RECREACTIE 7 | november 2026 magazine over recreatie en toerisme Veilig zwemmen in natuurwater Volg de regels, maar vooral ook je verstand Hoe kan je bedrijf toch open blijven bij een calamiteit? Soof Retreats gaat voor duurzaamheid en luxe Prinsjesdag: lastendruk stijgt, maar er is nog veel discussie
Dé specialist in de bouw van sanitaire units van hoge kwaliteit Maatwerk dat volledig aan uw wensen voldoet Volledige ontzorging van ontwerp tot sanitaire installatie Innovatieve milieu- en energiebewuste oplossingen Onderhoudsvriendelijke en duurzame materialen Units zijn schakelbaar, fl exibel en verplaatsbaar mobielbouw.nl biedt u nog veel meer informatie
NEEM DE WIND IN DE ZEILEN MET DE JUISTE BEDRIJFSMAKELAAR De markt beweegt. De wind draait. Bent u klaar om koers te zetten richting groei? Wij helpen ondernemers hun kompas scherp te houden. Of het nu gaat om het vinden van de juiste locatie, het uitzetten van een strategische route of het begeleiden van een succesvolle transactie. Zet koers met vertrouwen en kijk op: vandeloosdrechtrbm.nl Verblijfsrecreatie Watersport Dagrecreatie Sport en Wellness DÉ RECREATIE BEDRIJFSMAKELAAR F.A. Molijnlaan 28, 8071 AG Nunspeet Tel: 0341 - 25 23 63
colofon voorwoord Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Charlotte de Baat, Jeff rey Belt, Arthur van Disseldorp, Wanda van Eck Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Mark Gerrits, Arthur van Disseldorp, Marscha Grotenhuis Opmaak: Dock35 Media Coverfoto: TerSpegelt/Bart Roos Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, communicatie@hiswarecron.nl, (033) 303 9700, 75,- euro per jaar, 37,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatiebedrijven. Gratis voor HISWA-RECRON-leden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. Marike Rosier Hoofdredacteur Een brede blik Met een brok in je keel naar een voorstelling kijken. Dit overkwam verschillende deelnemers aan onze inspiratiereis naar Frankrijk bij Puy de Fou. Ik mocht deze reis mede organiseren en ging graag mee. Campings bezoeken, rondkijken op vakbeurs Atlantica en ontdekken hoe een heel bijzonder dagrecreatief park Puy du Fou bezoekers weet te raken. Veel geleerd en minstens zoveel gelachen. Ook de gesprekken tussendoor maakten de reis waardevol. Waar de een lette op de inrichting van een chalet, keek een ander naar de ruimte rondom de accommodaties of wat er op de beurs aan privésanitair stond. Door de ogen van een ander zag je ineens meer. Die brede blik hoort bij recreatie-ondernemers. Je hoeft niet overal specialist in te zijn, maar je moet van veel onderwerpen genoeg weten om goede keuzes te maken. Deze Recreactie laat zien hoeveel verschillende vragen daarbij op je afkomen. Neem weerbaarheid. Als de PARTNERS IN BUSINESS: stroom uitvalt, zijn je rioolpompen ineens belangrijker dan je zwembad. Het artikel maakt duidelijk dat voorbereiding begint bij de vraag welke processen je KENNISPARTNERS: nodig hebt om gasten en medewerkers veilig te houden. Pas daarna komt de keuze voor hulpmiddelen. En bij het voorkomen van illegale prostitutie blijkt iets heel alledaags belangrijk, namelijk zichtbaar aanwezig zijn. Gastvrijheid en oplettendheid gaan hier hand in hand. Ook veilig zwemwater en rookvrij beleid vragen om kennis en bewuste keuzes. In dit nummer vind je ervaringen en praktische tips die je daarbij helpen. Vanaf deze editie deelt bovendien Mark Gerrits, directeur van LeisurePeaks, zijn kijk op de sector als een van onze columnisten voor RecreAnders. In Frankrijk merkte ik opnieuw hoeveel het oplevert om ervaringen uit te wisselen. Je komt thuis met nieuwe ideeën en kijkt weer even met andere ogen naar je eigen werk of bedrijf. Hopelijk doet dit nummer hetzelfde. ADVOC AT UUR Veel leesplezier! 07-2026 | Recreactie 5
EFFICIËNTIE, CAPACITEIT EN KWALITEIT OOK WANNEER DE DRUK HET HOOGST IS Inductiefornuis ■ geschikt voor pan Ø 16 tot 28 cm temp. bereik: 60° tot 240°C ■ ■ 400 Volt DE BESTE KEUZE VOOR UW KEUKEN Betaalbare topkwaliteit 4090.820 4090.800/810 art. nr. afm. cm kW normaal 4090.800 40 x 70 x 90 2x 2 2.095,4090.810 40 x 70 x 90 2x 3,5 2.375,NU 1.750,1.975,4090.820 80 x 70 x 90 4x 3,5 4.195,- 3.475,Friteuse ■ 12 ltr. inhoud ■ oververhittingsbeveiliging ■ vetaftapbak ■ incl. manden en deksels ■ 400 Volt ■ Bakplaat ■ temp. bereik: tot 300°C ■ vetopvanglade incl. spatrand ■ verchroomd Meer weten over wat voor u de beste oplossing is? Bel vandaag nog met één van onze adviseurs voor een vrijblijvend advies. Na een actieve dag vol ontspanning en plezier zoeken gasten graag een plek om samen te genieten van een hapje en een drankje. Juist op drukke momenten moet uw horecakeuken soepel en effi ciënt blijven draaien. Met meer dan 60 jaar ervaring leveren wij betrouwbare keukenapparatuur die geschikt is voor de piekmomenten, omdat de kooklijn modulair wordt opgebouwd is deze makkelijk aan te passen en uit te breiden. Als Europese grootkeuken specialist kunnen wij altijd snel uit voorraad leveren en beschikken wij over een eigen landelijke plaatsing en servicedienst. 4090.620/625 4090.025 art. nr. afm. cm kW normaal 4090.620 40 x 70 x 90 6 4090.625 40 x 70 x 90 9 4090.630 80 x 70 x 90 2x 6 4090.635 80 x 70 x 90 2x 9 845,870,EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl NU 749,775,1.350,- 1.179,1.395,- 1.225,AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl 4090.015 art. nr. afm. cm kW Volt normaal NU 4090.015 40 x 70 x 90 2,5 230 4090.025 80 x 70 x 90 7,5 400 1.450,ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl 1.239,2.350,- 1.975,VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 26-03-00 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. hakpro.nl
inhoud Ruimte & beleid Werk & vakmanschap 14 25 30 33 26 Coverstory Veilig zwemmen in natuurwater Kennis delen Nieuw beleid permanente bewoning, maar instructieregel is van de baan Prinsjesdag De lastendruk blijft stijgen, maar veel staat nog ter discussie Kwaliteit & continuïteit Kennis delen Prostitutie op je park voorkomen Weerbaarheid Hoe kan je bedrijf bij een calamiteit toch open blijven? 11 13 20 37 8 35 Onder de aandacht Kort nieuws uit de branche Vakinfo Werken aan rookvrij Duurzaam & innovatief De bezieling Soof Retreats: focus op duurzaamheid Productnieuws Een overzicht van de laatste innovaties Columns Over de grens RecreAnders 07-2026 | Recreactie 7
onder de aandacht Kom naar de Recreatie Vakbeurs De Recreatie Vakbeurs in Hardenberg brengt 17, 18 en 19 november professionals uit onder meer vakantieparken, campings, dagrecreatie en leisure bij elkaar. Met honderden exposanten, verschillende thema’s en een uitgebreid kennisprogramma is de beurs een plek om nieuwe ideeën op te doen, leveranciers te ontmoeten en kennis uit te wisselen. Onderwerpen als digitalisering, marketing, duurzaamheid, gastbeleving, recreatietechniek en verblijfsaccommodaties komen uitgebreid aan bod. Daarnaast biedt het Recreatie College kennissessies, workshops en presentaties over actuele ontwikkelingen in de sector. HISWARECRON is weer met een stand aanwezig. Een mooie gelegenheid om elkaar te ontmoeten, bij te praten en je te laten inspireren door de nieuwste ontwikkelingen in de recreatiesector. www.hiswarecron.nl Parken Oostappen geveild Op 1 oktober werden drie parken geveild van Oostappen Groep, het bedrijf van ondernemer Peter Gillis. De drie parken brachten in totaal ruim 27 miljoen euro op. Het Franse Capfun betaalde 20,6 miljoen euro voor het grootschalige Vakantiepark Prinsenmeer in Ommel. Het bedrijf kondigde direct aan miljoenen te investeren in een grondige renovatie om het park zo snel mogelijk te heropenen. Molecaten kocht Stadsresort Valkenburg voor 3,55 miljoen euro op de veiling. De koper van het derde park, Brugse Heide in Valkenswaard, is nog niet bekendgemaakt. Dag van de Recreatie Op 9 december organiseert KIKK Recreatie weer de Dag van de Recreatie. Deze vindt plaats in Ouwehands Dierenpark in Rhenen. De Dag van de Recreatie staat dit jaar in het teken van groei. Groei van mensen, organisaties én de sector als geheel. Voor medewerkers betekent groei het ontdekken van talenten en het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden. Maar groei ontstaat niet vanzelf: het vraagt om ruimte, begeleiding en kansen om te leren. Dat wordt gestimuleerd door de Recreatie Verkiezingen. Deze dag worden de prijzen uitgereikt voor Beste leerbedrijf, Beste praktijkopleider en Medewerker van het Jaar. Vakantiepark Prinsenmeer www.dagvanderecreatie.nl 8 Recreactie | 07-2026
Nationale Toerisme Top Voordeel met EnergyProof EnergyProof is al tien jaar TOP Supplier van HISWA-RECRON. Naast de collectieve energie-inkoop via HISWA-RECRON Energie helpt EnergyProof leden als kennispartner bij energievraagstukken. Dat begint met inzicht: hoeveel energie verbruikt je bedrijf en op welke momenten? Vanuit die gegevens kijkt EnergyProof mee naar mogelijkheden om de energiehuishouding te verbeteren. Denk aan zonnepanelen of accu’s, afgestemd op het verbruik. Zo krijg je als recreatieondernemer zicht op wat bij jouw bedrijf past. https://hiswarecronenergie.nl Op 28 september vond in Groningen de Nationale Toerisme Top 2026 plaats. Onder het thema ‘Waarde voor morgen’ gingen 570 ondernemers, overheden, kennisinstellingen en andere partners met elkaar in gesprek over de toekomst van toerisme en recreatie in Nederland. Voor HISWA-RECRON was het een geslaagde dag waarop zowel vicevoorzitter Tim Slager als directeur Geert Dijks nadrukkelijk aandacht vroegen voor de positie van onze ondernemers. Want wie spreekt over de waarde van toerisme voor economie, leefomgeving en samenleving, moet ook spreken over het verdienvermogen van de bedrijven die deze waarde iedere dag creëren. Nederlandse Kustdagen en het Kustpact De Nederlandse Kustdagen brachten overheden, organisaties en betrokken partijen op 23 en 24 september samen in Noordwijk om de opgaven voor de Nederlandse kust te bespreken. HISWA-RECRON was hierbij aanwezig als ondertekenaar van het Kustpact, waarin we samen werken aan een goede balans tussen bescherming en ontwikkeling van de Nederlandse kust. Het gaat dan om thema’s als zeespiegelstijging, verzilting en veilige en schone stranden. Juist de verschillende perspectieven laten zien hoe belangrijk het is om bij de toekomst van de kust waterveiligheid, natuur, leefbaarheid en recreatie en toerisme in samenhang te benaderen. 07-2026 | Recreactie 9 Foto: Siese Veenstra
Bespaar energie door grip op stroom en binnenklimaat. Regel verwarming, koeling en stroompunten vanaf de receptie of onderweg. Volg het energieverbruik en ontvang direct diverse alarmmeldingen. Vakantieparken Campings • Een comfortabel welkom voor uw gasten • Tijdig ingrijpen bij technische problemen • Onnodig verwarmen en koelen voorkomen • Stroompunten op afstand instellen en resetten • Verbruik eerlijk doorberekenen aan gasten • Overbelasting van de hoofdaansluiting voorkomen Jachthavens • Minder beheerwerk • Passanten betalen naar verbruik: prepaid of achteraf • Inzicht in eigen verbruik voor vaste ligplaatshouders Draadloos beheer, gekoppeld aan uw boekingssysteem www.icy.nl Ontmoet ons op de Recreatie Vakbeurs of neem vrijblijvend contact met ons op. Recreatie Vakbeurs Stand 450
over de grens Inspiratiereis naar Puy du Fou 35 leden van HISWA-RECRON namen van 6 tot en met 10 oktober deel aan de tweede inspiratiereis van HISWA-RECRON en Pleisureworld. Ditmaal naar de Franse vakbeurs Atlantica, attractiepark Puy du Fou en diverse andere bedrijven. Vijf dagen samen op pad gaf ruimte om rond te kijken, vragen te stellen en ervaringen te delen. De Salon Atlantica is een Franse vakbeurs, die een geheel ander perspectief biedt op accommodaties en privé-sanitair. Niet alles sloot aan bij de Nederlandse praktijk, maar dat gaf juist stof tot vergelijken. Hoogtepunt van de reis was toch wel het bezoek aan het gethematiseerde attractiepark Puy du Fou. Historische verhalen kwamen tot leven in shows met acteurs, paarden, vogels, schitterende decors en verrassende effecten. Indrukwekkend – en alles klopte. Brand meester? Begin dit jaar schreef ik dat (HISWA)-RECRON na 40 jaar weer de voorzittershamer hanteerde van EFCO & HPA, de Europese federatie van camping-associaties. In 1978 was RECRON een van de zes founding fathers van de prille Europese samenwerking. Nu bestaat EFCO uit 23 landen en Montenegro is kandidaat-lid. De invloed van de EU op onze sector stijgt en de markt wordt steeds mondialer; samenwerking is een vanzelfsprekendheid. Begin oktober vond in Venetië de jaarlijkse General Assembly van EFCO plaats. Natuurlijk ging het direct over klimaatverandering en met name over brand op campings. Wist u dat er zo’n 100 campings in Europa brandschade hebben geleden? Meer dan 150 campings werden geëvacueerd. Dat zijn vele duizenden gedupeerde recreanten en een groot aantal ondernemers zag hun levenswerk letterlijk in rook opgaan. Zo bezien zijn we er in Nederland nog goed vanaf gekomen. Maar de kans dat wij de komende jaren met brand op recreatiebedrijven te maken krijgen, is levensgroot. HISWA-RECRON werkt daarom met partners aan preventie. We kunnen veel leren van de ervaringen in met name Frankrijk en andere landen rond de Middellandse Zee. Met een ander gevolg van klimaatverandering hebben we in Nederland wél veel ervaring: wateroverlast. Denk maar aan de overstromingen van 2021. Het internationaal uitwisselen van ervaringen wordt steeds belangrijker. Nieuwe leden Tussen 7 september en 15 oktober zijn de volgende bedrijven lid geworden van HISWA-RECRON. Welkom! Urban Leisure Company, Hoofddorp, www.urbancamperspot.com Jachthaven Manten, Loosdrecht, www.bootverhuur-loosdrecht.nl Zeilboerderij De Hoek, Dijken, www.dehoek.nl De Heer Yachtservice, Papendrecht, www.deheeryachtservice.nl Boot allround, Ridderkerk, www.bootallround.nl Ursemmerhof/Resort Noorderzee Duyn, Ursem, www.noorderzeeduyn.nl Jachthaven de Landtong, Amsterdam, www.nobillon.nl Teakdek Rubberen, Biddinghuizen, www.teakdekrubberen.nl Willemsen Houtbouw, Veenendaal, www.willemsenhoutbouw.nl (HRBC) Sustendo Impact, Ede, www.sustendo.nl (HRBC) Vele EFCO-partners waren nieuwsgierig naar de gevolgen van de in 2025 aangekondigde btw-verhoging. Deze dreun voor de sector zal in meerdere landen worden meegenomen als een voorbeeld hoe het níet moet. Zeker onze buurlanden zagen de positieve gevolgen van onze radicale btw-verhoging in hun eigen bezetting. Zij bedankten de Nederlandse overheid voor hun wijsheid. Na twee jaar als president van EFCO heb ik ervaren dat het soms spannend, leerzaam en eerzaam was. Ook relativerend. Ik mopper weleens op HISWA-RECRON, maar als ik ons land en onze organisatie dan vergelijk met de EFCO-collega’s, dan hebben we het als branche heel goed voor elkaar! Nu geef ik het stokje over. De voorzittershamer van EFCO wordt de komende twee jaar door Finland gehanteerd. Veel succes! Arthur van Disseldorp President EFCO & HPA / Regiomanager Limburg en Brabant a.vandisseldorp@hiswarecron.nl 07-2026 | Recreactie 11
BOUWEN AAN DE TOEKOMST VAN JOUW ONDERNEMING... START MET HET ONTWIKKELEN EEN STERKE STRATEGIE! Jouw succes begint bij een helder plan: Wat zijn jouw persoonlijke doelen? Welke gasten wil je aantrekken? Hoe onderscheidt jouw bedrijf zich in de markt? Wij helpen je bij het ontwikkelen van een uniek en winstgevend recreatieconcept dat écht bij jou past. Zo zet je de eerste stap naar een toekomstbestendig recreatiebedrijf! MEER WETEN? scan deze qr-code
RecreAnders Mark Gerrits directeur LeisurePeaks Ik wilde geen ondernemer worden Netwerkdag Gelderland Op 2 oktober vond in Arnhem de eerste Gelderse netwerkdag Recreatie & Toerisme plaats. De succesvolle bijeenkomst trok zo’n 200 deelnemers: zowel ondernemers als bestuurders. Er was onder meer aandacht voor de ‘recreatie paradox’: de grote economische en maatschappelijke waarde van recreatie en toerisme vertaalt zich nog onvoldoende in aandacht, ruimte en investeringen. Gedeputeerde Peter Drenth overhandigde tijdens de bijeenkomst de Gastvrij Gelderland Impact Awards aan de gemeente Ede en restaurant en ontmoetingsplek Het Noorden van Aalten. De awards erkennen gemeenten en ondernemingen die bijdragen aan een sterke, duurzame en toekomstbestendige gastvrijheidssector. Werkbezoek aan Bommelwereld Zes leden van de vaste Kamercommissie Economische Zaken brachten 4 september een werkbezoek aan de grensregio Eibergen en Groenlo. Bij Edwin Bomers van Bommelwereld gingen zij met ondernemers en brancheorganisaties in gesprek over de gevolgen van prijsverschillen met Duitsland en België voor ondernemerschap en leefbaarheid in de grensregio’s. HISWA-RECRON heeft tijdens het bezoek vooral aandacht gevraagd voor de btw-verhoging op logies. Die maakt vakanties en verblijven in Nederland duurder en vergroot het prijsverschil met de buurlanden. Onze boodschap aan de Kamerleden: houd bij belastingmaatregelen rekening met deze grenseffecten en de concurrentiepositie van Nederlandse recreatieondernemers. Ik heb nooit de ambitie gehad om ondernemer te worden. Het is geen langgekoesterde droom geweest om ooit mede-eigenaar van een bedrijf te zijn. Toch ben ik het inmiddels. Mijn loopbaan speelde zich jarenlang af in de recreatiesector. Enkele jaren geleden koos ik voor een ander werkveld. Hoewel ik zijdelings betrokken bleef bij recreatiebedrijven, groeide de afstand tot de sector en vooral tot de ondernemers zelf. Pas toen merkte ik hoeveel ik die wereld miste. Want deze sector hééft iets. Het zit in de gedrevenheid en eigenzinnigheid van recreatieondernemers. In de openheid waarmee zij over hun bedrijf vertellen en het vertrouwen dat je krijgt. Recreatiebedrijven verschillen sterk in omvang en organisatiestructuur en vaak zit je rechtstreeks aan tafel met degene die het bedrijf heeft opgebouwd, de verantwoordelijkheid draagt en meestal al precies weet waar de kansen én problemen liggen. De enorme variatie kleurt de sector. Geen camping of vakantiepark is hetzelfde. Achter ieder bedrijf zit een eigen geschiedenis, visie en verhaal. Gastvrijheid en ondernemerschap komen er samen. Ondernemers vernieuwen hun marketing en bedrijfsvoering, maar bedenken ondertussen ook nieuwe accommodaties, concepten en belevingen voor hun gasten. Een recreatieondernemer zei ooit tegen mij: “Mark, als eigenaar van een vakantiepark ben je net burgemeester van je eigen dorp.” Die vergelijking is me altijd bijgebleven. Je moet iets weten van techniek, personeel, marketing, financiën, groenbeheer, regelgeving én gastvrijheid. Ondertussen verwacht iedereen iets van je en probeer je gasten, medewerkers en instanties tevreden te houden. Toen de mogelijkheid voorbijkwam om opnieuw midden in die wereld te gaan werken, hoefde ik nauwelijks na te denken. Ik stapte met een bijna blind vertrouwen in LeisurePeaks, dataplatform voor de verblijfsrecreatie. En zo stapte ik uiteindelijk ook in het ondernemerschap. Niet omdat dat altijd mijn ambitie was, maar omdat terugkeren naar deze sector volkomen logisch voelde. En zelf ondernemer zijn? Dat vind ik stiekem toch wel heel erg leuk. 07-2026 | Recreactie 13
coverstory Volg de regels, maar vooral ook je gezond verstand Hoe blijft zwemmen in natuurwater veilig? Wat is er heerlijker dan in de zomer liggen aan het strand en af en toe een frisse duik nemen in het water? Veel recreatiebedrijven beschikken daarom over natuurwater waar ook gezwommen kan worden. Om dat in goede banen te leiden zijn er diverse nationale en Europese regels en richtlijnen. Hoe zit dat precies, en hoe voorkom je vervuiling van het zwemwater, ongevallen of zelfs verdrinking? Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: TerSpegelt/Bart Roos, Leisurelands Afgelopen zomer was ongekend warm en er viel heel weinig regen. Het gevolg was dat het waterpeil bijna overal sterk daalde. Daarnaast was op diverse plaatsen sprake van blauwalg en werd relatief vaak chemische vervuiling gemeten, zoals pfas 14 Recreactie | 07-2026 of stoffen uit landbouwgif. “Voor zover mij bekend heeft geen van onze leden daardoor zijn zwemwater echt moeten sluiten”, vertelt Marcel Tap, bij HISWA-RECRON de jurist die zich bezighoudt met de regels op het gebied van oppervlaktewater. Die regels zijn complex, en spreken elkaar af en toe ook tegen. “De regels omtrent oppervlaktewater komen voort uit de Kaderrichtlijn Water”, legt Tap uit. “Daarbij ligt de focus op het milieu
‘Bezoekers moeten zich ook zelf bewust zijn van de risico’s’ en de natuur. Zodra de provincie natuurwater heeft aangewezen als zwemwater, geldt bovendien de Europese Zwemwaterrichtlijn. Die richtlijnen worden gaandeweg vertaald in wetgeving, met name de provinciale omgevingsverordeningen. Zorg dus als ondernemer vooral dat je korte lijnen houdt met de provincie.” Om ondernemers te helpen aan de regels te voldoen heeft HISWA-RECRON een format opgesteld voor een risico-inventarisatie en beheersplan voor open zwemwater. Het is een checklist waarin alle aandachtspunten naar voren komen. “Globaal vraagt de wetgever van een ondernemer om zorg te dragen voor drie aspecten”, vertelt Tap. “Dat zijn het voorkomen van gezondheidsschade, letselschade en verdrinking. Bij het eerste kan bijvoorbeeld de aanwezigheid van blauwalg tot sluiting van het zwemwater leiden. Bij het tweede kun je denken aan hard vallen of de voet bezeren in een glasscherf.” Inrichting en beheer Het gaat er met name om dat ondernemers, als er problemen optreden, kunnen aantonen dat ze er alles aan gedaan hebben om die problemen te voorkomen. “Volkomen logisch”, vindt Michel Huigevoort van Recreatiepark TerSpegelt in Eersel. Hij houdt zich al jaren bezig met het zwemwater op zijn bedrijf. “Je moet natuurlijk goed op de hoogte zijn van de geldende wet- en regelgeving. Maar daarnaast gaat het ook om gezond verstand. 07-2026 | Recreactie 15 >
coverstory Blauwalg is lastig te bestrijden. Wat je kunt doen, verschilt per locatie Als ondernemer zorg je er gewoon voor dat de kans op ongelukken minimaal is.” Huigevoort voert het beheer over twee grote zwemvijvers. Diep zijn ze ook: een van de vijvers gaat tot maar liefst 17 meter diep. “Wij hebben veel aandacht voor inrichting en beheer van onze twee zwemvijvers. We zorgen voor een overzichtelijke indeling, vlakke stranden en geven de zwemzones duidelijk aan. Daarnaast doen we veel onderhoud. Elke twee dagen gooien we alle kuilen die mensen hebben gegraven weer dicht. Daar kun je over struikelen, maar we willen ook stilstaand water voorkomen. We houden rekening met het maaibeheer, zodat er geen gras of snippers in het water komen. Daarnaast hebben we nagedacht over de waterafvoeren van de camping. Bij harde regen willen we niet dat er al te veel in het zwemwater spoelt. We zetten gereguleerd vissen uit in het water, want er wordt ook gevist en mensen willen graag iets vangen. Dan kiezen we voor vissoorten die de bodem niet omwoelen. De zwemwaterkwaliteit is in deze plassen belangrijker dan de visstand. Tot slot stimuleren we de gasten om netjes met het zwemwater om te gaan. Uiteraard willen we niet dat ze hun behoefte doen in het water. Dus staan er genoeg toiletten en douches, zodat ze voor het zwemmen de zonnebrand eraf spoelen. Alles is van belang.” Huigevoort doet al die moeite om de waterkwaliteit op peil te houden. En het heeft effect. Door de provincie aangewezen zwemlocaties – zoals die bij TerSpegelt – worden in het hoogseizoen om de twee weken bemonsterd in opdracht van de waterbeheerder. De resultaten zijn voor iedereen in te zien op Zwemwater.nl. “Bij ons is het waterschap de waterbeheerder. En we hebben al jarenlang het oordeel ‘uitstekend’ voor ons zwemwater”, vertelt Huigevoort. HISWA-RECRON-lid Leisurelands is met bijna twintig locaties de grootste aanbieder van zwemmen in de open lucht van Nederland. Adriaan van der Linden houdt zich bij Leisurelands bezig met alles wat met zwemmen te maken heeft. “Omdat onze meren over het algemeen erg diep en groot zijn, hebben we slechts heel zelden te maken met waterkwaliteits problemen. Alleen blauwalg kan een hardnekkig verhaal zijn. Op dit moment hebben we op een van onze meren nog een waar - schuwing voor blauwalg. Het is belangrijk om bezoekers goed te informeren. De provincie zet de aanwezigheid van blauwalg op Zwemwater.nl, wij zetten het op onze eigen site, maar ook ter plaatse wordt het met borden aangegeven.” Al drie jaar dicht door pfas Bas Hobelman, eigenaar van Vakantiepark De Betteld in Zelhem, heeft te maken met een ernstige vervuiling van de zwemplas van het bedrijf. “We hebben dat water ooit laten uitgraven om de gasten een mooie zwemmogelijkheid te bieden”, vertelt Hobelman. “Daar hebben we nooit problemen mee gehad, het water was altijd van zeer goede kwaliteit. Maar in 2024 hebben we de plas moeten sluiten, na een controle waarbij pfas in het water werd aangetroffen. En het water is nog steeds niet toegankelijk voor zwemmers.” De vermoedelijke oorzaak zijn de schuimspellen die regelmatig op het bedrijf plaatsvonden. Hoewel de vervuiling te saneren is, wordt er achter de schermen nog volop afgestemd over de juiste aanpak en financiering. Risico-inventarisatie Veiligheid is voor Leisurelands ook belangrijk op de stranden. Van der Linden: “Natuurlijk zetten we ons daarvoor in. Per locatie voeren we elk jaar een risico-inventarisatie uit. De uitkomsten overleggen we met de provincie en waar nodig nemen we maatregelen. Denk bijvoorbeeld aan kuilen onder water of het leggen van ballenlijnen. De provincie houdt daar ook toezicht op. We garanderen overigens niet dat er geen enkel risico is, dat kan niet als je duizenden mensen laat zwemmen. Het is ook de eigen verantwoordelijkheid van bezoekers.” Leisurelands biedt geen toezicht in de vorm van badmeesters of lifeguards. “We hebben het over openbaar en vrij toegankelijk zwemwater. We vragen daar ook geen entree voor. Het belangrijkste is dat bezoekers zich bewust zijn van de risico’s, hun eigen zwemvaardigheid en elkaar in de gaten houden. Daarom dragen we actief bij aan het Nationaal Plan Zwemveiligheid en zijn we ook een van de mede-initiatiefnemers van de landelijke ‘Wie checkt jou?’-campagne. Die is er om zwemmers risicobewuster te maken. Dat is ontzettend belangrijk.” Bij TerSpegelt is wel degelijk toezicht. “We zorgen dat die mensen goed opgeleid en gemotiveerd zijn”, somt Michel Huigevoort op. “We voorzien ze van de juiste h ulpmiddelen, zoals portofoons, reddingsmiddelen en kleding. Dat zijn belangrijke punten voor de veiligheid. Daarnaast onderhouden we goede relaties met de hulpdiensten. De brandweer oefent 07-2026 | Recreactie 17 >
GEMAK VOOR JE GASTEN INZICHT VOOR JOU Met de dienst AanUit.net biedt Seijsener de slimme totaaloplossing voor het energiebeheer van uw camperplaats. Meer informatie? Kijk op seijsener.com
coverstory ‘Verdrinking hoop ik nooit meer mee te maken. Die jongen was pas 15’ hier bijvoorbeeld auto te water. In het hoogseizoen hebben we op beide plassen toch wel zo’n 2.500 mensen aan het zwemmen – zowel campinggasten als mensen uit de regio. We hebben dan continu zes mensen rondlopen voor toezicht. Daarbij hanteren we ook aangewezen zwemzones. Die zijn in elk geval veilig.” Wie doet wat? Er is wel eens onduidelijkheid over de verdeling van verantwoordelijkheden rond waterveiligheid. In alle gevallen is de provincie de partij die oppervlaktewater aanwijst als zwemwater. Dat ‘aangewezen zwemwater’ moet dan niet alleen aan de Zwemwaterrichtlijn voldoen, maar ook aan het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl), het omgevingsbesluit en de provinciale omgevingsverordening. De provincie controleert zelf, of via de omgevingsdiensten, of de regels rond de veiligheid goed worden nageleefd door de exploitant van het zwemwater. Ondertussen is de waterbeheerder, dat is het waterschap of Rijkswaterstaat, verantwoordelijk voor de waterkwaliteit. De kwaliteit van het zwemwater wordt in opdracht van deze partijen in het zwemseizoen elke twee weken gecontroleerd. Als er afwijkingen worden gevonden, kan het bevoegd gezag, ofwel de provincie, in het uiterste geval besluiten het zwemwater te sluiten voor publiek. Verdrinking Het meest confronterend, zowel voor gasten als voor de exploitant, is het risico op verdrinking. Jaarlijks verdrinken in Nederland zo’n honderd mensen, rapporteert het CBS. 16% daarvan verdrinkt in een plas of meer, 4% in zee. De laatste 25 jaar is het aantal slachtoffers het hoogst onder mensen van 60 jaar of ouder, daarnaast is er een grote oververtegenwoordiging van mensen met een niet-Nederlandse herkomst. Ook bij recreatiebedrijven die hun zaken goed op orde hebben, verdrinkt wel eens iemand. Ondanks al zijn voorzorgen maakte Michel Huigevoort het twee jaar geleden mee. “Er zijn steeds meer mensen die niet kunnen zwemmen en ook de gevaren van het water niet kennen. Dat is echt een probleem. Twee jaar geleden is hier een 15-jarige jongen uit Syrië van de sup gevallen en verdronken. Hij was meteen weg en werd pas tegen de avond door duikers gevonden. De hulpdiensten waren razendsnel ter plekke, maar dat mocht niet baten. En daarna wordt alles gecontroleerd. De omgevingsdienst, de provincie, de officier van justitie – van alle kanten werd gecontroleerd of we alles op orde hadden. Gelukkig was dat zo, en daar kregen we alleen maar lof voor. Maar toch hoop ik dat nooit meer mee te maken. Die jongen was pas 15.” Wie checkt jou? www.veiliginenuithetwater.nl Nationaal plan zwemveiligheid www.nrz-nl.nl De RIE voor zwemwater: www.hiswarecron.nl 07-2026 | Recreactie 19
de bezieling Jurjen van Dijk, Soof Retreats De focus op Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Soof Retreats, Maarten Bokslag duurzaamheid en luxe Een zwembad dat is gebouwd rond een antieke fabrieksschoorsteen. Het is één van de parels van het nieuwe recreatiepark Soof aan de Rijn. Soof Retreats, geesteskind van Jurjen van Dijk en Henk Brons, bouwde daar afgelopen jaren een kleinschalig kwaliteitspark met een focus op luxe, wellness en duurzaamheid. Netcongestie bleek een grote hindernis bij het realiseren van het all electric recreatiepark. luxe, wellness en duurzaamheid. De camping was niet vitaal meer en dat bood ruimte voor een grotendeels nieuwe ontwikkeling. In eigen beheer werd een lodge ontwikkeld met buitengewoon goede isolatie en een warmtepomp. De ecolodges kregen destijds als eerste recreatiewoningen het A+++ label. “Het boutique concept begint met kleinschaligheid”, legt Van Dijk uit. “We hebben op het park maar vijftig eenheden geplaatst, en dat zijn allemaal zespersoons lodges. Een deel is voorzien van wellnessfaciliteiten als een hot tub of sauna. Daarnaast bieden we de gasten veel persoonlijke aandacht – ondanks dat we veel zaken hebben geautomatiseerd. Er is een kleinschalige brasserie, met de focus op gezond ontbijten en lunchen. We bieden bijvoorbeeld ook yogasessies, massages of reiki aan, in samenwerking met externe partners. Daarmee komen we echt in een wat hoger segment verblijfsaccommodatie.” Jurjen van Dijk Jurjen van Dijk (46) is derde generatie ondernemer op vakantiepark De Thijmse Berg in Rhenen. Zijn opa nam daar in 1969 een camping met toeristische plekken en jaarplaatsen over. Zijn vader zette het voort en sinds 2002 werkt ook Jurjen van Dijk in het familiebedrijf. “Ik zag al vrij snel de mogelijkheden op deze plek. We hebben het bedrijf verder ontwikkeld en uitgebreid. Dit voorjaar hebben we een uitbreiding kunnen openen, de luxe recreatievilla’s op Buitenplaats Rhenen. De totale ontwikkeling kostte 21 jaar.” Boutique park Niet zo gek dat Van Dijk ondertussen tijd overhield voor andere plannetjes. Dat werd opeens concreet toen ruim zes jaar geleden de vroegere Camping Bergbad in Rhenen te koop kwam. Samen met zakenpartner Henk Brons ontwikkelde Van Dijk daar de formule van Soof: een boutique park met de focus op 20 Recreactie | 07-2026 Uitbesteden De brasserie van Soof Heuvelrug doet het goed, ook dankzij externe gasten. “Het bedrijf is de poort naar de Utrechtse Heuvelrug. Er is veel fiets en wandelverkeer en die mensen nemen graag koffie met gebak bij onze horeca. De exploitatie hebben we een tijd lang zelf gedaan, maar sinds enige tijd
hebben we dat verhuurd. Daarbij hebben we goede contrac t uele afspraken gemaakt – het moet wel blijven passen bij onze gasten. Het uitbesteden scheelt ons een hoop gedoe. We zijn er ook achter gekomen dat we onder aan de streep toch echt meer recreatie dan horecamensen zijn.” Soof Heuvelrug werd na een korte ontwikkelingstijd in 2021 geopend en was direct een succes. Dat vormde een stimulans om ook toe te happen toen begin 2023 Camping Verkrema/De Schans te koop werd aangeboden. Het bedrijf in Eck en Wiel ligt direct aan de Nederrijn. Van Dijk: “We zagen meteen dat het concept van Soof Heuvelrug ook daar aan het water heel goed zou passen. Het leek erop dat we alles binnen de bestaande vergunning konden ontwikkelen, maar dat leverde toch nog problemen op.” Van Dijk wil er niet te veel over uitweiden, maar stelt wel dat hij zijn grijze haren te danken heeft aan de strijd om alle vergunningen rond te krijgen. “We hadden te maken met vier verschillende overheden en met een actiegroep die ‘Ik heb een mooi gezin en de privéwerkbalans was echt ver te zoeken’ tegen de ontwikkeling protesteerde. Uiteindelijk werd de zaak tot aan de Raad van State gevoerd. We kregen overal gelijk, maar het kost enorm veel energie, tijd en geld.” Op dit moment is daar niets meer van te merken. Het park werd mei 2025 geopend en is al voor een groot deel gerealiseerd. Ook hier pakten de ondernemers uit met een aantal bijzondere gebouwen. Uniek is het kleinschalige overdekte zwembad, waarin de schoorsteen van een vroegere steenfabriek is geïntegreerd. Om in stijl te blijven is het centrumgebouw opgetrokken in een stijl die doet denken aan een oud fabriekje – maar dan grotendeels van glas. Jurjen van Dijk spreekt van een familiehuis: “Daar zit de receptie, maar vooral is er veel ruimte voor mensen om te zitten. Ze kunnen goede koffie pakken, er zijn spelletjes. We wilden op dit park geen zelfstandige horeca realiseren, dat leek ons te ambitieus. Dit is een mooie vorm om mensen toch publieke ruimte en voorzieningen te bieden.” Hotelsuites Op Soof aan de Rijn hebben Van Dijk en Brons gekozen voor een grotere variatie in accommodaties. Naast de zespersoons units die ze al hadden ontwikkeld voor Soof Heuvelrug, kwamen er vierpersoons ecolodges met een eigen sauna. Bijzonder zijn vooral de tweepersoons suites, die nadrukkelijk als alternatief voor een hotel in de markt worden gezet. “Ze zijn van alle luxe voorzien. En bad op de slaapkamer, een sauna en speciale 07-2026 | Recreactie 21 >
Buitenmeubilair van Madino, dat zit wel goed! Ontdek ons ruime assortiment terrasoverkappingen Ervaring in recreatie Persoonlijk advies Vertrouwde kwaliteit www.madino.nl 0488 440138 info@madino.nl Wildkamp. e Wi erk in water, lucht en elektra. Meer info op wildkamp.nl/recreatie Slimme oplossingen voor jouw terrein Van beregening tot modulaire servicezuil Ondersteuning op maat bij projecten Altijd & overal online bestellen Direct iets nodig? Altijd een vestiging de buurt
de bezieling gebronsde ramen, waardoor je wel naar buiten kunt kijken, maar niet naar binnen.” Soof aan de Rijn beschikt ook over een passantenhaven met helling. “We zoeken daarbij vooral naar mensen die zelf een boot hebben en in onze lodge verblijven.” Een van de grote hindernissen bij de realisatie van Soof aan de Rijn was de netcongestie. De netbeheerder had tevoren aangegeven dat een zwaardere stroomaansluiting uiterlijk in 2025 gerealiseerd zou zijn. “Opeens werd dat: op zijn vroegst 2029”, vertelt Van Dijk. “We moesten het maar gewoon met de bestaande aansluiting van 3 x 100 Ampère doen. Een bijna onmogelijke opgave bij een park waar alles elektrisch is, maar ook dit is ons gelukt. We hebben het budget wederom opgetrokken en het park nagenoeg off grid gemaakt, met een grote accu. In de piekuren gebruiken we stroom uit de centrale accu’s. In de ‘We hebben het park nagenoeg off grid gemaakt, met een grote accu’ daluren laden we de accu’s bij vanuit de huisjes, met zonnepanelen en uit de stroomaansluiting. We zijn er heel trots op dat we dit sluitend hebben gekregen. En het is ook echt bijzonder: veel partijen uit de sector komen bij ons op excursie en willen dan alles weten.” Komen er nog meer parken van Soof? Gevraagd of er nu nog meer Soof-parken komen, is Jurjen van Dijk terughoudend. “We gaan nu eerst focussen op de exploitatie. Processen optimaliseren. Ik vind het heel belangrijk dat we kort op de exploitatie zitten. De huidige parken liggen op een kwartier rijden van elkaar. Op zich hebben we hier de handen vol aan. Maar ik sluit een extra park ook niet uit. Je weet nooit wat zich nog aandient.” Verhuur via Landal Sinds begin dit jaar worden de eenheden op de drie parken van Jurjen van Dijk – dus ook De Thijmse Berg – exclusief verhuurd door Landal. De verhuur op de twee parken van Soof loopt ook nog via het eigen label, maar naast Landal worden geen andere touroperators meer ingezet. “We werkten met allerlei touroperators. Dat werkte op zich prima, maar ik wilde de hele bedrijfsvoering wat vereenvoudigen. De laatste jaren, met de uitbreiding van De Thijmse Berg én het realiseren van de twee Soofparken, hebben erg veel energie gekost. Ik heb een mooi gezin en de privéwerkbalans was echt ver te zoeken. Vandaar de stap om de verhuur via Landal te doen. Qua marge leveren we wat in, maar we hebben minder kosten aan marketing, Google ads en dergelijke. Onderaan de streep is dit niet duurder voor ons. Terwijl het veel meer rust geeft.” 07-2026 | Recreactie 23
Eén week in acht jaar tijd 275.000 gezinnen in Nederland leven in armoede en kunnen gemiddeld al 8 jaar niet op vakantie. De Vakantiebank helpt met steun van vakantieparken en campings zoals jullie. Doen jullie mee? Eén week vakantie. Wereld van verschil. ZWEMBADEN Dagrecreatie Watersport Verblijfsrecreatie Sport en Wellness “ ‘Recreatief bouwen met de blik op de toekomst.’ CENTRUMGEBOUWEN SANITAIRGEBOUWEN RECREATIEWONINGEN TERREINPLANNEN MASTERPLANNEN TOEKOMSTVISIES AANKOOPINSPECTIES MEERJAREN ONDERHOUDSPLANNING OMGEVINGSWET ARCHITECTUUR PROJECTMANAGEMENT ONTWIKKELING VASTGOEDADVISERING 0529 485 888 info@k3h.nl k3h.nl t 085 - 488 35 80 e info@leisuretaxateursnederland.nl LEISURETAXATEURSNEDERLAND.NL Dé expert in professionele was-, droogen strijkoplossingen! Bel (+31) 0186 57 29 00 of mail info@laundry.nl Doneer vakantieweken
kennis delen Nieuw beleid permanente bewoning Permanente bewoning op vakantieparken blijft een lastig onderwerp. Door de woningnood wonen steeds meer mensen langere tijd in een recreatiewoning. Tegelijkertijd willen veel recreatieondernemers het recreatieve karakter van hun park behouden. Afgelopen zomer maakte het kabinet bekend hoe het hiermee verder wil. De landelijke instructieregel, zoals in het vorig kabinet door minister Mona Keijzer naar voren gebracht, is van de baan. Tekst: Marscha Grotenhuis (Stellicher advocaten) Foto: Shutterstock Het vorige kabinet wilde gemeenten via een landelijke instructie regel verplichten om bestaande permanente bewoning onder voorwaarden voor tien jaar toe te staan. Die regeling komt er niet. Volgens het huidige kabinet is de regel niet goed uitvoerbaar, onder meer vanwege problemen met huurtoeslag. Bovendien verschillen vakantieparken en de situaties van bewoners te veel voor één landelijke juridische regeling. In plaats daarvan gaat het Rijk werkafspraken maken met gemeenten. Daarbij staat de menselijke maat centraal. Bewoners mogen niet zomaar op straat komen te staan. Bij schrijnende situaties moet worden onderzocht of legalisatie mogelijk is. Kan dat niet, dan moeten gemeenten zoeken naar een passende oplossing. Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan wil deze afspraken nog dit jaar verder uitwerken in een landelijk handelingskader. Totdat de werkafspraken er zijn, wordt gemeenten gevraagd zeer terughoudend te zijn met handhaving. Bij bijvoorbeeld ondermijning, criminaliteit of sociale onveiligheid kan er wel reden zijn om op te treden. De minister komt nog dit jaar met een landelijk handelingskader In de praktijk De nieuwe koers betekent niet dat permanente bewoning ineens is toegestaan. Als het omgevingsplan wonen niet toestaat en er geen vergunning of andere juridische grondslag is, blijft permanente bewoning in beginsel in strijd met de regels. Voor recreatieondernemers is het daarom belangrijk om ook zelf duidelijkheid te houden. Leg in overeenkomsten en parkregels vast dat permanente bewoning niet is toegestaan als je het recreatieve karakter van je park wilt behouden. Krijg je signalen dat iemand toch permanent op het park woont? Onderzoek de situatie en bekijk tijdig welke mogelijkheden je hebt. De komende uitwerking van het landelijke handelingskader is daarbij relevant. Die gaat mede bepalen hoe gemeenten straks omgaan met bestaande permanente bewoning op recreatieparken. 07-2026 | Recreactie 25
ondernemen Weerbaarheid tegen rampen en calamiteiten (2) Hoe kan je bedrijf open blijven? Grote maatschappelijke en economische verstoringen leken vroeger een theoretisch scenario. Tegenwoordig is niet meer de vraag óf zo’n crisis zich voordoet, maar wanneer. In deze serie gaan we in op de vraag hoe je als recreatieondernemer moet handelen bij calamiteiten. In deel 2: hoe kan je bedrijf open blijven? “Je moet kunnen schakelen van efficiency naar weerbaarheid.” Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Shutterstock, RCN, Dhinand Kleine Weerbaarheid begint bij het maken van de juiste keuzes. Dat betekent niet alleen dat je vaststelt wat je kroonjuwelen zijn (zie deel 1 in deze reeks, vorig nummer van Recreactie), maar ook vooraf bepaalt welke diensten je afschaalt in de eerste drie dagen van een crisis. “Als je praat over drie dagen uitval kun je niet het serviceniveau blijven leveren dat je altijd levert”, zegt Sabine Gielens. Zij is als strategisch beleidsadviseur van VNONCW en MKB-Nederland betrokken bij de totstandkoming van de Handreiking weerbaarheid, die in februari 2026 verscheen. Daarin staan praktische handvatten voor ondernemers, bedrijven en brancheorganisaties om hun weerbaarheid te versterken. “Je moet vooraf hebben vastgelegd welke voorzieningen je in de lucht ‘Zorg ervoor dat het noodplan op papier handzaam en voor iedereen bereikbaar is’ moet houden voor de veiligheid van je gasten en je personeel.” “Op zo’n moment zijn bijvoorbeeld je rioolpompen belangrijker dan je zwembad”, illustreert Chrisje Boerboom, adviseur bij International Safety Research Nederland. Deze organisatie werkte met VNO-NCW en MKB-Nederland samen aan de Handreiking weerbaarheid. 26 Recreactie | 07-2026
Bij het bepalen van je kroonjuwelen ben je gauw geneigd om voorzieningen als energie, internet en watervoorziening bovenaan je lijst te zetten. Maar, waarschuwt Gielens, daarmee bega je een inschattingsfout. “Nutsvoorzieningen zijn afhankelijkheden – geen kroonjuwelen. In de maakindustrie bijvoorbeeld zijn machines je kroonjuwelen. De energie waarop ze draaien zijn een afhankelijkheid. Maar je moet je niet laten afleiden door afhankelijkheden.” Niet lukraak investeren Ga dus niet lukraak investeren in noodstroomaggregaten, diesel olie of satelliettelefonie, maar denk na over de processen die écht nodig zijn om je bedrijf overeind te houden”, stelt Gielens. “En wat is nodig om die processen gaande te houden? Als je kijkt naar de recreatie sector, waar een veilig verblijf core business is, zijn medewerkers je kroonjuwelen. Denk aan monteurs, instructeurs, havenmeesters, BHV’ers en vele anderen. Die kun je niet missen. Wat heb je nodig om deze service te kunnen blijven leveren? Ik kan me voorstellen dat een achterwacht cruciaal is.” In de Handreiking weerbaarheid noemen VNO-NCW en MKB-Nederland vier onderdelen die je kroonjuwelen herbergen: personeel en organisatie, ketens en klanten, ondersteunende processen & hulpmiddelen en producten & diensten. “Bekijk per onderdeel wat je kroonjuwelen zijn”, adviseert Gielens. “Vuist regel hierbij is: als het wegvallen van een onderdeel van je bedrijf ervoor zorgt dat je bedrijf bijna stilvalt, is het een kroonjuweel. Bedenk bij het onderdeel ketens en klanten bijvoorbeeld wat er gebeurt als de toelevering door leveranciers staakt.” En ja, nutsvoorzieningen zijn belangrijk, aldus Gielens. “ Natuurlijk is het goed om een noodstroomaggregaat en dieselolie te hebben, maar je hoeft niet koste wat kost 72 uur normaal door te draaien. Je moet vooral weten wat minimaal overeind moet blijven en wanneer je moet afschalen of sluiten.” Boerboom vult aan: “Ditzelfde geldt voor noodpakketten. Je hoeft niet voor iedere gast een individueel noodpakket klaar te hebben. Kijk vooral wat je als bedrijf minimaal nodig hebt om gasten en medewerkers veilig door de eerste periode heen te helpen.” Gemixt team Een overzichtelijk en praktisch noodplan is cruciaal in een crisissituatie. “Begin bij het laaghangend fruit en ga dan stapsgewijs verder”, adviseert Gielens. “Omdat we alles digitaal regelen en opslaan is het verstandig om bijvoorbeeld te 07-2026 | Recreactie 27
Als mkb’er wil je vooruit, zonder dat duurzaamheid voelt als gedoe Duurzaam ondernemen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Bij Countus vertalen we MVO en verduurzaming naar praktische stappen die passen bij jouw bedrijf én rendement opleveren. Samen vooruit? Duurzaam ondernemen wordt een stuk makkelijker als je weet waar je moet beginnen en wat het oplevert. Countus helpt je hierbij. Ga naar www.countus.nl/voor-wie/recreatie-horeca. Of neem vrijblijvend contact met ons op. COUNTUS.NL Expertiseteam Recreatie & Horeca recreatie-horeca@countus.nl Het Xandrion Energiecollectief stopt per 1-1-2028 HISWA-RECRON Energie gaat door! Al tien jaar regelt HISWA-RECRON Energie de energie-inkoop voor de recreatie- en watersportbranche. 2016 HISWA-RECRON Energie Xandrion Energiecollectief nu 2028 Bezoek ons 17-18-19 november 2026 op de Recreatie Vakbeurs, stand 538. stopt per 1 januari 2028 Stap tijdig over, dan loopt je energiecontract zonder onderbreking door. 200+ bedrijven kopen samen in 10 jaar actief in de recreatiebranche Neem nu contact op en zorg dat je energiecontract tijdig weer geregeld is. 020 233 38 21 collectief@hiswarecronenergie.nl hiswarecronenergie.nl Team EnergyProof Robert Ensel & Bart Houtkoop 0 zorg wij regelen de overstap GOED RECREËREN BEGINT BIJ DE KERN WWW.MAATFEELINGHOME.NL CHALETBOUW | RECREATIEWONINGEN | MAATWERK www.arcabo.nl
ondernemen beginnen met een actuele gastenlijst op papier. Van daaruit kun je verder bouwen aan je weerbaarheid. Doe dat vooral met medewerkers uit verschillende delen van het bedrijf. De weerbaarheid van je onderneming wordt dan van iedereen, en je betrekt verschillende perspectieven.” Organiseer ook oefeningen op je park, bijvoorbeeld in het laagseizoen of tijdens een sluitingsperiode, vult zij aan. “En zorg ervoor dat het noodplan op papier overzichtelijk, handzaam en voor iedereen bereikbaar is.” Militair conflict De Handreiking weerbaarheid besteedt ook aandacht aan een situatie waarin Nederland bijstand moet verleden als er sprake is van een militair conflict. “Als een NAVO-land wordt aange vallen zijn we daartoe verplicht. We leven in een onzekere wereld. Denk daar nu alvast over na en brainstorm met je medewerkers over de vraag hoe je kan inspelen op veranderende behoeften. Als er bijvoorbeeld vluchtelingenopvang nodig is, zou je dan je camping of park beschikbaar kunnen stellen? Dan komt het aan op je creati viteit. De coronapandemie heeft bewezen dat ondernemers daar goed in zijn. Denk aan restaurants die al snel met afhaalservices begonnen.” Gielens wijst erop dat we als Nederlanders een mindswitch moeten maken om weerbaarder te worden in crisissituaties. ‘Bij een calamiteit zijn je rioolpompen belangrijker dan je zwembad’ “Wij zijn als Nederland altijd heel erg gericht op efficiëntie. Alles gaat snel van A naar B, alles gebeurt just-in-time. We hebben kleine voorraden, want die kosten geld. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de Scandinavische landen, die beter zijn ingericht op weerbaarheid. Heel verklaarbaar overigens, als je kijkt naar de uitgestrektheid en hun ligging ten opzichte van Rusland. Maar wij zijn wel het andere uiterste. Wij zijn ingericht op vredestijd.” Burgers in Nederland horen van de overheid dat ze 72 uur voor zichzelf moeten kunnen zorgen. De vraag aan bedrijven is vooralsnog niet duidelijk. Maar de roep om duidelijkheid wordt steeds luider, weet Gielens. “We horen van steeds meer branches en individuele ondernemers dat ze willen weten wat er verwacht wordt. Daarom stellen wij samen met onze leden een Strategische agenda economische weerbaarheid op, die in beeld brengt wat het brede bedrijfsleven van de overheid nodig heeft en wat de overheid van het bedrijfsleven mag verwachten. Die verschijnt eind van dit jaar. Daarmee kunnen ondernemers stappen zetten. Het gaat erom dat ze kunnen schakelen van efficiency naar weerbaarheid.” 07-2026 | Recreactie 29
politiek De conclusies van Prinsjesdag De lastendruk blijft stijgen Prinsjesdag is achter de rug en het Belastingplan 2027 ligt in het verschiet. Welke financiële en fiscale wijzigingen voor het komend jaar hebben de meeste impact op recreatieondernemers? Herma Brinkhuis, fiscaal jurist bij accountants- en adviesbureau aaff, noemt de belangrijkste veranderingen waarmee recreatieondernemers rekening moeten houden. Al wordt over sommige onderwerpen nog druk gedebatteerd. Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Shutterstock, TerSpegelt/Bart Roos Voor HISWA-RECRON was Prinsjesdag 2026 geen echte feestdag. De brancheorganisatie spreekt in haar reactie van een onverminderd hoge lastendruk, ziet geen ruimte voor investeringen door recreatieondernemers en signaleert een stapeling van kosten. “Als we kijken naar de kabinetsplannen zien we dat veel wijzigingen voor het aankomende jaar al vóór Prinsjesdag zijn bepaald”, zegt fiscaal jurist Herma Brinkhuis. Ze wijst daarmee op het Belastingplan 2027. “Die maatregelen zijn niet allemaal genoemd in de Troonrede en wellicht wat uit het oog verdwenen. Natuurlijk: dit plan moet nog door de Eerste Kamer, waar het kabinet geen meerderheid heeft. Maar heel veel wijzigingen in het plan zijn vorig jaar al ingezet en geaccordeerd.” Eén van de maatregelen betreft de verhoging van de arbeidsongeschiktheidspremie. “Deze stijgt voor kleine werkgevers van 6,27 naar 6,67 procent. Bij grote werkgevers gaat hij van 7,63 naar 8,03 procent. Daardoor gaan de loonkosten stijgen.” In totaal moet deze maatregel 1,5 miljard opleveren, geld dat bestemd is voor Defensie – de zogeheten vrijheidsbijdrage. Bos- en natuurgrond: tijdig vooruitkijken Een minder opvallende, maar voor sommige recreatieondernemers belangrijke wijziging is de voorgenomen afschaffing van de bosbouwvrijstelling per 1 januari 2029. Deze vrijstelling zorgt er momenteel voor dat bepaalde voordelen die samenhangen met bosbouw buiten de belastingheffing kunnen blijven. Voor recreatieondernemers die beschikken over bos- of natuurgrond kan het daarom verstandig zijn om niet te wachten tot 2029. Juist deze ondernemers doen er goed aan om tijdig hun structuur en de aanwezige stille reserves te laten beoordelen. Herma Brinkhuis: “In sommige situaties kan het wenselijk zijn om vóór de afschaffing bepaalde herwaarderingen, herstructureringen of andere fiscale keuzes te onderzoeken.” De financiële gevolgen kunnen aanzienlijk zijn wanneer de onderneming flinke bos- of natuurgronden heeft. “Wie pas in 2028 gaat kijken, kan mogelijkheden missen die nu nog beschikbaar zijn.” Aanpassing in box 1 Het kabinet wil dat werken meer loont. De arbeidskorting wordt daarom verhoogd. Brinkhuis wijst verder op het wetsvoorstel Loontransparantie. Dit voorstel moet gelijke beloning voor gelijkwaardig werk bevorderen. “Dat verplicht werkgevers om een duidelijk en goed onderbouwd beloningsbeleid aan zijn werknemers te presenteren. Dat is op zich goed geregeld in de cao. Maar toch denk ik dat dit wel reuring zal brengen”, verwacht Brinkhuis. “Ook dit kan hogere loonkosten veroorzaken.” De wet Loontransparantie zal overigens op z’n vroegst ingaan op 1 juli 2027. Vanaf 1 januari 2027 krijg je als werkgever te maken met een heffing van 12 procent als je personeel een fossiele personenauto meegeeft. “Een flinke financiële klap”, stelt Brinkhuis. “Als je een fossiele auto wilt meegeven, doe dit dan nog dit jaar”, advi30 Recreactie | 07-2026
seert zij. Dan mag het leasecontract doorlopen tot en met 2030. Brinkhuis wijst ook op de overdrachtsbelasting. Deze belasting op tweede woningen – dus ook vakantiewoningen – daalt van 8 naar 7 procent. “Wacht dus even met het te koop zetten van een vakantiewoning. Dat is in het voordeel van een koper of belegger.” Omdat werken meer moet lonen, wordt de arbeidskorting verhoogd Box 3 blijft in beweging Ook de discussie over box 3 blijft de gemoederen bezighouden. Het voorstel is om per 2028 alle financiële instrumenten onder de vermogenswinstbelasting te laten vallen. Naast onroerende zaken en aandelen in startups en scale-ups zal de vermogenswinstbelasting dan ook gelden voor andere aandelen, obligaties en opties. Eenmanszaken, vennootschappen onder firma (VOF’s) en maatschappen hebben verschrikkelijke pech, zegt de fiscaal jurist. “Met ingang van 2027 krijgen zij te maken met een forse versobering. De zelfstandigenaftrek daalt van 1200 naar 900 euro en de startersaftrek daalt van 2123 euro naar 10 euro. Dat bedrag is gekozen omdat de systemen een afschaffing per 1 januari 2027 niet aankunnen. In 2028 verdwijnt de startersaftrek.” Ook de meewerkaftrek voor de partner wordt verlaagd, van 4 naar 1 procent en vervolgens afgeschaft. “En dat is nog niet alles”, vervolgt Brinkhuis, “ook de willekeurige afschrijving van bijvoorbeeld machines wordt voor starters per 1 januari 2028 afgeschaft, dus gelijktijdig met de startersaftrek.” Door het wegvallen van deze fiscale voordelen adviseert Brinkhuis om de overstap naar een bv te overwegen. “Laat een deskundige berekenen of dat voordeliger is.” Fossiele uitstoot verminderen Een andere wijziging betreft de youngtimerregeling. Dat is de regeling waarmee je een oudere zakelijke auto voordelig kunt gebruiken, ook voor privégebruik. “De leeftijdgrens wordt opgetrokken naar 17 jaar. Vanaf 2028 komen alleen auto’s van 20 jaar of ouder nog in aanmerking voor de regeling.” Voorts komt het kabinet in 2029 met een greentimerregeling. Daarmee wordt de bijtelling op gebruikte elektrische auto’s van 5 tot en met 8 jaar oud verlaagd, naar 14 procent over de oorspronkelijke cataloguswaarde. Net als de veranderde youngtimerregeling is het een maatregel die de fossiele uitstoot moet verminderen. Voor recreatieondernemers die een bv hebben is een combinatie van maatregelen in aantocht, waaronder het verlagen van de grens voor schulden aan de eigen bv. “In de afgelopen jaren is lenen van de eigen bv voor veel directeur-grootaandeelhouders aantrekkelijk geweest. Als de grens inderdaad verder wordt verlaagd, zullen ondernemers eerder moeten nadenken over dividenduitkeringen, aflossingen of een andere financieringsstructuur.” Tegelijkertijd zorgt het aangekondigde lagere box 2-tarief in de tweede schijf ervoor dat dividenduitkeringen fiscaal iets minder zwaar worden belast. “Daardoor ontstaat voor sommige DGA’s een andere afweging tussen geld in de bv laten zitten, dividend uitkeren of aflossen op schulden aan de eigen bv. Juist voor recreatieondernemers met omvangrijke vastgoedportefeuilles of privé opgenomen financieringen is het verstandig om hier tijdig naar te laten kijken.” 07-2026 | Recreactie 31
Ondernemen in recreatie? Kijk vooruit met aaff Bij aaff combineren we kennis van accountancy en fiscaliteit met kennis van de recreatiesector. Als partner van HISWA-RECRON helpen we recreatieondernemers met inzicht, advies en toekomstgerichte keuzes. Bezoek ons op de Recreatie Vakbeurs 17 tot en met 19 november Stand 434 aaff Nijverdal | 088 253 27 50 | nijverdal@aaff.nl aaff Hardenberg | 088 253 28 50 | hardenberg@aaff.nl aaff.nl WELCOME TO THE WORLD OF JUMPING PILLOWS® Meer dan 26 jaar ervaring De beste garantie in de markt Korte communicatielijnen Speciaal geproduceerd canvas voorzien van een beschermende UV laag Voldoet aan NEN 14960 EN 71-3 Wij zijn Adapt Het bureau voor Leisure en Hospitality trainingen Hal 4 - stand 485 Kom ons bezoeken op de recreatievakbeurs! 17, 18 & 19 november 2026 - Evenementenhal Hardenberg. * vraag naar de voorwaarden GARANTIE* JAAR
kennis delen Illegale prostitutie op je park? Illegale prostitutie op vakantieparken is een hardnekkig probleem. Hoe herken en voorkom je als recreatieondernemer deze vorm van criminaliteit? Noëlle Kalee deed er voor haar opleiding Safety and Security Management aan de Haagse Hogeschool onderzoek naar. Zorg dat je zichtbaar aanwezig bent op je bedrijf, luidt een belangrijke aanbeveling. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Maarten Bokslag Sekswerk lijkt zich steeds meer te verplaatsen naar vakantieparken. Vooral de anonimiteit, de uitgestrektheid van het terrein en de fl exibele verhuur vormen een goede voedingsbodem voor deze criminele activiteit. Tijdens haar stage bij het team Ondermijning van de politie werd Noëlle Kalee getriggerd door dit onderwerp. Ze besloot er onderzoek naar te doen voor haar afstudeerscriptie. Daarbij richtte ze zich op de vragen wat parken zo aantrekkelijk maakt, hoe je als ondernemer de signalen herkent en wat je ertegen kunt doen. “Illegale prostitutie is een groot onderzoeksgebied waarin ook mensenhandel voorkomt, maar om het overzichtelijk te houden heb ik dat onderdeel buiten beschouwing gelaten”, licht Kalee toe. Voor haar onderzoek had ze diepgaande interviews met twaalf ervaringsdeskundigen. Daaronder waren drie eigenaren van vakantieparken en medewerkers van gemeenten en politie. Ook analyseerde ze theorieën over illegale prostitutie. Poortwachter Het herkennen van signalen van illegale prostitutie begint bij fysieke aanwezigheid op het park, luidt een belangrijke conclusie van de onderzoeker. “Laat je zien. Wandel regelmatig over je park, eventueel met een wijkagent. Maak een praatje met je ‘Als er íets is dat criminelen vervelend vinden, zijn het mensen die opletten wat er gebeurt’ gasten. Het is ook belangrijk dat het inchecken van gasten fysiek gebeurt, met een medewerker achter de balie. Die fungeert als een soort poortwachter.” Over de herkenningssignalen zegt ze: “Wees alert als er sprake is van één man die incheckt met twee of meer vrouwen en wanneer hij contant afrekent. Dat is maar één voorbeeld, want er zijn meerdere signalen. Ook komt het voor dat de man de paspoorten beheert en als enige het woord voert.” Kalee adviseert ondernemers om hun medewerkers alert te maken op signalen en hier direct op te reageren. “Daarmee maak je een groot verschil. Deel die signalen ook met de politie, bijvoorbeeld met je wijkagent.” Ze benadrukt tot slot: “En laat je dus zien. Als er íets is dat criminelen vervelend vinden, zijn het mensen die opletten wat er gebeurt.” 07-2026 | Recreactie 33
Als recreatieondernemer herken je dit meteen: de lente en zomer zijn je piekseizoenen. Je park, camping, hotel of ander type recreatiebedrijf zit vol, zwembaden draaien, warm water wordt volop getapt en laadpalen worden fl ink gebruikt. Precies in die periode is er veel zon en is stroom op de markt vaak het goedkoopst. Met een dynamisch energie-contract profi teer je daar direct van en bespaar je wanneer je verbruik het hoogst is. Sterker nog: heb je als recreatieondernemer met piekverbruik in het hoogseizoen en dalverbruik in het laagseizoen een vast of variabel energiecontract? Dan ben je waarschijnlijk dief van je eigen portemonnee. Jan Feb Mrt Apr Mei Juni Juli Aug Sept Okt Nov Dec — Voorbeeld verbruikspatroon seizoensgebonden recreatie — Voorbeeldverloop vaste prijs n Dynamiche prijzen NieuweStroom Exclusief aanbod Speciaal voor leden van HISWARECRON heeft NieuweStroom een exclusief aanbod met korting op de opslagtarieven voor stroom en gas. Ook slim energie verbruiken? Scan de QR-code en laat je gegevens achter voor een vrijblijvend persoonlijk gesprek bij jou op de zaak. Een lokale energieadviseur van NieuweStroom kijkt graag met je mee naar jouw verbruik en besparingskansen.
vakinfo Werken aan rookvrij Verschillende vakantieparken maakten de afgelopen jaren hun terrein rookvrij. De ervaring leert dat dat niet ingewikkeld hoeft te zijn. Draagvlak, een goede voorbereiding, duidelijke afspraken en consequente naleving zijn bepalend voor het succes. Een praktisch vierstappenplan geeft concrete handvatten om je park rookvrij te maken. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Rookvrije Generatie Rookvrije parken zijn in opmars. En dat is heel verklaarbaar. Een rookvrije omgeving wordt door veel gasten gewaardeerd. Zeven op de tien mensen vindt een rookvrije buitenlocatie ook gastvrij. Bijna acht op de tien Nederlanders zijn voor geheel rookvrije buitenspeeltuinen, buitenzwembaden en terrassen van vakantieparken en campings. Wie kiest voor een rookvrij park voorkomt dat gasten en medewerkers worden blootgesteld aan rook. Ook verminder je peukenafval. Maar hoe pak je de overstap naar een rookvrij park aan? Vier stappen helpen om die verandering goed voor te bereiden en succesvol in te voeren. Creëer draagvlak: Zet rookvrij beleid op de agenda en bespreek wie de uitwerking aanpakt. Betrek alle medewerkers en vrijwilligers. Bepaal een ingangsdatum en zorg dat eventuele medewerkers en vrijwilligers die roken voldoende tijd hebben om zich voor te bereiden. Bepaal ook het budget en maak een inventarisatie van de kosten. Invoering: Bepaal waar je het rookvrije beleid invoert. Alleen op het terrein waar gasten komen, of ook op fi etsenstallingen en parkeerplaatsen? Je kunt ook kiezen voor een stapsgewijze invoering. Begin bijvoorbeeld bij de speelgelegenheden. Communiceer het beleid ook via social media, nieuwsbrief, website en lokale media. Naleving: Spreek mensen vanaf het begin van de invoering aan als ze roken of vapen op het terrein. Zo laat je zien dat je het beleid serieus neemt. Breng het ook regelmatig onder de aandacht, bijvoorbeeld bij de start van het seizoen en de campagne Stoptober. Evaluatie: Bepaal vooraf wanneer en op welke aspecten je het rookvrije beleid evalueert. Vraag je medewerkers hoe zij het ervaren en waar het eventueel beter kan. Blijf in de eerste periode van de invoering regelmatig met je medewerkers in gesprek en vraag ook (vaste) gasten hoe zij het ervaren. Met een vierstappenplan werk je aan een rookvrij recreatiebedrijf Vakantieparken kunnen tijdelijk gratis stickers en borden bestellen via: www.rookvrijterrein.nl/recreatie www.rookvrijegeneratie.nl 07-2026 | Recreactie 35
BAKWANDEN INRUIL ACTIE DE BESTE FRIET WORDT GEBAKKEN IN EEN HAKTO BAKWAND Oerdegelijk en volledig beproefd. Dat zijn de HAKTO bakwanden. Van oudsher niet meer weg te denken uit cafetaria’s, snackbars en verkoopwagens. Nu met een vernieuwd, robuust design. Hakto lage kap BLAD EN BOVENBOUW ZIJN NAADLOOS UITGEVOERD Type 3-delig 3 ronde Ø 380 mm vetpannen rvs vetvanglade eenvoudige bediening randafzuiging afm. 149x98x156 cm vermogen gas: 54 kW Hakto hoge kap Type 5-delig 3 ronde Ø 380 mm vetpannen elektrische bakplaat 1/1GN bainmarie rvs vetvanglade eenvoudige bediening randafzuiging afm. 245x98x205 cm vermogen gas: 54 kW elek.: 4,7 kW 4960.422 normaal actie 25.750,17.750,inruilkorting 1.500,NU 16.250,Lease vanaf 339,63* DE VOORDELEN VAN HAKTO: • zeer hoog rendement van 60% • tot wel 28 kilo gekoelde friet per pot, per uur • moderne strakke uitstraling • voordelig geprijsd • naadloos gelaste frituurketels • gepolijste rvs ketels • gebruiksvriendelijk digitaal display met timers • onderhoudsvriendelijke vonkontsteking met 4960.470 normaal 37.119,actie 26.295,inruilkorting 3.500,NU 22.795,Lease vanaf 476,42* gecontroleerde start van de verbranding, waardoor de brander langer meegaat • hoogwaardige technische componenten • pen-gat ophanging, dus geen slijtage van de scharnieren • leverbaar in laag en hoog model • element van de bainmarie zit onder de bak t.b.v. duurzaamheid • ook leverbaar met vetfilter installatie Benieuwd naar ervaringen van onze klanten? hakpro.nl/projecten EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 20-12-02 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. hakpro.nl 4960.470 4960.422
productnieuws Tekst: Jaap van Sandijk Houtbouw Willemsen Houtbouw produceert losse elementen voor houtskeletbouw, zoals wanden, vloeren, daken en gevels. Dit naast volledige prefab vakantiewoningen, appartementen en sanitaire units. Ook produceert het bedrijf prefab badkamers en toiletten. Door een groot deel van het bouwproces in de fabriek uit te voeren, wordt de bouwtijd op locatie verkort en de overlast op het recreatiebedrijf beperkt. www.willemsenhoutbouw.nl (0318) 470 100 Laadpalen Werkgeverschap en teamontwikkeling CIBUS ondersteunt ondernemers op een praktijkgerichte manier bij goed werkgeverschap en teamontwikkeling. Als sparringpartner helpt het de dagelijkse hectiek te verminderen, processen efficiënter in te richten en de verhouding tussen gewerkte en productieve uren te optimaliseren. www.brandstofvoorondernemers.nl Met de laadvoorzieningen van Qwello hoef je niet zelf te investeren in laad palen en installatie. Qwello verzorgt het beheer, zodat je er nauwelijks omkijken naar hebt. Het systeem kijkt hoeveel vermogen er beschikbaar is en verdeelt dat over de elektrische auto’s die op dat moment laden. Zo hoeven niet alle laadpunten continu op maximaal vermogen te draaien. www.qwello.nl (020) 210 59 11 Interactief spelen Met Spark brengt Lappset interactief spelen naar de traditionele speelplek. Licht, geluid en sensorgestuurde spellen reageren direct op wat kinderen doen en nodigen uit om samen te bewegen en te spelen, zonder scherm. Spark is een nieuwe manier van buitenspelen en biedt een speelervaring die blijft verrassen en vernieuwen, aldus Lappset. www.lappset.nl (0547) 28 94 10 07-2026 | Recreactie 37
Recreatie VAKBEURS 17, 18 & 19 nov ’26 Evenementenhal Hardenberg Dé vakbeurs in de Benelux voor een toekomstbestendige recreatiebranche DIENSTVERLENING, DIGITALISERING & MARKETING, RECREATIETECHNIEK, SPELEN & BEWEGEN, ZWEMBAD & WATER, OUTDOOR LIVING, CHALETS & GLAMPING, HORECA, INTERIEUR & STYLING, TUIN & PARK, BIJZONDER OVERNACHTEN & TINY HOUSES, ENTERTAINMENT & GAMES, MOBILITEIT, DAGRECREATIE, INDOOR INNOVATION PLAYGROUND recreatie-vakbeurs.nl Bestel je ticket met code MP1402
1 Online Touch