Nederlands English

De Ingeneer 2018


Page 2
SPAGHETTI IN DE GROND. Ondergrondse Infra is voor 99% een mannenwereld. Toch (of juist hierdoor) houdt Jojanneke Alwon zich prima staande. In haar functie als vakspecialist, ruimt zij de spaghetti aan leidingen in de grond op. In 2050 Nederland gasvrij De overheid wil in 2050 volledig gasvrij zijn. Dat klinkt nog ver weg, maar je zult maar gasexploitant zijn! De schepper VAN STRANDBEESTEN Echte beesten, gemaakt van pvc-buizen. Zichzelf voortbewegend en levend op en van de wind. De evolutie van de strandbeesten ging snel. Dertig jaar geleden ontwaakte hun schepper en zwengelde hij hun evolutie aan. Technische tekenaar 60 jaar geleden Technisch tekenen zonder computer, zonder rekenmachine, zonder tekenprogramma. Ga er maar aan staan! 60 jaar terug was het niet anders. Bewapend met passer, tekentafel en rekenliniaal tekende Niek de Bruin vele installaties. Het gaat om kwaliteiten Coen startte 7 jaar terug Acutec, een technisch projectbureau. Acutec detacheert ingenieurs en engineers in meerdere disciplines. Ze groeien gestaag en zijn de uitgever van het magazine De Ingeneer! De Ingeneer is een jaarlijkse uitgave van Acutec - 088 090 90 50 info@acutec.nl Aan deze uitgave werkten mee: Acutec, Ikarus Marketing en Drukzo Colofon INHOUDSOPGAVE. Ode aan de Techneut De Woody Allen van de RET Het gaat om kwaliteiten Assetmanagement bij Westland Infra Ontwikkelen is groeien, bijblijven en plezier hebben Hoge hakken op de bouwplaats 1037 perrons en honderden kilometers spoor aanpassen: een kleine EU-norm met grote gevolgen In 2050 Nederland gasvrij wat betekent dit voor netbeheerders Installatietechnicus 60 jaar geleden: wat maak je mee? De bouwsector kan wel een goede revolutie gebruiken De Schepper van strandbeesten In heel Nederland zit spaghetti in de grond Nieuwsflits Column 1 2 4 7 8 11 13 14 18 24 26 28 30 35 ODE AAN DE TECHNEUT De fascinatie van ongeveer iedere kleine jongen: machines, robots, bruggen, hijskranen en treinen. Als het maar groot, stoer en sterk is. Als je jong bent werk je ermee in de vorm speelgoed. Tot je ontdekt dat je er je werk van kunt maken. Dat je zélf kunt werken aan en met jouw legomodellen en elektrische treinen; in het echt! Techniek is bij uitstek het vakgebied dat de oude passie weer tot leven wekt. Een magazine over en voor engineers en ingenieurs. Maar eigenlijk vooral over, want het is voor iedereen geschreven. Techniek is immers ook voor niet-techneuten interessant. Kijk maar naar de hoeveelheid aandacht dat het vakgebied dat die oude passie weer tot leven wekt. Van windenergie, tot solar races, nieuwe bruggen, wegen, treinen en ga maar even door. Al die hardwerkende techneuten in Nederland en de wereld zorgen ervoor dat we licht hebben binnen en op straat. Dat we er in de winter behaaglijk bijzitten. Dat we rivieren oversteken zonder te hoeven zwemmen of roeien. Dat we straks op waterstof kunnen rijden. Dat het riool werkt, de dijken niet overstromen… Kortom, ik kan me geen wereld voorstellen zónder engineers en ingenieurs. Met plezier heb ik dan ook meegewerkt aan de totstandkoming van dit mooie magazine. Als eerbetoon aan jullie! Maurits 1
Page 4
De Woody Allen van de RET De Hoekse lijn is een treinrailtraject dat omgezet wordt naar een metrolijn. De RET heeft met veel verschillende projecten ervaring en exploiteert al vele decennia metro- en tramlijnen. Toch is dit project bijzonder. Daarom waren ze op zoek naar een Woody Allen. En wie zoekt … EEN BIJZONDER PROJECT EEN MATCH OP COMPETENTIES EN KWALITEITEN WERKT! Er zitten twee beweegbare bruggen in de lijn. Daarbij maakt een goederentrein een aantal malen per dag gebruik van dezelfde lijn. Dit zorgt ervoor dat er andere storingen op kunnen treden. Daarbij zijn hierdoor de procedures anders. Omdat de RET voor de perfecte reisbeleving gaat, laten ze niets aan het toeval over. Alles moet dus tot in de puntjes voorbereid zijn. Dát is de reden dat de RET het Proefbedrijf in het leven heeft geroepen en doelbewust werkt met de Woody Allen van de RET. TWEE JAAR VOORBEREIDEN Het project proefbedrijf is bijna twee jaar actief om bij oplevering de lijn ‘in het echt’ te kunnen beproeven. Als de RET slaagt, dan mogen ze de lijn exploiteren. Er is dus veel aan gelegen alles tiptop in orde te hebben vóórdat de proefmaand start. Tien projectmedewerkers zijn ruim een jaar actief om de proefmaand voor te bereiden. In deze maand wordt alles nagebootst wat er zou kunnen gebeuren (extreme situaties worden niet gemeden). Hierbij komen de kwaliteiten van de Woody Allen van de RET, Elise Kersbergen, goed van pas. Ze werkt bij het Proefbedrijf als scenarioschrijfster. Ervaring met het schrijven van scenario’s heeft ze niet, noch heeft ze ooit in de metro-, tram-railbranche gewerkt. Na haar studie bedrijfskunde en informatiemanagement ging ze aan de slag als IT auditor. Hé? Lekker gerichte werkervaring … “Ikzelf stond ook wel even te kijken dat ik werd voorgesteld voor deze functie.” Zegt Elise met een lach Acutec ( het detacheringsbureau dat haar voorstelde) en de recruiters bij de RET waren het eens: Elise is de juiste persoon op deze klus. Niet vanuit ervaring (dat moge duidelijk zijn), maar haar kwaliteiten en competenties sluiten prima aan. ELISE DOL OP RET EN RET DOL OP ELISE De scenario’s zijn geschreven en alle plannen liggen klaar voor het moment van oplevering. Tijd dus voor Elise om andere zaken op te pakken. Want als het scenario de scripts eenmaal zijn geschreven, dan zijn ze geschreven. 2 “Ikzelf stond er ook wel even van te kijken dat ik werd voorgesteld voor deze functie.” Alle deelprojecten die samen toewerken naar oplevering van de Hoekse lijn, kunnen rekenen op ondersteuning. Elise gaat namelijk niet weg bij de RET, oh nee! “Het is heerlijk om te werken bij de RET. Ik raak niet uitgesproken over de projecten waar ik bij mag ondersteunen. En de sfeer onder collega’s is fantastisch. We werken echt allemaal naar hetzelfde doel toe.” EN WAT ALS DE HOEKSE LIJN IS OPGELEVERD? IS HET DAN GEBEURD MET DE WOODY ALLEN VAN DE RET? “Haha, dat wel ja. Maar eigenlijk is Woody er al een paar maanden niet meer. Ik ben nu gewoon Elise. Ik werk als proefcoördinator en word straks projectleider. Wat mijn eerste project wordt, weet ik nog niet. Maar mijn handen jeuken om weer iets moois op te pakken.” Elise ontwikkelt de scenario’s en schrijft de scripts voor alle ‘acteurs’ die meewerken aan de testmaand. Zo speelt iedereen zijn rol: de metrobestuurder, de centrale verkeersleider, reizigers en medewerkers van Pro-Rail. Ieder scenario heeft zijn eigen script en iedereen houdt zich daaraan. Hollywood, eat your heart out! 3 Elise Kersbergen - projectleider RET
Page 6
HET GAAT OM KWALITEITEN NIET OM LEEFTIJD OF AFKOMST Coen startte 7 jaar terug Acutec, een technisch projectbureau. Acutec detacheert ingenieurs en engineers in meerdere disciplines. Acutec groeit gestaag en is de uitgever van het magazine De Ingeneer! W aarom een detacheringsbureau in de techniek? Van kinds af aan heeft techniek me getrokken. Mijn vader was bakker, maar kluste veel in huis. Hij betrok me hierbij en ik denk dat de affiniteit hier vandaan komt. Een technische opleiding sprak me dan ook aan. Maar omdat ik VWO kon gaan doen, ben ik eerst hiervoor gegaan. Vakken als marketing en bedrijfseconomie vond ik leuk. Toch bleef de techniek me trekken. De opleiding HBO Technische Bedrijfskunde was toen net nieuw. Gelukkig, want deze opleiding leek voor mij ontwikkeld! “Technische Bedrijfskunde leek voor mij te zijn ontwikkeld” Ben je blij dat je niet volledig in de techniek bent verder gegaan? Nee, blij is niet het juiste woord. Al kan ik nu wel mijn ei goed kwijt. Het runnen van een detacheringsbureau is niet 100% technisch. Toch heb ik dagelijks veel met meerdere technische disciplines te maken. Als ik kandidaten spreek of langs ga bij opdrachtgevers gaat het veel over de techniek. Het helpt me dat ik hier veel vanaf weet. 4 Blijft het leuk om over techniek te praten? Het is voor mij inderdaad erg leuk om over techniek te praten. Ondanks dat ik aan de zijlijn sta, maar zo voelt dat niet. Het is belangrijk dat je weet wat er in een functie nodig is aan kennis en ervaring. Dat gaat verder dan een simpel lijstje met vijf vereisten erop. Daarbij is het voor opdrachtgevers prettig als je aan een half woord genoeg hebt en voor kandidaten fijn als je hun wereld begrijpt. Wat is je grootste passie? Als ik mezelf voor het gemak beperk tot het zakelijke, dan is dit vooral het zijn van meewerkend voorman. Het is heerlijk om kandidaten te benaderen, gesprekken te voeren en opdrachtgevers te bezoeken. Het geeft me een kick als de match uiteindelijk slaagt. Want dan is onze kandidaat (tegen die tijd onze medewerker) blij en mijn opdrachtgever tevreden. Wat heb je nu nog als doel? Mijn doel is om van Acutec een solide, stabiel bedrijf te maken. We hebben nu de grootte dat we dit behaald hebben. We zijn toekomstbestendig. Dit voelt voor mij als een verplichting naar medewerkers en opdrachtgevers toe. Ze moeten op Acutec kunnen bouwen en vertrouwen. Daarbij wil ik iedereen de overtuiging mee kunnen geven: “als het van Acutec komt, dan is het goed”. Je hebt je doel dus behaald, en nu? Het laatste doel dat ik noemde hebben we denk ik inderdaad behaald. Maar dit moeten we iedere keer weer opnieuw behalen. Dit doel stopt nooit. Als ik vooruit kijk, dan zijn we over 5 jaar twee keer groter. We hebben dan de slagkracht om succesvol de transitie te maken van onze deta-vast constructie naar full-detachering (engineers vast in dienst bij Acutec). Waarom deze transitie? Op dit moment hebben we een werknemersmarkt. V vacatures en weinig kandidaten. Te weinig misschien nog niet, maar het is wel hard zoeken en passen en meten. Twee jaar geleden zaten we nog overtuigend in een werkgeversmarkt. Dit vraagt om een andere benadering. Daarom moet je als organisatie wendbaar blijven. Je moet mee kunnen veranderen. Veel groter dan twee keer onze huidige grootte zou ik daarom niet willen. Een zware olietanker is immers minder wendbaar dan een vlot jacht. “We zitten nu in een werknemersmarkt. Dat vraagt om een andere aanpak.” Waarom geef je De Ingeneer uit? We hebben een gedeelde passie met onze kandidaten en opdrachtgevers: de techniek. Deze wil ik handen en voeten geven met dit magazine. Daarbij is het een goed platform om iedereen te laten zien wat voor een prachtige technische bedrijven en projecten we in Nederland hebben. Waar ben je blij mee of zelfs trots op? Als ik naar Acutec kijk dan ben ik trots op de ziel van het bedrijf (kan ik dit zo zeggen?). Deze is oprecht. We hebben veel 55-plussers in dienst en veel medewerkers van niet Nederlandse komaf. Het gaat mij om de kwaliteiten die iemand bezit, niet om leeftijd of afkomst. Prachtige mensen worden niet aangenomen omdat ze niet meer zo kwiek zijn als 20 jaar terug of niet foutloos Nederlands schrijven. Ik denk dan: nou en! Dan vind ik een baan die fysiek minder zwaar is of waar schrijven geen wezenlijk onderdeel uitmaakt van de werkzaamheden. Het gaat om de kern van een functie; die moet passen. Acutec heeft meer dan 40 geweldige mensen in dienst. Professioneel en zeer opgewassen tegen de uitdagingen in hun functie. Daar word ik enthousiast van! “Een zware olietanker is minder wendbaar dan een vlot jacht” 5 Coen in de bakkerij van zijn ouders
Page 8
Succes is weten wat te doen welke kant op te gaan aanpakken, doorpakken en … loskomen van de grond o Master in Marketing o Lecturer at Tio – private university o 12 jaar ervaring o Trotse redacteur van De Ingeneer Wie bouwt met jou de juiste vleugels? Maurits de Bruin (MSc.) maurits@ikarusmarketing.nl 06-22 50 32 70 Asset Management bij Westland Infra W estland Infra is een aantal jaren geleden met de implementatie van assetmanagement gestart. Dit betekent een andere benadering ten aanzien van het beheer en onderhoud van het gasdistributienet. De assetmanagement filosofie is nu verankerd in alle onderdelen van de organisatie. “Het is natuurlijk niet echt een filosofie, maar het komt wel in de buurt. Feitelijk gaat het erom dat we al onze eigendommen op een gezonde manier beheren. We zoeken continu naar de ultieme balans tussen veiligheid, kwaliteit en kosten.” Aldus Arie Vellekoop van Westland Infra. Een andere aanpak is nodig De wijze waarop onderhoud en service werd uitgevoerd vóór invoering van assetmanagement, verschilt sterk met die van nu. Als voorbeeld: voorheen was er een vastgesteld jaarbudget voor de vervanging van circa 20 gasstations. De gasstations werden pas vervangen als ze aanzienlijk verroest waren en als ze op het einde van hun levensduur waren. Met 1600 gasstations betekent dit dat een gasstation gemiddeld na 80 jaar vervangen wordt. Zo lang gaan ze niet mee en daarom was er een andere aanpak nodig. Meer in-control met Asset management Met de aanpak vanuit assetmanagement wordt er meer planmatig gewerkt. Faalkansberekeningen vormen een belangrijk onderdeel. Hiermee worden risico’s geïdentificeerd en vervolgens door mogelijke beheersmaatregelen vermeden. Denk hierbij aan veiligheid of de kans dat iets niet meer werkt. Een ander belangrijke winst is dat de kosten kunnen worden verlaagd door een nieuwe manier van werken. Gevolgschade wordt beperkt, er zijn minder noodoplossingen nodig en onderhoud kan beter worden gepland. Kortom, er wordt slimmer gewerkt. Het vergde ook een cultuurverandering, een andere manier van denken en handelen. Bij Westland Infra werken veel goede techneuten, die gewend zijn om snel te handelen en met de juiste oplossing te komen. De nieuwe werkwijze vraagt nog steeds om deze skills, maar is nu aangevuld met andere kwaliteiten zoals het verwerken van informatie, analyseren en plannen voor de lange termijn. “Het voelt simpelweg goed als je meer grip hebt op zaken. We zijn met assetmanagement meer in-control.” Westland Infra is netbeheerder voor o.a. gas. Arie Vellekoop is teamleider Netbeheer Gas, waaronder assetmanagement valt. Samen met zijn team van 12 “Het gaat erom dat we al onze collega’s is hij verantwoordelijk voor het beheer van de infrastructuur waarmee aardgas wordt gedistribueerd. eigendommen op een gezonde manier beheren” 7
Page 10
ONTWIKKELEN IS GROEIEN, BIJBLIJVEN EN PLEZIER HEBBEN VAN 40 OUDE DESKTOPS NAAR 2200 IT WERKPLEKKEN OP 3 CONTINENTEN STG heeft wereldwijd vier winkels, waaronder de beroemde Hajenius winkel op het Rokin in Amsterdam, 11 productie sites, 18 verkooporganisaties en een hoofdkantoor in Kopenhagen. Ze produceren en verhandelen tabacsproducten. 8 Gestart als beheerder van 40 desktops (verbonden met coax) en een Novell server. De dagelijkse werkzaamheden én de verantwoordelijkheden van Rudi zien er nu ietwat anders uit bij STG. Met zijn internationale team van 28 IT’ers, beheert hij nu 2200 IT-werkplekken verdeeld over 20 landen op 3 continenten. LIJKT JE WERK NOG OP DAT WAT JE 20 JAAR TERUG DEED? Nee, helemaal niet. De scope is veranderd. Het werkt zó anders als je in verschillende landen op meerdere continenten werkt in plaats van het beheer op één kantoor. WAT IS ER DAN MET NAME VERANDERD? Vooral mijn verantwoordelijkheden zijn anders. Daarbij zijn alle processen en de communicatielijnen niet meer te vergelijken. Hier heb ik iedere dag mee te maken en ze bepalen daardoor grotendeels de inhoud van mijn baan. En dan heb ik het nog niet eens over alle technische vernieuwingen waarin ik moet bijblijven! In mijn functie ben ik vooral heel veel bezig met communiceren. Voor veel IT’ers is dit een belangrijk en zelfs cruciaal onderdeel van de functie. Ik denk dat dit niet altijd voldoende wordt ingezien. WORD JE NIET MOE VAN AL DIE VERANDERINGEN? Oh nee, zeker niet. Jezelf blijven ontwikkelen is voor ieder mens gezond. Dit is de basis van wie we zijn en een teken van jeugd (zegt hij met een lachend gezicht). Nu heeft ontwikkeling voor mij persoonlijk niets filosofisch. Het is een logische manier, ik denk ook de enige, om bij te blijven. Daarbij is het in mijn functie onmisbaar. BEN JE PERSOONLIJK OOK VERANDERD DOOR AL DIE ONTWIKKELINGEN? Zeker! Ik ben een ander persoon dan dat ik tien jaar terug was. Ik luister veel beter naar anderen en ben flexibeler. Soms is het goed om door omstandigheden gedwongen te worden te veranderen. Als ik terug kijk naar deze verandering voel ik me daar goed bij. 2200 WERKPLEKKEN IN 20 LANDEN. HOE MANAGE JE DAT? Mijn team van 28 IT’ers beheert alles rondom de IT werkplekken: hardware, software, helpdesk, processen en contractmanagement. Op dit moment gaat de aansturing soepel. Maar in de tijd dat STG veel ondernemingen overnam, stuitte ik bij de nieuw ingelijfde IT’ers wel op verzet. Ik heb mijn plek dan ook moeten ‘veroveren’. Dit was op afstand (intercontinentaal) en met veel verschillende culturele achtergronden, best lastig. “ALS IT’ER BEN IK VOORAL HEEL VEEL BEZIG MET COMMUNICEREN” JE PLEK HEB JE VEROVERD. WAT IS JE VOLGENDE UITDAGING? Ik mag er maar één benoemen? Dan kies ik voor het verhogen van het teamgevoel. Ik merk dat het nog te veel wij – zij is. Dat is niet goed, maar hoe verander je dit? Hoe laat je iemand uit mijn team in Honduras zich één voelen met een collega uit Madrid of Nederland? Ik heb geen pasklare oplossing. Maar ik ben ervan overtuigd dat als we er voldoende positieve energie insteken, er een moment komt dat we daar zijn waar we willen zijn. DE RODE DRAAD DOOR JE CARRIÈRE LIJKT ONTWIKKELING. ERVAAR JE DAT ZELF OOK ZO? Daar heb ik nog niet zo bij stilgestaan. Maar ik denk dat ik zonder die ontwikkeling niet was geweest wie ik nu ben en waar ik nu sta. Ontwikkelen is jezelf blijven uitdagen, buiten je comfortzone durven te gaan en het vertrouwen hebben dat je het aankunt. “Het mooiste van onze IT baan is dat je overal komt. We zijn gekend van het tabaksmagazijn tot in de directiekamer. Overal speelt IT een rol en overal mag je je steentje bijdragen. Ze kennen me overal bij naam. Al wordt Rudi overal wel wat anders uitgesproken.” 9
Page 12
Schone energie van de toekomst KERNCENTRALES VOOR KERNFUSIE Temperaturen tot 150 miljoen graden Celsius Internationale samenwerking sinds 1979 Kosten van ITER (centrale in Frankrijk) €20 miljard Esther Lanser werkt al enige tijd in de techniek. Fantastisch, want er mogen best meer vrouwen in de branche actief zijn. Op dit moment werken er 1,2 miljoen mensen in de techniek. Slechts 13% hiervan is vrouw. Hoog tijd dus voor méér Esthers! TECHNIEK MET DE PAPLEPEL De wereld van de techniek is Esther met de paplepel ingegoten. Haar vader had een installatiebureau. Ze heeft lang samen met hem leiding gegeven aan het meer dan 100 jaar oude familiebedrijf. VERKOOP MET HARTZEER Esther werd ouder (of is het netter om te schrijven ‘langzaam minder jong’?) en een kinderwens kwam meer nadrukkelijk op de voorgrond. En hoe geëmancipeerd je in een gezin ook bent, dit houdt in dat (als alles meezit) je als vrouw een tijdje uit de running bent. “Ik vond het soms best lastig om de zorg voor mijn kinderen over te laten aan anderen.” NIET GETREURD Esther koos er daarom voor het bedrijf te verkopen aan een grote landelijke installateur. Maar niet getreurd, want bloed kruipt waar het niet gaan kan. En de wereld van de techniek kon al snel weer rekenen op de inzet van Esther. ONE-OF-THE-GUYS “Als nieuwe collega moet je wel eerst het vertrouwen winnen. Goed observeren, goed luisteren. Ik doe daar als vrouw niet harder mijn best voor, ik ben gewoon zoveel mogelijk mezelf. Ik weet waar het over gaat en hoe de hazen lopen.” Door haar ervaring, instelling en karakter is Esther one-of-the-guys. Vreemde uitdrukking natuurlijk in een artikel dat gaat over ‘meer vrouwen in de techniek’. Maar in een 87% mannenwereld voelt Esther zich goed. 11 HOGE HAKKEN OP DE BOUWPLAATS Dit is de kern van Esther (en ‘Esthers’) in de techniek. Ze is er niet vies van om met een bacotang een klus te klaren. Maar ze vergeet niet wie ze is. Zo kan ze het beste van beiden combineren. “Mijn focus ligt, door de jaren heen, op de processen en de mensen in een organisatie. Ervoor zorgen dat alles goed geregeld en iedereen aangehaakt is. Met elkaar een mooi resultaat neerzetten en een blije klant achterlaten. Dat is waar het om gaat! Ik geloof wel dat wat vrouwelijke eigenschappen hierbij helpen. Hoge hakken kunnen, maar je moet er wel stevig op staan.” “Ik hou van de directheid en de grappen.”
Page 14
ProRail speelt het klaar. Bijna 70% van alle perrons zijn nu al aangepast Marcel Jongerden geeft ons een iets genuanceerdere blik op dit megaproject. Hij is projectmanager Beheer Toegankelijke Instap & Keerwanden bij ProRail. Het project houdt in dat alle projecten, om de stap van perron naar trein toegankelijker te maken, in beheer worden genomen. Meer controle nu en in de toekomst dus. 12 1037 perrons en honderden kilometers spoor aanpassen: een kleine EU-norm met grote gevolgen In Brussel is besloten dat vanaf 2030 al het openbaarvervoer in de EU geschikt moet zijn voor mindervaliden. Prima besluit en gewoon even doorvoeren! Toch? … COMPLEX, LASTIG, VEEL BELANGEN .. JA, LEKKER! Eén van de grootste onderdelen van het programma ‘toegankelijkheid’ is om het spoor en perron op de juiste hoogte en afstand te krijgen ten opzichte van elkaar. Uiteraard rekening houdend met de treinen die hier gebruik van maken. Het is niet verwonderlijk dat dit veel werk is, als het gaat om meer dan 1000 perrons en naastliggende sporen. De volgende uitdaging is deze aanleg in stand te houden. Dat het complexer is dan ‘enkel’ ophogen of verlagen en veel interne politiek meebrengt, maakt het uitdagend. Een kolfje naar de hand van Marcel! “Iets hoeft niet eenvoudig te zijn, liever niet zelfs! De projecten zijn complex, er hangt veel vanaf en er zijn altijd veel belangen en partijen bij betrokken. Dit continue spanningsveld is goed. Het geeft me energie.” WAAR GAAT HET NU CONCREET OM? In 2020 moet 90% van alle reizigers van en naar volledig zelfstandig toegankelijke stations kunnen reizen. In 2030 moet alle inen uitstap van treinen voldoen aan de EU normen. Dit zijn afspraken die gemaakt zijn met het ministerie. De norm is gesteld op maximaal 7,5 cm afstandsverschil en 5 cm hoogteverschil van uitstap van de trein tot het perron. Te scherp afgesteld en de trein schuurt tegen het perron. Te hoog of te laag en de trein is niet rolstoel toegankelijk. Een marge van 7,5 cm en 5 cm is bijzonder klein als je meeneemt dat treinen bewegen en grond werkt. Toch speelt ProRail het klaar en is nu al bijna 70% van alle perrons aangepast. MARCEL ‘NEEMT IN BEHEER’ In beheer nemen start met het laten meten, inventariseren en analyseren van contracten. Alles moet in kaart worden gebracht om het voor nu en de toekomst te kunnen beheren. Het gaat dan bijvoorbeeld om het bijhouden van welke werkzaamheden waar zijn uitgevoerd. Welke perrons er liggen, wanneer er weer gemeten, onderhoud of vervanging uitgevoerd moet worden, wat de bodemgesteldheid van een locatie is, etc. “Feitelijk is dit het inregelen van assetmanagement waar we het over hebben. Met de bril van assetmanager/ eigenaar bekijk je een project anders. Een snelle en relatief goedkope oplossing nu, kan ervoor zorgen dat je over korte tijd weer onderhoud moet plegen met alle gevolgen en kosten vandien. Als assetmanager kijk ik ook naar de lange termijn. ” COMPLEXITEIT IN DE PRAKTIJK ProRail is sinds 2008 bezig met het op juiste hoogte en afstand brengen van perron en spoor. De complexiteit zit hem erin dat beide delen na verloop van tijd bewegen ten opzichte van elkaar. Ook is het spoor een ander systeem dan het perron. Verzakt de rail rechts ten opzichte van de linker rail, dan wijkt de trein ineens verder van het perron dan de EU-norm toestaat. “Eén van de complexe zaken in dit project is dan ook het absoluut inmeten. Wat moet er per bodemgesteldheid gebeuren om na 10 jaar intensief gebruik nog steeds binnen de gestelde normen te blijven?” BEWEGENDE PERRONS/ FLEXIBELE RAILS? De wereld verandert sneller dan ze ooit deed. Ook de wereld van het spoor en trein. Neem daarbij de hoge kosten voor de aanpassingen en het onderhoud van spoor en perrons. En de behoefte (noodzaak haast) aan nieuwe ontwikkelingen is geboren. Daarom is Marcel een nieuw traject gestart waarin gekeken wordt naar het eenvoudiger, sneller en goedkoper ophogen en op afstand brengen van perrons/spoor. Waartoe dit leidt? Vast tot een succes. Maar hoe dit eruit gaat zien en vooral wanneer, dat blijft nog even koffiedik kijken. 13
Page 16
In 2050 Nederland gasvrij WAT BETEKENT DIT VOOR NETBEHEERDERS D 14 e overheid wil in 2050 volledig gasvrij zijn. Dat klinkt nog ver weg, maar je zult maar gasexploitant zijn! Arie Vellekoop is teamleider Netbeheer Gas bij Westland Infra. Hoe denkt hij over het volledig dichtdraaien van de gaskraan? WAT HEEFT DEZE UITSPRAAK VAN DE OVERHEID VOOR EEN INVLOED OP JE WERK? Het heeft eigenlijk weinig, misschien zelfs helemaal geen invloed. Dat lijkt vreemd, maar we zijn al lang bezig met het idee dat er een moment komt dat er geen aardgas meer is en dat er andere vormen van energie komen. JE BESTAANSRECHT VERDWIJNT. HOE GA JE DAARMEE OM? Veel organisaties zien hun bron van bestaan veranderen. Denk aan Videoland, Kodak of langzaamaan een fabrikant van sigaretten. Je verliest echter pas je bestaansrecht als je niet mee kunt in de verandering. Je zult als organisatie jezelf nu en dan opnieuw moeten uitvinden; je bestaansrecht moeten herdefiniëren. Ik denk dat we hier al goed mee bezig zijn. Een obstakel is wel dat we vanuit de wet gebonden zijn HOEVEEL VERDIENT NEDERLAND MET AARDGASWINNING? De staatsdeelneming EBN heeft 40% belang in alle samenwerkingen rondom gaswinning uit kleinere gasvelden. In het gasveld van Slochteren is het belang groter. Daarnaast verdient de staat aan de belastingen op gas. De totale aardgasbaten zijn vanaf 1960 ongeveer €265 miljard. Per jaar zijn de baten omennabij €15 miljard. “Je verliest je bestaansrecht als je niet mee kunt in de verandering.” aan bepaalde werkzaamheden. Hier mogen we niet vanaf wijken. We hebben echter alle vrijheid om na te denken over onze eigen toekomst. HOUDT DE WETGEVER ONTWIKKELING TEGEN? Ach weet je, de overheid remt de vooruitgang op sommige punten af. Op andere punten stimuleert ze het juist. Over 30 of 40 jaar hebben we als gasexploitanten en netbeheerders geen bestaansrecht meer als we onszelf niet herdefiniëren. We hebben dus nog wel even om de overheid te overtuigen dat meer vrijheid nodig is. WAT KAN EEN GASEXPLOITANT DAN NOG DOEN ALS ER GEEN GAS MEER IS? Netbeheerders kunnen bijvoorbeeld System Operators worden. Vanuit deze rol managen ze meerdere energiestromen en zorgen op deze manier voor een efficiëntere verspreiding. Er zijn nu al ideeën om reststroom om te zetten in warmte of om piekmomenten beter op te vangen. Daarnaast kunnen we energie uitwisselen dat bijvoorbeeld overblijft van zonnepanelen bij een bedrijf. Geen gas meer in 2050 zorgt dus niet voor stress, maar wel voor de noodzaak tot ontwikkeling. Een uitdaging die we met plezier aangaan! 15
Page 20
Installatietechnicus 60 jaar Philips’ eerste computer in 1958 en een installatie op kasteel Het Oude Loo Technisch tekenen zonder computer, zonder rekenmachine, zonder tekenprogramma. Ga er maar aan staan! 60 jaar terug was het niet anders. Bewapend met passer, tekentafel en rekenliniaal tekende Niek de Bruin vele installaties. Hij was aanwezig bij de conceptfase van de eerste computer van Philips in 1958. En tekende de warmteen waterinstallatie voor kasteel Het Oude Loo. Hoe was het om te werken als technisch tekenaar en installatietechnicus 60 jaar geleden? Philips was je eerste werkgever? Ja, klopt. Bij Philips tekende ik onderdelen van telefooninstallaties. Dat noemden we draadbomen. Hier zag ik ook de eerste computer. Ik dacht: “allemachtig! Als dit ons moet gaan helpen, laat dan maar zitten. ” Ik geloofde er totaal niet in. Deze computer was een kast van 60 bij 50 bij 110 cm en kon optellen en aftrekken. Dat was het. Welke studie deed je voor je bij Philips begon? Studie? Dat is wat teveel gezegd. Ik deed de ambachtsschool, want ik wilde instrumentmaker worden. Alleen was ik niet nauwkeurig genoeg met vijlen en mocht ik hierin niet verder en werd ik elektromonteur. Hoe was het om als technisch tekenaar te werken eind jaren ’50? 1951: Niek de Bruin op de Ambachtsschool Waarom ben je technisch tekenaar geworden? Ik kon er een baantje in krijgen. Veel mooier kan ik het niet maken. Hiermee begon ik bij Philips in Hilversum. Voor mijn vriendinnetje verhuisde ik naar Apeldoorn en startte in 1960 bij Adviesbureau Wassink. Een goede zet, want na 60 jaar zijn we nog zeer gelukkig samen. Mijn vrouw en ik dan. Bij Wassink werk ik al even niet meer Bij Philips werkte ik van acht tot vijf, vijf en een halve dag per week. In 1960 startte ik bij adviesbureau Wassink. Dit was een modern en vooruitstrevend bedrijf. Ze hadden, als één van de eerste, de nieuwe vijfdaagse werkweek geïntroduceerd. Wat een luxe was dat. Twee dagen vrij iedere week! Bij de eerste computer dacht ik: “Allemachtig! Als dit ons moet gaan helpen, laat dan maar zitten.” 18 geleden: wat maak je mee? In mijn beginjaren stond ik iedere dag achter de tekentafel. Ik wachtte tot ik een opdracht kreeg en voerde deze uit. Een elektrotechnische installatie voor een school of fabriek was soms weken werk. Een nieuwe opdracht begon ik met een nieuw vel tekenpapier op mijn tekentafel. Mijn rekenliniaal altijd op dezelfde plek en mijn overige materiaal schoon en op orde. Ik tekende zo nauwkeurig mogelijk, maar veel nauwkeuriger dan 1 millimeter ging toen nog niet. De rekenliniaal en de inkt uit de pennen lieten dat niet toe. Vond je het werk leuk? Oh ja! Al praatte ik meer dan ik werkte. Ik tekende altijd zo hard en snel mogelijk. Dan had ik daarna tijd om de fabriek of het kantoor door te lopen en met Jan-enalleman te kletsen. Heb je jezelf nog ontwikkeld? Ik ben wel verder gegaan ja. Vanaf 1964 deed ik er ook warmte installatie bij. Ik weet nog goed dat ik samen met mijn collega-tekenaar bij de directeur moest komen. Hij wist dat we beiden op de nieuwe tak wilden beginnen als tekenaar. Hij zei: “Er is maar plek voor één. Dus degene die ervan afziet mag dat nu zeggen.” Het bleef heel lang stil. We stonden voor zijn bureau en ik dacht : “verrek maar, ik zeg niks!” Mijn collega voelde zich ongemakkelijk door de stilte en gaf het op. Hij bleef zijn oude werk doen. Uiteindelijk berekende en tekende ik als installatie technicus, installaties voor verwarming, ventilatie, warm water, gas en verlichting voor o.a. scholen en bejaardenhuizen. Ik was hierbij betrokken tot oplevering. We stonden voor zijn bureau en ik dacht: “verrek maar, ik zeg niks!” Om installatietechnicus te worden leerde ik veel bij. Ik heb een stapel diploma’s ergens op zolder liggen. Ik weet niet meer wat ik allemaal geleerd en bestudeerd heb. In ieder geval elektrotechniek, bouwkunde en hogere wiskunde.. Bij Bronswerk Apeldoorn werkte ik in 1967 voor het eerst als installatietechnicus. Zo was ik meer betrokken bij de projecten. Dat voelde goed. Meer betrokkenheid en vooral meer afwisseling. 19
Page 22
Heb je veel ontwikkelingen meegemaakt? In 1968 werkte ik bij Warmteservice. Hier keurde ik de eerste computer af. Een stalen kast van 90 bij 50 bij 40. Deze kon al een boel meer dan de computer van Philips 10 jaar eerder. Hij kon ook vermenigvuldigen en delen. Hij had alleen geen geheugen. Hij kon nog niets ‘onthouden’. Waardeloos dus! Dan mocht je nog alles zelf opschrijven. Daarbij zijn de meeste deel- en vermenigvuldigsommen ook weer niet zo lastig met een rekenliniaal. Dus ook deze computer was exit! “Vanuit het kasteel liep ik ook wel eens naar het paleis dat toen nog geen museum was.” Wat is je meest opvallende project geweest? Járen later werkte ik weer een aantal jaren bij Bronswerk. Nu aan de verwarming- en warmwaterinstallatie voor kasteel Het Oude Loo. Dit was ergens medio jaren ’70 onder leiding van baron Van Asbeck. Het project liep over enorm veel schijven. Oudheidkundigen, beheerder van het kroondomein etc. etc. Verder viel op dat het allemaal heel, heel duur was. Geld was volkomen onbelangrijk. Zo moesten de tegels voor de badkamer, die hier speciaal voor ontworpen en gemaakt werden, 7 keer opnieuw. Door het bakproces was de kleur toch niet helemaal wat de architect (en ook persoonlijk koningin Juliana) in gedachte had. Gouden kranen werden iedere keer teruggestuurd omdat ze achteraf toch niet aan de eisen voldeden en ga zo maar door. Een meevaller was dat de meeste installatie – ontwerpen die ik had gemaakt niet over hoefden. Verder viel op dat het allemaal heel, heel duur was. Geld was volkomen onbelangrijk Vanuit het kasteel liep ik ook wel eens naar het paleis dat toen nog geen museum was. Heerlijk om over die zolders te lopen. Van al die eeuwen werd alles, echt alles bewaard: schouwen, haarden, doorgezakte stoelen, schilderijen. Alles lag opgestapeld op de zolders van het paleis. Heb je nooit de behoefte gevoeld iets mee te nemen van één van de zolders? Hahaha, met al die camera’s? Nee, zeker niet. Iedere stap die je zette werd geregistreerd. Waarom niemand me tegenhield als ik daar liep weet ik niet. Misschien dachten ze dat ik daar hoorde te zijn. 20 Ben je altijd blijven werken als technisch installateur? Nee, in 1980 heb ik de opleiding gedaan tot GAWALO installateur. Ik wilde loodgieter worden. Weer eens iets anders. Want verandering van spijs doet eten. (“Behalve in mijn huwelijk” voegt Niek er haastig aan toe, want zijn vrouw zit op gehoor afstand.) Mijn eigen installatiebureau heb ik nooit gehad. De accountant adviseerde me namelijk dit niet op te starten in de crisisjaren. In plaats hiervan kon ik beter een winkel beginnen in ijzerwaren, elektra, sanitair etc. Dit heb ik tot mijn pensioen succesvol gedaan. Mijn oudste zoon is nu eigenaar van Vakman De Bruin. Zou je terugkijkend, zaken anders hebben gedaan? Alles is me altijd komen aanwaaien. Het kwam op mijn pad en ik ging hierin mee. Al die veranderingen vond ik prettig. Ik zou het niet anders hebben gedaan. Je bent niet een type om stil te zitten. Aan welke projecten werk je nu? Dat klopt (zegt hij met een brede grijns). Hij staat vlug op en loopt naar de tuin. “Deze fontein heb ik net af”. Hij laat een indrukwekkend waterwerk zien dat het water exact synchroon over 21 pijpen verdeeld. Op Sinterklaasavond 2006 kreeg Niek een aantal hartaanvallen en stond zijn hart tot drie keer toe stil. Een eyeopener over hoe mooi, goed en fijn het leven is. Zeker als je het in volle vaart weer op kunt pakken. Hij dacht aan de dromen die hij had in 1983, over zijn leven en dat van zijn vijf kinderen. Hij verwerkte ze recent in een tekening, liet er een glas-in-lood raam van maken en ontwierp er een grafsteen omheen. “Prachtig hoe het zonlicht door het gekleurde glas van ons graf schijnt.” “Daarvoor heb ik het graf van mij en mijn vrouw ontworpen en laten maken. We fietsen daar soms langs en zitten dan op een bankje. Prachtig hoe het zonlicht door het gekleurde glas schijnt.” Samen met zijn vrouw keek hij toe hoe de steen en het glas op het graf werden geplaatst. Alles op orde, alles geregeld en alles volgens zijn eigen idee. Dat is Niek ten voeten uit. De namen zijn al gegraveerd, alleen de data ontbreken nog. Je hebt niet alles in de hand en je kunt niet alles voorzien. Ik ben altijd meegegaan op de stromen van het leven en had toch altijd alles onder controle. Maar hoe ouder je wordt, hoe meer je die controle los moet laten. Controle op je kinderen, je lichaam, situaties om je heen. Zelfs op je vrouw! (Zegt hij lachend, terwijl hij achterom kijkt naar zijn vrouw die op de bank zit.) En uiteindelijk laat je alle controle los. Het moment bepaal je niet zelf. Ik laat me graag verrassen. 21
Page 26
DE BOUWSECTOR KAN WEL EEN GOEDE REVOLUTIE GEBRUIKEN Ketensamenwerking en slimme dingen doen. Nieuwe technologieën combineren met de praktische ervaring van oude rotten op de bouwplaats. Dít is wat BIM behelst: de proces-gestuurde oplevering van een woning, zoals auto’s die van een lopende band afrollen: prefab of niet. KARTREKKER De bouwsector is traditioneel en kosten gedreven. Dit staat ontwikkelingen nog wel eens in de weg. Comfort Partners is hierin anders. Zij draagt sterk bij aan de ontwikkelingen binnen de sector, op technologisch gebied en daarbuiten. Om op dit niveau medebepalend te zijn, is het belangrijk om het kennisniveau van de hele organisatie te verhogen. Dit brengt intern uiteraard ook veel veranderingen met zich mee. Daarom zijn ze volop bezig met de implementatie van BIM, een grootse paradigmaverschuiving binnen de traditionele bouwsector. HET HUZARENSTUKJE: BIM BIM (Building Information Modelling) haalt informatie vanuit de hele keten bij elkaar en weet dit zo te combineren dat er efficiënter, effectiever, sneller en beter gewerkt wordt. Het doel is dat er een woning gebouwd wordt in minder tijd, tegen lagere kosten en beter afgestemd op de wensen van de klant en eindgebruiker. Is zo’n ideale wereld mogelijk? BIM BIJ COMFORT PARTNERS Building Information Model of zoals het nu veel wordt vertaald: Building Information Management. Er is een overschot aan data en daarom is het juist beheren van data cruciaal. Daarbij kan een effectieve omgang met die data veel waarden toevoegen. Twee aspecten zijn daarbij erg belangrijk.: - - De verreikte data tijdens het verloop van een proces (van aanvraag tot oplevering) moet toegevoegde waarde leveren voor de kwaliteit van het eindproduct. Uiteindelijk gaat het om klantbeleving. Onder het credo “kennis is macht, kennis delen is kracht” zullen organisatie zowel intern als extern de gegevens met elkaar moeten delen. Streven daarbij is om gegevens eenduidig en gestandaardiseerd te krijgen zodat alles nog maar één keer hoeft te worden doorgevoerd. Comfort Partners streeft naar operational excellence. Daarom is het belangrijk dat alle processen efficiënt en effectief zijn. Het BIM traject helpt hierbij. Het moet een aaneengeschakeld proces worden, dat van aanvraag tot aan service en onderhoud loopt. 24 IDEAALBEELD Er bestaat een gedetailleerde weergave van de woning, met onder andere de plek van een wandcontactdoos en het merk en de kleur van de radiator in de badkamer. Vanuit het systeem wordt er ‘automatisch’ een bestelling geplaatst bij de toeleverancier. Er wordt tijd ingepland bij de onderaannemers, de vervoerder weet waar hij alle onderdelen in het huis moet zetten etc. Zo ontstaat er een gestroomlijnde samenwerking tussen alle ketenpartners. REVOLUTIE IN DE VORM VAN BIM Bij de fabricage van een auto zijn alle ketenpartners betrokken. Van de panel-testing van een nieuw model, tot en met de fabricage van een onderdeel en het aannamebeleid bij assemblage fabriek/plek. Alles valt als puzzelstukjes in elkaar. En de partners zijn voor hun succes van elkaar afhankelijk. Henry Ford bracht in 1910 een proces-revolutie te weeg door voor het eerst zijn auto’s op een lopende band te produceren. BIM kan in de bouwsector voor eenzelfde revolutie zorgen. Maar in tegenstelling tot Ford’s gedachte “Iedere kleur auto is goed, zolang het maar zwart is”, moet een woning wel volledig aan de wensen van de klant voldoen. De theorie en de praktijk zijn dus nog niet zo eenvoudig. Om alle systemen naadloos op elkaar aan te laten sluiten is er in eerste instantie één basisgedachte nodig die door alle ketenpartners omarmd moet worden. Wat is het basis-huis en met welke modules kun je een huis personaliseren? “ EEN CRUCIALE ROL SPELEN BINNEN COMFORT PARTNERS BIJ DE IMPLEMENTATIE VAN BIM IS EEN GROTE UITDAGING. HET OPLOSSEN VAN COMPLEXE OPGAVEN GEEFT MIJ VEEL VOLDOENING.” DE UITDAGING VAN GIDEON DEN OUDEN Gideon is BIM werkvoorbereider en projectlid. Hij is opgeleid als bouwtechnisch bedrijfskundige en is gespecialiseerd in optimaliseringstrajecten. Gideon ziet er binnen het projectteam op toe dat alle beschikbare informatie wordt verzameld, centraal wordt opgeslagen en gekoppeld wordt. Om zo via de processen beter te kunnen sturen op het gewenste resultaat. 25
Page 28
DE SCHEPPER VAN STRANDBEESTEN THEO JANSEN BAART OVER DE WERELD VEEL OPZIEN Echte beesten, gemaakt van pvc-buizen. Zichzelf voortbewegend en levend op en van de wind. De evolutie van de strandbeesten ging snel. Dertig jaar geleden ontwaakte hun schepper en zwengelde hij hun evolutie aan. START VAN DE EVOLUTIE Eerst voorzichtig van achter een computerscherm. Om te ontdekken hoe de evolutie werkt, creëerde Theo computerbeestjes. Heel anders dan de strandbeesten die nu de stranden bij Scheveningen bevolken. Maar wij lijken ook in niets op de eencelligen die we in den beginne (miljarden jaren geleden) waren. Een ideaal begin dus van evolutie. Het computerscherm werd bevolkt met streepjes. Deze voortbewegende streepjes hadden voorop een punt. Als ze met deze punt een ander streepje raakten, dan ging de ander dood. Na een vooraf bepaald aantal bewegingen, werd het voorjaar in streepjesland. De overgebleven streepjes paarden en er kwamen nieuwe jonge streepjes bij. De anatomie van het computerbeestje bestond uit vier delen. In de loop van de tijd ‘leerde’ het beestje dat als je minder recht bent, de kans kleiner wordt dat een ander je dood prikt. Zonder tussenkomst van hun schepper, veranderden ze van rechte streepjes in kronkelige lijntjes. Na vele generaties was er zo een ander computerbeestje geboren. KUNSTENAAR WORDT SCHEPPER Bij Theo ontstond hier het idee dat je als kunstenaar vooral schepper bent. Het werd tijd om de digitale wereld te verruilen voor ‘de echte’. Zijn digitale lijntjes werden elektriciteitsbuizen. Hij liep de bouwmarkt binnen en kocht zijn eerste lading gele ‘strepen’. Het eerste dier dat Theo bouwde, leek in zijn atelier/ laboratorium veelbelovend. De Animaris Vulgaris bleek na geboorte echter niet op zijn eigen benen te kunnen staan. Hij zakte door al zijn gewrichten heen en werd een zielig hoopje pvc-buizen. “Met weemoed kijk ik terug naar de Animaris Vulgaris. Hij ligt er nu zielig bij. Hoe kon ik denken dat het zou gaan lukken? Er moet een irrationeel optimisme aan ten grondslag hebben gelegen.” 26 “Diezelfde dag besloot ik een jaar van mijn leven te geven aan de gele buisjes. Dat is inmiddels bijna 30 jaar geleden.” DE NATUUR GEBRUIKT EIWITTEN, THEO ELEKTRICITEITSBUIZEN Slim genoeg om te voelen wanneer ze te dicht bij de branding lopen. Of te weten wanneer ze te veel energie van zichzelf vergen door te lopen in het mulle zand. Hij wilde alles maken van elektriciteitsbuizen, zoals de natuur alles maakt van eiwit. Je kunt er ogen mee maken, huid, longblaasjes. Het is dus multifunctioneel, net zo als elektriciteitsbuis. Dit is flexibel, maar in driehoekconstructie ook heel stijf en stevig. Je kunt er zuigers doorheen laten bewegen, lucht in opslaan, van alles! UITDAGINGEN TE LIJF De strandbeesten maakten de afgelopen 30 jaar een flinke evolutie door. Hun schepper ontdekte steeds nieuwe mogelijkheden om uitdagingen het hoofd te bieden. Uitdagingen als mul zand waar de beesten moeilijk doorheen komen. Plotseling opkomend water als de beesten bij de branding lopen. Of harde wind waardoor de beesten zichzelf kapot rennen. Dan hebben we het nog niet over de uitdagingen die de strandbeesten zelf opwierpen. Gewrichten gemaakt van plakband werken niet. Tyraps werken al beter, maar deze zijn niet bestand tegen jaren weer, wind en zeewater. “Je moet beschikken over het vermogen tot kunnen. Dat is de kunst van ontsnappen en de kramp van het niet-kunnen. Stel ik kan mijn bril niet vinden omdat ik zonder bril niets kan vinden. Dan bevind je je als het ware in de kramp van het niet-kunnen. De kunst is om hieruit te ontsnappen. Irrationeel optimisme biedt uitkomst.” ALLE STRANDEN BEVOLKT MET STRANDBEESTEN Theo’s doel is om stranden in de wereld te bevolken met strandbeesten die zelfredzaam zijn. Bestand tegen stormen omdat ze weten hoe met harde wind om te gaan. Hiermee is hij als schepper al ver. Met een ingenieus systeem voelen de strandbeesten het als ze in het water lopen. Een flexibel buisje hangt bijna op de grond en zuigt lucht aan. Zuigt het water aan, dan keert het automatisch om. Het mulle-zand-zintuig voelt de druk oplopen in de spieren. Dit gebeurt als het lopen moeizaam gaat. De reflex is dan: omkeren. Het gevolg is dat de strandbeesten, voortgestuwd door hun energie (de wind), bewegen tussen mul zand en water. Uiteindelijk hebben de strandbeesten zelfs een geheugen gekregen. Hiermee weten ze nog vóórdat ze de branding in lopen dat ze bijna bij het water zijn. Ze keren automatisch om en voorkomen zo een wisse verdrinkingsdood. 30 JAAR ARBEID LEVERT PRACHTIGE BEESTEN OP Zenuwcellen, geheugen, spieren, gewrichten; alles is gemaakt van pvc-buizen. Soms geholpen met een rubber ringetje, een satéprikker en een flexibel slangetje. 30 jaar ijverig denken, noeste arbeid, een onnavolgbare hoeveelheid geduld en onuitputtelijk doorzettingsvermogen. Het heeft geresulteerd in technisch hoogstaande en bijzondere creaties… en in prachtige beesten. De evolutie staat niet stil. Hun schepper heeft namelijk nog iedere dag een stevige vinger in hun ontwikkeling als soort. Ga eens naar Scheveningen of een ander stuk strand in Nederland. Met een beetje geluk zie je er één of een hele kudde. Bewegend tussen mul zand en branding. Hun ledematen soepel en de windvangers sierlijk in de lucht. En kijk dan ook naar de duinen achter het strand. Daar zit misschien hun schepper tevreden te kijken … en hij zag dat het goed was. THEO JANSEN: • • • • • • • Studeerde technische natuurkunde Werd in 1975 kunstenaar Lanceerde zijn strandbeesten project in 1990 Reist hiermee sindsdien de wereld mee rond. Hij nam deel aan brainstormsessies van NASA In 2011 ontving hij een eredoctoraat op de Concordia universiteit in Montreal Schreef o.a. het boek De Grote Fantast (waarop dit artikel is gebaseerd) 27
Page 30
IN HEEL NEDERLAND ZIT SPAGHETTI IN DE GROND. Ondergrondse Infra is voor 99% een mannenwereld. Toch (of juist hierdoor) houdt Jojanneke Alwon zich prima staande. In haar functie als vakspecialist, ruimt zij de spaghetti aan leidingen in de grond op. WAT IS ONDERGRONDSE INFRA? Voor sommigen gesneden koek en logisch, maar voor sommige anderen (schrijver inclusief) is toelichting niet overbodig. Alle kabels en leidingen van ProRail die in de grond liggen op terreinen van ProRail en derden (zoals gemeenten), vallen onder ondergrondse infra. Denk hierbij aan waterleiding, elektra, glasvezel, etc. WAT DOE JE ALS VAKSPECIALIST-ONDERGRONDSEINFRA? “Eigenlijk ben ik ruimte beheerder. Ik zorg ervoor dat alle kabels en leidingen in goede ruimten liggen. En vooral ook dat ik weet wáár ze liggen.” Dat laatste lijkt logisch, maar is het in de meeste gevallen niet. Sinds begin vorige eeuw worden er kabels en leidingen in de grond gelegd. Dit is nooit nauwkeurig bijgehouden. Hierdoor is er op veel plaatsen in de grond een ‘spaghetti’ aan leidingen ontstaan. Leidingen die niet meer in gebruik zijn en leidingen en kabels die nog wel een functie hebben. 28 Natuurlijk hoort alles in de grond er netjes bij te liggen! WAT DOET EEN VAKSPECIALIST ONDERGRONDSE INFRA? Jojanneke beoordeelt ontwerpen en bestekken aan de hand van processen, certificeringen en afspraken. Haar kennis van de techniek en de ondergrondse ruimte zorgt ervoor dat projecten efficiënter verlopen. Ze kosten hierdoor minder tijd en geld. STRUCTUUR! OVERZICHT! EFFICIËNTIE! In tegenstelling tot overschatten van de functie, is jarenlang het tegenovergestelde het geval geweest. Dit loopt wel enigszins in lijn met de totale ondergrondse infra. “Alles waar 60 of 90 centimeter grond overheen zit, krijgt geen aandacht. Je ziet het niet en dus is het niet spannend, niet interessant.” Dat Jojanneke hier zelf anders over denkt, blijkt uit de passie waarmee ze spreekt over het belang van een goed beheer van de ondergrondse ruimten. ENTHOUSIASME WERKT AANSTEKELIJK Haar enthousiasme voor de techniek werkt aanstekelijk. Denk aan boringen, persingen, kunststof- en betonnen kabelkokers, trekputten, riolering, waterinstallaties en brandblusinstallaties. Inclusief haar gedrevenheid om de ondergrondse infra van ProRail tot in de puntjes perfect te krijgen. Natuurlijk hoort alles in de grond er netjes bij te liggen! Natuurlijk moeten we precies weten wat waar ligt! En natuurlijk horen er geen loze leidingen en kabels meer in de grond te zitten! Als schrijver ben ik binnen 30 minuten overtuigd en stoor ik me nu al aan de wanorde die er in de afgelopen jaren is ontstaan. Ik word er ineens onrustig van! Dat ProRail hieraan nu veel aandacht besteedt, is dan ook zeer terecht: structuur, overzicht, efficiëntie! 29
Page 32
NIEUWSFLITS Nederlandse energiereuzen gaan wind- en zonne-energie opslaan De bedrijven die in Nederland verantwoordelijk zijn voor de levering van gas en elektriciteit bundelen hun krachten om schone energie uit zon en wind op te slaan. De energie wordt omgezet in waterstof en opgeslagen in lege zoutkoepels. 250 meter lange vetberg in Londens riool Schiphol volledig over op duurzame energie Een 250 meter lange, 130 ton wegende ophoping van luiers, natte doekjes, vet en andere viezigheid, verstopt het riool van Londen. Een lastige klus, want de smurrie is zo hard als beton. Nederlandse uitvinding maakt verhitting tot 150 miljoen graden mogelijk Wetenschappers uit Eindhoven hebben een belangrijke uitvinding gedaan die kernfusie een stap dichterbij brengt. Door te experimenteren met vloeibaar metaal hebben ze een oplossing bedacht voor het oververhitten van reactorwanden. Bij kernfusie kunnen temperaturen oplopen tot 150 miljoen graden. Dit is 10 keer warmer dan de kern van onze zon. Schiphol schakelt vanaf 1 januari 2018 volledig over op Nederlandse windenergie. Hiervoor heeft de luchthaven een overeenkomst gesloten met Eneco voor de komende vijftien jaar. Ook de andere luchthavens van de Schiphol groep; Rotterdam The Hague Airport, vliegveld Eindhoven en vliegveld Lelystad gaan over op duurzame energie. Gezamenlijk gebruiken deze luchthavens jaarlijks 200 gigawatt uur aan stroom. Dat is vergelijkbaar met het gebruik van 60.000 huishoudens. Woning voor 5000 euro in Minitopia In Minitopia in Den Bosch staat een huis dat binnen één maand voor slechts 5000 euro is gebouwd. Je vindt er ook tiny houses en een huis dat is opgebouwd uit panelen die je aan elkaar kunt klikken. Het terrein is van woningcorporatie Zayaz en die doet mee aan een experiment ‘flexibel wonen’. Wereldprimeur! Nederland een waterstofcentrale De Groningse Eemshaven heeft een wereldprimeur: daar komt de eerste grote, klimaat neutrale waterstofcentrale. Nuon, Gasunie en de Noorse olieproducent Statoil werken samen om dat vanaf 2023 mogelijk te maken. Het is de bedoeling dat de Magnum-centrale zonder CO2uitstoot stroom opwekt. De centrale zelf stoot dan alleen maar waterdamp uit. Jaarlijks zal de centrale zo’n 1,3 miljoen ton CO2 besparen. Gebruikt wc-papier is geld waard Geld verdienen met gebruikt wc-papier uit rioolwater. In Warmerhuizen is hiervoor een speciale installatie in gebruik genomen. 180.000 ton wc-papier door het riool dat vol zit met o.a. cellulose. Zonde om zomaar weg te spoelen, want dit is een bindmiddel voor bijvoorbeeld asfalt. 2017 30 NIEUWSFLITS Google test luchtverkeersleiding voor drones Project Wing, het droneproject van Googles onderzoekslab X, heeft met succes een luchtverkeersleidingssysteem voor autonome vliegtuigjes getest. Het systeem moet uiteindelijk worden ingezet als drones zelfstandig pakketjes gaan bezorgen en andere taken uitvoeren. Monorail in opkomst Van vervoer in attractieparken tot dé oplossing voor overbevolkte, dicht geslipte en vervuilde steden? De metro rijdend op of hangend onder een enkele rail en aangedreven door elektrische batterijen. Het lijkt voor veel steden de oplossing. Meerdere steden in China experimenteren ermee. Istanbul (stad met de meeste verkeersopstoppingen ter wereld) legt een netwerk van monorails aan en wil ermee 200.000 mensen per dag vervoeren. Metro rijdt door flatgebouw In China rijdt een metro dóór een flatgebouw. Even schrikken, maar wel zo efficiënt. Vanuit je woning stap je zó het platform van de metro op en rijd je naar je werk. In de provinciestad wonen 49 miljoen mensen. Creativiteit rondom wonen en vervoer is noodzakelijk in zo’n dichtbevolkte stad. Nederland voorop in elektrisch busvervoer Nederland zit wereldwijd in de voorhoede met elektrische bussen in het openbaar vervoer. Over twee jaar rijden er bijna 300 rond in Nederland. Dat is drie keer zoveel als nu. Elektrisch laden wordt net als benzine tanken Een samenwerkingsverband van de Volkswagen-groep, Mercedes en Ford gaat op grote schaal supersnelle laadstations in heel Europa aanleggen. Op korte termijn moeten er 400 komen, en voor 2020 moeten het er een paar duizend zijn. Auto gemaakt van vlas: net zo sterk als carbon of aluminium en véél zuiniger in productie Ondergrondse pijplijn in Brugge gevuld met ... bier Het bier werd voorheen altijd met vervuilende tankwagens door het historische centrum van Brugge gereden, maar door de nieuwe pijpleiding is dat niet meer nodig. De aangelegde plastic buis is 3,5 kilometer lang. Het duurt zo’n 45 minuten om het bier van de brouwerij in het historische centrum naar de bottelarij aan de rand van de stad te pompen. Studenten uit Eindhoven bedachten een auto volledig gemaakt van vlas. De platen zijn zo sterk als aluminium. De productie ervan kost echter een fractie van de energie. Daarnaast is de auto super licht én volledig afbreekbaar. Eerste 3D geprinte brug ter wereld De acht meter lange brug is onderdeel van de nieuwe randweg bij Gemert. Hij is niet groot, maar wel helemaal uit de printer komen rollen. De brug bestaat uit 800 geprinte laagjes en is ter plekke in elkaar gezet: sneller, mileuvriendelijker en goedkoper dan de traditionele manier van bouwen. 2017 31
Page 36
DOE MEE MET WAR CHILD SAMEN HALEN WE DE OORLOG UIT EEN KIND Misbruikt. Opgejaagd. Uitgebuit. Honderdduizenden oorlogskinderen worstelen dagelijks met de gevolgen van gewapend conflict. Een kind hoort niet thuis in oorlog. Nooit. War Child biedt hen de kracht van vriendschap in een tijd waarin ze alleen maar vijanden kennen. We geven ze de kans om hun ervaringen te verwerken. Op een veilige plek weer naar school te gaan en samen met hun gemeenschap een vreedzame toekomst op te bouwen. Doe mee met War Child. Samen halen we de oorlog uit een kind. WORD FRIEND OP WARCHILD.NL Snel praktisch & concreet advies? Valegis ontzorgt! U bent een ervaren expert binnen de techniek. Wij zijn experts op het gebied van het recht. Hebt u een vraag op het gebied van het arbeidsrecht, ondernemingsrecht, contractenrecht of vastgoedrecht, dan helpen wij u graag. In onze kantoren in Den Haag en Amsterdam staan onze ervaren specialisten klaar om u op toegankelijke en no-nonse manier te adviseren. Wij nemen uw juridische problemen uit handen en lossen die op, zodat u zich volledig kunt focussen op uw business. Kijk voor meer informatie op onze website of neem telefonisch contact met ons op. Valegis.com | info@valegis.com | 070-3196040 | 020-7233633 Op een druilerige zaterdagochtend rijd ik naar de dealer voor mijn winterbanden. Ik word ‘in de wacht’ gezet en loop naar een prachtige RS6. Ik sta de auto te bewonderen en spreek een man aan die met evenveel genot staat te kijken: “als je dan toch iets mag uitzoeken, dan zou ik deze maar doen.” COLUMN “Ja dat wil ik ook” – zegt de man “maar ik sta al 45 minuten te wachten op dat stelletje daar.” En hij wijst naar de verkopers die rustig hun vrijdagavond aan het doorspreken zijn. Kennelijk is het niet de bedoeling klanten te woord te staan. Laat staan iets te verkopen vóórdat deze, duidelijk belangrijke, sociale gebeurtenis is afgerond. We kletsen wat samen, terwijl we naar de auto staren. Er komt een medewerker gehaast binnen terwijl hij zijn jas uittrekt. “Kan ik u helpen?” vraagt hij de man. Hier is het echter te laat voor. Hij gunt ze de verkoop niet meer en geeft dit aan. Het doet de verkoper niet veel en hij sluit zich aan bij zijn keuvelende collega’s… “Vreemd” denk ik nog. De zaterdag erop rijd ik met mijn familie langs de autodealer op weg naar de Efteling. Het weer is zo mogelijk nog slechter en saaier dan de week ervoor bij de dealer. Pardoes, achtbanen, het sprookjesbos; veel zin heb ik er niet in. Bij de ingang staat een medewerker in de stromende regen plattegronden uit te delen. Hij doet dit zo vrolijk en energiek dat de regen me niet veel meer doet en ik net als mijn kinderen zín heb in een dagje Efteling. Mijn zoontje rent op hem af en de medewerker zegt: “Daar ben je! Ik sta al de hele ochtend al op je te wachten. Kijk, deze plattegrond heb ik speciaal voor jou bewaard.” Je begrijpt dat mijn zoon dit bijzondere ‘geschenk’ de hele dag (inclusief nacht!) niet meer heeft losgelaten. Op de weg terug rijden we weer langs de autodealer. En ik denk: “vervang al die verkopers door die ene medewerker van de Efteling en je verkopen schieten als LANGNEK omhoog!” Een beetje aandacht, enthousiasme, gastvrijheid, verwondering. Het maakt een verschil van dag en nacht. Joris Samson Salesmanager Acutec Meidoornkade 22 3992 AE Houten 088 - 090 90 50 35 AANDACHT, GASTVRIJHEID … WAT EEN VERSCHIL!
Page 40

De Ingeneer 2019


Page 0
Page 2
Page 4
Page 6
Page 8
Page 10
Page 12
Page 14
Page 16
Page 18
Page 20
Page 22
Page 24
Page 26
Page 28
Page 30
Page 32
Page 34
Page 36
Page 38
Page 40

De Ingeneer 2021


Page 8
Op twaalfjarige leeftijd raakte hij aan de praat met medewerkers van het spoor en de trein. Zijn enthousiasme beviel hen en niet veel later liep hij mee als leerling-conducteur binnen een pool van vrijwilligers. De vrijwilligers van museum R.T.M. Ouddorp onderhouden het oude smalspoor en de stoomlocomotief en wagons. Het doel is om het publiek het gevoel mee te geven zoals er in vroeger tijden gereisd werd. Nu, 15 jaar na zijn eerste uren als leerling conducteur, is Remco chef expeditie en bestuurslid van de stichting. Als chef stuurt hij machinisten, conducteurs en onderhoud aan en regelt hij themadagen. Zijn werkelijke passie voedt hij echter als hij achter de hendels van de locomotief zit, onder de wagons hangt voor onderhoud of het 10 kilometer lange spoor naloopt. Kan je spreken van een roeping? Zo ja, dan heeft Remco de zijne gevonden. Als werk je passie in de weg zit, zoek je iets anders Als treinen en spoor je hobby zijn, is het eenvoudig om van je hobby je werk te maken. “Ik heb als onderhoudsmonteur gewerkt aan goederentreinen. Dit was heel gaaf, maar jammer genoeg beleefde ik hierdoor treinen als mijn hobby minder. “ Kennelijk zit er zelfs aan uiting geven aan je passie een maximum. Voor Remco was veertig uur werk aan moderne treinen en tien tot twintig uur werk aan en voor stoomtreinen een overkill aan treinen. Zijn hobby is hem heilig en dus zat er niets anders op dan uit te kijken naar ander werk. Coen Raaphorst (directeur Acutec) pikte binnen twaalf uur dit signaal op en wist voor Remco binnen een maand een geweldige functie bij Alstom te vinden. Hier plaatst en onderhoudt hij ERTM-systemen. Dit is de nieuwe generatie treinbeveiliging die werkt op gps. Hiermee is een snellere en vooral veilige doorstroming van treinen gegarandeerd. “Ik ben nu nog steeds bezig met spoor, maar meer op afstand. Ik ben iedere dag buiten en loop langs sporen door het hele land. Het werk is heerlijk en ik voel geen belemmering met mijn werkzaamheden voor het museum.” 6 Hobby en beroep weer in balans Iedere woensdag, veel avonden en weekenden is Remco chef, onderhoudsmonteur of machinist bij R.T.M. Ouddorp. De vier overige dagen struint hij de sporen in het land af met een nieuw te plaatsen ERTM-systeem binnen handbereik. Voor hem een ideale balans van werkzaamheden. De vondst van een modeltrein wakkerde een passie aan. Bijna twintig jaar later is de passie onverminderd groot en is het meer dan een hobby of werk. Kan je spreken van een roeping? Zo ja, dan heeft Remco de zijne gevonden. ideale advertentie Huisstijlen, Websites & Marketing Als digitale creatieven streven we ernaar om bedrijven online en offline succesvol te maken. Dit doen we met frisse ideeën en focus op resultaat. Yourstyle ontwerpt complete huisstijlen, ontwikkelt maatwerk WordPress websites en vermarkt zowel offline als online uw product of dienst door een doeltreffende marketingstrategie. Benieuwd naar onze aanpak? Kijk op your-style.nl 7
Page 10
Detachering: leuker dan ooit gedacht! Rogier Stadelman werkt sinds een aantal maanden bij IHC SAS Hytop als Quality Engineer. Een baan die hij lang wil volhouden. Hij werkt hier via Acutec. “Mijn idee bij een detacheringsbureau was niet positief, maar ik had dit echt eerder moeten doen.” Werken via een detacheerder Rogier volgde een studie autotechniek en werkte als monteur, ultrasonist, werkvoorbereider en bedrijfsleider. Een functie via een detacheringsbureau heeft hem nooit aangesproken: “Ik dacht altijd, ik ga niet voor een uitzendbedrijf werken; dat is niets voor mij.” Coen Raaphorst (directeur Acutec) wist hem toch over te halen tot een gesprek. Het negatieve imago verdween vrijwel direct. Je dagelijkse werk wordt immers niet anders, maar je komt eenvoudiger op functies terecht waar je anders niet voor op gesprek kunt komen. Daarnaast staat er iemand achter je die denkt en handelt in jouw belang. Want het belang van medewerkers en werkgever is in detacheringsland (als het goed is) gelijk. Een QE is niet graag gezien Als Quality Engineer waarborgt Rogier de kwaliteit van de producten die IHC SAS Hytop produceert. Ze maken pipehandeling systemen en lieren voor in de offshoring; custom made en ready to order. Uiteraard staat kwaliteit hierbij op nummer 1, want de eisen aan de apparatuur zijn extreem qua kracht en omstandigheden. 8 In zo’n omgeving heeft een Quality Engineer het eenvoudig zou je zeggen. Maar ook hier is de wereld zoals overal. “Ik word toch snel gezien als de muggenzifter en de zeikerd. Overigens niet persoonlijk, want ik kan het met iedereen goed vinden, maar in deze rol moet je nu eenmaal erg kritisch zijn op het werk van je collega’s.” Een functie om lang vol te houden Naast zijn dagelijkse controles is Rogier ook bezig met het vernieuwen van het kwaliteitscontrolesysteem. Hij pakt het voorzichtig aan in de eerste maanden: “Veranderen doe ik met babystapjes zodat niemand de behoefte voelt de hakken in het zand te zetten.” Hij heeft voldoende inschattingsvermogen en empathie om besluiten uit te kunnen leggen en zich niet te bewegen als een olifant in een porseleinen kast. Nu werken er bij IHC SAS Hytop overwegend stoere mannen en vrouwen die niet snel van hun stuk te brengen zijn, maar ook zij zijn mensen en in sommige zaken zijn we allemaal gelijk. De afwisseling in de functie spreekt Rogier zeer aan: “Geen uur is hetzelfde, er is veel uitdaging en verantwoordelijkheid. Dit is een functie die ik lang vol ga houden!” “Collega’s zijn niet altijd even blij om me te zien.” Rondkijken in het buitenland In de korte tijd waarin Rogier zijn functie als quality enginer vervult, heeft hij al leveranciers bezocht in Polen, Roemenië en Engeland. Zo komt hij op plekken waar je als toerist niet komt en ervaart hij de landen op een heel andere manier. De wijzen van werken, cultuurverschillen op de werkvloer, processen en productiemethoden zijn overal anders. “Het is fantastisch om te zien hoe anders het overal is. Ik word vaak verrast hoe ‘het ook kan’.” De duidelijke hiërarchie in Polen en de haast ouderwetse manier van produceren in Engeland maakten de meeste indruk. “En steevast denk ik: wat hebben we het in Nederland vreselijk goed voor elkaar. We mogen als werknemers écht niet klagen.” Rogier was al in de eerste weken blij met Autec en is dat na zes maanden nog: “Coen springt voor je in het vuur als dit nodig is en regelt de zaken waar je belang aan hecht. Ik kan hem vertrouwen 9
Page 12
en op hem bouwen. Dat voelt erg goed. Ik ga straks graag over in dienst bij IHC, maar vind het jammer om Acutec en Coen dan achter te laten. “ En steevast denk ik: wat hebben we het in Nederland vreselijk goed voor elkaar. Rogiers veranderingen in 2020 Weekenden zijn ineens niet meer volgepland en dat voelt goed. Zodra het weer kan, zal Rogier zijn sociale leven weer oppakken als ‘vroeger’, maar zonder het idee dat alles moet. Zakelijk gezien is voor hem vooral de communicatie vereenvoudigd nu iedereen gebruik maakt van de digitale mogelijkheden die er al waren. Een andere positieve verandering is dat veel werkgevers inzien dat thuiswerken werkt! “Het hele jaar heeft veel aanpassingsvermogen gevergd, maar een leven zonder uitdagingen is ook saai.” 10 Aan de sluizen van het Noordzeekanaal valt voldoende ‘uit te voeren’ Meer dynamiek door escalaties en projecten; Arjen Geelhoed geniet ervan. Hij werkt als uitvoerder bij Spie en is vanuit deze rol verantwoordelijk voor het onderhoud aan sluizen en gemalen die onderdeel zijn van het Noordzeekanaal. Noordzeekanaal straks met langste sluis te wereld De werkzaamheden aan het Noordzeekanaal werden na elf jaar in 1876 afgerond. Het kanaal verbindt de Noordzee met de haven van Amsterdam en overbrugt 21 kilometer. Hij heeft zes sluizen waarvan de langste, de Noordersluis, 400 meters telt. In 2022 vervangt de Nieuwe sluis de Noordersluis en is dan met haar circa 500 meter de langste ter wereld. De officiële naam van Nieuwe sluis wordt Zeesluis IJmuiden en wordt dus niet Irma Sluis. De naam van doventolk Irma Sluis werd door veel mensen geopperd. 11
Page 18
Leven in culturele uitersten Je laat je familie achter, je vrienden, je woning, je baan, je stad en omgeving, je land, taal en cultuur. Mona deed het met plezier om haar liefde (en nu man) achterna te reizen vanuit Tunesië naar Nederland. En achterlaten is een uitdaging, maar de échte uitdaging zit in het opnieuw beginnen en opbouwen. De liefde achterna Vier jaar geleden emigreerde Mona Balai naar Nederland. Ze studeerde in Tunesië af als interieurarchitecte en werkte negen jaar bij een architectenbureau. Het avontuur om haar toekomstige man achterna te reizen gaf haar veel energie. Het opbouwen van een leven hier kostte haar echter ook veel energie. “Ik voelde me de eerste jaren als een beginneling, ik moest alles opnieuw leren.” Mona doelt hiermee op de taal, haar taalgevoel, omgangsvormen en hoe alles in Nederland werkt. Moeilijke zwangerschap was (tijdelijke) streep door inburgering Dat de wereld in Nederland compleet anders lijkt voor Mona is logisch, want ze ís ook compleet anders. Haar gevoel dat ze hier als baby weer opnieuw moest beginnen is dan ook begrijpelijk. “Wat mij het meeste opviel in de eerste maanden, is dat mensen hier zo streng zijn voor anderen en zichzelf. Alles moet perfect en op tijd, waar ik gewend ben dat het goed is als het uiteindelijk in orde komt. Het is niet zozeer beter, maar wel echt anders.” Haar integratietraject hielp bij het overkomen van de eerste cultuur ‘shock’. Begrip van een cultuur en haar mensen begint immers bij de taal. Als je deze machtig bent, dan volgt de rest vanzelf; zou je denken. “Het is heel lastig om relaties op te bouwen als je leven zo anders is dan dat van een ander. Ik had sterk het gevoel dat ik relaties met Nederlanders nodig had om écht in te burgeren.” Mona werkte als vrijwilliger bij Humanitas, was veel in de bibliotheek om contacten 16 te leggen, maar het bleef lastig. “Nederlanders zijn vreselijk aardig. Ik kreeg overal hulp en heb me altijd gesteund gevoeld. Maar van het opbouwen van diepere relaties kwam het niet.” Haar zwangerschap was er niet één op een roze wolk en haar dochter werd te vroeg geboren. Haar gezondheid gaat nu de juiste kant op, maar een jaar lang leefde Mona met veel zorgen. In deze tijd heeft ze haar actieve pogingen tot inburgering laten varen. “Ondanks dat ik dit natuurlijk heel belangrijk vind, had ik er op dat moment de energie niet voor.” “Ik ben heel blij met de kans die Joris me geboden heeft.” De perfecte kans! Na de eerste verjaardag van een inmiddels gezonde dochter, vond Mona het tijd om het integreren en solliciteren weer op te pakken. Bij al haar sollicitaties liep ze ertegenaan dat ze de Nederlandse taal nog niet voldoende machtig is. “Het klopt, in 1,5 jaar tijd is mijn Nederlands verslechterd. Dat ansich frustreerde me al, maar dat ik hierdoor geen enkele kans op een baan kreeg maakte me wanhopig.” Joris Samson (partner bij Acutec) ging het gesprek met haar aan en zag de taal als uitdaging in plaats van belemmering. “Als je een spade dieper gaat in een gesprek, gaat het over motivaties en competenties. Op deze laag wil ik verbindingen leggen. Taal is in het verbinden belangrijk, maar niet fundamenteel.” – aldus Joris. De opdrachtgever van Acutec, Van der Loo, wilde meegaan in deze gedachte. Ze huren Mona nu in voor projecten die ze uitvoeren. Van der Loo is onderdeel van Feadship (bouwer van jachten) en bouwt jachtinterieurs van hout. Mona tekent vanaf de ontwerpen van de architect de bouwtekeningen voor de productie. “Het werk is leuk, de omgeving hier heel fijn en ik werk automatisch aan mijn inburgering. Ik ben heel, heel blij met de kans die Joris me geboden heeft en gelukkig met waar ik nu zit.” 17
Page 20
Kwaliteit bij high-end batterijen Jip Knaap werkt via Acutec als quality and compliance manager bij Cleantron. Cleantron is een relatief nieuwe speler in hightech, met enorme groeicijfers en een veelbelovende toekomst. Ze produceren batterijen voor elektrisch aangedreven voertuigen en apparaten. Om het verschil te kunnen maken met reuzen uit China, is de hoogste kwaliteitsstandaard noodzakelijk. Het gaat dan om productkwaliteit en compatibiliteit met de producten waarin de batterijen verwerkt worden. Als kwaliteitsmanager in een kwaliteit-gerichte organisatie De explosieve groei van Cleantron geeft het succes van hun aanpak aan. Intern: mensgericht, extern: aanpassing aan klantwensen en qua product is alleen de hoogste standaard goed genoeg. Als kwaliteitsmanager is het een feest om hier te werken. Kwaliteit staat op nummer één en hierop wordt niet beknibbeld qua geld en tijd. “Dit maakt mijn werk zeker een stuk eenvoudiger. Tijd en geld die geïnvesteerd moeten worden om producten en processen te verbeteren, worden als waardevolle investering gezien in plaats van vervelende interruptie van de productie.” Wordt Cleantron de nieuwe parel van de Nederlandse hightech? In de nabije toekomst ook leveren aan automotive Naast het behouden van de ISO 9001 en ISO 14001 certificeringen, is het ook aan Jip om alle voorbereidingen te treffen voor een set belangrijke nieuwe certificeringen. Cleantron heeft aspiraties om batterijen te maken voor de automotive. Door meerdere merken is er interesse getoond in de batterijen en werkwijze. Deze ontwikkeling vergt veel van research en development, productiecapaciteit en -inrichting en zeker ook van kwaliteitsprocessen, -borging en compliance. 18 Deze ontwikkeling is de reden dat Jip bij Cleantron werkt. Zijn functies binnen de Aerospace/ automotive lakken en voertuigombouw geven hem de ervaring die nodig is. “Al heb ik nog veel te leren, want de techniek van batterijen is nieuw voor me. Zéker die van Cleantron, want deze is zeer geavanceerd.” Op papier is de perfecte nieuwe batterij voor de automotive uitgedacht. Een volgende stap is compliancy met de automotive. Deze drempel is al genomen en de processen van Cleantron zijn daarmee afgestemd op de processen in de auto-industrie. “Nu is het ‘wachten’ op de eerste automotive klant die een bestelling plaatst. Dan starten we met het opschalen van de productiecapaciteit. Hierna kunnen we de certificeringen behalen die nodig zijn om te kunnen blijven leveren.” De voorbereidingen voor deze certificeringen zijn in volle gang. Wordt Cleantron de nieuwe parel van de Nederlandse hightech? Het bedrijf heeft de markt en het maatschappelijke draagvlak mee en de techniek en wilskracht in huis … en nu ook Jip Knaap onder haar dak. Als kwaliteitsmanager is het een feest om hier te werken. Jips veranderingen in 2020 Iedereen was terughoudend met digitaal werken. De situatie in 2020 heeft ons ertoe gedwongen onze ‘webcam aan te zetten’. Thuis werken en op afstand vergaderen is efficiënt qua kosten, reistijd en gemak van planning in ieders agenda. “We hebben zelfs pas een audit via webcam gehad. Wat mij betreft houden we deze flexibiliteit, want het bevalt me prima.” 19
Page 22
SNEL PRAKTISCH & CONCREET ADVIES NODIG? WIJ ONTZORGEN! U bent een ervaren expert binnen de techniek. Wij zijn experts op het gebied van het recht. Het arbeidsrecht, ondernemingsrecht en vastgoedrecht hebben geen geheimen voor ons. Heeft u een juridische vraag over een contract, vastgoedproject of wilt u advies op het gebied van het arbeidsrecht? Dan helpen wij u graag. Vanuit onze kantoren in Den Haag en Amsterdam staan onze specialisten klaar om u op een toegankelijke en no-nonse manier te adviseren. Wij nemen uw juridische vragen uit handen zodat u zich kunt focussen op uw vakgebied en kunt blijven doen waar u het beste in bent. Honderden ondernemingen uit binnen- en buitenland weten al: VALEGIS Advocaten ontzorgt! Kantoor Den Haag Kantoor Amsterdam World Trade Center Toren C, 11de verdieping Pr. Beatrixlaan 582 2595 BM Den Haag Nederland T +31 (0)70 319 60 40 F +31 (0)70 319 60 41 Apollolaan 151 1077 EN Amsterdam Nederland T +31 (0)20 723 36 33 F +31 (0)20 419 55 40 20 Een leven lang leren is een lust Ramesh Lucas is al ruim tien jaar alleenstaande vader van twee zoons. Hoe meer hun zelfstandigheid toeneemt, hoe meer vrijheid hijzelf krijgt. Daarom startte hij met een opleiding: “Nu ik meer tijd voor mezelf heb, ben ik weer gaan studeren. Het voelt goed om meer van mijn capaciteiten te benutten.” Monteur bovenleidingen Ramesh werkt als monteur bovenleidingen bij RET. Samen met vijftien collega’s controleert hij schakelaars en draden. In storingsdiensten lost hij storingen op en repareert de bovenleidingen als deze beschadigd zijn geraakt door bijvoorbeeld een te hoge vrachtwagen. Hij zorgt er dus voor dat de stroomtoevoer voor de trams en metro’s in Rotterdam optimaal is . Hiermee leveren hij en zijn collega’s een essentiële bijdrage aan de missie van RET: Perfect georganiseerd en uitgevoerd openbaar vervoer met de hoogste kwaliteit zodat reizigers comfortabel en zorgeloos kunnen reizen. Afwisseling en benutten van capaciteiten Met zijn opleiding en ervaring kan hij het werk prima uitvoeren, maar het is niet voldoende voor hemzelf. Daarom startte hij met de opleiding tot monteur middenspanning. Je kunt en mag dan werken met spanning tot 1500 Volt. Hij heeft de opleiding nog niet afgerond maar heeft zijn vervolgopleiding al in gedachte: engineer elektrotechniek. “Ik heb uitdagingen nodig, wil verder in mijn leven en meer uit mezelf halen.” Uiteraard leert hij ook in zijn werk veel. Bepaalde werkwijzen zijn anders, materialen, stoffen en technieken. Toch zijn deze prikkels hem niet voldoende. Dit komt deels doordat hij zijn 21
Page 24
capaciteiten en kwaliteiten wilt oprekken en uitbreiden. Daarnaast heeft hij afwisseling nodig, want verandering van spijs doet eten. In zijn werk als monteur is het daarom goed dat hij ploegendiensten draait. Hierdoor zijn de dagindeling, werkzaamheden en sfeer niet iedere week hetzelfde. Blijven leren gaat makkelijker met een beetje steun Ramesh kwam een halfjaar geleden terecht bij RET door Acutec. Hij zat toen halverwege zijn opleiding tot monteur midddenspanning. Coen Raaphorst (directeur Acutec) bood hem aan de opleiding te betalen. Dit ondanks dat de kennis niet nodig is voor de functie waarop Ramesh werd voorgesteld en nu vervult. “Het is altijd goed je te blijven ontwikkelen. Als ik dan zie dat iemand hier veel energie uithaalt, dan moedig ik dit graag aan. En er is altijd ruimte om werknemers iets moois aan te bieden.” – Aldus Coen. Ramesh had in het verleden vaker contact met Coen, maar werd nog niet eerder via Acutec gedetacheerd. “Coen is voor mij echt een vertrouwenspersoon. Hij mag me blindelings op iedere opdracht plaatsen, want ik vertrouw erop dat hij uit mijn belang handelt. Dit heb ik in de praktijk ook al ervaren.” Ontwikkeling op nummer 1 Ramesh werkt via een deta-vast constructie. Dit houdt in dat hij nu in dienst is bij Acutec, maar met de intentie om na een jaar detachering in vaste dienst te komen bij de opdrachtgever – RET. Zijn huidige functie bevalt hem goed en een overstap ziet hij dan ook wel zitten. Even zo lief blijft hij echter gedetacheerd bij Acutec. “Mijn vertrouwen in Coen is zo groot dat ik zeker weet dat ik het goed zal hebben. De afwisseling van opdrachten spreekt me aan en wat ik heel belangrijk vind is dat ik me door Acutec kan blijven ontwikkelen.” De overstap duurt nog een halfjaar. Tegen die tijd heeft Ramesh zijn opleiding afgerond. Hij heeft dan zijn opleiding tot monteur middenspanning op zak en zal vast zijn vervolgstudie al gepland hebben. Want een leven lang leren is voor sommigen geen last, maar juist een lust. 22 Assetmanagement bij een grote installateur Herman van Walree begon zeven jaar geleden als managementtrainee bij SPIE. In twee jaar tijd doorliep hij zijn training binnen vier projecten. Allen binnen een andere divisie, maar met hetzelfde thema: assetmanagement. SPIE is totaalinstallateur van netwerksystemen in energie-, infrastructurele-, industriële- en gebouwinstallaties. Assetmanagement houdt bij hen dan ook voornamelijk in: het optimaliseren van prestaties, risico’s en kosten van assets van klanten. Denk hierbij onder andere aan bruggen, sluizen en gemalen. Totaalonderhoud aan grote objecten Deze drie vormen van assets (en meer) vallen onder de verantwoordelijkheid van Herman. Als manager assetmanagement ‘natte infrastructuur’ zorgt hij voor onderhoud en renovatie van bijvoorbeeld het prestatiecontract Noordzeekanaal. 23
Page 26
SPIE heeft het beheer van het gehele Noordzeekanaal: van bruggen, waterkant, waterweg, sluizen en gemalen. Alles is hierin vertegenwoordigd, van groenvoorziening tot werktuigbouw en van waterbouwkunde tot industriële automatisering. Het is niet ongebruikelijk dat Rijkswaterstaat of provincies en gemeenten werken met deze zogenoemde ‘integrale prestatie contracten’. Hierin wordt het totaalbeheer van (een verzameling van) grote objecten uitbesteed aan één partij. Concurrent, klant en opdrachtgever in één SPIE is verantwoordelijk voor de uitvoer, maar neemt voor sommige werkzaamheden specialisten in de arm, die niet zelden tevens concurrent zijn. Andersom gebeurt dit evengoed. “Concurrenten zijn hierdoor ook onze klanten en opdrachtgevers.” Het is daarmee een mooie afspiegeling van een ideale samenleving waarin je strijdt voor je eigen winst (binnenhalen van een contract in dit geval), maar anderen wel de ruimte gunt te bestaan en niet schroomt elkaar de helpende hand te bieden. Het is natuurlijk ook zo dat het eenvoudigweg efficiënter is om je niet in alles te willen specialiseren en je ondercapaciteit prima in kan kopen bij de concurrent. Assetmanagement gaat over onderhoud en renovatie “Assetmanagement gaat over onderhoud en renovatie en dit zo samenbrengen, over een tijdsschaal heen, dat je een optimum bereikt.” Er bestaat een grijs gebied waar onderhoud overgaat in renovatie. In de basis is onderhoud het in stand houden van het object in de staat van dat moment. Je houdt hierbij rekening met de vermindering van kwaliteit over de jaren heen. Dan komt er een moment dat onderhoud te duur wordt of beschikbaarheid van het object te laag wordt. Denk hierbij aan een sluis die uitvalt en de kosten aan derden die dit met zich meebrengt. Renovatie is op zo’n moment de meeste efficiënte oplossing. Volledige vervanging kan nodig zijn als ook renovatie de kosten van onderhoud niet voldoende verlaagt of de beschikbaarheid niet voldoende verhoogd. Zo wordt in 2022 de 400 meter lange Noordersluis in het Noordzeekanaal vervangen voor een nieuwe sluis van 500 meter, zoals ook te lezen is in het artikel ‘Aan de sluizen van het Noordzeekanaal valt voldoende uit te voeren’. Ieder vak-specialisme heeft zijn uitdagingen en deze hebben niet zelden te maken met verbeteringen. “Binnen assetmanagement zit de cruciale verbeterslag in de omgang met informatie over de objecten. Hoe meet je de huidige en toekomstige staat, hoe ontsluit je de informatie en hoe betrek je hierin alle stakeholders?” 24 Om objecten efficiënt en effectief te beheren is er informatie nodig die niet altijd voorhanden is of bij externe partijen ligt. Denk hierbij aan gebruikte materialen, onderhoudsverleden en bodemof watergesteldheid. Beheren van assets is dan ook zeker 20% beheren van relaties met stakeholders. “Assetmanagement gaat over onderhoud en renovatie en dit zo samenbrengen, over een tijdsschaal heen, dat je een optimum bereikt.” Zeven jaar plus … Het ondernemerschap dat Herman kan tonen bij SPIE spreekt hem bijzonder aan. Voor hem is dit de vrijheid om ideeën te ontplooien. “Het is supergaaf om samen met klanten tot ideale oplossingen te komen en deze ook uit te kunnen voeren.” De afgelopen zeven jaar heeft hij bij meerdere disciplines binnen SPIE gewerkt. Door de jaren heen geeft hem dit veel afwisseling en dat heeft hij nodig. De informele sfeer en platte organisatie zorgen ervoor dat hij zich er thuis voelt. Met andere woorden: Herman zit er nog wel even. Hermans veranderingen in 2020 Doordat je collega’s niet meer ziet bij het koffieapparaat of eenvoudig even aanspreekt voor aanvang van een vergadering, zijn de onderlinge contacten minder geworden. Maar door hier nu bewust telefonisch tijd voor te maken en aandacht aan te besteden zijn de contactmomenten wel betekenisvoller geworden. Thuiswerken op zich heeft Herman geen moeite mee. Althans, nog niet: “Thuiswerk is fijn, maar hoe dit straks zal zijn als onze kleine geboren is, weet ik niet.” 25
Page 30
Fulltime masterstudie en fulltime baan … logisch! Timothy Bak volgt een masteropleiding en werkt daarnaast bij het Nederlandse Meet Instituut (NMi). Of werkt hij en volgt hij hiernaast een studie? In het geval van Timothy maakt dit niet uit, want beiden zijn fulltime. “Mijn werk en studie vullen elkaar aan en ik heb in beiden veel plezier. Ik ervaar daardoor geen strakke scheidslijn tussen werk en studie.” Werken en studeren Na zijn Bachelor natuurkunde koos Timothy ervoor een Master te volgen aan de TU Delft in sustainable energy technology (S.E.T.). Zijn keuze voor natuurkunde was hem ingeven door zijn interesse in hightech. De verdieping in ‘materie’ tijdens zijn Bachelor ging hem echter te ver om er ook een Master in te volgen. S.E.T. heeft veel raakvlakken met hightech en een prima aansluiting met zijn Bachelor: juiste keuze dus. Bij NMi certificeren ze meetapparatuur waarmee transacties gedaan kunnen worden, zoals flitspalen en weegsystemen. Timothy werkt via Acutec op de afdeling waar weegsystemen getest worden. Onder alle denkbare omstandigheden moet een weegsysteem aangeven wat het aan hoort te geven: een kilo is een kilo, maar vindt de weegschaal dit ook? “We hebben een klimaatkamer waarin ik de weegsystemen onder andere test op invloeden van temperatuur en vocht.” 28 De baan sluit goed aan op zijn studie, maar hij kijkt toch ook al oogluikend naar andere afdelingen en mogelijkheden binnen NMi. “Mijn werk en studie vullen elkaar aan en ik heb in beiden veel plezier.” Veel kansen voor een MSc. in spe in elektriciteitsnetten Met name metingen in elektriciteitsnetwerken hebben zijn aandacht. “Hier staat zoveel te veranderen. Er is ook veel meer te meten en beveiligen dan je in eerste instantie zou denken. Ik hou van die complexiteit.” Een elektriciteitsnet start bij de opwekker van energie en eindigt bij de gebruiker. Onderweg doet de energie meerdere stations en soms verschillende landen aan. Is een kilowattuur bij de opwekker ook nog een kilowattuur bij de eindgebruiker, wordt overal hetzelfde gemeten en wordt er afgeleverd wat betaald wordt? Dit zijn de klassieke zaken waar ze zich bij het NMI druk om maken. Timothy zou hierin graag nog verder gaan: “Elektriciteitsnetten worden steeds meer smart en de netten worden complexer. Beveiliging moet dus een integraal onderdeel zijn en dit is niet los te zien van de metingen en certificeringen die we nu al doen bij het NMi.” De complexiteit van de netten wordt groter onder andere doordat ieder huishouden relatief eenvoudig (en in veel gevallen met subsidie) elektriciteit op kan wekken en terug kan leveren via bijvoorbeeld zonnecellen. Het werk voor Timothy wordt er enkel interessanter van. Werken en studeren brengen werkgever en -nemer veel Om zijn Master te behalen moet Timothy met goed resultaat een onderzoek opzetten en afronden. Dit eindonderzoek moet hij nog vormgeven en uitvoeren. Het zal, bij eigen voorkeur, gaan over de beveiliging van elektriciteitsnetten en hoe de meting hiervan te integreren is in de reeds bestaande metingen en certificeringen. Hij zit nu dicht op het vuur en contacten zijn eenvoudig gelegd. “Het bevalt me erg goed om hier te werken en niet alleen vanwege de kansen voor mijn eindonderzoek. Het brengt mij veel, maar NMi ook.” Hij doelt hiermee op de up-to-date kennis van zijn professoren die hij vers uit de 29
Page 32
schoolbanken het bedrijf binnenbrengt. De wisselwerking tussen theorie en praktijk is uiteraard een beproefde en geslaagde methode. En dit geldt dus ook voor een fulltime baan in combinatie met een fulltime masteropleiding. Zoveel te doen, zoveel te ontwikkelen Wordt onverhoopt het onderzoek in elektriciteitsnetten niets? Geen man over boord, want ook in metingen rondom waterstof valt voldoende te onderzoeken. “De wereld verandert zo snel! Fantastische ontwikkelingen duikelen over elkaar heen, maar moeten wel gemeten- en in systemen gevat kunnen worden.” De uitdagingen die Timothy hierin ziet maken hem enthousiast en hij kan zich er uren, dagen, maanden in vastbijten. Hoe meet je bijvoorbeeld waterstof om aan te geven dat een liter ook werkelijk een liter is? En werkt het meetsysteem voor waterstof onder druk hetzelfde als voor waterdruk in chemische variant? Zo zijn er nog veel, heel veel meer onderwerpen waarin Timothy zich zou willen verdiepen. Enthousiasme en gedrevenheid zijn duidelijk aanwezig en zijn twee extra zaken die hij meebrengt naast de up-to-date kennis vanuit de schoolbanken. Kennis in de praktijk brengen, ervaring opdoen en senioriteit verwerven … maar dan zonder het verliezen van enthousiasme, zonder het kwijtraken van die gedrevenheid en zonder het missen van al die mooie kansen die de veranderende wereld ons biedt: laten we het Timothy van harte toewensen. Timothy’s veranderingen in 2020 De grootste verandering is de bewustwording dat iedereen anders omgaat met bijzondere situaties en dat je alleen verder komt als je hiermee over en weer rekening houdt. “Weten dat het goed is om rekening met elkaar te houden, voor de ander en ook voor jezelf, is één ding. Het ook werkelijk beséffen is een ander. Dit ervaar ik als winst.” 30 advertentie 31
Page 34
Onzekerheid omarmen, want het hoort erbij Dat onzekerheid niet iets is waardoor Eric zich in de weg laat zitten, is zeker. Naast zijn avontuur als zelfstandig interim professional, startte hij een reisbureau in de periode van de Coronalockdown! Je hebt een fantastische baan met een goed salaris en een zeker inkomen. Waarom zou je dit willen inruilen voor de onzekerheid van het bestaan als zelfstandige? En als je hier vastigheid in hebt opgebouwd, dit afbouwen om de nieuwe onzekerheid aan te gaan van het opstarten van een reisbureau? Autonomie en vrijheid wegen op tegen onzekerheid Eric Remijn werkte via Acutec bij Dunea als manager operationeel beheer a.i. Voor zijn avontuur als zelfstandige was hij jaren directeur bij Ziggo. “Het was een geweldige tijd en Ziggo was een mooi bedrijf met goede en prettige collega’s.” Kort na de overname in 2014 door Liberty Global, veranderde het bedrijf en vond Eric het tijd om uit te zien naar iets anders. Hij had in zijn rol autonomie en vrijheid van handelen en was hieraan gehecht geraakt. Als zelfstandige heb je dit in grote mate, zo was zijn gedachte. En welke opdrachtgever zit er nu niet op Eric te wachten? “Tja, hierin had ik me wel wat vergist. Mijn netwerk was groot, maar het is lastig om hieruit dan ook werk voor jezelf te halen.” Als doorzetter laat je het originele idee niet snel los. Daarnaast werkt het mee als je onzekerheid als een zekerheid accepteert, als onontkoombaar onderdeel van het leven. Uiteindelijk volgden de opdrachten elkaar in een keurige aaneenschakeling op. Acquireren om jezelf te verkopen is 32 echter complex en zonder meer tijdsintensief. Eric’s hobby was het niet en daarom sloot hij zich aan bij Acutec. Eric heeft het naar zijn in als interim manager en toch koos hij voor en andere uitdaging. “Soms heb je een droom en een passie die je graag meer een dagelijkse werkelijkheid wil laten worden. Daar kun je over blijven dromen, maar je kunt ook actie ondernemen en dat is wat ik heb gedaan.” Passie wordt nieuw succes, obstakels uit de weg Al jaren reist hij samen met zijn vrouw Justyna door Botswana en Zambia. Ze kennen de landen, de mooie stekjes, beste routes, campsites, de cultuur en gebruiken. In 2018 heeft Eric zich laten opleiden tot Field Guide in de Okavango Delta. Hun wens om anderen al dit moois en fijns te laten zien en beleven, kreeg gestalte met het idee een eigen reisbureau te starten. Eerst fantaseren, kleine ideetjes uitwerken, praten en dan plannen, doelen bepalen, uitwerken en … starten! Vanaf april 2020 zouden Justyna en hij drie maanden de tijd nemen om de start goed voor te bereiden. Eerst een aantal maanden door Zambia en Botswana reizen om alle voorbereidingen te treffen. Contacten te leggen met gidsen en verblijfplaatsen en content te verzamelen zoals video’s en foto’s. Alles verliep zoals gepland tot de uitbraak van Corona en de lockdown. Zelfs als een rode streep heel dik is, willen ze hier in huize Remijn niets van weten. “Je moet jezelf niet van je einddoel af laten houden. Met iedere rode lijn moet we mee om kunnen gaan, hoe vervelend deze ook is.” De reis ter voorbereiding gaat niet door, maar er blijft voldoende aan werkzaamheden. Want het reisbureau is allerminst van de baan. “Onze eerste safari-reis hebben we gepland in het voorjaar van 2021. Deze is dus niet in gevaar, al verwacht ik dit jaar niet zoveel boekingen als gepland. Dit jaar is bedoeld voor het opzetten van de organisatie en hier gaan we mee door, Corona of niet.” Khokelo Safaris: your personal guide in Africa! De safari-reizen zoals Eric deze voor ogen heeft, worden nog niet georganiseerd. Zijn liefde voor dit deel van Afrika wil hij overbrengen en dit is een ideale manier. Ook is het een fijne bijkomstigheid om van je passie je werk te maken. Een safari twee weken volledig op eigen houtje is voor velen net iets te avontuurlijk. Maar het is wel de beste manier om een land, haar cultuur, mensen en omgeving te leren kennen. “Afrika moet je beleven, de lokale markten, de mensen ontmoeten, de geuren, geluiden, de natuur. Alles komt meer binnen als je het zelf ontdekt. En een luipaard spotten zonder gids doet zoveel meer” Daarom bij Khokelo Safaris geen luxe all-inclusives, busreizen of grote groepen. Je gaat met eigen vervoer, rijdt zelf je 4x4, doet je boodschappen op lokale markten, kookt zelf of gaat opzoek naar 33
Page 36
Het helpt mee als je onzekerheid accepteert, als onontkoombaar onderdeel van het leven. 34 een restaurant. Eric of één van zijn gidsen rijdt op afstand met je mee. Hulp is dus altijd in de buurt. “We leren onze reizigers goed 4x4 rijden, band verwisselen, omgaan met satelliet telefoon en de do’s and don’t’s qua cultuur en wildlife. Je moet jezelf zoveel mogelijk kunnen redden om het gevoel te krijgen dat je de reis helemaal zelf doet.” De overnachtingen zijn in je eigen tent boven op de auto in campsites vaak met zwembad en prima restaurants. Je bent dus niet volledig ontstoken van alle luxe en gemak. Wel moet je er tegen kunnen dat je vies wordt en er ’s nacht van alles door het kamp loopt qua wilde dieren. 500 gelukkige safari-reizigers én een zelfstandig professional Over drie jaar staat er een organisatie met vaste gidsen, eigen auto’s, contracten met campsites en 60 georganiseerde reizen ieder jaar. “Uiteindelijk zie ik een safari-organisatie voor me waarmee we ieder jaar 300 tot 500 reizigers op weg helpen met het avontuur van hun leven.” Het seizoen om in Botswana en Zambia te zijn is van april tot en met september. De temperaturen zijn dan aangenaam en kans op regen en stormen is klein. De overige maanden blijft Eric beschikbaar in Nederland voor interim-klussen. “Het is moeilijk om dit los te laten en gelukkig hoeft dat ook niet.” Ten opzichte van werken als zelfstandige, is een reisbureau starten onzekerheid in het kwadraat. Maar dit geldt ook voor avontuur, autonomie en vrijheid van handelen. “Nu ik iets voor mezelf opzet en creëer geeft dat een extra dimensie en dat geeft een gevoel van euforie.” Ontwikkeling geeft de mogelijkheid tot creëren en dat geeft energie. Verandering is hiervan een onlosmakelijk gevolg en moderator. Bij verandering hoort onzekerheid en zonder deze te omarmen rem je je eigen ontwikkeling, creaties en energie. Welkom dus: onzekerheid! Erics veranderingen in 2020 Eric ziet op metaniveau mooie veranderingen zoals het eindelijk meer oog hebben voor langetermijn-zaken. Denk hierbij aan de klimaatcrisis, besef dat we veel zaken anders moeten doen om door te kunnen blijven gaan, uitdagingen van social media, face news etc. Als verandermanager vraagt hij zichzelf meteen af of dit gedrag blijvend zal zijn, want veranderingen cultiveren is niet eenvoudig. Als ondernemer is hij gedwongen mee te veranderen met zijn omgeving, stilstaan is geen optie. “Darwin noemde al dat de soort die het beste omgaat met verandering blijft voortbestaan. Ik roep dit al járen, maar het zelf in zo’n extreme mate meemaken is heel verhelderend. Op het moment zelf voelt het oncomfortabel, maar nu heb ik mezelf overwonnen en voel ik mezelf sterker dan voorheen.” 35
Page 38
Presteren doe je zonder angst Suraj Jagesser rondde op zijn 29e zijn hbo WTB af. Hij heeft altijd banen gehad, maar daarmee geen gerichte werkervaring opgebouwd. Dit bleek een probleem te zijn in zijn zoektocht naar de baan waarvoor hij vier jaar studeerde. Onbewust wierp hij zijn eigen drempel op Het grootste probleem hierbij was waarschijnlijk nog wel dat Suraj dit zelf zag als een obstakel. Zoals bij veel dingen in het leven wordt iets echt als je het denkt. Zijn gebrek aan gerichte werkervaring werd hierdoor een drempel waar hijzelf niet meer overheen kon komen. Ieder mens heeft kwaliteiten en capaciteiten. Als je deze op de juiste manier en de juiste plek inzet, doet het er vaak niet toe dat andere kwaliteiten minder of niet aanwezig zijn. We kunnen simpelweg niet overal een 10 mee scoren. Door je te richten op de positieve kanten, vervagen de minder positieve punten. Suraj had hierbij hulp nodig, die hij kreeg van Acutec: “Acutec heeft me een mooie kans geboden en zeker in het begin bij de hand genomen. Zo kreeg ik training in solliciteren en heb meerdere reidende gesprekken gehad. Dit voelde heel prettig.” Als je van fouten leert is ‘the sky the limit’ In de praktijk loop je in zijn geval tegen de uitdaging aan dat zijn ervaring en leeftijd niet overeenkomen met wat collega’s bij opdrachtgevers gewend zijn. Hierdoor bracht de eerste opdracht Suraj na enkele maanden frustratie. Deze frustratie was over een weer en Acutec heeft bemiddeld om de opdracht alsnog goed af te ronden, zij het eerder dan gepland. “Dit is voor mij een moeilijk traject geweest, maar wel een onwijs goede leerschool. Ik heb meer inzicht gekregen in mezelf, in hoe ik reageer en zou kunnen reageren enzo. Ik voelde me telkens gesteund door Acutec en waardeer wat ze voor me gedaan hebben. Dit is meer dan je van een werkgever mag verwachten denk ik.” Bram van Rossum (partner bij Acutec): “Suraj is een goede man en werknemer, met de juiste drive. Hij heeft alleen nog wel wat te leren. Zoals wij allemaal overigens. Bij hem ligt dit onder andere in de confrontatie aangaan en leren dat dit juist heel constructief en coöperatief is om te doen.” 36 voorbeBram heeft twintig jaar als directeur in de ondergrondse Infra gewerkt en is binnen de branche gepokt en gemazeld. Suraj: “Hierdoor kijk ik erg tegen hem op. Dat iemand met zijn ervaring en kennis mij wil helpen en begeleiden vind ik heel bijzonder. Daarbij vind ik het ook een prettige man, vriendelijk, rustig en heel duidelijk.” “Dat iemand met zijn ervaring en kennis mij wil helpen en begeleiden, vind ik heel bijzonder.” Een fijne omgeving met ruimte voor topprestaties Als werkvoorbereider ondersteunt Suraj Stedin bij huisaansluitingen voor elektra. Met zijn nieuw opgedane ervaring en kwaliteiten weet hij deze rol goed invulling te geven. Stedin is een organisatie waar de mens centraal staat en er ruimte is voor persoonlijke ontwikkeling. Het uitgangspunt hierbij is dat je niet in al je werkzaamheden perfect hoeft te zijn, als dit maar je streven is. Met hulp van teamgenoten kom je dan op het punt dat je al je werkzaamheden wél tot in de puntjes beheerst. In deze omgeving bloeit Suraj op. Zijn angst om fouten te maken en niet te voldoen aan verwachtingen die anderen van hem hebben, zakt weg. Nu heeft hij de ruimte te groeien en meer te presteren dan anderen, inclusief hijzelf, ooit verwachtten. Suraj’s veranderingen in 2020 Suraj woonde samen met zijn vrouw en kinderen in een (te klein) appartement. Met een derde op komst, wilde ze groter gaan wonen. Het idee ontstond om te verhuizen naar België, maar dan zou hij eerst een baan moeten hebben. Aangezien hij toch al een aantal maanden vanuit huis werkte, opperde hij bij de opdrachtgever van Acutec dat hij zijn werk kon blijven doen, maar dan vanuit België. Zolang er door Covid-19 thuis gewerkt werd, was dit voor Stedin geen probleem. Hij nam de gok en vertrok. “Bij toeval bleek er een netbeheerder in België te zitten, vlakbij onze nieuwe woning. Hier ben ik aangenomen en ik begin er eind 2020. Hierdoor verlaat ik Acutec, wat ik jammer vind, maar mijn leven heeft een heel fijne wending genomen zo.” 37
Page 40
Kracht NMi zit in ontwikkeling van technici Martin Nederhof is manager operations bij NMi (Nederlands Meet Instituut). Hij stuurt de approval experts aan binnen de divisies mobiliteit en wegen. “We hebben veel te maken met de ontwikkelingen bij onze klanten, zien als één van de eersten allerlei nieuwe ontwikkelingen en bouwen hierdoor mee aan de basis van veel innovatieve technische oplossingen.” Iets dat nog niet bestaat, dat iets meet dat nog niet gemeten wordt NMi is ontstaan vanuit de voormalige overheidsdienst van het IJkwezen dat ervoor zorgde dat gebruikte meetapparatuur werd geijkt om te zorgen dat de consument nooit te veel hoefde te betalen voor datgene dat hij afnam. Ruim dertig jaar geleden werd de organisatie geprivatiseerd en ontstond NMi. Het ijken dat tegenwoordig Kalibreren heet is niet langer één van hun primaire werkzaamheden. De prototypes van meetapparatuur of apparatuur waar een meter in zit verwerkt, worden getest op correctheid en dit heet typekeuring. Dit doen ze in één van hun laboratoria of op locatie als de situatie of het formaat testen in-house niet mogelijk is. Voor een deel van de meetapparatuur is certificering wettelijk verplicht wanneer deze onder de metrologiewet valt. NMi voert deze onderzoeken uit en verleent het certificaat als het prototype doet wat het hoort te doen. Denk bijvoorbeeld aan een elektronische weegschaal die onder alle omstandigheden (vocht, temperatuur, EMC testen etc.) een kilo aangeeft als er een kilo gewicht op staat. “Nu is een weegschaal een relatief eenvoudig apparaat. Onze kennis en kunde wordt meer op de proef gesteld bij nieuwe apparatuur voor nieuwe toepassingen waar nog niet iets anders voor bestaat en dat iets meet dat nog niet gemeten wordt.” 38 Iets dat nog niet bestaat, dat iets meet dat nog niet gemeten wordt lijkt een filosofisch cryptogram. Martin heeft er echter binnen meerdere projecten jaarlijks mee te maken. Zo wordt de elektriciteit die je laadt bij een oplaadstation wel gemeten, maar er is nog geen regelgeving voor de gebruikte apparatuur. Deze is wel in de maak, maar dit proces loopt vaak achter op de technische ontwikkelingen. Binnen het NMi zijn er vanuit verschillende vakgebieden mensen namens de Nederlandse overheid actief als technisch expert binnen de verschillende internationale werkgroepen die aan de wieg van deze regelgeving staan. In het artikel ‘Fulltime masterstudie en fulltime baan … logisch!’ vertelt Timothy Bak over zijn ervaringen bij NMi. Wat zijn afstudeerproject binnen NMi zou worden wist hij toen nog niet. Het is nu bekend: het is onderdeel van dit ‘elektrisch tanken’. Ze staan hiermee niet enkel aan de wieg van de meetapparatuur, maar ook aan die van wet- en regelgeving rondom tanken van elektriciteit. Blijven ontwikkelen en diversiteit gaan hand in hand NMi werkt voor veel fabrikanten over de hele wereld en heeft daarmee te maken met veel verschillende wetten en regelgevingen voor soms hetzelfde apparaat. “Deze diversiteit is geweldig en geeft ons werk een extra uitdaging. Bij het NMi hebben we deze diversiteit nodig. Op ieder vlak, zowel qua projecten, klanten, landen als onderwerpen en werkvelden.” Iedere techneut is projectleider van zijn eigen projecten en heeft veel contact met zijn klanten en is altijd van A tot Z bij de projecten betrokken. Zo’n project kan een herkeuring zijn in een fabriek in China, het typekeuren van nieuwe meetinstrumenten of het afwikkelen van een rapport. De medewerkers bij NMi willen zich blijven ontwikkelen. Dit zit in de aard van het beestje en dat hebben ze goed begrepen. “Het is belangrijk om de uitdaging in het werk te houden. Vooral voor onze medewerkers, maar dit komt uiteindelijk ook de kwaliteit die we leveren ten goede.” Daarom worden medewerkers zoveel mogelijk ingezet op projecten waar hun interesse ligt en waar kwaliteiten en capaciteiten op aansluiten of binnen gebieden waarin men zich wil ontwikkelen. Remote audits een prima alternatief Veel van de werkzaamheden worden uitgevoerd in de laboratoria. Deze gaan tijdens Covid-19 ‘gewoon’ door. De certificeringen op locatie vergen echter drastische aanpassingen. “We waren één van de eerste wereldwijd die overgingen tot remote auditing. Dat bevalt goed.” Het scheelt veel reistijd en belangrijker, de controle, processen, certificering en productie bij de klant kunnen hierdoor verder. Martin schat in dat voor sommige audits de remote versies een prima optie blijven. Wel wordt de komst van de specialist ter plaatse nog steeds op prijs gesteld. “Het is onze insteek om de klant te helpen een topproduct op de markt te zetten dat aan alle wet- en regelgeving voldoet. We sturen daarom altijd een specialist ter plekke die door zijn kennis en bredere interesse werkelijk meerwaarde biedt.” 39
Page 44
Husky’s geven Sylvia de balans die ze nodig heeft Balans, passie en voldoening zijn waarden waar velen van ons naar streven. Of waar we op zijn minst niet voor weglopen als ze op ons pad komen. Ze zijn echter nooit vanzelfsprekend, lastig te vinden en moeilijk te behouden. Sylvia werkt via Acutec bij Royal Van Lent Shipyard. In deze functie vond ze haar balans, heeft ze ruimte voor haar grote passie en heeft ze qua werk en qua leven veel voldoening. ’s Morgens om 6.30 uur een sollicitatiegesprek aan de snelweg Sylvia had een prima baan toen Joris (partner bij Acutec) haar benaderde voor een functie. “We spraken af om 6.30 uur ’s morgens in een wegrestaurant. Ik kon anders die week niet en Joris was bereid al om 5 uur in de auto te stappen. Daar stond ik wel echt van te kijken.” Het gesprek verliep vlot en dezelfde ochtend zat Sylvia op de veerboot naar het eiland van Royal van Lent. “Tijdens het gesprek was ik al overtuigd: hier wil ik werken. Ze spraken zo passievol over hun werk en ik voelde me er het eerste uur al thuis.” 42 Haar Husky was meteen kampioen Sylvia haar grote passie zijn haar Huskyhonden en de ritten die ze met ze maakt. In 1996 haalde ze haar eerste Husky uit het asiel en in 2000 kocht ze een husky pup. Met haar pup Gimbya, die ze kocht in 2007, startte ze een ware husky familie. Met Gimbya rolde ze bij toeval in de wereld van shows en wedstrijden. “Zo groen als gras liep ik op onze eerste showwedstrijd. Dit was meteen ook de grootste van Nederland. Gimbya won subcategorie na subcategorie totdat ze als één van de tien overbleef tijdens de ererondes. Van alle honden in de wereld die aanwezig waren won ze de eerste prijs!” Na dit succes, was Sylvia verkocht. Zo werd Gimbya al snel Nederlands kampioen en trok ze voor vele wedstrijden door Europa. Niet alleen voor de show, maar ook obedience en agility. Met haar eerste nest pups nam ze deel aan de Eurodog-show, waar het hele nest de eerste plaats innam. Bij deelname aan het WK in Denemarken en later in Nederland behaalde ze twee maal de top vijf. De kleinzoon van Gimbya, Monza, is tussen het interview en plaatsing van dit artikel Nederlands Beste Sibirian Husky van het jaar geworden. Kleinzoon heeft het stokje overgenomen en oma mag met pensioen. Trainen met de honden is intensief, maar voor Sylvia een ultieme manier van ontspannen. Meer avontuur Met haar eerste pup Gimbya (nu al jaren moeder en oma), kinderen en kleinkinderen, vormt Sylvia een team van 7. Iedere week als het 14℃ of kouder is, traint ze met haar Gimana-familie voor de ‘kar/step/MTB’. Met een afstand van ongeveer 18 kilometer racet ze over smalle bospaden en slingert ze door de bossen. Kou, regen, modder, kuilen en bomen; haar honden genieten en Sylvia geniet mee. In het winterseizoen gaat ze met haar honden naar sprintwedstrijden. “Een geweldige ervaring om samen met de honden alleen in de bergen te lopen. In een prachtig natuurgebied hoor je alleen de pootjes en de runners in de sneeuw. Dit was al de hoofdprijs.” Trainen met de honden is intensief, maar voor Sylvia een ultieme manier van ontspannen. 43
Page 46
“Tijdens het gesprek was ik al overtuigd: hier wil ik werken!” Wentelen in gemak en comfort is er niet bij Ontspanning door inspanning geldt niet alleen voor het moment van trainen in het bos. Sylvia staat ’s morgens om 4.15 uur op om eerst voor haar honden te zorgen en dan om 6.30 uur bij Van Lent op kantoor te zijn. ’s Middags draait het eerste uur thuis ook om haar honden. Hierna heeft ze nog even tijd voor haarzelf, al ervaart ze dit zelf anders. “De verzorging van mijn honden geeft me veel voldoening en ik word heel rustig en vrolijk als ik met ze bezig ben. Het is dus echt geen straf om iedere ochtend al om 4.15 uur uit bed te gaan.” In het weekend slaapt ze uit en staat ‘pas’ om 5 uur op om in een natuurgebied met meerdere teams met zonsopkomst te genieten van het trainen. Passie, voldoening en balans zijn een mooie opmaat voor een fijn leven. Al blijft dat altijd hard werken, bijschaven en afstemmen op je omgeving. Het is Sylvia niet aan komen waaien, maar het is haar gelukt het leven te leiden dat ze wenst. Joris: “Het idee dat ik hier een bijdrage in heb gehad, hoe klein ook, maakt me onwijs blij.”. 44 Via customer intimacy werken aan een gezonde wereld Erwin Berendsen is statutair directeur bij installatiebureau Klein Poelhuis. “Ik heb Klein Poelhuis ‘gekregen’ zoals het nu is, maar ik had het zelf precies zo gedaan. Het is een bedrijf zoals ik het graag zie.” Hij doelt hiermee op de werkzaamheden, de breedte in dienstverlening, de grootte met 250 medewerkers en de cultuur. Klein Poelhuis is klant van Acutec. Alles voor tevreden medewerkers en one-stop-shopping voor klanten. Zoals het een bedrijf uit het oosten betaamt, wordt er hard gewerkt, no-nonsens, handen uit de mouwen. “Wat ik verder zo fantastisch vind aan de mannen en vrouwen hier, is het vanzelfsprekende vakmanschap. Dat stroomt hier uit de poriën op een manier die ik nog niet ergens anders ben tegengekomen.” Een installatiebureau is gevoelig voor de schommelingen in conjunctuur. Door de brede dienstverlening ontloopt Klein Poelhuis deze gevoeligheid. Als er in een laagconjunctuur minder behoefte is aan een dienstverlening, wordt dit opgevangen door de andere disciplines. Denk hierbij aan elektro installatie, warmte- en koelte installatie of industriële maintenance, binnen utiliteit, industrie of woningbouw. Door de verschillende disciplines en sectoren waarbinnen gewerkt wordt, hebben medewerkers meer kansen tot groeien en ontwikkelen. In de huidige werknemersmarkt is dit geen overbodige luxe. Immers, hoe meer perspectief er in een organisatie is, hoe loyaler ze zijn. “Een ander voordeel van een brede dienstverlening is dat je de klant meer te bieden hebt. Ik ben een groot voorstander van het one-stop-shopping principe.” 45
Page 48
Rekening houden met cost-of-ownership Erwin staat persoonlijk graag dicht bij zijn klanten en neemt de organisatie hierin mee. Het begrip customer intimacy staat daarom centraal in de strategie die hij heeft uitgerold. Dit houdt in dat Klein Poelhuis zijn dienstverlening, producten en processen (tot op zeker hoogte) afstemt op de behoefte en werkwijzen van zijn klanten. Door je eigen processen op orde te hebben, kan een organisatie custom-made trajecten aanbieden en toch concurrerend zijn qua prijs. “Ik durf het zelfs stelliger te uiten. Door alles af te stemmen op de klant, ben je op langere termijn goedkoper. Je kunt namelijk meer rekening houden met de cost-of-ownership.” Aanstaande veranderingen De organisatie bestaat uit drie vestigingen verspreid over het land en een business unit industrial maintenance. Door de autonomie van de vestigingen en de cultuurverschillen van de regio’s, zijn deze optimaal ingericht om de klanten juist te bedienen. De samenhang tussen de locaties zorgt weer voor een eenduidige procesgang. Een andere wijziging die doorgevoerd wordt, is dat Klein Poelhuis weg gaat uit de aanbestedingstrajecten. “Vanuit aanbestedingen wordt er gewerkt in projecten en gedacht in gebouwrealisatie. We moeten juist weg van het realisatie-denken, want dit past niet bij customer intimacy of het cost-of-ownership principe.” Een uniek element van Klein Poelhuis in dit verband is het eigen Ingenieursbureau. “Je bent op langere termijn goedkoper, want je kunt meer rekening houden met de cost-of-ownership.” Een prachtige tijd vol innovatie “Voor een installateur leven we nu in de mooiste tijd ooit.” Erwin doelt hiermee op alle ontwikkelingen op technisch gebied, de vele stimuleringsmaatregelen vanuit overheden, de mooie verschillen tussen generaties medewerkers, wisselingen in verdienmodellen, big data etc. Hij geniet van alle uitdagingen en ziet in alles eerder een kans dan bedreiging. Plezier in het werk vindt hij belangrijk, omdat dit leidt tot een positieve spiraal en andere daardoor ook plezier hebben. 46 Op technisch gebied werken ze bij Klein Poelhuis aan twee bijzondere projecten. State-of-the-art ontwikkelingen zoals Solar Freeze en Waterstof zijn voor de ontwikkelaars het neusje van de zalm. Bij Solar Freeze wordt er energie gewonnen uit het verschil in warmte van water. Met zonnecellen wordt opgeslagen water verwarmd. Een warmtepomp onttrekt deze warmte totdat het water -1 graden is. Bij dit proces komt veel energie vrij dat omgezet kan worden in bijvoorbeeld warmte voor een woning. De zonnecellen verwarmen het koude water en hiermee blijft de circulaire beweging in stand. Waterstof is een innovatie waar de wereld al langer mee bekend is en al zeker tien jaar met smart op zit te wachten. Meerdere organisaties in de wereld hebben pilots lopen en blijven bezig met testen en ontwikkelen. Van een grootschalige implementatie is echter voorlopig nog geen sprake. “Het is wachten totdat de overheid met stimuleringsmaatregelen komt. Het is kostbaar en de kans op slagen is nu nog van te veel factoren afhankelijk.” Erwin benadrukt daarbij dat hij niet voor langdurige subsidies is en liever niet met een vinger wijst naar wie verantwoordelijk zou moeten zijn. Hij steekt daarmee zonder schroom een hand in eigen boezem. Bedrijven en instellingen zouden meer samen moeten werken om sector-breed met oplossingen te kunnen komen, aldus Erwin. Het is wachten totdat de overheid met stimuleringsmaatregelen komt. Met techniek en een doenersmentaliteit maken we het verschil Op het gebied van duurzaamheid is er technisch al meer mogelijk dan er in de praktijk wordt toegepast. De overheid zal in de lead moeten komen om zo innovaties af te dwingen. Op dit moment wordt er te veel gestuurd op snelle oplossingen. Terwijl kortetermijndenken juist op het gebied van duurzaamheid weinig zinvol is, onderstreept ook Erwin. “We moeten veel meer toe naar keten-denken en integrale oplossingen. Kleine stukjes van de oplossing bieden helaas geen begin van een werkelijke oplossing.” We staan met de gezondheid van de aarde voor één van de grootste puzzels waar we als mensheid ooit mee te maken hadden. Veel belangen lopen door elkaar heen en veel wijsheden worden weggestopt of zijn nog niet boven tafel. We zijn echter te ver afgedaald om langer te dralen en drentelen. Knopen moeten worden doorgehakt, beslissers moeten opstaan en we moeten aan de slag! 47
Page 50
Onmogelijkheden als drijfveer Soulemane Afoh verliet 23 jaar geleden zijn land geboorteland Togo om te kunnen studeren. Bij toeval kwam hij in Nederland terecht, rondde een technische studie af, werkte in sales en is nu terug bij de technische basis als werkvoorbereider. Zijn avontuurlijke reis sluit hij straks af in zijn geboorteland Togo … als boer. Het paradijs verlaten om op avontuur te gaan Togo is een klein land in West Afrika, tussen Ghana en Benin. Het ligt aan de Atlantische oceaan en is rijk aan fosfaat, leisteen en marmer. De officiële taal is Frans. De ruim 8 miljoen inwoners spreken vaak ook Engels. De stranden zijn er hagelwit, het water transparant turquoise tot hemelsblauw, de bossen met palmbomen weelderig en groen en de temperatuur ligt altijd tussen de 25 graden ’s avonds en maximaal 34 graden overdag. Velen streven naar een paradijs als dit, al was het maar om op vakantie te gaan. Toch koos Soulemane ervoor om naar het minder tropische Europa te vertrekken. 48 Aanleiding voor zijn 23 jaar lange avontuur was de onmogelijkheid in Togo om te studeren. Behoor je niet tot de elite, dan is studeren er haast onmogelijk. Soulemane had niet zo’n lang avontuur voor ogen, maar had wel de drive te studeren en dit zou koste wat kost gebeuren. Het contrast was enorm Pogingen om een studie te volgen in Frankrijk of Amerika waren niet succesvol. In Nederland ging dit eenvoudiger en zo reisde hij vanaf de luchthaven in Brussel naar Nederland. Hij had verder niets voorbereid, kende hier niemand, had geen woning en vertrok naar het enige dat hij wél kende: Amsterdam. Op het station stapte hij uit en liep al een tijd rond in de stad voordat hij erachter kwam dat hij in Rotterdam was. Hij klampte iedereen aan opzoek naar een slaapplek. Mensen leken onvriendelijk en niet bereid te helpen. Hoe groot zal het contrast geweest zijn daar midden in de stad op een koude lentedag met het tropische Togo waar rust en vriendelijkheid vanzelfsprekend zijn? Na een korte dag lopen kwam hij een enthousiaste man tegen die hem graag hielp aan een slaapplek. Overrompeld door de situatie betaalde Soulemane de man vooraf. De volgende ochtend realiseerde hij zich dat hij hier niet langer kon blijven: meerdere matrassen op de grond in één bedompte kamer met jongemannen die te veel dronken, rookten en spoten. “Het leek me een droom om veel mensen uit verschillende culturen te leren kennen en vriendschappen op te bouwen. Maar deze omgeving voelde aan als een hel, ik móest hier weg!” Studeren en werken Ieder avonturenroman begint met een spannende uitdaging en veel energie. Daarna moet er een eerste grote hindernis overwonnen worden en raast de reis verder. Ondanks de bikkelharde les van de eerste twee dagen in Nederland (of wellicht dankzij deze les), volharde hij in zijn idee dat hij zal slagen zijn doel te behalen: Nederland verlaten met een diploma op zak voor een betere toekomst in Togo. Naast zijn studie aan de TU-Delft werkte hij fulltime en studeerde Nederlands. Dit werd te veel en na een jaar besloot hij een de hts in Rotterdam te volgen. Dit zorgde voor minder belasting en hij studeerde af in drie jaar. 49
Page 56
Van Voskuilen infratechniek: 56 jaar veranderen en jezelf blijven Van Voskuilen bestaat langer dan een halve eeuw. In die tijd is er veel veranderd qua techniek, wijzen van werken, omgang met klanten en stakeholders, de arbeidsmarkt en invulling van de economie. Met 500 medewerkers (vast en flexibel dienstverband) zijn ze actief in boven- en ondergrondse infra. Het gaat hierbij om de aanleg en onderhoud van gasen waterleidingen en elektra- en datakabels. Jezelf niet verliezen bij verandering Je kunt als organisatie niet vasthouden aan iets dat je 50 jaar geleden deed of aan de manier waarop je toen werkte. ‘Meegaan met je tijd’ is een eenvoudige zinsnede, maar in de praktijk valt dat tegen. Hoe blijf je als organisatie wendbaar en hoe houd je alle medewerkers flexibel? Hoeveel verander je in 50 jaar en verlies je niet jezelf tijdens al die wijzigingen? “Natuurlijk blijven we up-to-date wat betreft de laatste technieken en passen we ons dienstenaanbod aan op wensen uit de markt.” Aldus Jacco Bol - directeur van Van Voskuilen. Marco Zevenbergen - HR-manager vult aan: “De laatste decennia zijn we qua managementstijl veranderd en hebben we processen aangepast. Toch heb ik niet het idee dat we wezenlijk veranderd zijn. We …” Jacco neemt het woord over: “We zijn hetzelfde bedrijf als al die jaren terug. Waar we 50 jaar geleden voor stonden, daar staan we nu nog steeds voor. Als familiebedrijf hebben we de luxe vast te kunnen houden aan waarden die we belangrijk vinden.” 54 40 jaar dienstverband geen uitzondering, maar het idee is stervende Jacco en Marco werken respectievelijk 25 en 32 jaar bij het bedrijf. Hun lange dienstverband is geen uitzondering. Een uitschieter hadden ze vorig jaar met een jubilaris van 50 jaar dienstverband, die in 2021 van zijn pensioen gaat genieten. Marco: “Dat er veel collega’s zo lang blijven, heeft te maken met de sfeer. Er heerst hier echt een familiegevoel. Daarnaast zetten we iedereen zoveel mogelijk in daar waar zijn kwaliteiten liggen.” Het is lastig om nieuwe medewerkers voor langere tijd aan je te binden, ook voor Van Voskuilen. Het idee dat het goed is om 40 jaar vol te maken bij één werkgever, bestaat niet meer. Een goede medewerker ziet niemand graag vertrekken. Je hier tegen verzetten is echter als vechten tegen de bierkaai. “Als dit is waar iemand zich goed bij voelt, probeer ik ze niet tegen te houden. Je kan ze beter het idee meegeven dat ze welkom zijn weer terug te komen, wanneer dan ook.” Aldus Marco. En die eventuele terugkeer is wenselijk, want ze groeien hard en goede technische mensen of procesbegeleiders zijn lastig te vinden. Hoeveel verander je in 50 jaar en verlies je niet jezelf tijdens al die wijzigingen? Uitbreiding op engineering Met name op het gebied van engineering is er uitbreiding. Hierin zit ook een grote wijziging voor de organisatie. Waar eerst de werkzaamheden bestonden uit de uitvoer van de projecten, komt er de laatste vijf jaar steeds meer nadruk te liggen op de engineering. Het gaat dan onder andere om tracébepaling, aanvragen van vergunningen, tekeningen en calculaties. Hierdoor is de insteek bij een project anders, zijn er andere processen nodig, andere kwaliteiten bij medewerkers, andere samenwerking met klanten en zal je anders nadenken over projecten. Je rol in de markt wordt anders en dit vergt een aanpassing. Jacco: “We zien dat we nog niet zijn uitontwikkeld. We hebben zaken te leren totdat we de perfectie bereiken die we wensen. Dit traject bewandelen we samen: projectleiders, management, monteurs en klanten.” Openstaan voor feedback en accepteren dat je vanuit fouten goed kunt leren, zijn hierbij uitgangspunten. Veranderen stopt nooit, want de omgeving blijft in ontwikkeling De veranderende arbeidsmarkt vormt in combinatie met de energietransitie een grote uitdaging voor Van Voskuilen en de sector als geheel. Medewerkers vertrekken eerder dan voorheen, wat evengoed een kans is als een uitdaging. Ze vertrekken immers ook sneller bij andere organisaties en dat zijn je nieuwe collega’s van morgen. 55
Page 58
Dat er meer vraag is naar vaktechnisch personeel dan er medewerkers zijn, is een probleem dat lastiger te tackelen is. Marco: “Veel beroepen in onze sector zijn niet meer in trek. Jongeren willen iets anders omdat ze vaak een verkeerd beeld hebben van de werkzaamheden. Daar komt bij dat het uitgangspunt lijkt te zijn dat je moet doorstuderen, omdat werken met je handen niet goed genoeg is.” De afgelopen halve eeuw is Van Voskuilen mee veranderd met zijn omgeving. Dit vergt aandacht en kost energie, maar ze zijn hierin succesvol gebleken. De energietransitie in combinatie met het krappe aanbod aan goede krachten, hangt de organisatie echter boven het hoofd. Jacco: “Het voelt niet als het zwaard van Damocles, maar het is iets waar we serieus aandacht aan moeten besteden en dagelijks mee bezig zijn.” Als je verandering in de vingers hebt, dan doe je dit dagelijks en ongemerkt. Voor Van Voskuilen dan ook geen hoogdravende verandertrajecten, maar kritisch blijven, nu en dan een goed gesprek en elkaar de helpende hand bieden. 56 Jaar veranderen en jezelf blijven door vast te houden aan je waarden. Voor sommigen is dit een waardevol geheim en voor andere een vanzelfsprekendheid. “Je kan ze beter het idee meegeven dat ze welkom zijn weer terug te komen.” 56 Veranderingen zijn prachtig en verschrikkelijk Onze omgeving verandert, dit is niets nieuws. Het tijdperk van de industriële revolutie ging over in de post-industrie en deze ging over in de cyber-economie. Zo volgt de ene periode geruisloos de andere op tot in lengte van dagen. Verandering van de omgeving gaat langzaam en vaak valt deze verandering pas achteraf te benoemen. Daar komt dan nog eens bij dat sommige veranderingen plotseling zijn. Veranderingen in de wereld, het land of in je eigen leven. Covid-19 is hiervan een goed voorbeeld. De grote en kleine veranderingen die gepaard gaan met de opgelegde corona-regels, hebben invloed op ons werk en onze thuissituatie. Verandering is voor de één een zegen en voor de ander een straf. Plotselinge veranderingen vergen aanpassing in gedrag Meegaan met plotselinge veranderingen, vergt veelal aanpassing in je gedrag. Deze gedragsveranderingen zijn lastig, leveren sommigen stress op en kosten vaak energie. En toch is het de enige manier om midden in het leven te blijven staan en van meerwaarde te blijven voor anderen. Verandering en de daarbij horende gedragsaanpassingen zijn voor de één een zegen en voor de ander een straf. Op dit vlak valt de mensheid grofweg in twee groepen in te delen. De mensen die gedijen in een veilige en rustige omgeving en degene die zich goed voelen bij verandering. Of je nu die persoon bent die houdt van verandering of juist niet, je hebt te maken met ontwikkeling van je omgeving. Je kan jezelf trainen hiermee om te gaan. Als je dat gek lijkt, is dat niet gek, want we zijn er weinig mee bezig en dát is eigenlijk wel gek. 57
Page 60
Verandering is fantastisch! Voor díe personen die verandering omarmen en toejuichen is er niet veel aan de hand. Ze zien verandering als kans en zoeken naar de kwaliteiten die ze kunnen inzetten om de kansen te verzilveren. Het is voor hen een kwestie van snel genoeg mee veranderen om vooraan te blijven staan. En om de kans niet te missen om een positieve draai te geven aan die bewuste verandering. Een aantal tips voor de veranderingsgezinde: • Veranderingen op tijd herkennen zodat je er grip op krijgt. • Bewust zijn of je iets kunt met deze verandering, zodat je niet onnodig energie verspilt. • Wees voorbereid door je eigen sterktes en zwaktes goed te kennen. • Inspelen op veranderingen vergt gedragsaanpassing, sta hiervoor open. Verandering is vreselijk! De groep die zich prettig voelt in een veilige en vertrouwde omgeving heeft het lastiger. Ze ervaren verandering als akelig en vaak onnodig. Het bezorgt ze stress en een algemeen onprettig gevoel. Iedere verandering is immers afscheid nemen van het oude en hiermee komen dezelfde stoffen vrij als tijdens een rouwproces. Voor de niet veranderingsgezinde is het goed om rust te vinden in de verandering en voor zichzelf een veilige omgeving te creëren. Het kost tijd om vertrouwd te raken met de nieuwe situatie en jezelf hierin veilig te voelen. Het helpt om in een vroeg stadium te erkennen dat ‘die bewuste situatie’ en de verandering niet tegen te houden is. Berusting in de verandering zelf, is al de helft van het werk. Je hebt dan de ruimte te zoeken naar manieren om je in deze nieuwe situatie veilig te voelen. Tips voor de níet veranderingsgezinde: • Herken de verandering en schat in of je dit kunt tegenhouden of niet. • Leg je neer bij situaties die je niet kunt veranderen. • Creëer voor jezelf opnieuw een veilige omgeving. De continuïteit van ons welzijn en succes is afhankelijk van de flexibiliteit waarmee we mee veranderen met onze omgeving. Darwin had het niet mooier kunnen zeggen: “Het zijn niet de sterkste soorten die overleven en ook niet de meest intelligente. Het is het soort dat het beste reageert op veranderingen.” 58 Blijf Vernuftelingen, ook in 2021 - Ieder jaar schrijft iemand van Acutec een column voor De Ingeneer. Dit jaar komt de bijdrage van Coen Raaphorst. – Acutec, voor engineers en ingenieurs is onze slogan. Dit geldt voor onze specialisten en voor onze relaties. Een Ingenieur woordenboek een Vernufteling. doelgroep, zijn volgens het woordenboek dus “vernuftelingen”. Zoek vernuft maar eens op: vindingrijk, inventief, scherpzinnig. Dat mag van ons, terug- en vooruitkijkend, gezegd worden! Flexibiliteit is op de proef gesteld We hebben allemaal afgelopen periode moeten improviseren en moesten anders te werk gaan. Onze flexibiliteit is op de proef gesteld en heeft zich bewezen. Zelfs in bedrijfstakken waar thuiswerken niet gangbaar was, is dit inmiddels de normaalste zaak van de wereld. Online vergaderen is ingeburgerd en spitsfiles bestaan niet meer. Sollicitatiegesprekken online en werken vanuit het buitenland Er zijn opdrachtgevers waar onze kandidaten na twee online interviews mochten starten. En op de startdatum stond er bij de receptie een laptop met instructies klaar: log thuis in en we gaan je online inwerken. Deze medewerkers zijn inmiddels glansrijk door hun proefperiode heen en we blijken dit prima met elkaar te kunnen organiseren. Nog een mooi voorbeeld: een Acutec medewerker werkt noodgedwongen al 4 maanden vanuit huis voor een Netbeheerder: hij organiseert (“Werkvoorbereider”) aansluitingen. In het najaar was al bekend dat thuiswerken tot en met het komend voorjaar de norm zou blijven. Deze collega kon in de Randstad geen ruimere en betaalbare woning vinden maar in België wel. Met een prima internetaansluiting, dat is eigenlijk de enige vereiste, doet hij zijn werk nu vanuit België (met een prima beoordeling)! is volgens het Jullie, onze 59

De Ingeneer 2020


Page 4
Page 6
En eindelijk hebben we de moed bijeengeraapt om ons verstand te gebruiken! Daardoor is er nu meer aandacht voor CO2 uitstoot, opwarming van de aarde en het eindig zijn van fossiele brandstoffen. Ook het belang van geothermie neemt hierdoor toe. De afgelopen tien jaar ontplooiden er op grote schaal initiatieven om dit technisch en economisch rendabel te maken. Vanaf 2007 zijn er ongeveer twintig aardwarmtebronnen in Nederland. Wereldwijd zijn we nog aan het pionieren. Met een diepte van 2,4 kilometer is de bron Van Trias Westland niet de diepste in Nederland, dat is die in Honselerdijk met 2,9 kilometer. Wel is dit het initiatief met de meeste deelnemers, zesentwintig ondernemers in de glastuinbouw, en zal het hierdoor snel economisch rendabel zijn. De verwachting is dat de investeringen na vijftien jaar zijn terugverdiend. Wat overblijft zijn ‘enkel’ onderhoudskosten, want aardwarmte zelf is gratis! “Eigenlijk staat geothermie halen en te benutten.” Terwijl Bart dit zegt, kijkt hij achterom naar de enorme installatie die het gebruik van aardwarmte mogelijk maakt. Het water is namelijk niet direct geschikt voor verspreiding van warmte. Er zit methaangas in dat eruit moet. Het is tien keer zouter dan de oceanen en er zitten bacteriën, gesteenteresten en mineralen in die direct gebruik onmogelijk maken. Daarnaast is er een zeer krachtige pomp nodig om het water uit het gesteente ‘te zuigen’ en via een tweede boring weer terug te pompen. “We hebben leidingen en pompen aangelegd van hier glastuinbouwers.” In een cirkel gaat het water naar hen toe en komt het bij de bron terug. Bij terugkomst heeft het zijn warmte afgegeven en wordt het kouder teruggepompt in de aarde, waarna het daar weer wordt opgewarmd. “We maken een groei door qua projecten en hebben dus meer goede, technische mensen nodig. Acutec levert ons deze al járen.” nog in de kinderschoenen. Het is uitdagend en mooi om aan deze energiebron van de toekomst mee te mogen werken.” Gevangen water houdt ons warm na bevrijding Op 2,5 kilometer diepte wordt water ‘gevangen’ tussen kiezels en poreus gesteente. Met een temperatuur van 85 graden vormt het daarmee een potentiële bron voor energie en directe warmte. “Je hoeft het alleen maar naar boven te 6 Zijn er risico’s verbonden aan geothermie? “Er is geen enkel gevaar voor de omgeving, het milieu of de aarde”, verzekert Bart. Hij voegt daar snel aan toe dat er statistisch gezien altijd gevaren zijn, zoals dat ook het geval is bij pijnstillers of de tram in stappen. Het bassin, de aquifer, waar de productiepomp, die het water omhoog pompt, en de retourpomp, welke het terug de aarde in leidt, naar alle 26 deelnemende
Page 8
Page 10
Page 12
Page 14
Page 16
Unieke recycling met fantastisch restproduct In de tussentijd maakt fantastische start met hun nog te bouwen fabriek. Ze starten met de recycling van het restmateriaal dat achterblijft twee losse processen van recyclingprocessen van de auto-industrie. Vanuit worden Het idee is dat deze man-made obsidiaan in wegen gebruikt kan worden, in cement en beton. Team CORE een de op mechanische wijze materialen gescheiden. Wat er achterblijft na de twee rondes, is afval waar tot nu toe niemand iets mee kan. Door een samenwerking met schappen, is de fabriek gegarandeerd twee watervan voldoende slib dat als brandstof kan dienen. Zo is er verbranding en daarmee terugwinning van materialen aan de ene kant en verhitting en versmelting van metalen aan de andere kant. De toepassingen zijn praktisch eindeloos, maar het product is nog te nieuw (feitelijk nog niet bestaand) om alle mogelijke toepassingen nu al voor ogen te hebben. De eerste fabriek voor de ‘simpele’ verwerking van reststromen uit de autorecycling, de tweede fabriek om lithium batterijen te verwerken en een derde fabriek in China of India. Als je één ambitieus plan hebt, kan je er net zo goed meerdere hebben. Het mooie én geruststellende is, dat het geen dromerij is van Dirk en zijn team. Ze zijn hard bezig de ideeën te realiseren en dat is goed voor ons en de wereld. Ze zijn hard bezig de ideeën te realiseren en dat is goed voor ons en de wereld. “Als we willen blijven leven zoals we dat nu doen, met mobiele telefoon, laptop, auto etc., dan móeten we toe naar een volledig circulaire economie, zonder downcycling.” Het restproduct dat wordt achterblijft, vertoont gelijkenissen met obsidiaan; een gesteente dat geproduceerd tijdens een vulkaaneruptie. Door de eigenschappen (opname van CO2, warmte-absorberend, hard en goed te vermengen) hebben bouwbedrijven als NTP interesse. 16
Page 18
Page 20
Door wetgeving de wereld op zijn kop: wat een kansen! Wetgeving kan voor een bedrijf de wereld op zijn kop zetten. Een organisatie die zich kan aanpassen aan een veranderende omgeving, vindt echter ook snel kansen. Het is zoals Darwin al zei: “Het zijn niet de sterkste soorten die overleven. Het is het soort dat het beste reageert op veranderingen.” Splitsen, afstoten en Anexo was geboren Wetgeving verplichtte Westland Energie in 2007 haar rol als energieleverancier op te geven en deze tak te verkopen. Hierdoor was de geboorte van Westland Infra een feit en ontstond er een scheiding tussen energieleverancier en netbeheerder. Jaren later verplichtte aangescherpte wetgeving Westland Infra een dienst af te stoten. Het bedrijf zette haar kennis en kunde op het gebied van netbeheer in bij commerciële partijen. Hieruit ontstond Anexo die als commerciële dochter sinds 2016 actief is in Nederland. Anexo ontwerpt gas- en elektriciteitsnetwerken, legt deze aan, beheert ze en meet de energie. Niet voor overheden, maar commerciële partijen zoals grootverbruikers van KPN, landbouwclusters en bijvoorbeeld het Botlekgebied. Netbeheer bij commerciële partijen Een belangrijk deel van de kosten van bijvoorbeeld kastelers bestaat uit kosten. Het levert besparingen op om zelf vanaf de hoogspanning de energie te regelen. Daarbij heb je als ondernemer meer inzicht in energieverbruik en kun je daar dan weer beter op sturen. De dienstverlening van Anexo maakt dit mogelijk. Veel is hetzelfde en toch is alles anders De wereld is voor de medewerkers van Anexo energieEr is een wereld van verschil, nu we een commerciële organisatie zijn. Veel is hetzelfde en toch is alles anders De wereld is voor de medewerkers van Anexo veranderd. De dienstverlening is nagenoeg gelijk aan die van niet-commerciële netbeheerders. Ze hebben dezelfde klanten als toen ze onderdeel van Westland Infra waren, en toch: “Er is een wereld van verschil nu we een commerciële organisatie zijn. Doelstellingen zijn anders, we gaan anders om met klanten, de klantvraag en projecten. Het spel is echt veranderd.” Het is een lastige omslag, want een commerciële organisatie handelt anders en klanten verwachten dit ook. Nu is iedere gedragsverandering lastig, maar met de juiste wil niet onmogelijk. En deze wil is er zéker bij Anexo. 20
Page 22
Page 24
Page 26
Ingenieurs uit het verleden Een kleine geschiedenisles over ingenieurs met veel invloed toen én nu Thomas Edison, zijn vele kanten en successen Als uitvinder van de gloeilamp, de batterij, elektrische motor, filmcamera, fonograaf etc. etc. heeft Thomas Edison in zijn 55 jaar durende carrière bepaald niet stilgezeten. Iedere twee weken deden hij en zijn medewerkers een uitvinding waarop ze patent aanvroegen. Een unieke man die één van de aartsvaders werd van de explosieve economische groei van eind 19e eeuw, de industrialisatie en daarmee van de wereld zoals we hem nu kennen. ADHD en geen scholing Thomas’ overgrootvader vertrok rond 1700 van Nederland naar New Jersey om daar als landbouwer te werken. Het is dus ‘Neerlands bloed dat door zijn aderen vloeit’. Thomas was de jongste van zeven broers en zussen, van wie er drie overleden in hun jeugd. Hij was geen makkelijke jongen. Hij was hyperactief, had geen concentratieboog en had moeite met luisteren. Door heftige oorontstekingen en roodvonk was hij daarbij ook nog hardhorend. ADHD was als functiebeperking nog niet onderkend en dus werd hij bestempeld als een moeilijke en lastige scholier. Na drie maanden werd de situatie op school onhoudbaar en besloot zijn moeder hem thuis te onderwijzen. Deze ruimte en aandacht deed hem goed. Ondernemer vanaf zijn twaalfde Op zijn twaalfde overtuigde hij zijn ouders om krantenverkoper te mogen worden langs de Grand Trunk Railroadline. Hij benutte zijn toegang tot het nieuws, dat iedere dag via de telegraaf van het station binnenkwam, om een eigen kleine krant te starten: ‘The Grand Trunk Herald’. De korte en up-to-date artikelen sloegen aan bij de reizigers en zijn krant werd een hit. Hij leek de tijdsgeest goed door te hebben en de behoeften van mensen scherp te doorzien; toen en ruim honderdvijftig jaar de toekomst in. Want de hang naar kortere teksten en snelle up-to-date informatie van soms niet al te veel belang, is ook nu nog te vertalen naar alle vormen van media. 26
Page 28
Veertienhonderd uitvindingen Edison gewonnen, dan zaten we nu niet in de lastige transitie van benzine naar elektra. De volgende vijftig jaar zou hij met zijn team van tweehonderdvijftig man werken aan de meer dan veertienhonderd uitvindingen waarvan hij het patent hield. Denk hierbij aan: Quadruplex telegraph Deze verbetering van de bestaande telegraaf was een van de eerste uitvindingen die hij deed als zelfstandig ondernemer en leverde hem meteen honderdduizend dollar op. (Huidige tijd vijfentwintig miljoen.) Fonograaf Vibraties van geluid werden middels een naald real life als sporen gegraveerd in een loden rol. Dit eerste middel om geluid op te nemen en af te spelen was geen commercieel succes, maar maakte Thomas wel in één klap wereldberoemd. Bewegende plaatjes camera Door foto’s van een steeds iets veranderde setting snel achter elkaar te tonen, leek er een bewegend beeld te zijn. Deze eerste vorm van de film werd een succes en de Edison filmhuizen waren snel een feit. Telefoon Hij perfectioneerde de telefoon van Graham Bell die zijn apparaat een bereik had weten te geven van tien kilometer. Hierdoor was de telefoon commercieel niet levensvatbaar. Thomas wist in afzienbare tijd het bereik te vergroten tot trans-Atlantisch. Elektrische motor In de beginjaren van de auto-industrie had de elektrische motor het kunnen winnen van de motor op benzine/diesel. Had de motor van “If we all did the things we are really capable of doing, we would literally astound ourselves …” Alkaline batterij Voor zijn vriend en bewonderaar Henry Ford ontwikkelde hij een batterij voor de startmotor van de T-Ford. Decennialang zou deze batterij leidend zijn in de industrie. Gloeilamp Hij was niet de eerste die de gloeilamp uitvond, maar wel de eerste die hem lang genoeg wist te laten branden (later geperfectioneerd door Philips). Door op eerste kerstdag 1879 in Menlo Park New Jersey een streng lampen te laten branden, genereerde hij voldoende publiciteit om van zijn gloeilamp een succes te maken. Tijdens de presentatie van zijn gloeilamp zei hij: “We will make electricity so cheap that only the rich will burn candles.” Elektriciteit netwerk Om zijn gloeilamp een werkelijk succes te laten zijn (en eventuele toekomstige elektrische uitvinden), moesten zoveel mogelijk huishoudens en bedrijven beschikken over elektriciteit. Hij bedacht een boven- en ondergronds netwerk van elektriciteitskabels door de stad New York. Het werk bleek intensiever en kostbaarder dan gedacht, maar investeerders waren tevreden. In 1897 waren er meerdere Edisoncentrales in Amerika en brandde in Buffalo voor het eerst elektrische straatverlichting. 28
Page 30
Page 32
Page 34
Page 36
omgesprongen en worden veel energiebesparende technieken rendabel. Vooral in woningen en kantoren zullen hierdoor een breed scala aan energietechnieken worden toegepast. Naast goede isolatie ook warmtepompen, warmtenetten op geschikte locaties, geen gasaansluiting meer en op andere plaatsen waterstof in het aardgasnet. Meerkosten schone energie De duurdere CO2-loze brandstoffen werken dus als een hefboom om de hele energievoorziening duurzaam te maken. Energiebesparing en waar mogelijk overschakelen op duurzame elektriciteit, komen via deze hefboom van de grond, zonder dat hiervoor subsidies nodig zijn. Voorwaarde is wel dat we politiek accepteren dat schone energie duurder is. Het bestaande taboe op duurdere energie moet van tafel. Dit kan alleen als mensen met een laag inkomen worden gecompenseerd door de inkomstenbelasting sterker afhankelijk te maken van de hoogte van het inkomen. En de energie-intensieve industrie kan alleen concurrerend blijven met correcties aan de buitengrenzen van de EU, voor invoer en uitvoer van een tiental producten zoals staal, cement en kunststoffen. We moeten beseffen dat de meerkosten van schone energie opwegen tegen de economische en maatschappelijke schade veroorzaakt door klimaatverandering. De overgang naar voorziening betekent een CO2-loze energieveel werk en forse investeringen. Dit geldt ook voor fabrieken voor elektrische auto’s en accu’s, voor ombouw van scheepsmotoren en overschakeling op energiezuinige installaties. In tegenstelling tot de digitale innovaties van decennia, is voor het afgelopen de groene technische vernieuwing veel investeringsgeld nodig. De lage rente komt nu goed uit, maar als gevolg van de groene investeringsgolf zal die gaan stijgen. Hiermee verdwijnt het macro-economisch risico van de te lage rente. Naast geld zijn er veel technici nodig. Deze moeten nu al worden klaargestoomd op mbo’s, hbo’s en universiteiten. Arie Bleijenberg - Koios strategy “Accepteer dat schonere energie duurder is.” 36
Page 38
Veel spelers hebben invloed op het slagen van een project TenneT en netbeheerders TenneT (beheerder van het hoogspanningsnet) geeft samen met lokale netbeheerders aan of teruggave van energie mogelijk is. Er zijn namelijk gebieden productie van energie relatief hoog is opzichte van de afname. Onze energienetten kunnen deze teruggaven niet altijd aan. Grondeigenaren Eigenaren van grond of daken waarop de zonneparken worden gebouwd, zullen in eerste instantie overgehaald moeten worden mee te werken. “Dit lukt vaak wel omdat het rendement van een zonnepark op je land tot vijf keer hoger is dan hetzelfde stuk grond te verpachten voor bijvoorbeeld het verbouwen van mais.” Aldus Bert. Omwonenden Omwonenden hebben inspraak omdat een zonnepark hun uitzicht kan veranderen. Met een juiste inpassing in de omgeving hoeft een zonnepark echter niet storend te zijn. Een ander beproefd middel om omwonenden gunstig te stemmen, is het aanbod om energie gratis te leveren. Gemeenten Toestemming van de betreffende gemeente is de volgende stap. Vaak dienen bestemmingsplannen te wijzigen, met het nodige papierwerk en het naleven van processen tot gevolg. in Nederland waar de ten Nog vijf jaar uitdaging in zonneparken … en daarna? Het ontwikkelen van zonneparken is tijdrovend en vergt grote initiële investeringen. De toenemende energiebehoefte en stijgende energieprijzen maken het echter de moeite waard. Bert zal zeker nog vijf jaar uitdagingen hebben met het ontwikkelen van zonneparken. Daarna zijn alle geschikte ruimten benut, is zijn inschatting. En dan? “Er zijn altijd uitdagingen te vinden die een mooie bijdrage leveren aan de samenleving. Hier blijf ik naar opzoek. Maar voor nu is mijn persoonlijke missie bestendig te maken in haar energiebehoefte.” Nederland toekomst38 Ingenieurs uit het verleden Een kleine geschiedenisles over ingenieurs met veel invloed toen én nu Nikola Tesla, een vergeten ingenieur van wereldformaat Nikola Tesla, naamgever van Tesla auto’s en voorvechter en ontwikkelaar van ons huidige energiesysteem. Een elektrotechnicus met bijzondere gaven en een lastig leven. Feilloos als ingenieur, feilbaar als mens Nikola werd geboren als zoon van En de smetvrees die hem meermalen het werk belemmerde, lijkt ook al vroeg aanwezig te zijn. Hij is geniaal als ingenieur en belabberd als zakenman, complex als mens en duidelijk als wetenschapper. Hij startte succesvol en eindigt als een parodistische schim van zichzelf. een orthodoxe priester in huidig Kroatië, een deel van het toenmalig Oostenrijkse keizerrijk. Er is weinig bekend over Nikola als kind. Zijn neuroses en excentrieke eigenschappen komen echter op latere leeftijd duidelijk naar voren. Maar hoe vroeg hij zijn extreme verlegenheid naar vrouwen toe ontwikkeld heeft, dat is lastig te zeggen. Zijn obsessie voor het getal drie komt wellicht van zijn vader af, die immers als priester beroepsmatig bezig was met ‘het getal drie’. In oorlog met Thomas Edison Na het afronden van zijn studie en een aantal korte banen in Frankrijk en Duitsland, vertrekt hij in 1884 naar de Verenigde Staten. Hij begint bij het snel groeiende en invloedrijke bedrijf van Thomas Edison. Binnen afzienbare tijd worden de twee ingenieurs elkaars vijand. Van slechts wedijver of elkaar niet mogen is geen sprake. Ze doen hard hun best elkaar op ieder vlak ten gronde te richten. Hoogbegaafd, excentriek en niet toegerust tot het leiden van een prettig leven. De oorlog bouwt zich uit rondom de gelijkstroom van Edison en de wisselstroom van Tesla. Alles wordt uit de kast getrokken tot aan het elektrocuteren van een circusolifant aan toe. Dit om het publiek te bewijzen dat de ene vorm van stroom goed is en de andere slecht. 39
Page 40
Page 42
Ondanks dat het niet persoonlijk was en niet gericht op zijn prestaties of kwaliteiten, voelde het voor Fikret wel heel persoonlijk. “Mijn vrouw had er alle vertrouwen in dat het goed zou komen, maar ikzelf heb me nog nooit zo onzeker gevoeld. Wat een rot gevoel is dat!” Acutec werd een lichtpuntje in een moment van somberheid De oude wens om te werken in de techniek begon weer aan hem te knagen. Ondanks zijn grote onzekerheid of hij wel zou kunnen slagen in deze sector, probeerde Fikret het. Een dapper besluit, want het is veel eenvoudiger om te blijven ‘hangen’ in hetgeen je kent en waarmee je vertrouwd bent. “Juist in de week dat ik down was en somber dacht over mijn mogelijkheden, belde Coen me. Het klinkt misschien wat overdreven, maar het eerste gesprek met hem bracht weer licht in mijn werkbare leven. Hij heeft het vertrouwen in mezelf hersteld.” Coen (directeur Acutec- detacheerder): “Fikret is een man met goede capaciteiten en de juiste instelling. Iedere werkgever wil medewerkers zoals hij. Ik twijfelde er dan ook niet aan dat ik binnen afzienbare tijd een geschikte werkplek voor hem zou vinden.” Ik ben te lang uit het vak, wat weet ik eigenlijk nog van techniek. Iemand die zeker in het leven staat, kan dit ineens verliezen als zijn comfortzone wegvalt. Fikret is er altijd van overtuigd geweest dat als hij zich ergens voor inzet, het hem ook lukt. “Het gat tussen mijn verouderde kennis van de techniek en de huidige praktijk leek me te groot. Ik wist niet of ik dit zou kunnen overbruggen.” Coen ging daarom opzoek naar een functie die met Fikrets capaciteiten geen grote uitdaging zou zijn. Zo kan hij wennen aan de wereld van de techniek en zijn zekerheid terugwinnen. Vanuit daar kan hij verder groeien. De startersfunctie van werkvoorbereider bij Westland Infra bevalt Fikret bijzonder goed. “Alle twijfel en onzekerheid van het moment van boventallig stelling was na een maand al weg. Ik was zo blij!” En zo is dat negatieve moment een heel mooi moment geworden. Het heeft Fikret namelijk na twintig jaar dwaling teruggebracht naar de techniek. Ambitie Ambitie is wat een man drijft (dat geldt uiteraard ook voor vrouwen). De eerste ambitie van Fikret is waargemaakt. Hij werkt in de techniek … en nu verder! Zijn huidige opdrachtgever, Westland Infra, verzorgt als netbeheerder de distributie van gas en elektra. Als het aan Fikret ligt blijft hij hier, want de sfeer bevalt hem uitstekend. Er respect is voor elkaar, hij heeft behulpzame collega’s en er heerst een gedreven maar ongedwongen werkhouding. “Ik wil hier zelfstandig werken, zonder hulp van collega’s mijn werk kunnen doen. Het lijkt me mooi om daarna in mijn huidige functie een brug te zijn tussen medewerkers en management.” 42
Page 44
Page 46
Page 48