevreden over.” Op bezoek • In de apotheek Candan Aydemir is als gz-psycholoog aangesloten bij SpecialistenNet Psychologie. Haar praktijk is onder andere gevestigd in Gezondheidscentrum Schuilenburg. Met apotheker Van Biert-van Norel en huisarts Van den Brink heeft ze een intensieve samenwerking. Kirsten van Biert-van Norel, huisarts Van den Brink, Candan Aydemir “Ik was meteen enthousiast toen Kirsten met het idee kwam om als apotheker, huisarts en psycholoog op een andere, nog intensievere manier samen te werken. Omdat we met zoveel verschillende disciplines samen in een gebouw zitten, zijn de lijntjes heel kort. Afgestemde zorg Ik versterk als psycholoog de geestelijke gezondheidzorg (ggz) in de huisartsenpraktijk. De stap om naar een psycholoog te gaan, is voor sommige mensen best groot. Maar omdat we samen onder één dak zitten, is die stap makkelijker te zetten. Regelmatig neemt de “Door de intensieve samenwerking leveren we continu zorg op maat.” apotheker of de huisarts deel aan het gesprek met een cliënt en bespreken we gezamenlijk het behandelplan. Zo stemmen we de zorg goed op elkaar af. Maatwerk Ik help voornamelijk mensen met angst- en paniekstoornissen, depressiviteit en traumaverwerking. Bij een aantal van mijn cliënten met een depressie rees het vermoeden dat de medicatie niet goed werkte. Kirsten opperde om daarvoor farmacogenetica in te schakelen. Ieder lichaam is uniek en reageert weer anders. Het is mooi dat we de werking van medicijnen tegenwoordig kunnen onderzoeken. Elkaar versterken We komen nu regelmatig samen om cliënten te bespreken. En omdat een ieder de situatie vanuit haar eigen discipline bekijkt, versterken we elkaar. Dit heeft ook als voordeel dat iemand niet steeds opnieuw zijn verhaal hoeft te doen en dat we iemand beter kunnen begeleiden. Door de intensieve samenwerking leveren we continu zorg op maat.” 25
Page 26
Rubriek • Goede doel In 2020 puzzelt u voor Alzheimer Nederland Vier keer per jaar maakt u via de puzzel in Leef!-magazine kans op mooie prijzen. En tegelijkertijd steunt u hiermee het goede doel. Meer weten over Alzheimer Nederland? Kijk op alzheimer-nederland.nl. Gerjoke Wilmink Met ruim 465 aangesloten apotheken staat Service Apotheek letterlijk ‘midden’ in de samenleving. We voelen ons betrokken bij de wereld om ons heen. Onze missie is met een veilige en effectieve medicijnbehandeling op maat de gezondheid van patiënten te verbeteren. Maar ook op andere vlakken dragen we graag ons steentje bij. In 2020 is het goede doel Alzheimer Nederland. Directeur Gerjoke Wilmink stelt Alzheimer Nederland aan u voor. Alzheimer Nederland Vroeg of laat krijgt iedereen op een of andere manier te maken met dementie: als patiënt, mantelzorger of binnen de familie- en vriendenkring. Momenteel hebben zo’n 280.000 mensen in Nederland deze ziekte waarbij de hersenen informatie niet goed meer kunnen 26 verwerken. Verwacht wordt dat het aantal mensen met dementie de komende decennia verdubbelt naar een half miljoen. Impact “Dementie is een nare ziekte”, zegt Gerjoke Wilmink. “Net als alle andere medewerkers en vrijwilligers van Alzheimer Nederland zet ik me met hart en ziel in voor onze organisatie. Ik weet wat de impact van de ziekte is. Mijn moeder had dementie. “Je verliest jezelf en elkaar" De ziekte zorgt ervoor dat je jezelf verliest en elkaar. Mijn moeder realiseerde zich wel dat er iets was, maar kon dat niet meer onder woorden brengen. Het was heel verdrietig om te zien hoe ze soms naar haar hoofd wees en vroeg: Wanneer gaat dit over?’’ Wetenschappelijk onderzoek Er zijn al veel stappen gezet binnen het wetenschappelijk onderzoek naar dementie. Zo kan de diagnose inmiddels exacter en eerder worden gesteld. Maar er moet nog meer worden geïnvesteerd in onderzoek. Totdat dementie voorkomen of genezen kan worden, maakt Alzheimer Nederland zich sterk voor het verbeteren van de levenskwaliteit van mensen met dementie en hun omgeving. Bijvoorbeeld door het geven van voorlichting - onder meer via het platform dementie.nl - het bieden van ondersteuning, het opkomen voor betere zorg en het financieren van wetenschappelijk onderzoek. “Veel te doen, daarom zijn we zo blij met uw bijdrage!” Puzzel • Win! Win! 3x kans op een Noordzee Arrangement in Hotel Zuiderduin! TUK OP GEVARIEERD DOORHALEN GOKBEWIJS ZEULEN NOOT BODEMBEDEKKING 7 VOOR EEN DIERENHOK DAAR ONDERGANG FAMILIELID SLAGADER VERENIGDE STATEN GASTE HOOFDDEKSEL 5 OVERGESPEELDE BAL TAFELGAST AFSLAGPLAATS BIJ GOLF TIJDVAK ZOT 3 LOSLIPPIG PERSOON VERTRAGING BLOEM INSECT BESTUUR6 BARE SLEE AM. STAAT TOUW KLEUR IK IDEE KORENHALM GRASLAND HALT! DIERENGELUID HECTARE THEATERRANG 2 DUS SPRAKELOOS MANNETJESVARKEN © DENKSPORT PUZZELBLADEN Breng de letters uit de genummerde vakjes naar de gelijkgenummerde vakjes van de oplossingsbalk. 1 2 3 4 5 6 7 8 VOEGWOORD WINDVRIJE KANT KLUWEN KLUITENBREKER PAPEGAAI GETIJ ZANGNOOT 4 PAARDENSLEE NOOT LATER SEINTAAL MAK GEESTELIJKE 8 OEFENSTUK VROLIJK DE EDELEN MIJ PLUS VERWAAND RESERVOIR VOORSLUITING IN EEN BROEK RONDHOUT INGANG 1 TENDENS RUK Los het Zweedse raadsel op. De letters in de genummerde vakjes vormen de oplossing. Die oplossing kunt u vanaf woensdag 1 januari t/m dinsdag 31 maart 2020 doorbellen via: 0909 – 501 01 99 (€ 1,30 ct. per gesprek). De meeropbrengst is bestemd voor Alzheimer Nederland. Uitwaaien op het strand Maak kans op een Noordzee Arrangement Geniet in Egmond aan Zee van het strand, de duinen en het gezellige dorp, maar ook van het geheel vernieuwde Hotel Zuiderduin. Het hotel biedt alles wat u nodig heeft voor een heerlijk ontspannen verblijf. Ontdek de vele faciliteiten, zoals de brasserie, bowlingbaan, pub, zwembad en de uitgebreide beauty & spa met sauna’s en baden. Maak kans op twee overnachtingen voor twee personen, inclusief ontbijt en gratis gebruik van sauna’s en het zwembad. www.zuiderduin.nl 27
Page 28
Apothekerspost • Als u het ons vraagt Als u het ons vraagt In deze rubriek leest u het antwoord op een selectie van aan ons gestelde vragen. Meer weten? Of een persoonlijk advies? De apothekers en apothekersassistenten van uw Service Apotheek beantwoorden uw vragen graag aan de balie. Wist u dat u ook een afspraak kunt maken voor een rustig gesprek in de spreekkamer? Sinds ik medicijnen gebruik, ben ik aangekomen. Hoe kan dit? Olga van Vemde | apotheker Apotheek Epe in Epe Er zijn verschillende oorzaken voor gewichtstoename door medicijnen: • Uw lichaam houdt vocht vast door het medicijn. Dit merkt u bijvoorbeeld doordat uw enkels en onderbenen zijn opgezet. Dit is meestal niet schadelijk en gaat over als u stopt met het medicijn. Prednison en de anticonceptiepil kunnen dit effect hebben. • U heeft een sterkere eetlust door het medicijn. Bepaalde medicijnen hebben invloed op het gevoel van honger en verzadiging, bijvoorbeeld antidepressiva. Mariëlla de Rooij-Duran | apotheker Apotheek Pendrecht in Rotterdam • U heeft meer dorst door het medicijn. Met name het medicijn lithium kan dit als bijwerking hebben. Drinkt u hierdoor veel calorierijke dranken? Dan kunt u aankomen. • Uw schildklier of stofwisseling werkt langzamer door het medicijn. Hierdoor krijgt uw lichaam meer tijd om voedingsstoffen op te nemen en vast te houden, met gewichtstoename als gevolg. Bepaalde antipsychotica en diabetesmedicijnen kunnen dit veroorzaken. Jeroen Mentink | apotheker Apotheek Borrendamme in Zierikzee Denkt u dat u bent aangekomen door een medicijn dat u inneemt? Bespreek dit met uw Service Apotheker. Stop nooit zonder overleg met een medicijn! 28 Apothekerspost • Als u het ons vraagt Ik hoest veel, waarbij veel slijm meekomt. Wat adviseert u? Als er veel slijm omhoog komt bij het hoesten, dan heeft de hoest een functie en mag u deze niet onderdrukken. Een hoestprikkeldempend middel zoals noscapine is dan niet geschikt. Een verzachtend middel met honing, althea of tijm is in dit geval de beste keuze én veilig. Slijmoplossende middelen zoals broomhexine en acetylcysteïne raden we tegenwoordig niet meer aan bij een gewone slijmhoest omdat er geen effect is aangetoond. Waarom zou ik me als 60-plusser laten vaccineren tegen pneumokokken? De pneumokok is een bacterie die oor- en longontsteking kan veroorzaken, maar ook bloedvergiftiging en hersenvliesontsteking. Elk jaar krijgen ongeveer 10.000 mensen in Nederland een infectie met een Mag ik alcohol drinken als ik antidepressiva gebruik? U mag in principe alcohol drinken wanneer u een antidepressivum gebruikt, maar wel met mate. Houd er rekening mee dat alcohol de versuffende werking van antidepressiva versterkt. U kunt daarom beter in plaats van de maximaal toegestane hoeveelheid, helemaal geen alcohol drinken wanneer u deelneemt aan het verkeer of werkzaamheden uitvoert waarbij alertheid nodig is. Dit geldt ook als u al gewend bent aan het antidepressivum en u zich minder suf voelt. Bovendien heeft alcohol een negatieve invloed op de depressie. Met name de volgende dag kunnen de klachten verergeren. Probeer daarom weinig tot geen alcohol te drinken. pneumokokkenbacterie. Ongeveer 2.500 patiënten per jaar worden met ernstige pneumokokkenziekte (bloedvergiftiging of hersenvliesontsteking) in het ziekenhuis opgenomen. Van die 2.500 patiënten overlijden er ongeveer 300 en hebben 75-100 patiënten ernstige blijvende klachten. De ziekte komt het meest voor bij kinderen onder de twee jaar én bij mensen van 60 jaar en ouder. Een vaccinatie tegen pneumokokkenziekte beschermt u tegen deze bacterie. Inenting is voor ouderen nu nog op eigen kosten, maar vanaf het najaar van 2020 niet meer. Alle volwassenen van 60, 65, 70 en 75 jaar oud ontvangen dan eens in de vijf jaar een uitnodiging van hun huisarts voor een pneumokokkenvaccinatie. 29
Page 30
Service Apotheek • In het zonnetje Bloemetje Het bloemetje gaat deze keer naar Service Apotheek Dr. de Haan. Mevrouw Bender uit Amsterdam biedt het bloemetje aan. Waarom verdient deze apotheek een bloemetje? Mevrouw Bender geeft zonder aarzelen antwoord! “De sfeer in de apotheek is prettig en de medewerkers staan mij vriendelijk en professioneel te woord. Er is altijd ruimte om vragen te stellen. Ik merk gewoon dat zij echt oog hebben voor de mens.” Wat vindt het apotheekteam van de actie? Apotheker Van Witsen: “Wij vinden het heel bijzonder dat mevrouw ons hele team in het zonnetje zet. Echt een mooie verrassing. Juist omdat Het apotheekteam van Service Apotheek Dr. de Haan. Stressmomenten? Blijf MetaRelax® 1 . zenuwen spanning drukte Diagnose kanker? Voor iedereen die de diagnose kanker krijgt is er de Kikkeropfleurdoos. Met praktische informatie, tips van lotgenoten, ervaringen en adviezen van medepatiënten en een leuke verrassing. Meer informatie en de aanvraagkaart vindt u op www.kikkeropfleurdoos.nl. Met een ingevulde aanvraagkaart haalt u de doos gratis op in een Service Apotheek. 1MetaRelax® bevat folaat. er in deze tijd ook veel zaken spelen waar wij zelf weinig aan kunnen doen, zoals het medicijntekort. We doen altijd ons best het zo goed mogelijk voor onze patiënten te regelen en dan is het extra fijn dat dit op deze manier wordt gewaardeerd! Wij werken als een hecht team voor onze patiënten. Dat maakt het werk ieder dag nóg leuker. Een onsje lof weegt toch meer dan een kilo kritiek. Dat geldt voor het contact met patiënten, maar ook onderling natuurlijk. Kleine gebaren en complimentjes doen al heel veel op de werkvloer. En dan zo’n mooi gebaar... dat maakt ons trots!” 30 Colofon Aan dit nummer werkten mee Bibian Mentel, Annelies van Hee-Rijksen, Christiaan Vinkers, Olga van Vemde, Mariëlla de Rooij-Duran, Jeroen Mentink, Kirsten van Biert-van Norel, Candan Aydemir, huisarts Van den Brink, Taco van Witsen en het apotheekteam van Service Apotheek Dr. de Haan, Mevr. Terpstra-Suk, Mevr. Bender, Dhr. Dijkstra, Gerjoke Wilmink, Alzheimer Nederland, Carmen, Lolita Havinga, Karen Höhner, Bianca ten Velde, Emma Vogels, Marleen Jansen, Nanne Oomkens, Marloes Dielis, Anita Kranenbarg, Gemma Jonkers, Josien Profijt en Volle Maan. Bijzondere bezorger 80 jaar. Hoe bijzonder is het als je dan nog aan het werk bent? De bezorger van Service Apotheek De Hertog, meneer Dijkstra uit Franeker, is onlangs 80 jaar geworden. Nog steeds stapt hij met positieve energie de auto in om medicijnen bij de patiënten thuis te bezorgen. Als blijk van waardering ontvangt meneer Dijkstra een oorkonde van Service Apotheek én een attentie van mevrouw Terpstra-Suk, één van de cliënten waar Dijkstra regelmatig komt. Hoe vindt u het om in het zonnetje gezet te worden? Meneer Dijkstra: “Het is voor mij een grote verrassing! Ik had er geen idee van. Heel bijzonder dat mensen de moeite doen en het initiatief nemen, super!” Hoe is het om bezorger te zijn? Meneer Dijkstra: “Ik ga helemaal niet naar ‘mijn werk’ iedere werkdag, het voelt namelijk voor mij als een hobby. Ook is de samenwerking met de apotheek heel fijn. Deze baan past perfect bij mij. De ene klant ken je iets beter dan de andere. Met mevrouw Terpstra heb ik goed contact. We maken altijd even een praatje, wel zo gezellig! Maar ik kom niet verder dan de deur hoor, voor koffie heb ik geen tijd. Twee middagen in de week werk ik in Franeker en omstreken en mijn collega doet de andere dagen van de week. Wat ik er zo leuk aan vind? De afwisseling in de week. Ik doe het met veel plezier. 30 jaar lang zat ik op een SRV-wagen samen met mijn vrouw. Ik kom nu ook klanten tegen van vroeger. In de stad Franeker en de dorpen er omheen kennen de mensen mij wel. Ik zie heel veel blije gezichten wanneer ik de medicijnen breng. Dat is toch prachtig?” Service Apotheek wenst meneer Dijkstra nog vele gezonde en trouwe dienstjaren toe. We zijn erg blij met bezorgers zoals hij! 31 Fotografie Els Broers, Eelkje Colmjon en Ruud van der Graaf. Bibian Mentel: Gregor Servais en Helden Magazine. Shutterstock. Ontwerp en vormgeving Mosadex Communicatie Informatie In Nederland zijn ruim 465 Service Apotheken. Voor adressen en meer informatie kunt u terecht bij: Nederlandse Service Apotheek Beheer B.V., postbus 151, 5201 AD ’s-Hertogenbosch. T 088 276 84 84. E leef@serviceapotheek.nl. www.serviceapotheek.nl. Leef! is een gratis magazine van Service Apotheek en verschijnt vier keer per jaar. Verschijningsdata: 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober. Oplage: 1.480.000. Uitgever Nederlandse Service Apotheek Beheer B.V. Redactie-/postadres: Leef!, postbus 151, 5201 AD ’s-Hertogenbosch. Aan de inhoud van Leef! wordt de grootst mogelijke zorg besteed. Aan de artikelen kunnen geen rechten worden ontleend. Advertenties en hun inhoud komen volledig ter verantwoording van de betreffende organisatie c.q. juridische entiteit. Niets uit deze uitgave mag, op welke wijze dan ook, worden verveelvoudigd zonder voorafgaande toestemming van de uitgever en andere auteursrechthebbenden.
Page 32
Leestips • Winacties Leestips Emma wil leven Josha Zwaan Emma is 12 jaar als ze gediagnosticeerd wordt met anorexia. Jarenlang streed ze tegen deze verschrikkelijke eetstoornis, tot ze het absolute dieptepunt bereikte. Ze vertrok naar een kliniek in Portugal, om daar een intensieve behandeling te ondergaan. Want Emma wilde maar één ding: leven. Maar het meedogenloze monster dat anorexia heet, liet haar niet meer los. In april 2016 overleed Emma, 18 jaar jong. Het boek, dat leest als een roman, diept het verhaal van Emma uit, en plaatst haar gevecht in een breder perspectief. Auteur Josha Zwaan sprak intensief met de ouders van Emma, haar zus, vriendinnen, docenten en haar artsen. Hun verhalen worden afgewisseld met dagboekfragmenten van Emma zelf. ISBN 9789025906559 Leef! geeft in samenwerking met Uitgeverij Ten Have 10 exemplaren weg t.w.v. € 20,00. Pinkeltje gaat naar Diergaarde Blijdorp Studio Dick Laan Wie is er nu niet met Pinkeltje opgegroeid? Nog altijd beleeft de bekendste kabouter van Nederland nieuwe avonturen. In Pinkeltje in Blijdorp roepen twee vlinders de hulp in van Pinkeltje: er is namelijk iets vreemds aan de hand in de dierentuin. Al een paar keer zijn midden in de nacht dierenverblijven opengezet. En dat is gevaarlijk voor de dieren zelf én voor hun oppassers. Natuurlijk aarzelt Pinkeltje geen moment en gaat hij samen met Pinkelotje op onderzoek uit! ISBN 9789000368143 Leef! geeft in samenwerking met Van Holkema & Warendorf 10 exemplaren weg t.w.v. € 10,99. 32 Denksport Puzzels zoals sudoku’s, kruiswoordpuzzels, cryptogrammen en Zweedse puzzels leveren een grote bijdrage aan het trainen van het brein. En het is nog leuk en ontspannend ook! De zorgvuldig geselecteerde set bevat voor ieder wat wils: Sudoku niveau 2-3, Zweedse puzzels niveau 2, Varia en Filipine niveau 4-5 en de legwoordzoekers op niveau 3. Leef! geeft in samenwerking met Uitgeverij Keesing 5 setjes van 5 diverse puzzelboekjes weg t.w.v. € 19,65. Leestips • Winacties Als alles anders Els van Stalborch Als je de diagnose kanker te horen krijgt verandert je wereld. Zekerheden vallen weg en er komen heel veel vragen. Dichter Els van Stalborch heeft over dit proces een dichtbundel samengesteld met als titel ‘Als alles anders’. De bundel bestaat uit gedichten die zij schreef toen zij zelf en later ook haar geliefde te maken kregen met deze ziekte. Ze beschrijft onder andere de pijn, de hoop, de wanhoop, de liefde, de eenzaamheid en de gevoelens die allemaal door je heen stromen bij deze onherroepelijke wending in je leven. Els van Stalborch is kunsthistoricus en lid van het Utrechts Stadsdichtersgilde. Zij heeft negen dichtbundels gepubliceerd. Behandelpaspoort Ester Bertholet Het ‘Behandelpaspoort’ stimuleert het gesprek over uw behandelwensen. Een gesprek voeren over wat iemand belangrijk vindt voor een prettig leven en welke behandeling of zorg daar bij past, is niet altijd makkelijk. Maar wel heel belangrijk. Om een handvat te bieden voor dit gesprek en wensen op te schrijven, heeft de Praktijk Ouderengeneeskunde Bertholet het ‘Behandelpaspoort’ ontwikkeld. ISBN 978-94-92241-35-1 De bundel is onderdeel van de 'Kikkeropfleurdoos' (zie advertentie pagina 30 in deze Leef!). Leef! geeft in samenwerking met Magonia 10 exemplaren weg t.w.v. € 9,99. Het oogt als een ‘echt’ paspoort, met in te vullen vragen en ruimte voor eigen tekst. Het ‘Behandelpaspoort’ (met informatiefolder) is apart te bestellen of samen met een opbergmapje voor andere belangrijke documenten als de zorgpas en medicatieoverzicht. Ga naar behandelpaspoort.nl voor meer informatie. ISBN 978-90-9032073-1 Leef! geeft in samenwerking met Ester Bertholet 10 exemplaren weg van het Behandelpaspoort t.w.v. € 19,95. Doe mee! Wilt u kans maken op één van deze titels? Schrijf dan vóór woensdag 1 april 2020 naar Leef!, postbus 151, 5201 AD ’s-Hertogenbosch, of stuur een e-mail naar E leef@serviceapotheek.nl. Vermeld hierbij enkel de betreffende titel in de onderwerpsregel. Vermeld ook uw adresgegevens. De winnaars krijgen na de sluitingsdatum persoonlijk bericht. 33 win actie
Page 34
Zorgthema • Medicatieveiligheid Sta stil bij ‘medicatieveiligheid’ ‘Medicatieveiligheid’, het woord zegt het al: het gaat om veilig medicijnen gebruiken. Uw apotheker, uw huisarts en uzelf dragen hier allen aan bij. Waar letten we op? Het begint bij de keuze van het medicijn, dat moet juist zijn. Ook de vorm van het middel, de dosering en de aflevering moeten kloppen. Mag u het medicijn wel gebruiken? Ook dat controleert uw apotheker. Belangrijk is daarnaast het voorkomen van bijwerkingen of andere nadelige effecten. Uw apotheker en huisarts adviseren u hierover. Tot slot moet u het medicijn op de juiste manier gebruiken. Heeft u de uitleg begrepen? Vergeet u de inname niet? Heeft u hulp nodig? Uw apotheekteam staat voor u klaar! Uw informatie is belangrijk! Wanneer u een medicijn afhaalt, controleert uw apothekersassistent of apotheker of dit medicijn geschikt is in uw persoonlijke situatie. Hiervoor maken zij gebruik van de informatie die zij van u hebben. Heeft u ook andere klachten of ziektes? Gebruikt u andere medicijnen? Zijn er wijzigingen in uw medicijngebruik? Dan is het belangrijk dat u uw informatie deelt met uw apotheker. Weet u ook waar u zelf op kunt letten bij veilig medicijngebruik? Dagelijks belanden meer dan 180 mensen in het ziekenhuis door problemen met hun medicijngebruik. Vier tips om het risico hierop te verlagen. Volg de uitleg van uw apotheek en het voorschrift. Stel vragen als deze niet duidelijk zijn. Zorg dat u een compleet medicatieoverzicht heeft. Vraag dit bij uw apotheker op. Geef zelf ook wijzigingen door. Geef bijwerkingen aan uw apotheker door. Koopt u zelf bijvoorbeeld pijnstillers of supplementen zoals vitamines? Vraag uw apotheker advies. Wij controleren of deze middelen samengaan met uw medicijnen. 34 Dat slikt u toch niet? • Mijn medicatiegesprek Goed vertrouwen Ik ben van Joodse komaf. Veel van mijn familieleden zijn omgekomen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Samen met nog enkele traumatische ervaringen in mijn jeugd heeft dit gezorgd voor een dissociatieve stoornis en een paniekstoornis. Op mijn achttiende werd ik opgenomen in de psychiatrie. Ik heb verschillende behandelingen gehad en gebruik diverse medicijnen. Daarom ben ik blij dat ik het zo goed kan vinden met mijn apotheker Annelies. Zij en de assistentes geven me veel vertrouwen, dat is zeker met mijn aandoening heel belangrijk. Ondanks mijn verhuizing naar de andere kant van Amsterdam, blijf ik nog steeds trouw aan mijn apotheek. Zo gebruik ik in overleg met Annelies en mijn psychiater nu één medicijn minder. Ik werd namelijk vaak zo moe en zwaar. Mijn medicijnen zijn handig verpakt in een medicijnrol. Vaak worden ze ook thuisbezorgd, wel zo makkelijk! Carmen, 51 jaar • Dissociatieve stoornis • Paniekstoornis Resultaat van mijn medicatiegesprek: • Afbouw medicatie • Aanpassing medicatierol De leuke dingen in mijn leven? Ik ben actief in de cliëntenraad bij het Sinai Centrum, een van oorsprong Joods centrum dat gespecialiseerd is in de behandeling van mensen met trauma’s. Vroeger deed ik aan klassiek ballet en tegenwoordig kijk ik daar nog graag naar. Mijn woonkamer hangt zelfs vol met klassiek-balletposters én een professionele balletbar. Af en toe waag ik nog een dansje. 35

Leef! 102


Page 2
Wat doet u het liefst? Wat het ook is, laat urineverlies u er niet van weerhouden! Attends beschermt. Altijd en overal. Met Attends producten kunt u rekenen op: Een droog gevoel Door de snel absorberende dubbele kern met superabsorberend materiaal dat vocht insluit en omzet naar gel. Huidbescherming Bijdrage aan het behoud van een gezonde huid door gebruik van curly fibers. Discretie Doordat ze extra dun zijn mét de vertrouwde absorptiecapaciteit. Deze unieke spiraalvormige vezels zorgen voor een lage pH-waarde die gelijkwaardig is aan de pH-waarde van de huid. Dit zorgt ervoor dat uw huid minder snel wordt aangetast door de urine. De curly fibers zijn aanwezig in de volgende product categorieën: Soft 4-7, Contours, Adjustable, Slip Active/Regular/Regular Plus/Flex Ervaar het zelf en vraag een gratis proefpakket aan. Ga naar: www.attends.nl/leef of scan de QR-code. Attends Zorg en Welzijn Attends Zorg en Welzijn VAN HEEK MEDICAL Onderdeel van Mosadex Groep 2 Macroweg 10 | 5804 CL Venray | T 088-22 088 22 E info@attends.nl | www.attends.nl Voorwoord • Maud Koch Voorkomen is beter dan genezen Er is steeds meer aandacht voor het voorkomen van gezondheidsproblemen, want voorkomen is beter dan genezen. Wist u dat uw Service Apotheek u hierbij kan helpen? Zo kijken we tijdens een medicatiebeoordeling niet alleen naar uw medicijnen, maar bespreken we ook uw eetpatroon en leefgewoonten. Een voorbeeld daarvan is dat we nagaan of het verstandig is om calciumtabletten of vitamine D-tabletten te gebruiken om zwakke botten te voorkomen. Bij de uitgifte van zonnebrandcrèmes voor kinderen adviseren wij altijd om kinderen tussen 10.00 en 15.00 uur uit de zon te houden. Huidverbranding op jonge leeftijd vergroot de kans op huidkanker. En er zijn situaties waarbij we adviseren om vitamine B12 te gebruiken ter voorkoming van hersenschade. Dit geldt bijvoorbeeld voor mensen die langdurig metformine of protonpompremmers gebruiken. “Ook over het voorkomen van gezondheidsproblemen gaan we graag met u in gesprek!” Maud Koch, apotheker bij Service Apotheek Niersstad Hoe ik zelf let op mijn leefstijl? Ik kies bewust voor voeding met veel groente, fruit en weinig suiker en zout. Ook zorg ik voor veel beweging. Het liefst ga ik windsurfen of wandel ik met onze drie honden. Ook de assistenten stimuleer ik tot een gezonde leefstijl. Zo hebben we in gezamenlijk overleg besloten de koektrommel af te schaffen en krijgen we nu elke week een mand met vers fruit. In de pauze gaan de assistenten vaak wandelen. Moet iemand vanwege het sporten iets eerder weg? Dan vind ik dat geen probleem. Om u te kunnen helpen, is het belangrijk om zelf ook gezond en fit te zijn. Hoe goed zorgt u voor uw lichaam? 3
Page 6
“Je kunt elke dag beginnen met gezonde voeding en je leefstijl aanpassen.” 6 Interview • Wilfred en Lili Genee Wedden dat het lekker is?! Sportpresentator en journalist Wilfred Genee, onder meer bekend van Veronica Inside, heeft samen met zijn vrouw Lili een doel: heel Nederland bewust maken van het belang van gezonde voeding, zodat de jeugd gezond opgroeit. Hiervoor werken zij samen met deskundigen en andere bekenden zoals Johan Derksen, Anky van Grunsven en Jamie Oliver. Wij spraken met het koppel over de start en het waarom van hun gezondheidsmissie. Lili: “Het begon allemaal toen onze dochter (inmiddels negen jaar oud) geboren werd. Ik vroeg me af: wat heeft een kind nu eigenlijk aan voeding nodig om gezond op te groeien? Ik las er veel over en sprak met andere ouders en deskundigen. Wat bleek? Veel ouders lopen met dezelfde vragen rond. Daarom ontstond het idee om een wegwijzer voor ouders te schrijven op het gebied van voeding. Dit werd het boek ‘Vullen of Voeden’, dat ik samen met Wilfred schreef. Inmiddels ben ik bezig met een nieuw boek waarin alle inzichten op het gebied van voeding, leefstijl en gedrag/mindset bij elkaar komen. We werken daarbij samen met zeer inspirerende bedrijven en specialisten.” Wilfred: “Ik maak me al een tijd zorgen over de gezondheid van de jeugd. Steeds meer kinderen zijn te zwaar en lopen daardoor kans op allerlei ziekten zoals diabetes en hart- en vaatziekten. Toen Lili zich ging verdiepen in gezonde voeding, opende dit mijn ogen en raakte ook ik geïnteresseerd.” Gezond leven Wilfred: “Tot die tijd leefde ik zelf niet al te gezond. Ik maakte lange werkdagen en at dan vaak ’s avonds een snelle hap. Door het boek begrijp ik wat de bouwstenen uit voeding doen en welke uitwerking ze op je lijf hebben. Dat heeft mij ook geïnspireerd om gezonder te gaan leven. Ik eet nu meer groente en fruit, minder vlees én ik drink vaker water. Het resultaat? Ik zit strakker in mijn vel en heb meer energie.” Gemak en gezond in één Hoe begin je met gezonde voeding? Lili: “Die vraag speelt vaak bij ouders. Het mooie is: je kunt er elke dag mee starten en heel klein beginnen. Maak bijvoorbeeld eens een simpele soep of gezonde pannenkoek. Makkelijk en lekker! En lukt het een keertje niet om gezond te eten? Wees dan niet te streng en probeer het een volgende keer gewoon opnieuw.” 7
Page 8
Interview • Wilfred en Lili Genee Niet verbieden Lili: “We verbieden onze kinderen niet om ongezond te eten. Onze kinderen eten thuis ook weleens een patatje. Maar we bespreken wel hoe voeding wordt gemaakt en hoeveel suiker er in frisdrank zit. Op die manier hopen we dat ze een basis hebben om later bewust voor gezonde voeding te kiezen.” “Het schrijven van het boek ‘Vullen of Voeden’ heeft ons geïnspireerd om gezonder te gaan eten.” Op naar een ‘Bewuste Kantine’ Wilfred: “Toen het boek ‘Vullen of Voeden’ uitkwam, ontstond er tijdens de uitzending van ‘Voetbal Inside’ een weddenschap tussen mij en Johan Derksen. Die ging over of het mogelijk is dat voetbalkantines naast de vette hap ook gezonde voeding aanbieden. De beroemde tv-kok Jamie Oliver hoorde van deze actie en stelde 15.000 euro beschikbaar voor de beste ‘Bewuste Kantine’. Ik won de weddenschap. Meer dan vijftig sportkantines verspreid door heel Nederland hebben nu het roer omgegooid en bieden naast het ‘normale’ assortiment (broodje bal, repen en bitterballen) ook gezonde alternatieven aan zoals fruit en smoothies. En met succes! Ook de omzet van de kantines is gestegen. Het mooie is dat gezond en lekker goed samengaat. Bij één van de gezonde kantines liet ik kinderen een groene smoothie proeven. Ze vonden het heerlijk! Alle duimen gingen omhoog. Wat waren ze verbaasd toen ze hoorden dat er in die zoete smoothie ook spinazie en avocado zat!” Handen ineenslaan Wilfred: “Het succes van de ‘Bewuste Kantine’ is natuurlijk hartstikke mooi. Willen we echt dat Nederland bewuster gaat eten? Dan moeten ook grote partijen er zich aan binden en de handen ineenslaan. Denk aan de overheid, de Albert Heijn, Jumbo en DSM. De toenemende aantallen van mensen die te zwaar zijn, zijn verontrustend. Deze partijen spelen daar een grote rol in. Het is tijd dat deze bedrijven meer gaan samenwerken om Nederlanders te helpen een gezonder leven te leiden.” “We bespreken thuis hoeveel suiker er in frisdrank zit.” Kleine stapjes maken het verschil Wilfred: “Ik gebruik mijn bekendheid graag om het verhaal over gezonde voeding te vertellen. Lili en ik hopen dat we met ons verhaal en onze boeken anderen kunnen inspireren tot een gezonde leefstijl. Het derde boek is inmiddels op komst.” Lili: “Ik wil mensen vooral meegeven: heb geduld en begin met kleine stapjes. Je hebt elke dag een kans om met een gezonde leefstijl te starten!” Meer info? www.vullenofvoeden.nl Leef! geeft tien exemplaren van ‘Vullen of Voeden’ weg. Kans maken op een exemplaar van ‘Vullen of Voeden’? Schrijf dan vóór woensdag 1 januari 2020 naar Leef!, postbus 151, 5201 AD ’s-Hertogenbosch, of stuur een e-mail naar E leef@serviceapotheek.nl. Vermeld hierbij in de onderwerpsregel enkel ‘Vullen of Voeden’. Vergeet uw adresgegevens niet te vermelden! De winnaars krijgen na sluitingsdatum persoonlijk bericht. 8 actie Leef! 102 • Thema kort Passend zelfzorgadvies bij uw (medische) situatie Heeft u ook weleens last van hoofdpijn of hoest? Of een andere kleine kwaal waar u niet direct mee naar de huisarts wilt? Gelukkig kunt u in zo’n geval bij uw Service Apotheek terecht. Deskundig advies Ons apotheekpersoneel is goed opgeleid en deskundig. Is het inderdaad verstandig om de kwaal zelf te behandelen? Of is het toch beter om naar uw huisarts te gaan? Uw apotheker geeft raad. Combinatie met uw medicijnen Heeft u een zelfzorgmiddel nodig? Dan is het natuurlijk wel fijn om te weten of dit middel samengaat met uw receptmedicijnen. Wij controleren dit en nemen het zelfzorgmiddel op in uw medicatie-overzicht. Wel zo veilig! De juiste producten Wij adviseren u graag over de juiste leefregels. Zijn deze niet voldoende? Dan kijken we samen met u naar een passend product waar u geen recept voor nodig heeft. Dit noemen we een zelfzorgmiddel. Een zelfzorgmiddel hoeft bij ons niet veel te kosten: ons huismerk is van farmaceutische kwaliteit en vriendelijk geprijsd. Bekijk het assortiment in onze webshop. 9
Page 10
Interview • Specialist Afspraken maken met jezelf voor een vitaal leven Bilal Durmaz is bekend van het televisieprogramma Obese, waarin mensen met flink overgewicht onder begeleiding afvallen. In drie seizoenen was Bilal de personal trainer van één van de kandidaten. Tijdens het laatste seizoen kwam hij op het idee om de hoeveelheid eten af te meten. Want afvallen betekent niet alleen meer bewegen, maar ook minder eten. Planning maken “Bewegen is een noodzaak om gezond te blijven. Het gros van de mensen beweegt omdat het moet, niet omdat ze het leuk vinden. Wie het sporten wil volhouden, moet een doel hebben. Lukt dit niet? Dan kunt u beter zorgen dat u meer beweegt in uw dagelijks leven. Uiteindelijk gaat het erom dat u uw gedrag blijvend verandert. ‘Bewegen zit niet in mijn systeem’ hoor ik vaak. Dan moet u dus uw systeem veranderen en afspraken maken met uzelf. Een goede tip is om een planning te maken voor uw week om meer structuur te krijgen; gebruik die planning ook voor uw beweegmomenten. “Wie het sporten wil volhouden, moet een doel hebben.” Obese De ervaring met het programma Obese heeft mij zeker op de kaart gezet als professional. Maar wat voor mij veel belangrijker is? Dat ik een stukje inzicht heb gekregen in waarom mensen overgewicht hebben en waarom het zo moeilijk is om de levensstijl te veranderen die dat veroorzaakt! Obese was mijn eerste kennismaking met morbide obesitas. Elke aflevering gaf mij meer 10 inzichten en houvast om deze mensen beter te begeleiden. Ik ben gegroeid en geschoold van personal trainer naar vitaliteitscoach. Oude patronen loslaten Dat het velen niet lukt om op gewicht te blijven nadat ze kilo’s verloren, is steeds begrijpelijker voor mij. De kandidaten uit Obese kwamen vijf keer per week bij mij in de sportschool om gecoacht en getraind te worden. Er was zoveel toezicht op dat moment, dat gaf hen houvast. Om dat uiteindelijk zelf op te pakken, is eigenlijk niet te doen. Het gevolg? Mensen vallen terug in oude gewoontes. Dat gebeurde ook met twee van mijn kandidaten uit Obese: het lukte hen niet meer om naar de sportschool te gaan. Vaste porties eten Mijn derde kandidaat sportte heel veel, maar at te grote porties. Toen hij nog maar twee keer per week kwam sporten, was dat niet meer voldoende om op gewicht te blijven. Dat zette me aan het denken. Sporten alleen is niet voldoende; minder eten hoort er ook bij. Samen met mijn vrouw kwam ik op het idee om mijn kandidaat aan vaste hoeveelheden te houden. Mijn vrouw Christel wil ook graag gezond leven, maar houdt helemaal niet van sporten. Ik ben de sportman in huis, zij let op voeding. We hebben hetzelfde doel: op gewicht blijven. We hebben ons idee twee weken lang met mijn kandidaat getest. Hij at zelfs die periode bij ons thuis! Aan de eettafel zag hij het normale eetpatroon van een doorsnee gezin. Meer structuur Dit heeft ons ertoe gezet het concept PORSIE op de markt te zetten. PORSIE maakt zichtbaar hoeveel u eet op een dag, met een vast aantal maatbakjes die u mag vullen. U bepaalt wat u eet, maar de maatbakjes bepalen hoeveel. Friet eten kan dus gewoon, maar dan wel zoveel als in de maatbak past. Het geeft u structuur, u eet niet ongemerkt iets tussendoor. Zo komt het aantal eetmomenten vanzelf in uw systeem. Het grote voordeel? U eet wat bij u past, een speciaal dieet volgen is niet nodig. Wij zorgen wel dat u niet alleen minder, maar ook gevarieerder eet. Na een tijdje wilt u niet eens meer elke week patat! Preventie Bijna de helft van de Nederlanders heeft overgewicht. Willen we daar iets aan doen? Begin dan bij de jeugd. Zij komen veel te makkelijk aan ongezond voedsel: eten is óveral. Per dag krijgen we honderd tot tweehonderd signalen 11
Page 12
Interview • Specialist “We eten niet omdat we honger hebben, maar uit gewoonte.” van eten en drinken, door alle reclame langs de weg en etende mensen op televisie en in films. In de prehistorie moesten jagers en verzamelaars bewegen om aan voedsel te komen, zij deden vanzelf aan cardio. Met het sjouwen van de buit hadden ze ook direct een krachttraining. Nu is voedsel gewoon overal beschikbaar. We eten niet omdat we honger hebben, maar uit gewoonte. Jongeren moeten leren niet onbeperkt te eten, ook al is het overal. Gedragsverandering Wilt u een gezond gewicht hebben en zich vitaal voelen? Dan moet u niet alleen meer bewegen, maar ook minder eten, beter slapen, goed plannen en afspraken maken met uzelf. Na een half jaar kost u dat geen enkele moeite meer, dan is uw nieuwe gedrag een gewoonte.” 50% korting op een set PORSIE maatbakjes De grootte van de bakjes en het aantal bakjes is afhankelijk van uw huidige gewicht. U kunt gewoon blijven eten wat u normaal eet, zolang het in het PORSIE maatbakje past. Als Leef!-lezer krijgt u nu 50% korting op de aanschafprijs van de PORSIE maatbakjes. Ga naar porsie.nl en vermeld bij uw bestelling de code: Leefplan. De eerste vijf Leef!-lezers die een bestelling plaatsen, krijgen een set PORSIE maatbakjes gratis! Het overgemaakte bedrag wordt dan teruggestort op uw rekening. De actie loopt tot woensdag 1 januari 2020. Heeft u vragen of extra hulp nodig in de eerste maand? Bij PORSIE krijgt u de eerste vier weken een gratis proefabonnement. Dit stopt automatisch. Met dit abonnement kunt u op de website terecht voor vragen en toegang tot leuke tips, adviezen en lekkere recepten! Iedere week ontvangt u een e-mail met een update van PORSIE. 12 actie Actie • Topfruit Fruit voor iedere gelegenheid, ook thuisbezorgd! Beterschap, geboorte, liefde of gewoon zomaar. Topfruit.nl heeft voor bijna iedere gelegenheid een geschikte fruitmand. De fruitmanden zijn rijkelijk gevuld met vers fruit van hoge kwaliteit en kunnen op elk gewenst adres bezorgd worden. Bestelt u een fruitmand op maandag t/m donderdag voor 20.00 uur? Dan ontvangt u deze de volgende dag al. Korting voor Leef!-lezers: Als lezer van de Leef! krijgt u nu € 3,50 korting bij een bestelling van een van de fruitmanden op Topfruit.nl. Voer de vouchercode: Leef! in bij het afronden van uw bestelling. Deze actie is geldig tot woensdag 1 januari 2020. Kans mak L Schrijf stuur @serviceapotheek.nl, enk ermelding de onderwerpsregel. Vergeet uw adresgegevens niet te vermelden. De winnaars krijgen na sluitingsdatum persoonlijk bericht. 13 win actie
Page 14
Feiten & fabels • Kruidenproducten Feiten Fabels & Het gebruik van voedingssupplementen op natuurlijke basis stijgt. Kruiden lijken onschuldig. Maar is dat ook altijd zo? Wat zijn de feiten en fabels over kruidenproducten? FABEL • Alle in Nederland verkrijgbare kruidenproducten zijn gecontroleerd Onder kruidenproducten in Nederland vallen kruidengeneesmiddelen en kruidensupplementen. Kruidengeneesmiddelen worden beoordeeld op kwaliteit, werkzaamheid en veiligheid door het CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen). Kruidensupplementen niet; deze vallen onder de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit). De exacte hoeveelheid werkzaam kruid in het supplement is onbekend. Ook is onbekend of het kruidensupplement werkzaam is. De NVWA voert alleen na klachten een controle uit. FEIT • Kruiden kunnen invloed hebben op de werking van medicijnen Kruidenproducten kunnen een wisselwerking hebben met andere medicijnen (interactie). De combinatie van bepaalde kruiden met medicijnen kan zelfs schadelijk voor de gezondheid zijn. 14 Feiten & fabels • Kruidenproducten FEIT • Kruidenproducten kunnen bijwerkingen hebben Net als uw gewone medicijnen kunnen kruidenproducten bijwerkingen geven. Vermoedt u een bijwerking van een kruidenproduct? Dit kunt u melden bij bijwerkingencentrum via lareb.nl Hiermee helpt u het gebruik van medicijnen veiliger te maken. FEIT • Vrij veel Nederlanders gebruiken kruidenproducten Uit onderzoek van het RIVM uit 2018 blijkt dat 10% van de Nederlandse mannen, 17% van de vrouwen en 13% van de kinderen kruidensupplementen gebruiken. FABEL • Ook keukenkruiden kunnen schadelijk zijn Het risico op wisselwerkingen met medicijnen geldt alleen voor kruiden in hoge concentraties, zoals in een capsule. Kruiden voor het bereiden van uw maaltijd kunt u dus gerust gebruiken. FEIT • Kurkuma kan de werking van borstkankermedicijn tamoxifen verminderen Uit recent onderzoek blijkt dat kurkuma, ook geelwortel genoemd, de werkzaamheid van het borstkankermedicijn tamoxifen kan doen afnemen. Gebruikt u tamoxifen? Wees dan voorzichtig met het gebruik van kurkuma in voedingssupplementen. FEIT • Sint-janskruid heeft met meerdere medicijnen wisselwerkingen Sint-janskruid (hypericum) is een natuurlijk middel bij milde tot matige depressieve klachten. Benieuwd welke medicijnen dit zijn? Klik hier. Het heeft met meerdere, veel gebruikte medicijnen wisselwerkingen, bijvoorbeeld met de anticonceptiepil en cholesterolverlagers. Wilt u sint-janskruid innemen en gebruikt u ook medicijnen? Vraag dan om advies bij uw Service Apotheek. FABEL • Kruidenproducten werken niet Overleg altijd met uw Service Apotheker voordat u een kruidenproduct naast uw medicijn(en) gebruikt. Kruidenproducten bestaan uit planten, delen van planten, plantenmaterialen of combinaties daarvan. Daar kunnen werkzame stoffen in de juiste dosering in zitten. Werkzame stoffen in medicijnen in de moderne geneeskunde kunnen ook afstammen van planten. 15
Page 18
Voordeelcheques Bestel ook makkelijk online bij uw apotheek via shop.serviceapotheek.nl! 10 x SAM Magnesium • Aanvangsdosering: tweemaal daags één capsule • Merkt u resultaat? Dan kunt u afbouwen naar de onderhoudsdosering van eenmaal daags één capsule Bevat geen suiker, gluten, gist, lactose, kleurstoffen, smaakstoffen en conserveringsmiddelen. €9,95 NU Geldig t/m 31 december 2019 1 miljard bacteriën 5 miljard bacteriën 25 bacteriën druppels kauwtabletten capsules miljard 5miljard bacteriën capsules 5,7 ml (~21 porties) - €18,49 Gebruik: 1 portie/dag (= 6 druppels) 28 kauwtabletten - €14,99 30 capsules - €15,49 Gebruik: 1-2 kauwtabl./dag of 1 capsule per dag 15 capsules - €14,49 Gebruik: 1 capsule / dag 30 capsules - €25,99 Gebruik: 1 capsule / dag SAM Handcrème SAM Handcrème is speciaal ontwikkeld om uw handen optimaal te verzorgen. De crème voelt niet vet aan en wordt snel door de huid opgenomen. Geschikt voor de dagelijkse verzorging van uw handen. €2,00 NU Geldig t/m 31 december 2019 €5 KORTING Ga snel naar uw Service Apotheek en geniet van €5 korting op gezichtsverzorging van Neovadiol met deze coupon* . Blijf altijd op de hoogte van het laatste nieuws en leuke kortingsacties! Vul hieronder uw gegevens in** : Naam: ...................................................................................... Geboortedatum: ........................................................................ E-mail: .......................................................................................  Ja, ik wil graag de Vichy nieuwsbrief ontvangen Debiteurennummer: ................................................................... (in te vullen door apotheek) 8 710679 122980 *Deze coupon is eenmalig geldig vanaf 01-10-2019 tot en met 31-12-2019 bij aankoop van Neovadiol gezichtsverzorging met een minimale waarde van €18, uitsluitend in de deelnemende apotheken in Nederland en niet in combinatie met andere acties. **Om u in te schrijven, dient u minstens 16 jaar te zijn. Je gegevens worden opgenomen in het L’Oréal Nederland databestand en zullen worden gebruikt voor marketing- en analysedoeleinden. Voor meer informatie over het herroepingsrecht en privacybeleid, ga naar vichy.nl/privacy. 1844 OP NEOVADIOL GEZICHTSVERZORGING* SAM Lipconditioner stick De SAM Lipconditioner stick bevat onder andere: vitamine E, isabolol (kamille), sheabutter, amandelolie, bijenwas en menthol. €2,00 NU Geldig t/m 31 december 2019 Voordeelcheques Bestel ook makkelijk online bij uw apotheek via shop.serviceapotheek.nl! 10 x NU 80 STUKS VOOR SLECHTS € 5,00 ! GUM® Soft-Picks® Original Effectief tegen tandplak  Zacht voor het tandvlees  Gecoat met fluoride  Als enige klinisch bewezen effectief Geldig t/m 31 december 2019 SAM Multi Gummies • Met sinaasappelsmaak • Dé dagelijkse extra portie vitaminen en jodium • Voor kinderen vanaf 4 jaar €8,50 NU Geldig t/m 31 december 2019 Ook online voordeel bij uw apotheek: shop.serviceapotheek.nl NIEUWW K15%ORTING* Bij inlevering van deze cheque ontvangt u e u Geldig van 1 oktober t/m 31 december 2019. 15% korting op alle AtopiControl producten *Niet geldig in combinatie met andere lopende acties. Service Apotheek YOS Bottle • Nieuw in het assortiment! • Waterfles en medicijndoos in één: handig voor onderweg! • Alleen geschikt voor (kraan)water • Bewaar de fles zonder dop • De fles kan in de vaatwasser, het medicijndoosje niet • BPA-vrij Geldig t/m 31 december 2019 Ook online voordeel bij uw apotheek: shop.serviceapotheek.nl SAM Vitamine-D3 20 mcg • Verhoogt de opname van calcium in de botten • Draagt bij aan het behoud van sterke botten en tanden • Ondersteunt het immuunsysteem • In strips verpakt; hygiënisch en makkelijk mee te nemen • 90 tabletten De Gezondheidsraad adviseert alle mensen vanaf 70 jaar 20 microgram vitamine D3 per dag extra in te nemen. Geldig t/m 31 december 2019 Ook online voordeel bij uw apotheek: shop.serviceapotheek.nl €14,95 NIEUW €4,50 NU
Page 20
Voordeelcheques Bestel ook makkelijk online bij uw apotheek via shop.serviceapotheek.nl! 10 x GUM® Soft-Picks® Original Wist je dat met poetsen alleen slechts 60% van alle tandplak wordt verwijderd? Voor een goede mondhygiëne is het nodig om:  Tweemaal daags te poetsen met een zachte tandenborstel  Fluoride tandpasta te gebruiken  Ook tussen tanden en kiezen tandplak te verwijderen Kies voor Soft-Picks® van GUM® om de mond dagelijksgoed te verzorgen en optimaal tandplak te verwijderen. SAM Multi Gummies • Voor de groei en voor het zenuwstelsel • Voor de weerstand en de energiehuishouding • Voor de botopbouw en behoud van sterke tanden €8,50 NU Geldig t/m 31 december 2019 NIEUW: ATOPICONTROL BALSEM en anti-jeuk-spray ATOPICONTROL BALSEM Werking: De aangename formule is verrijkt met verlichtende Licochalcone A (een extract van zoethoutwortel), lipiden (Omega 3 & 6-vetzuren en Ceramiden) en zorgzame Shea boter om de huidbarrière te versterken en de geïrriteerde huid met jeukerig gevoel te verlichten. ATOPICONTROL ANTI-JEUK-SPRAY Werking: De huid is binnen 60 seconden gekalmeerd en geeft verlichting tot maximaal 6 uren. De formule met de unieke anti-jeuk ingrediëntcomplex MPD, SymSitive en Polidocanol kalmeert de jeukende huid onmiddellijk en zorgt voor langdurige jeukverlichting. Verkoelt direct, verfrist en kalmeert de huid. Service Apotheek YOS Bottle Met deze aankoop steunt u een goed doel. Van de omzet van iedere Service Apotheek YOS Bottle gaat 5% naar Stichting Support Casper. Deze stichting financiert onderzoek naar behandelmethoden voor alvleesklierkanker, uitgevoerd door Prof. Dr. Casper van Eijk en zijn team. Zij zijn verbonden aan het Erasmus MC. Geldig t/m 31 december 2019 SAM Vitamine-D3 20 mcg Bevat geen: • Gluten • Lactose • Kleur- en smaakstoffen • Conserveringsmiddelen Geschikt voor vegetariërs. Geldig t/m 31 december 2019 €14,95 NIEUW €4,50 NU Melatonine Pharma Nord – Voor behandeling van jetlag bij volwassenen Nu als receptvrij geneesmiddel te koop! Melatonine Pharma Nord is nu als geneesmiddel verkrijgbaar in farmaceutische kwaliteit bij de drogist en apotheek. Het product bevat 3 milligram hoogwaardige melatonine per tablet en wordt volgens strenge farmaceutische regels voor de vervaardiging van medicijnen geproduceerd. Lees voor gebruik de bijsluiter www.pharmanord.nl Abonneer u op onze nieuwsbrief en bekijk al onze producten op www.pharmanord.nl. Meer weten? Bel ons op 035-5430991 of email naar info@pharmanord.nl NL_Melatonin_Ad_Leef_207x294_0519 KOAG-nr. 70-0719-2764
Page 22
Thema • Blauwe zones 6 tips Blauwe zones uit de Weet u wat ‘Blauwe zones’ zijn? In deze gebieden in de wereld leven mensen langer, gezonder en gelukkiger dan elders. Vaak bereiken ze de bijzondere leeftijd van honderd jaar. Wat is de sleutel tot een gezond en lang leven? 3 5 1 4 2 5 bekende Blauwe zones zijn: 1. Sardinië, Italië 2. Okinawa, Japan 3. Loma Linda, Californië 4. Ikaria, Griekenland 5. Nicoya, Costa Rica TIP 1: Weet waarom u uit bed komt Het hebben van een doel in het leven is essentieel. De Okinawanen noemen het ‘Ikigai’ en de mensen uit Costa Rica noemen het ‘plan de vida’. Vrij vertaald betekent dit ‘datgene waar u in de ochtend voor wakker wilt worden’. TIP 2: Beweeg zonder erbij na te denken U hoeft echt niet naar de sportschool om voldoende lichamelijk actief te zijn. Maak lichamelijke activiteiten zoals wandelen en tuinieren onderdeel van uw dagelijkse routine. TIP 3: Creëer een rustmoment Ook mensen in de Blauwe zones ervaren stress. Wat zij met elkaar gemeen hebben, is dat ze in de dagelijkse routine een rustmoment hebben waarin ze stoom afblazen. Toch maar een siësta invoeren in Nederland? 22 TIP 4: De 80%-regel Stop met eten wanneer u voor 80% verzadigd bent. Dit niveau is bereikt wanneer u best meer kunt eten, maar eigenlijk geen honger meer hebt. TIP 5: Plantaardig voedsel Eet voldoende peulvruchten, groenten en fruit. TIP 6: Geliefde en familie Lang en gelukkig leven... doet u samen! Familie en een geliefde die om u geven zijn belangrijk. Zet ze op de eerste plek. Thema • Blauwe zones En dan de voeding… Voedingsstoffen spelen een vitale rol bij alle processen die zich in ons lichaam afspelen. Denk aan vitaminen, mineralen, sporenelementen, aminozuren, eiwitten en vetten. Bij het ouder worden verdienen vitamine D, calcium en vitamine B12 extra aandacht. Vitamine D De Gezondheidsraad adviseert vrouwen boven de vijftig en mannen boven de zeventig om extra vitamine D in te nemen. Hoe dat komt? Bij het ouder worden verandert de structuur van de huid. Hierdoor neemt het vermogen om deze vitamine aan te maken af. Calcium Vrouwen boven de 50 jaar en mannen boven de 70 jaar nemen calcium minder goed op in het bloed. Zij hebben daardoor een hoger risico om iets te breken. Wat u kunt doen om het ontkalken van botten op latere leeftijd tegen te gaan? Bewegen! En zorgen dat de calciuminname voldoende is. Vitamine B12 Vitamine B12 verdient bij veel mensen extra aandacht. Zeker bij ouderen, want hun lichaam neemt vitamine B12 soms minder goed op. Deze vitamine is belangrijk voor het behoud van sterke spieren en het zenuwstelsel, goed voor het geheugen en het draagt bij aan een heldere geest. Gezond ouder worden? Let dan ook goed op vitamines en mineralen! Ter aanvulling op de voeding kunt u een voedingssupplement gebruiken. Vraag uw Service Apotheker om advies. 23
Page 24
Op bezoek • In de apotheek In gesprek met... Monique aan de Stegge is apotheker bij Service Apotheek Acacia in Almelo. Samen met haar collega’s ondersteunt ze haar klanten om fit en vitaal te blijven. “Een voorbeeld van preventie in onze apotheek? Dagelijks je bloeddruk laten meten! Dit najaar organiseren we ook een speciale preventiemaand. Klanten zijn dan welkom om hun suiker- en cholesterolgehalte te laten meten. Het afgelopen jaar nog spoorden we zo bij een jonge klant diabetes op. Ook testen we regelmatig de nierfunctie. Met het ouder worden gaat de nierfunctie namelijk achteruit, waardoor medicijnen minder goed kunnen werken en de bijwerkingen toenemen. Door de nierfunctie van onze klanten goed in de gaten te houden, voorkomen we onnodige lichamelijke klachten. Concrete doelen Met patiënten die veel medicijnen gebruiken, voeren we eens in de zoveel tijd een gesprek om te kijken hoe het gaat. Worden de medicijnen nog op de juiste manier gebruikt? Passen ze nog bij de aandoeningen of klachten? Dit gesprek noemen we een medicatiebeoordeling. Tijdens een medicatiebeoordeling proberen we samen met de patiënt zijn persoonlijke doelen zo concreet mogelijk te maken. Een doel kan bijvoorbeeld zijn om met een kleinkind naar de kinderboerde24 rij te kunnen gaan. Kan dat niet door klachten als plasproblemen of diarree? Dan kijken we tijdens een beoordeling of we deze klachten kunnen oplossen, bijvoorbeeld door medicijnen aan te passen of te stoppen. Het doet me altijd goed als we mensen met kleine aanpassingen in het medicatiegebruik helpen fit te blijven. “Met onze extra services dragen we bij aan het voorkomen van klachten en ziekten.” Doorzettingsvermogen Beweging is belangrijk, zeker voor ouderen! Het helpt hen fit en vitaal te blijven. Daar kan meneer Beumer over mee praten. Toen hij bij ons kwam voor een medicatiebeoordeling, kon hij amper lopen. We hebben zijn medicatie doorlopen om te kijken of er iets veranderd moest worden, maar dat was niet het geval. Ik bewonder hem om zijn doorzettingsvermogen en enthousiasme om ondanks alles te blijven bewegen en de draad weer op te pakken. Fantastisch dat het hem nu lukt om elke dag drie kilometer te lopen, een inspirator voor velen! Chips versus appel Je hoeft niet meteen naar de sportschool om fit te blijven. In de omgeving van onze apotheek in Almelo is een wandelclub voor ouderen waar iedereen kan aansluiten. Een mooi initiatief! Hoe ik zelf zorg voor mijn gezondheid? Ik loop regelmatig hard en let op mijn voeding. Thuis heb ik drie tieners. Toen zij klein waren, was het makkelijk om hen gezond te laten eten. Nu ze groter zijn, grijpen ze bij honger vaker naar een zak chips. Door dit met hen te bespreken en ze gezonde alternatieven aan te bieden, hoop ik dat ze de juiste keuzes blijven maken.” Op bezoek • In de apotheek Dhr. Beumer (78) was na de behandeling van prostaatkanker en twee TIA’s flink in conditie achteruitgegaan. Wandelen is zijn lust en zijn leven, dat hielp hem weer op de been. Ook viel hij ruim twintig kilo af! “Tot 2014 was ik zeer actief: ik zwom elke dag en zette met veel plezier wandel- en fietsroutes uit in Twente. Ook was ik een aantal jaar wandelgids in Zwitserland. Dit veranderde na de behandeling van prostaatkanker in 2015. Na bestraling en hormoonbehandeling kon ik niet goed meer lopen en kreeg ik problemen met het ophouden van mijn ontlasting, waardoor mijn conditie erg achteruit ging. TIA’s Enige tijd later kreeg ik ook nog twee TIA’s. Ik kon nog geen honderd meter wandelen. De apotheker kwam bij mij thuis voor een medicatiebeoordeling. “Kiek aait noar de zun en de scha blif achter oe!” We hadden een fijn gesprek over mijn medicijnen en gezondheid. Helaas was een wijziging in mijn medicatie om vitaler te worden niet mogelijk. Na een bezoek aan de chiropractor merkte ik vooruitgang in mijn mobiliteit en ben ik elke dag met de rollator gaan wandelen. Nu twee jaar later ben ik zo ver dat ik elke dag drie kilometer kan lopen! Gewapend met rollator, fototoestel en een reserveluier ga ik elke dag op pad. Want al gaat het wat beter met mijn darmen, ik heb nog regelmatig ongelukjes. Dat weerhoudt mij er niet van om samen met mijn vrouw op pad en uit eten te gaan. Naar omstandigheden voel ik mij uitstekend. Ik kijk niet naar wat ik niet meer kan, maar naar wat ik wel kan. Zoals we hier in Twente zeggen: Kiek aait noar de zun en de scha blif achter oe! (Kijk altijd naar de zon en de schaduw blijft achter je!)” Benieuwd naar het mooie Twentse landschap? Bekijk de foto’s en routes van dhr. Beumer op: www.oetintwente.nl of www.mooieroutestwente.blogspot.com 25
Page 26
Probiotica voor de hele familie Probactiol® bevat een hoge dosering probiotica, specifieke stammen en is hierdoor speciaal afgestemd op de leeftijd. Diagnose kanker? Voor iedereen die de diagnose kanker krijgt is er de Kikkeropfleurdoos. Met praktische informatie, tips van lotgenoten, ervaringen en adviezen van medepatiënten en een leuke verrassing. Meer informatie en de aanvraagkaart vindt u op www.kikkeropfleurdoos.nl. Met een ingevulde aanvraagkaart haalt u de doos gratis op in een Service Apotheek. voor 12x STOPT AUTOMATISCH ALS LEZER VAN LEEF! MAGAZINE ONTVANGT U NU EEN JAAR LANG SANTÉ VOOR MAAR € 24,95 IN PLAATS VAN € 57,-. DAT BETEKENT MEER DAN 50% KORTING! Ga naar Sante.nl/Leef of bel gratis naar 088-133 87 06 Deze aanbieding is geldig t/m 31 december 2019 26 Uw voordelen? • Toegang tot uw actueel medicatiedossier • Eenvoudig herhalingen van uw medicatie-tegoed en medicijnen zonder recept aanvragen • Direct veranderingen en bijwerkingen doorgeven • Chatten met uw apotheek • Een inname-alarm voor uw medicijnen instellen Santé € 24,95 Altijd en overal zelf uw medicatie beheren met de Service Apotheek-app! Puzzel • Win! Win! 7x een verblijf inclusief ontbijt en een fles wijn op de Veluwe! • BETABLOKKERS • BOORZALF • BRANDZALF • CONTROLE • DEET • DRUPPELAAR • ECHINACEA • GRIEP • HOESTEN • HOOIKOORTS • HULPMIDDEL • INFUUS • INHALATOR • INJECTIE De overgebleven letters vormen een gezegde. H I N J E C T I E L I P P A A L S R D U N N A A S N L A E C A N I H C E R I L F E H H O O I K O O R T S D D U E E P U T E A R B O O R Z A L F E P B D H M U S T T L E T D E R C E O P M T E D I S E N L A A W K D N E P E D E I O U D E O Z I E K T E E N T L P H D N P O D C H S R E K K O L B A T E B I C P K E T K E I Z S I E R A M B I A C T A R L N F L A Z D N A R B O D R Z IJ U A E W O N D E R M I D D E L IJ G E N U L V P O O R I S R E V I U T S R E V R S N © DENKSPORT PUZZELBLADEN Genieten op de Veluwe Maak kans op een verblijf inclusief ontbijt en een fles wijn t.w.v. € 104,Houdt u van rust in een prachtige omgeving? Hotel Vierhouten verwelkomt u graag! Dit huiskamerhotel op de Veluwe is sfeervol, gemoedelijk en klein. Ze beschikken over 14 kamers en een appartement. Een aantal kamers heeft een balkon of terras. Dé perfecte plek om te starten met één van de vele fiets- en wandeltochten. www.hotelvierhouten.nl 0909 – 501 01 99 (€ 1,30 ct. per gesprek). De meeropbrengst is bestemd voor Stichting Ambulance Wens Nederland. • KWAAL • MEDICIJN • PARACETAMOL • POEDER • REISZIEKTE • SIROOP • SLAAPPIL • SLAAPPOEDER • TINCTUUR • VERBANDDOOS • VERKOUDHEID • VERSTUIVER • WONDERMIDDEL • ZIEKTE Alle woorden zijn kriskras verborgen in het diagram. Sommige woorden overlappen elkaar met één of meer letters. Alle woorden weggestreept? Dan vormen de overgebleven letters (in de leesrichting) de eindoplossing. Die oplossing kunt u vanaf dinsdag 1 oktober t/m dinsdag 31 december 2019 doorbellen via Lees meer over de stichting klik hier. Stichting Ambulance Wens Nederland laat van mensen die niet lang meer te leven hebben een laatste wens in vervulling gaan. De wensen varieerden van het meemaken van de bruiloft van een kleindochter, tot het voor de laatste keer de sneeuw zien op een Oostenrijkse berg. In de ruim zeven jaar dat de stichting dit werk doet, is het aantal verzoeken van niet mobiele terminaal zieken sterk gestegen. In totaal maakten ruim 12.000 mensen een laatste uitstapje met een van de ambulances van de stichting. 27 t.w.v. € 104,
Page 28
Apothekerspost • Als u het ons vraagt Als u het ons vraagt In deze rubriek leest u het antwoord op een selectie van aan ons gestelde vragen. Meer weten? Of een persoonlijk advies? De apothekersassistenten en apothekers in uw Service Apotheek beantwoorden uw vragen graag aan de balie. Maar wist u dat u ook een afspraak kunt maken voor een rustig gesprek in de spreekkamer? Waarom moet ik extra vitamine D slikken? Olga van Vemde | apotheker Apotheek Epe in Epe We hebben vitamine D nodig om calcium uit onze voeding op te nemen. Een tekort aan vitamine D kan bij jonge kinderen afwijkingen aan het skelet veroorzaken. Bij volwassenen kan een vitamine D-tekort op den duur onder andere botontkalking (osteoporose) en spierzwakte veroorzaken. De belangrijkste bron van vitamine D? Dat is de zon. Maar ook in eten zit vitamine D, met name in vette vis. Onze huid maakt onder invloed van zonlicht zelf vitamine D aan. Een getinte of donkere huid maakt echter minder (snel) vitamine D aan dan een lichte huid. Ook bij mannen boven de 70 jaar en vrouwen boven de 50 jaar is het vermogen om vitamine D zelf aan te maken verminderd. Een zwangere heeft een hogere behoefte aan vitamine D; voor zowel zichzelf als voor het baby’tje in de baarmoeder. Mariëlla De Rooij-Duran | apotheker Apotheek Pendrecht in Rotterdam Daarom adviseert de Gezondheidsraad om extra vitamine D te nemen aan jonge kinderen, ouderen, mensen met een getinte huidskleur, mensen die weinig buiten komen en zwangere vrouwen. Jeroen Mentink | apotheker Apotheek Borrendamme in Zierikzee Meer informatie Klik hier. 28 Apothekerspost • Als u het ons vraagt Mijn moeder gaf mij altijd cola als ik diarree had. Helpt dit? Een beter advies bij diarree is ORS (Orale Rehydratie Zouten). Door diarree droogt het lichaam uit en dan heeft u behoefte aan suiker en extra water. ORS bevat naast suiker (in de juiste hoeveelheid) ook verschillende mineralen die het lichaam bij dreigende uitdroging nodig heeft. Een positief effect van cola in combinatie met diarree is nooit aangetoond. Bovendien bevat het koolzuurgas, wat het lichaam mogelijk slecht verdraagt in geval van ziekte. Hoe voorkom ik dat ik bijwerkingen krijg van medicijnen? Gebruikt u medicijnen? Dan is het uiteraard de bedoeling dat ze u helpen. Het is ook mogelijk dat u last krijgt van ongewenste effecten; bijwerkingen. Tips om bijwerkingen te voorkomen • Lees altijd het etiket en de bijsluiter van tevoren goed door. • Volg het inname-advies op. • Pas nooit zelf de dosering van een medicijn aan. Welk medicijn adviseert u bij maagpijn? Maagpijn wordt veroorzaakt door een ontsteking van het slijmvlies van de maag of de twaalfvingerige darm. Komt deze ontsteking in contact met zure maaginhoud? Dan geeft dit pijn. Ons advies bij maagpijn: • Vermijd voedsel en dranken die klachten veroorzaken, bijvoorbeeld alcohol, scherp gekruid eten, vet, koolzuurhoudende dranken, sinaasappelsap, koffie en pepermunt. • Eet minder overdadig en minder vet. • Stop met roken of rook minder. Daarnaast zijn er ook medicijnen zonder recept te koop voor maagpijn. Of we een medicijn adviseren bij maagpijn en welk medicijn dit is, hangt af van uw persoonskenmerken, hoe vaak u last heeft van uw maag en hoe lang al. Ook bekijken we of u andere medicijnen gebruikt die de maagklachten kunnen veroorzaken of verergeren. Deze vraag heeft dus geen algemeen antwoord. Neem voor een advies op maat contact op met uw eigen Service Apotheek. 29 Een bijwerking; wat nu? Neem altijd contact op met uw apotheker of arts. Soms gaan de bijwerkingen vanzelf over. Is dit niet het geval? Vraag uw apotheker of arts om hulp. Zij adviseren u. • Duizeligheid bij bloeddrukverlagers lost u bijvoorbeeld op door het medicijn in bed voor het slapengaan in te nemen. • Een bijwerking is in sommige gevallen te voorkomen met een extra medicijn. Bijvoorbeeld een laxeermiddel bij verstopping bij het gebruik van opiaten. • Soms is een alternatief medicijn mogelijk. Is de bijwerking niet te verhelpen? Dan maakt u samen met uw Service Apotheker of arts de afweging tussen de risico’s van de aandoening en de ernst van de bijwerking.
Page 30
Zorgthema • Diabetes Diabetes Diabetes is een ziekte die na verloop van tijd gevolgen kan hebben in het hele lichaam. Een goede behandeling is ontzettend belangrijk, want dat vermindert de kans op complicaties. Wist u bijvoorbeeld dat... u met diabetes meer kans heeft op tandvleesontsteking dan andere mensen? Zelfs twee- tot driemaal zoveel, vooral wanneer de diabetes slecht gereguleerd is. Parodontitis heeft ook weer gevolgen voor de diabetes zelf. Een ontsteking in het lichaam zorgt er namelijk voor dat de gevoeligheid voor insuline vermindert, waardoor er meer insuline nodig is. diabetes ook invloed heeft op uw huid? Dit komt waarschijnlijk door de aantasting van de bloedvatwanden door continue hoge bloedsuikerwaarden en een verminderde doorbloeding van de huid. Slecht genezende wondjes, huidschimmel en een droge huid zijn problemen die vaak voorkomen. seksuele problemen vaker voorkomen bij mensen met diabetes? Ongeveer de helft van de mannen met diabetes heeft erectieproblemen en ook vrouwen kunnen door de diabetes problemen krijgen. De vagina kan droger en daardoor pijnlijker, of minder gevoelig zijn. Bovendien kunnen zowel bij mannen als vrouwen eerder infecties ontstaan. 30 Colofon Diabetes? Maak kennis met onze Diabetesservice! Iedere drie maanden zetten wij uw insuline, hulpmiddelen en/of medicijnen voor u klaar. U ontvangt een bericht wanneer we uw medicijnen bezorgen of wanneer u deze kunt ophalen. Controle van uw bloedsuikermeter of insulinepen In het najaar staat in veel Service Apotheken diabetes centraal. De deelnemende apotheken organiseren verschillende activiteiten, zoals een metingcontrole. Doet uw Service Apotheek ook mee? Loop binnen of kijk op de website van uw eigen Service Apotheek! Aan dit nummer werkten mee Maud Koch, Wilfred en Lili Genee, Bilal Durmaz, Monique aan de Stegge, dhr. Beumer, Olga van Vemde, Jeroen Mentink, Mariëlla de Rooij-Duran, mevr. Janssen, Lolita Havinga, Karen Höhner, Bianca ten Velde, Emma Vogels, Marleen Jansen, Nanne Oomkens, Marloes Dielis, Anita Kranenbarg, Gemma Jonkers, Josien Profijt, Klazien Roozeboom, Fieke Livius, Volle Maan. Fotografie Eelkje Colmjon, Shutterstock. Artikel Wilfred en Lili Genee Styling: Maartje Bodt Visagie: Anita van Meerveld Fotografie: Libelle/Petronellanitta Vormgeving Mosadex Communicatie, Kampert-Nauta. Informatie In Nederland zijn ruim 465 Service Apotheken. Voor adressen en meer informatie kunt u terecht bij: Nederlandse Service Apotheek Beheer B.V., postbus 151, 5201 AD ’s-Hertogenbosch. T 088 276 84 84. E leef@serviceapotheek.nl. www.serviceapotheek.nl. Leef! is een gratis magazine van Service Apotheek en verschijnt vier keer per jaar. Verschijningsdata: 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober. Oplage: 1.485.532. Uitgever Nederlandse Service Apotheek Beheer B.V. Redactie-/postadres: Leef!, postbus 151, 5201 AD ’s-Hertogenbosch. Aan de inhoud van Leef! wordt de grootst mogelijke zorg besteed. Aan de artikelen kunnen geen rechten worden ontleend. Advertenties en hun inhoud komen volledig ter verantwoording van de betreffende organisatie c.q. juridische entiteit. Niets uit deze uitgave mag, op welke wijze dan ook, worden verveelvoudigd zonder voorafgaande toestemming van de uitgever en andere auteursrechthebbenden. 31
Page 32
Leestips • Relax Leestips Jaarplanner 2019/2020 Leven met de seizoenen Manon Berendse De Jaarplanner ‘Leven met de seizoenen’ begint een begrip te worden: steeds meer mensen gebruiken deze praktische weekagenda. De agenda loopt synchroon met het schooljaar en heeft de eigenheid van de seizoenen als uitgangspunt. Een musthave voor iedereen die wil leven met het jaar! De jaarplanner biedt: • een weekkalender van juli 2019 t/m augustus 2020; • twee weken tegelijk in beeld en een maandoverzicht; • veel schrijfruimte voor elke dag (ochtend, middag, avond, notities); • een inspirerende bewaarpagina aan het begin van elke maand; • tips en moois over opvoeden, buiten en binnen zijn en prikkelende quotes; • handige hulp om privéplanning en schoolzaken te combineren; • volop aandacht voor de jaarfeesten en de seizoenen! ISBN 9789060388686 Leef! geeft in samenwerking met uitgeverij Christofoor 10 exemplaren weg t.w.v. € 17,95. Wat we niet vertelden Lara Prescott 1956. Boris Pasternak legt de laatste hand aan zijn roman Dokter Zjivago, wetend dat het Russische volk hem nooit zal kunnen lezen. De CIA wil het boek, op het hoogtepunt van de Koude Oorlog, inzetten als cultureel wapen. Voor deze missie worden twee secretaresses uit de typeklas van de CIA gehaald, de ervaren Sally en getalenteerde nieuweling Irina. Hun opdracht: de Russische editie koste wat kost Rusland in smokkelen en verspreiden. Geen gemakkelijke opdracht, maar ze mogen niet falen – dit boek kan de koers van de wereldgeschiedenis bepalen. ISBN 978904435523 Leef! geeft in samenwerking met Overamstel uitgevers 10 exemplaren weg t.w.v. € 21,99. 32 Leestips • Relax Zonder publiek Marjolein Beumer Zonder publiek is de debuutroman van scenarioschrijfster en voormalig actrice Marjolein Beumer. Ze schreef de scenario’s voor de zeer succesvolle Soof-films en De storm. Zonder publiek is een verhaal over de mooie en minder mooie kanten van het moederschap. Over de feilbaarheid van het leven, de kracht van verbeelding en de angst nooit goed genoeg te zijn. Maar bovenal is het een roman over familie en over de liefde in al haar kwetsbaarheid. Catherina Pecheur heeft als grande dame van het Nederlands toneel altijd in het middelpunt van de aandacht gestaan, zowel op het toneel als daarbuiten. Wanneer ze haar geheugen begint te verliezen, verandert echter alles. Ineens is ze afhankelijk van de steun van haar dochter Laura. Maar die staat niet meteen open voor een moeder die er nooit voor haar is geweest. Bovendien heeft Laura zorgen om haar eigen dochter. ISBN 9789029093477 Leef! geeft in samenwerking met uitgeverij Meulenhoff 10 exemplaren weg t.w.v. € 19,99. #NOTME Omgaan met fysiek, verbaal en digitaal ongewenst gedrag Mark de West Sinds de #MeToo-verhalen in het nieuws zijn, is het duidelijk dat (met name) vrouwen veel last hebben van ongewenst, grensoverschrijdend gedrag. Het gaat niet altijd om geweld, maar ook om ongewenste intimiteiten op de werkvloer of intimiderend (seksueel) gedrag in het uitgaansleven of de eigen relatie. Heeft u last van een collega die u op een ongepaste manier aanraakt? Voelt u zich bedreigd als een man geen nee accepteert? Durft u ’s avonds niet alleen met het openbaar vervoer? Dan is dit boek iets voor u! ISBN 9789462960916 Leef! geeft in samenwerking met AnderZ 10 exemplaren weg t.w.v. € 20,-. Winnen! Wilt u kans maken op één van deze titels? Schrijf dan vóór woensdag 1 januari 2020 naar Leef!, postbus 151, 5201 AD ’s-Hertogenbosch, of stuur een e-mail naar E leef@serviceapotheek.nl. Vermeld hierbij enkel de betreffende titel in de onderwerpsregel. Vergeet uw adresgegevens niet te vermelden! De winnaars krijgen na sluitingsdatum een persoonlijk bericht. 33 win actie
Page 34
Controle over uw medicijnen met een persoonlijk dossier Uw voordelen? • Overzicht van uw medicijnen. • Gemakkelijk herhaalrecepten aanvragen. • Ook te gebruiken in de Service Apotheek-app. Stel hier bijvoorbeeld een handig inname-alarm in. • Informatievideo’s en bijsluiters van uw medicijnen bekijken, waaronder video’s van Kijksluiter. Kijksluiter is een animatievideo waarin de belangrijkste informatie uit de bijsluiter van een medicijn in begrijpelijke spreektaal wordt uitgelegd. Zo maakt u een persoonlijk dossier aan Kom langs in onze apotheek met uw legitimatiebewijs. Wij maken het dossier voor u aan. Download de Service Apotheek-app gratis in de App Store of Google Play Store. Liever zelf doen? Ga naar onze website en registreer u via DigiD. Kiest u voor een registratie zonder DigiD? Dan zien wij u graag de eerstvolgende keer voor extra controle met legitimatiebewijs* in onze apotheek. Daarna kunt u aan de slag! * Voor de veiligheid van uw medische gegevens zijn wij genoodzaakt te vragen naar uw legitimatiebewijs. Gedreven door gezondheid Inclusief Dat slikt u toch niet? • Mijn medicatiegesprek Of ik nog de oude word? Daar ga ik wel voor! Nog niet zo lang geleden werd ik thuis toch beroerd! Ik was duizelig en moest overgeven. Ik kon nog net 112 bellen en verloor daarna mijn bewustzijn. Mijn man nam toen de telefoon over. Ik bleek een herseninfarct te hebben en lag vervolgens een paar dagen in het ziekenhuis. Van die eerste tijd weet ik niet veel meer. Toen ik na twee dagen bijkwam, maakte ik me veel zorgen om mijn man. Hij is erg vergeetachtig en ik was bang dat hij zijn hartmedicatie niet innam. De arts in het ziekenhuis adviseerde mij om de apotheek te bellen. De dames daar hebben dit meteen opgepakt. Dat vind ik zo bijzonder! Ze brachten nog diezelfde middag mijn man een bezoek en legden de medicatie voor twee dagen klaar. Daarna regelden ze een medicatierol voor hem. Dit was voor mij echt een zorg minder! Nadat eerst lopen en spreken wat moeizaam ging, voel ik mij nu wat beter. Ik loop met een rollator en daar red ik me aardig mee. Al ga ik wel regelmatig zitten. ‘Even uitrusten’ tijdens de was of de afwas! Ook mijn spraak verbetert nog steeds. Of ik nog de oude word? Daar ga ik wel voor! Hoofdpijn en duizeligheid blijven nog even. Ik heb een lange weg te gaan en de toekomst is onzeker. In deze situatie ben ik erg blij met een zorgzame apotheek. Ik kom de dames tegen op straat en loop binnen als ik vragen heb. Er is gelukkig altijd ruimte voor een praatje met een vriendelijke glimlach. Mevrouw Janssen, 56 jaar • Hart- en vaatziekten • Gebruikt vijf medicijnen Resultaat van mijn medicatiegesprek: • Ondersteuning tijdens ziekenhuisopname • Medicijnen in een medicatierol 35