0

ExPress 11e jaargang nr. 3 oktober 2026 Magazine voor gepensioneerden van VVG-PGB Graadje meer of minder? ? Pensioenen VVG en/of PGB Zorg en/of wonen Welzijn en/of human interest

HET OVERZICHT Graadje meer of minder? ? Pensioenen VVG en/of PGB Zorg en/of wonen Welzijn en/of human interest Dekkingsgraden zijn nog nooit zo belangrijk geweest. Zij bepalen uiteindelijk of we met een goed gevoel overstappen naar het nieuwe pensioenstelsel. Meer hierover op pagina 30. Zie ook de pagina’s 4/5 en 6/7. SCHIJNWERPERS OP EEN SECTOR Klantenservice onder hoge druk Roodgloeiend staat de telefoon (en eigenlijk ook de mailbox) bij de klantenservice van PGB. Het gros van de reacties komt neer op één vraag: ‘Welke keuzes kan ik maken?’ De drukte is het regelrechte gevolg van de naderende wijzigingen in het pensioenstelsel. De piek verwachten de medewerkers in februari als de bankrekening helder maakt hoe het pensioen eruit ziet. Zie verder pagina 24. Sec 8/9 Aai aai Omgaan met AI 10/11 Alles over Verantwoordingsorgaan 12/13 Prijs voor PGB 14/15 Nieuw bestuurslid 16/17 Samen leven, jong en senior 18/19 Heijn op ander spoor 20/21 Seniorenraad 22/23 Gemeenschappelijk wonen 24/25 Klantenservice 26/27 Fietsen maar! 28/29 Maquettebouwer 30 31 De hoed en de rand Uitsmijter L Redactie: Petra Dircks, Miriam Szalata, Frans Molenaar, Geurt Bos, Jos van Rijsingen, Fieneke van den Brink, Gijs Korevaar, Willem van der Kooij, Huub Kerkhoffs, Nicoline Maarschalk Meijer, Theo Leoné, John de Graaff, Jacqueline van Ginneken, Hans Bouwman 2 Beeld: Cees Mooij, Chris Klaassens, Theo Leoné, John de Graaff Voorpagina: Ester Schulte, Cees Mooij Vormgeving en DTP: Hans Brand, Ester Schulte Online en offline logistiek: Tonnie Klein Hemmink, Marcel Willemsen Online redactie: Frans Molenaar Eindredactie: Willem van der Kooij, Hans Bouwman Coördinatie: Geurt Bos, Petyra Dircks Druk: Damen Drukkers Oplage: 31.000 Reacties sturen naar: redactie@vvgpgb.nl All Rights Reserved awrence (‘Lau’) de Munck (68) is een van de ruim tienduizend gepensioneerden die via de sector AVH iedere maand een PGB pensioen ontvangt. PGB is niet zijn enige pensioenverstrekker. Sinds de ras-Amsterdammer op zijn achttiende terechtkwam bij de exquise Tilburgse wijnhandel Kerstens ontwikkelde De Munck zijn salesexpertise in verschillende branches, wat hem nog twee bedrijfstakpensioenregelingen en een pensioen bij Achmea opleverde. ‘Meeste gepens niet onder Met zijn pensioenverstrekkers heeft De Munck, zegt hij, ‘nul band’. Het ‘wij-gevoel’ dat gepensioneerden binnen één bedrijf of sector vaak aankleeft, is hem als multisectoraal sales expert volkomen vreemd. Na vijftien jaar in de sprookjesachtige wereld van wijnkastelen alle uithoeken van ‘high end’ commercie te ben meegemaakt, kiest De Munck voor publieksgerichte sales, waar inventiviteit, scherpheid en doorzettingsvermogen samenkomen. Op zijn 56ste werkende leven. ,,Ik vond het tijd om van het leven te genieten en te doen waar ik zin in had.’’ Zo brengt hij op maandag en vrijdag met neemt De Munck afscheid van zijn ‘reguliere’ IN DIT NUMMER COLOFON

OKTOBER 2026 ExPress Pensioenfonds van het jaar Pensioenfonds PGB mag zich een jaar lang het beste pensioenfonds van Nederland noemen. Het is de hoogste onderscheiding in de pensioenbranche. ,,Een mooie erkenning”, zegt Hans Veltkamp, bestuursvoorzitter van PGB. De gouden award ‘Beste Pensioenfonds van het Jaar’ werd uitgereikt tijdens de Pensioen Pro Awards, de jaarlijkse verkiezing van vakblad Pensioen Pro. Naast PGB waren er nog drie andere kandidaten in de race, geselecteerd door een vakjury. Daarna konden anderen hun stem uitbrengen, onder wie lezers van Pensioen Pro, Het Financieele Dagblad en luisteraars van BNR Radio. PGB kreeg ruim 5.000 van de 12.264 uitgebrachte stemmen. PGB kreeg nóg een prijs van een onafhankelijke vakjury: de zilveren award voor beste pensioenfonds met een vermogen groter dan 15 miljard euro. Zie ook pagina 12 Waarom krijgt PGB de gouden Pensioen Pro Award? En wat merken gepensioneerden hier van? ctor AHV sioneerden willen helemaal r de motorkap kijken!’ restaurateur (‘kokkie’) Maarten Vledder het breed beluisterde Ajax-blog ‘Kale en Kokkie’ uit. Tijd om zich in technische details van zijn pensioenen te verdiepen heeft De Munck niet. ,,Ik wil ook helemaal niet meedoen aan de ratrace om allerlei berichten bij te houden. Ik heb braaf mijn premies afgedragen. Koopkrachtbehoud was toch de gedachte achter ons pensioenstelsel? Wat blijft er over?’’ Een ander punt van zorg: ,,Vanochtend kregen we weer een brokje uitleg toegeworpen. Waarom komt dat zo mondjesmaat? Al die puzzelstukjes?’’ Liever ontving De Munck in één keer een helder overzicht van alles wat hem te wachten staat. Dat zoveel geld aan, in zijn ogen, zinloze marketing wordt uitgegeven ergert hem enorm. ‘Het pensioengeld komt gepensioneerden toe. Dat hoeft dan toch niet aan dezelfde gepensioneerden te worden verkocht?’ Vooral de dure trend van ‘kinderachtige animatiefilmpjes’ wekt zijn wrevel. ‘We zijn toch niet allemaal debiel? Marketing technisch geeft dit een totaal verkeerd signaal af. Alsof je grote groepen volwassen mensen niet serieus neemt.’ Zijn advies aan pensioenfondsen: ,,Gooi dure marketingbureaus de deur uit en ga uit van je doelgroep, de doorsnee gepensioneerden. Die willen helemaal niet onder de motorkap kijken. Die willen één ding: dat ze hun rekeningen kunnen betalen en dan nog iets overhouden zodat je op je oude dag niet ieder dubbeltje tien keer hoeft om te draaien.’’ Nicoline Maarschalk Meijer bedrijfstakpensionering AVH Aantal actieve deelnemers: 8402 Aantal gepensioneerden: Aantal werkgevers: 1993 74 Gaan over naar de solidaireof de flexibele premieregeling. Niet alle bedrijven varen de huidige opgebouwde pensioenen in. r z i i De sector Agrarische en voedselvoorzieningshandel In deze sector is een aantal groothandels opgenomen. - Groothandel in groente en fruit - Groothandel in aardappelen - Groothandel in kaas en particulier kaaspakhuisbedrijf s e 3 - Groothandel in eieren, eiproducten en eiproductenindustrie Verder een aantal bedrijven die vrijwillig zijn aangesloten. De huidige opgebouwde rechten gaan over naar de nieuwe regeling (‘varen in’) A v g g o n e r o h i a r c n e l e s s n h v o e e n d a d l

INVAREN... DE TALRIJKE KANTEN VAN HET BIJZONDERE UUR U Seinen 4 PGB ligt nog steeds op schema om op 1 januari 2027 over te gaan naar de nieuwe pensioenregelingen. Het overleg met alle betrokken partijen, waaronder De Nederlandsche Bank, is in een eindstadium beland en de interne voorbereidingen voor deze grote operatie bij PGB liggen op schema. Frans van de Veen, bestuurslid PGB Bestuurlijk trekker van de Wtp nog steeds op groen voor het nieuwe pensioen! Wat kunt u verwachten? 1. U komt in een nieuwe regeling: Als u overgaat naar een nieuwe regeling heeft u dat deze zomer gehoord van PGB. Daarvoor kreeg u een kaart thuisgestuurd met daarop aangegeven hoe u meer informatie kon krijgen.

OKTOBER 2026 ExPress a Als we op schema blijven, krijgt u voor 1 december 2026 informatie van PGB over wat dit voor u persoonlijk betekent. U krijgt een overzicht met daarin een inschatting van uw nieuwe pensioen. En u krijgt een beeld van hoe uw pensioen kan meebewegen met de economie. Deze informatie is gebaseerd op de verplichtingen die de Wet toekomst pensioenen (Wtp) voorschrijft. Nogmaals: het gaat om een inschatting. De definitieve berekeningen kunnen pas worden gemaakt als de actuele dekkingsgraad (zie pagina 30) van de invaardatum bekend is en het vermogen van PGB op de cent nauwkeurig is vastgesteld. a Volgens planning treedt op 1 januari 2027 de nieuwe regeling in werking. Dan is de dekkingsgraad bekend en kunnen de berekeningen worden gemaakt. Het bepalen van het precieze vermogen van PGB op invaardatum en de berekening van uw nieuwe pensioen moet uiteraard goed gebeuren én goed gecontroleerd worden. Dat kost tijd. U krijgt in januari als pensioenuitkering het bedrag dat u ook in december ontving, maar wel verhoogd met de indexatie van 2026 (zie kader indexatie). a Pas nadat alle berekeningen definitief zijn vastgesteld, ontvangt u een tweede overzicht met bedragen. Die bedragen zijn geen inschatting meer. Het zijn de exacte bedragen die voor u gelden. Uw pensioenuitkering wordt dan aangepast (verhoogd); dat gebeurt met terugwerkende kracht tot de ingangsdatum van de nieuwe regeling. Als we op 1 januari invaren, krijgt dit naar verwachting voor de zomer van 2027 zijn beslag. 2. U gaat niet over naar een nieuwe regeling: Dan heeft u afgelopen zomer een brief gehad van PGB waarin stond dat de huidige regeling voor u blijft gelden en dat u niet overgaat naar een nieuwe regeling. a U krijgt in dit najaar geen verdere informatie van PGB. a U krijgt vanaf 1 januari 2027 als Indexatie eind 2026: Voor iedereen in januari 2027 Zoals gebruikelijk wordt ook dit jaar eind oktober of uiterlijk in november besloten of de pensioenen per 1 januari van komend jaar kunnen worden verhoogd. Dit besluit is afhankelijk van de hoogte van de beleidsdekkingsgraad (zie pagina 30), de hoogte van de gemiddelde inflatie in het achterliggende jaar en de regels die daarvoor door DNB zijn vastgesteld. PGB zal alle pensioenen verhogen, dus zowel van degenen die overgaan naar een nieuwe regeling als de mensen die in het oude stelsel achterblijven. De kosten hiervan worden direct na het indexatiebesluit in de dekkingsgraad van dit jaar verwerkt. Dus als de indexatie 2 procent bedraagt, wordt dit verrekend met de dekkingsgraad die van belang is op het invaarmoment. Hoe hoog de indexatie wordt, is op dit moment nog niet bekend. Wij rekenen op een verhoging tussen de 2 en 2,5 procent. Zodra PGB het besluit bekend maakt, zullen we u dat via een nieuwsbrief laten weten. pensioenuitkering het bedrag dat u in december kreeg, zoals gebruikelijk verhoogd met de indexatie (zie kader indexatie). Het kan zijn dat u een werkgever had die eerder besloot om niet over te gaan naar een nieuwe regeling, maar die alsnog tot een andere beslissing is gekomen. Als dat bij u het geval is, zal PGB u daarover informeren en u ook de informatie verstrekken die wettelijk verplicht is (zie: U gaat over naar een nieuwe regeling). Weet u niet wat voor u geldt, neem dan contact op met de klantenservice van PGB. (zie: https://www.pensioenfondspgb.nl/deelnemers/ service-contact-deelnemers/) Fieneke van den Brink Jos van Rijsingen Cees Mooij 5 

INVAREN (2)... VELE DETAILS OVER DE LAATSTE LOODJES Invaren: wat gaat er nu gebeuren? H et heeft lang geduurd. Vanaf 2022 is Pensioenfonds PGB (PGB) bezig met de invoering van de nieuwe Wet toekomst pensioenen (Wtp). Bestuur, verantwoordingsorgaan, raad van toezicht én de VVG (via de werkgroep Pensioenen & Hoorrecht) hebben zich er intensief mee bemoeid. De Nederlandsche Bank (DNB) was de lastigste hobbel om te nemen. De belangrijkste afspraken voor gepensioneerden: • PGB zal voor gepensioneerden drie verschillende regelingen uitvoeren 1. de solidaire premieregeling (SPR): met een levenslange variabele pensioenuitkering en een solidariteitsreserve die een mogelijke verlaging van het pensioen voorkomt of verkleint (zie: De solidariteitsreserve) 2. de flexibele premieregeling (FPR): waarbij gekozen kan worden voor a. een levenslange variabele uitkering zonder een solidariteitsreserve of b. een levenslange stabiele (vaste) uitkering 3. de huidige regeling (nFTK): voor diegenen die niet overgaan naar een nieuwe regeling. • Gepensioneerden binnen dezelfde regeling worden als één groep behandeld voor het verhogen of verlagen van de pensioenuitkering, dit ongeacht hun leeftijd 6 • De afspraken gemaakt over het partnerpensioen bij pensioeningang, wijzigen niet • De hoogte van de maandelijkse pensioenuitkering wordt één keer per jaar vastgesteld (zie: De variabele uitkering) • Bij de overgang wordt de vrij beschikbare buffer verdeeld over de betrokken deelnemers (zie: De invaarbonus) • Voor degenen die in het oude stelsel blijven, blijft de buffer in het fonds. A. De ‘invaarbonus’ Als we overgaan naar de nieuwe regelingen (invaren) wordt het vermogen in het pensioenfonds verdeeld. Allereerst worden de individuele potjes gevuld om ervoor te zorgen dat iedereen zijn huidige uitkering houdt. Vervolgens wordt geld apart gezet voor het eigen vermogen en een reserve voor bedrijfsrisico’s van het pensioenfonds. Bovendien wordt de solidariteitsreserve gevuld. Als de dekkingsgraad* hoog genoeg is blijft er daarna nog geld over om te verdelen onder alle deelnemers. Die verdeling moet ‘eerlijk’ zijn, in het jargon heet dat ‘evenwichtig’. Hierover is uitvoerig gesproken met DNB. Sommige groepen deelnemers (actieven en slapers) zouden er bij de overgang naar de nieuwe regeling minder op vooruit gaan, soms zelf op achteruit. Dat vinden DNB én PGB niet ‘evenwichtig’ . Daarom krijgen deze groepen bij het verdelen van het vermogen meer geld in hun pensioenpotje dan andere deelnemers, zoals daar zijn de gepensioneerden. Hoeveel extra ze krijgen? Dat is afhankelijk van hun leeftijd en de dekkingsgraad bij het invaren. Wat er daarna nog overblijft, gaat naar de individuele potjes, waardoor de uitkering voor gepensioneerden extra omhoog kan. Dat wordt in de volksmond de ‘invaarbonus’ genoemd. Hoewel PGB dat oorspronkelijk niet van plan was, wordt - ook vanwege de hogere dekkingsgraden van dit moment - rekening gehouden met een zogenoemde spreidingstermijn. Dat wil zeggen, de berekening van die uitkering wordt gemaakt alsof die niet in één jaar, maar verdeeld over meer jaren wordt toegekend. Dit wordt berekend op het moment van invaren met de dan geldende dekkingsgraad*. Het extra wordt wél in een keer uitgekeerd, maar door deze rekenmethode is die lager.

OKTOBER 2026 ExPress Voorbeeld van de berekening van een variabel pensioenuitkering in de solidaire premieregeling: Stel dat in jaar A de pensioenen met 3% kunnen worden verhoogd. Die verhoging wordt dan over 3 jaar verdeeld. Dat komt neer op +1% in het eerste jaar (A). Het restant (3-1=2%) gaat naar jaar B en wordt dan weer door 3 gedeeld. En zo verder. In jaar B kunnen de pensioenen met 4,5% omhoog. Dat wordt dan ook over 3 jaar verdeeld. Dat komt neer op +1,5% in dat jaar (B). Daarnaast krijg je ook 1/3e van het restant van jaar A. Jaar C is een extreem slecht beursjaar. Het komt uit op -15%. Dat wordt dan ook door 3 gedeeld. Dat komt neer op -5% voor dat jaar (C). Jaar A Resultaat jaar A +1% Resultaat jaar B Resultaat jaar C ______ Wijziging uitkering 1% (bron: pensioenfondspgb.nl) Jaar B + 0,67% ((3-1)/3) +1,5% _______ + 2,17% Jaar C +0,44% ((3-1-0,67)/3) + 1% ((4,5-1,5) /3) - 5% ______ - 3,56% In jaar A kunnen de pensioenen met 1% omhoog. In jaar B met 2,17% en in jaar C zouden de pensioenen met -3,56% gekort moeten worden. Om verlaging te voorkomen wordt de uitkering aangevuld vanuit de solidariteitsreserve. B. De variabele uitkering In de nieuwe pensioenregelingen beweegt de uitkering mee met de economie. Daardoor kan het pensioen sneller stijgen als het economisch goed gaat. In slechte tijden kan het ook dalen. Om het risico op dalen te beperken wordt er voor gepensioneerden minder risico genomen met de beleggingen en worden de financiële mee- en tegenvallers over meer jaren gespreid. Een verhoging of verlaging wordt dus niet in een keer toegekend, maar gespreid over drie jaar (in de SPR) of over 5 jaar (in de FPR). Hoe werkt dat? Ieder jaar wordt bekeken wat er aan rendement beschikbaar is om de uitkeringen aan te passen. Dat kan zowel positief (stijging) als negatief (daling) zijn. In de SPR zal in het eerste jaar 1/3 daarvan op 1 januari in de pensioen-uitkering worden verwerkt. De resterende 2/3 wordt bewaard. In jaar 2 wordt het nieuwe rendement toegevoegd aan die bewaarde 2/3. Van dat totaal (restant jaar 1 en volledig jaar 2) wordt 1/3 verwerkt in het komende pensioen. In de volgende jaren wordt er dus steeds 1/3 van het rendement (het nieuwe rendement van dat betrokken jaar opgeteld bij wat bewaard is in de jaren daarvoor) gebruikt om de pensioenen aan te passen. Op deze manier verandert het pensioen niet met grote schokken. Voor het geval de pensioenen toch gekort moeten worden, heeft de SPR een vangnet, de solidariteitsreserve. Zo nodig kunnen de uitkeringen daaruit worden aangevuld. De FPR kent geen solidariteits-reserve. Daarom worden de resultaten hier over vijf jaar gespreid. Bovendien is de berekenings-wijze hier iets anders en kunnen deelnemers bij overgang kiezen voor een stabiele of variabele uitkering. ATTENTIE: Omdat we het jaar ná het invaren (met hopelijk een leuke plus!) beginnen met het gespreid toekennen van het rendement zal de uitkering in de eerste jaren minder kunnen stijgen. Er is immers nog geen rendement uit de achterliggende jaren dat kan worden meegenomen. C. De solidariteitsreserve Regeling: Alleen de SPR heeft een solidariteitsreserve Doel: 1. Het (geheel of gedeeltelijk) voorkomen van het verlagen van de uitkering van gepensioneerden 2. Het voorkomen van een negatief pensioenvermogen van jongeren Vullen: Afhankelijk van de hoogte van de dekkingsgraad*, wordt de solidariteitsreserve bij invaren gevuld met maximaal 5% van het vermogen dat beschikbaar is voor de solidaire premieregeling. Als de solidariteitsreserve door het gebruik onder 3% zakt, wordt die aangevuld met 5% van het overrendement op het gezamenlijke vermogen van alle SPR-deelnemers. Dit gaat door totdat de solidariteitsreserve weer 3% bedraagt. * Uitleg over de dekkingsgraad is te vinden op pagina 30. Fieneke van den Brink en Jos van Rijsingen 7

AAI AAI DE NIEUWE ‘MAKKER’ BETER LEREN KENNEN voor een consument dat ‘Ga gewoon eens spelen met AI’ E en van de meestgehoorde afkortingen en begrippen in de afgelopen jaren is ongetwijfeld AI en kunstmatige intelligentie. Gevoed door filmpjes op sociale media waarbij je je afvraagt of het echt is of AI. Iets nieuws? Nee, eigenlijk niet zegt Harm Teunis, ‘cybersecurity evangelist’ bij ESET Nederland. ,,AI, artificial intelligence, zit in veel meer dingen dan we ons misschien realiseren. Als 8 je in je fotobibliotheek op de mobiele telefoon zoekt naar een bepaald onderwerp, bijvoorbeeld hond, dan gaat kunstmatige intelligentie analyseren of hij foto’s van honden heeft in jouw fotobibliotheek. Een ander voorbeeld is Google Maps. Bij het berekenen van de snelste route wordt rekening gehouden met de files. Daar komt ook kunstmatige intelligentie bij kijken. Het is de vraag of mensen zich er bewust van zijn dat ze er al gebruik van maken. Kunstmatige intelligentie bestaat dus al heel lang, alleen door de komst van een nieuwe vorm, de zogenoemde generatieve kunstmatige intelligentie, hebben we het er nu met ons allen vaak over.” Generatieve intelligentie betekent dat kunstmatige intelligentie zelf dingen kan maken of dingen kan ‘bedenken’. Bij AI wordt gebruikgemaakt van algoritmes, zeg maar ingewikkelde berekeningen. Het cybersecuritybedrijf ESET, waar Teunis voor werkt, doet dat bijvoorbeeld voor het opsporen van kwaadaardige bestanden. Angst Als je niet zo bekend bent met AI, kun je misschien bang zijn voor de ontwikkelingen en dat AI ons denken overneemt. ,,De technologische ontwikkelingen gaan inderdaad zo snel dat het misschien kan voelen alsof je de controle er een beetje over verliest. De angst snap ik heel goed. In sommige gevallen gaan we dingen heel anders gebruiken. Dat zie je nu al als je iets opzoekt op internet.” Teunis geeft als voorbeeld Google; als je daar zoekt op een woord of begrip, kreeg je voorheen allerlei sites aangeboden waar iets over dat onderwerp staat. Tegenwoordig staat bovenin een AI-tekst die is samengesteld uit gegevens van, plat gezegd, al die sites waar iets staat over dat onderwerp. ,,Zonder dat je daar misschien om hebt gevraagd.” Ook bij deze ontwikkeling geldt dat wetgeving achteraf om de hoek komt kijken. In Europa zijn er daarom allerlei wetten en regels gekomen voor kunstmatige intelligentie, die eigenlijk het gebruik van AI door bedrijven veiliger moet maken. ,,Ook veilig voor de consument. Als je bijvoorbeeld belt met een helpdesk, dan moet duidelijk zijn hij misschien wel te maken heeft met een chatbot die het gesprek voert in plaats van een mens.” Uit een recent onderzoek van de Consumentenbond onder 10.000 panelleden blijkt dat bij 1 op de 10 panelleden pas tijdens het gesprek duidelijk werd dat ze met een virtuele medewerker praatten. De meeste onderzochte bedrijven melden aan het begin dat het om een chatbot gaat; daarna verdwijnt die melding vaak. Hetzelfde geldt voor foto’s of filmpjes; als die gemaakt zijn met AI, moet duidelijk zijn dat dat zo is. Toffe dingen Maar het zijn niet alleen bedrijven en organisaties die gebruikmaken van AI. Het zelf gebruiken van AI gaat steeds makkelijker. ,,Kunstmatige intelligentie kan gewoon een heleboel toffe dingen doen voor iedereen”, zegt Teunis. ,,Maakt niet uit of je een tiener bent, een twintiger, een dertiger die midden in zijn carrière zit, of dat je aan het einde van je loopbaan zit. Er is voor ieder wel iets te vinden in kunstmatige intelligentie.” Als voorbeeld noemt hij een moeilijke tekst samenvatten, een handleiding in begrijpelijke taak omzetten of het instellen van een e-mailaccount. ,,Stel je krijgt je kleinkinderen op bezoek, het regent buiten en je hebt geen idee wat je moet doen. Dan kun je via AI leuke activiteiten voor een kind van 7 jaar vinden.” Er zijn verschillende chatbots (AI-programma’s) die je kunt AI AI

OKTOBER 2026 ExPress COLUMN Met behulp van kunstmatige intelligentie op zoek naar tips voor de vakantie. Deze foto is gemaakt met AI. gebruiken: ChatGPT, Gemini (van Google), Copilot (van Microsoft), Claude, Mistral (Frans). ,,Het maakt eigenlijk niet zo heel veel uit. Zeker niet als het gaat om de huis-, tuin- en keukendingen. Ik zou zeggen: ga gewoon eens spelen. Laat een kleurplaat voor je kleinkinderen maken, of een ingewikkelde tekst samenvatten. Of vraag tips als je een reis gaat plannen. Stel dat je zoekt naar een openluchtbioscoop, theaters, campings of wandelroutes in en rond een plaats. Er zijn een heleboel mooie toeristische websites waar alles te vinden is, maar via AI krijg je heel specifieke antwoorden op je vraag. Wat ook grappig is om te doen, is om een recept vragen van een paar gerechten die je in je koelkast hebt liggen. Wat kan ik maken van prei, kip, mascarpone en wat aardappelen?” Teunis wil nog wel een belangrijk punt over AI en veiligheid delen. ,,Stemmen, foto’s en video’s kunnen worden nagemaakt. Daar moeten mensen zich bewust van zijn. Het is belangrijk om te weten dat als je praat met een chatbot, je eigenlijk met een bedrijf aan het praten bent. Met iets of iemand die je niet kent. Deel dus nooit gevoelige informatie. Dus geen persoonlijke of vertrouwelijke informatie zetten in een AI-chat. Geen medische gegevens. Niet je wachtwoorden. Geen kopieën van je identiteitsbewijs. Geen bankgegevens, of financiële gevoelige documenten. De informatie die je geeft aan een chatbot, zou je die normaal gesproken ook aan een vreemdeling op straat geven? Als het antwoord daarop nee is, geef die dan ook niet aan zo’n AIdienst.” Hans Bouwman Copilot Het heeft me zowaar echt moeite gekost en sterker: ik vind het op deze plek nog pittig om het toe te geven. Daar gaat-ie toch maar: Ik heb iets gekocht zonder enige korting. Zo dat is er uit! Meteen na mijn gedurfde actie, zag ik bedrijfsleiders op me afkomen, althans dat vermoedde ik minutenlang. ,,Meneer, wat doet u? U loopt korting mis. U bent een dief van uw portemonnee!’’ Het is ook uitermate zwaar om nee te zeggen tegen die tweede broek voor de halve prijs, die na jaren nog in de kast ligt. Zijn er vervelender zaken in deze zo onstuimige wereld? Vast wel. Maar wie eenmaal de barre zuignappen van de kortingkwallen heeft ervaren komt er nog maar moeilijk van los. Kijk eens in mijn kast: voor twee jaar tandpasta, dozen vol vaatwastabletten en dan nog maar te zwijgen van de dozen wijn, die je met ‘smakelijke’ kortingen op de kop kon tikken. Ik zie natuurlijk niet die mensen over het hoofd die elke euro moeten omdraaien en elke korting aanpakken als een minigoudklompje. Maar dan nóg loert de korting-neurose alom. Eigenlijk draait mijn bescheiden gemopper vooral om de kleine lokkers, die meteen de kliko doen klepperen. Zó tweede doos aardbeien, halve prijs. Natuurlijk hap ik toe, maar de tweede doos blijft onaangeroerd en de schimmel slaat toe. Drie croissants? Nee joh, de vierde is gratis. Hup ook die gratis lekkernij landt in de kliko. De sluipende pesterij die de laatste jaren extreme vormen aanneemt, zal gaandeweg de verslavingsklinieken bereiken. Lukt het u niet meer om de korting af te slaan? Dan moet u in een gesloten setting van die helse druk af. De therapie in de diverse draaiboeken komt neer op een opname van minimaal vier weken. En als u zich direct aanmeldt, is de vierde week gratis. Anton Allure 9 Kortingneurose ...  AI

UITGEDOKTERD HET VERANTWOORDINGSORGAAN HAD ER EEN HELE KLUIF AAN VERANTWOORDINGSORGAAN Hoe ingewikkeld wil je het hebben I n het verantwoordingsorgaan van pensioenfonds PGB hebben vertegenwoordigers van gepensioneerden, werkgevers en werknemers zitting om toe te zien op de belangen van de deelnemers. Die taak is de afgelopen jaren ‘best een grote klus’ geweest door de overgang van het oude naar het nieuwe pensioenstelsel. ,,Om het allemaal te volgen en toe te zien dat de juiste beslissingen werden genomen, was wel een dingetje’’, zegt vicevoorzitter Harrie Vugs van het verantwoordingsorgaan onderkoeld. 10 Stel je voor: rapporten, berekeningen, uitgangspunten, motiveringen, uitvoeringsplannen, reacties van werkgevers, werknemers, gepensioneerden. En dat alles in spreadsheets, cijferreeksen, PowerPointpresentaties. Om dan vervolgens van De Nederlandsche Bank te horen dat er toch nog wel iets moet veranderen. Dan komen die cijfers dus nog een keer langs. Harrie Vugs reageert laconiek. Ja, het was een hele stapel papier. Ja, inderdaad, het zijn heel veel cijfers en rekensommen. Maar wat wil je, zegt hij: ,, PGB is een paraplufonds geworden met meer dan vierhonderd verschillende partijen die hun pensioenregeling daar hebben ondergebracht. Grotere en kleinere partijen, verplichte pensioenen en vrijwillige deelnemers. Voor al die verschillende partijen moeten plannen worden gemaakt voor de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel. Het pensioenfonds voor de bouw hoeft maar één ‘Ja, het was wel een dingetje’ plan te maken. PGB meer dan vierhonderd. Daar geven wij advies over en de Raad van Toezicht beslist en dan gaat de hele set naar De Nederlandsche Bank. Die doen er een plas over. En dat is me een plas geweest. De bank slaat de maat en wij moeten dan aanpassingen aanbrengen. Ze zeggen het vriendelijk, maar ze stellen wel veel vragen en PGB moet het dan aanpassen.’’ Verdeling Het grote dilemma is volgens Vugs de verdeling van het vermogen van het pensioenfonds over de verschillende groepen en de toedeling aan de verplichte reserves, de buffers voor als het onverhoopt slechter mocht gaan. ,,Daar hebben we tegenaan zitten hikken. Het is begrijpelijk, maar leg maar eens uit dat jongeren eerst moeten worden gecompenseerd voordat de gepensioneerden aan de beurt zijn. Het is wel hun geld’’, aldus Vugs. Ook Tonnie Klein Hemmink, bestuurslid van de VVG en lid van het VO – zoals het in de wandelgangen altijd wordt genoemd – en voorzitter van de VO-commissie Wtp (wet toekomst pensioenen) vertelt op zijn beurt over de stapel rapporten, de verschuivende uitgangspunten en de rekenmodellen. Vanaf 2022 is het VO betrokken bij de transitie naar het nieuwe systeem. ,,Het bestuur is heel open geweest’’, vertelt hij over de telefoon vanuit Spanje. Ook hij onderstreept hoe complex de kwestie voor het pensioenfonds is. ,,Met al die aansluitingen in PGB moesten er meer dan 400 transitieplannen worden gemaakt. Natuurlijk waren er uitgangspunten maar die zijn in de loop van het proces wel gaan schuiven. En het

OKTOBER 2026 ExPress Harrie Vugs …’ Ja, het was een hele stapel papier’… moeilijkste probleem is inderdaad het evenwichtig verdelen van het kapitaal van het fonds. Allen moeten aan bod komen’’, legt hij uit. Al die berekeningen zijn door de leden van het VO niet te toetsen. Daar zijn actuarissen van PGB en van de Nederlandsche Bank voor nodig. ,,Wij moeten uitgaan van de juistheid van de cijfers’’, aldus Klein Hemmink. Wel heeft het verantwoordingsorgaan de hulp ingeroepen van een externe consultant om het eigen werk te ondersteunen. De VO leden die de gepensioneerden vertegenwoordigen hebben ook veel steun gekregen van de werkgroep pensioen en hoorrecht van de VVG. ,,We hebben dankbaar gebruik gemaakt van hun kennis en ervaring. Zij praten ook met het bestuur, maar hun positie is anders. Buiten het wettelijk geregelde hoorrecht hebben ze geen juridische status. Het bestuur luistert echter wel naar de werkgroep. Bij ons is dat anders. Wij staan sterker’’,concludeert Klein Hemmink. Tonnie Klein Hemmink…’allen moeten aan bod komen’… Eindfase De transitie is inmiddels echt in de ‘eindfase’. En in die fase is het begrip ‘netto-profijt’ een van de belangrijkste toetspunten: dat wil zeggen dat tot ver in de toekomst wordt gekeken of er over de periode een netto opbrengst is voor alle deelnemers. ,, Dat vergt berekeningen om te zien wat er gebeurt als het goed gaat en als het slecht gaat. Het PGBbestuur kan aan de hand van de uitkomsten van deze berekeningen schuiven met de verdeling’’, vertelt Klein Hemmink. Het VO heeft in februari advies uitgebracht over de transitie, maar dat moest voor een aantal onderdelen nog een keer over, omdat De Nederlandsche Bank heeft aangedrongen op veranderingen. Een van de punten die opnieuw moesten worden bekeken is de zogenoemde invaarbonus. Tonnie Klein Hemmink: ,,PGB wilde die bonus in een keer uitbetalen, terwijl de wet zegt dat de berekening van die bonus over tien jaar moet worden uitgesmeerd. Afgesproken is nu de bonus wel in een keer uit te betalen, maar bij de berekening van de hoogte ervan voor een deel rekening te houden met het uitsmeren over meerdere jaren. De invaarbonus zal gestaffeld op basis van de hoogte van de actuele dekkingsgraad op het moment van invaren worden berekend.’’ Gijs Korevaar Cees Mooij 11 

DE BESTE! PGB PAKT GOUD EN IS ER VERGULD MEE ‘De lat ligt al hoog 12 Hans Veltkamp voelt die zomeravond in juni een licht ongemak als hij het podium op loopt: hij is immers nog maar zes maanden daarvoor bij PGB begonnen en nu haalt hij een gouden award voor Beste Pensioenfonds van het Jaar binnen. ,,Deze prijs is allereerst een erkenning voor de medewerkers die hier kneiterhard voor hebben gewerkt. Een enorme opsteker”, zegt Veltkamp een paar weken later. Want zonder hen was het niet gelukt om de hoofdprijs in de wacht te slepen. Het geheim van PGB? maar nu he ,,De bevlogenheid van de medewerkers en de kwaliteit: er zit zoveel kennis en ervaring.” Strategisch Reden voor de uitverkiezing van PGB tot ‘Beste Pensioenfonds van het Jaar’ is ‘de strategische rust, duidelijke keuzes en maatschappelijke relevantie’, staat in het juryrapport. Maar de jury noemt nadrukkelijk ook ‘de innovatieve aanpak’ zoals het Wtp-portaal voor de, vele, sociale partners (werkgevers en vakbonden). Die passen niet allemaal in één kamer, zoals wel het geval was bij Pensioenfonds Horeca&Catering waar Veltkamp 15 jaar hiervoor werkte, onder andere als bestuursvoorzitter. PGB is een bijzonder pensioenfonds dat 16 uiteenlopende sectoren bedient, van zeevisserij en groothandel in bloemen en planten tot grafimedia en de reisbranche, met allemaal een eigen

OKTOBER 2026 ExPress ´Er kan er maar een de beste zijn´ elemaal’ pensioenregeling. Voor de overgang naar het nieuwe pensioen, naar verwachting op 1 januari 2027, moest PGB 420 transitieplannen maken. Denkwerk ,,Een omvangrijk traject en de pensioenwereld keek met belangstelling over de schouders mee: hoe gaat PGB deze klus klaren?”, vervolgt Veltkamp. Belangrijkste wapenfeit: ,,Er is slim en lang denkwerk verricht om een speciaal Wtp-portaal te bouwen, een dashboard dat de bij ons aangesloten werkgevers en de sociale partners inzicht geeft in de gevolgen van keuzen over onder meer premiestelling en nabestaandenpensioen.” Rust bewaren, klanten tevreden houden, zonder dat er iets van de band valt in het gewone werk dat ook moet gebeuren – topsport dus. ,,Er kan er maar één de beste zijn, en dat zijn wij.” De beide awards betekenen overigens meer dan erkenning en eeuwige roem, het is óók goed nieuws voor de gepensioneerden. Hans Veltkamp: ,,Ik hoop dat ze enige trots voelen, want hun pensioenfonds is wel het beste van Nederland. Dat gaan we zelf ook uitventen en dit past in onze groeistrategie. Als het aantal deelnemers toeneemt, kunnen we de kosten door meer mensen delen en gaat het beleggingsvermogen omhoog. Schaal en volume doen ertoe voor een efficiëntere bedrijfsvoering en voor onze beleggingen.” En ja, er hebben al pensioenfondsen aangeklopt om eens koffie te drinken. Maar voor nu ligt de volle focus op de overgang naar het nieuwe pensioen. ,,Best opmerkelijk “, zegt Veltkamp, ,,dat een fonds dat nog moet invaren is uitgeroepen tot beste pensioenfonds. De lat ligt sowieso al hoog, maar nu helemaal.” Jacqueline van Ginneken Sander Nieuwenhuys en Cees Mooij 13 

BESTUURSLID... MANUSJE VAN ALLES VERSTERKT HET BESTUUR ‘Stilzitten is zonde van de M et Marcel Willemsen haalt het bestuur van de VVG-PGB vooral een denker/doener binnen. ‘Ik wil voor anderen een toegevoegde waarde zijn. Daar word ik gelukkig van’, zegt de opvolger van Tonnie Klein Hemmink. Marcel Willemsen is in alles zo’n 14 ‘Ik wil een toegevoegde waarde zijn’ pensionado, die je in een tvcommercial verwacht. Een sportief lijf, een goede kop, mooie teksten. Helaas moeten we de kijker direct teleurstellen, want de 69-jarige inwoner van Wehl is niet zo van het podium. De Gelderlander is meer het type oliemannetje, dat anderen het leven makkelijker wil maken, het liefst vanuit de achtergrond. Die instelling heeft de geboren Doetinchemmer al van jongs af. Als volleybal zijn sport wordt, is spelen alleen niet voldoende. Hij wordt jeugdtrainer en bondsscheidsrechter. Een dergelijke drang zie je ook terug in zijn werk. Willemsen doet na de mavo de opleiding mbo-elektronica, met als stagejaar microprocessors, zeg maar de eerste opleiding computers. Het zal niemand verbazen dat hij in zijn nieuwe woonplaats Wehl (‘het mooiste dorp van Nederland’) een van de eerste computers binnen de gemeente bezit. Brede handgebaren Na zijn militaire dienstplicht komt hij in 1981 de wereld van drukwerk en dagbladen binnen. Zijn uiteindelijke curriculum vitae vermeldt uiteenlopende managementfuncties in de ICT bij drukkerij Van der Loef in Enschede, bij Wegener, DPG en laboratorium Saltro. Daar, in Utrecht, heeft hij enkele jaren geleden de deur dichtgetrokken na een lang werkzaam leven. Willemsen kijkt vooral met veel genoegen terug naar de beginjaren van het digitale tijdperk. ,,Ik heb veel kunnen bedenken dat het werk van de collega’s makkelijker heeft gemaakt”, zegt hij, zijn woorden onderstrepend met brede handgebaren. ,,Bij de Arnhemsche Courant heb ik bijvoorbeeld de digitale aansturing van printers bedacht, de besturing van de persen vereenvoudigd, maar ook stagiairs begeleid.” Brainwave Automatisering wordt echt zijn ding bij de Wegener-groep. Als consulent trekt hij er in de jaren 90 veel projecten, onder de in die tijd zo bewierookte term synergie. Rond de millenniumwisseling verdiept hij zich verder via een HBO-opleiding aan de Haagse Hogeschool. ,,Alle kranten hadden in die tijd eigen systemen. Die heb ik samen met mijn ICT-collega’s geharmoniseerd, daarna gecentraliseerd. Je moet bedenken dat er toentertijd één enorme computer stond in Apeldoorn. Het gecentraliseerd verwerken en

OKTOBER 2026 ExPress e tijd’ doorsturen van pagina’s naar de druklocaties was qua systeem ontzettend zwaar, het was bijna niet werkbaar.” In een weekend krijgt hij een brainwave. ,,Ik heb toen een voorstel voor verbetering van de paginaverwerking geschreven. Weet je wat de reactie van hogerhand was? Waarom heb je het niet op Wegener-papier geschreven? Uiteindelijk met een programmeur, collega Jan van Kleef, toch een schaalbaar, volledig geautomatiseerd paginaverwerkingssysteem gebouwd. Inderdaad, voor alle Wegener dag- en huis-aanhuisbladen, met wekelijks rond de 240 titels dan wel edities. Daar hebben we vijftien jaar mee gedraaid! De pagina’s flitsten er werkelijk door.” Manusje-van-alles In 2017 maakt hij, omdat zijn nieuwe functie met veel reizen naar DPG in België hem te veel energie kost, gebruik van een vertrekregeling. Willemsen zit nog geen twee weken thuis of een recruiter benadert hem namens Saltro of hij in Utrecht de processen en systemen kan verbeteren.,,Eerst als informatiearchitect en later als hoofd ICT a.i. heb ik dat vijf jaar gedaan om uiteindelijk, omdat het bedrijf door de nieuwe eigenaar werd ontmanteld, als 65,5-jarige te stoppen.” Rond dezelfde tijd komt de VVG-PGB in beeld. ,,Ik kende PGB als mijn pensioenfonds, maar bestuurslid Tonnie Klein Hemmink had iemand nodig voor de techniek, zoals ICT-zaken en activiteiten rond het magazine ExPress. Ja, een digitaal manusjevan-alles.” En die ruimte blijkt er te zijn; naast drie dagen adviseren voor een stichting, hardlopen, het maken van lange wandelingen, tuinieren en het klussen bij een van de kinderen. “Als ik ga zitten, bedenk ik me al wat ik straks zal gaan doen”, zegt Marcel Willemsen, het nieuwe bestuurslid van de VVG-PGB. En bij dat alles komt nu ook nog die bestuursfunctie.,,Ik ben van plan alles te gaan doen, behalve de ledenadministratie. Mijn verwachtingen? De dingen goed doen waarvoor ik ben aangesteld. Ik wil een toegevoegde waarde voor anderen zijn, daar word ik gelukkig van. We hebben nu 15.000 leden; dat mag wel iets meer worden, mits het beheersbaar blijft.” Zijn doelstelling is als volbloed ICT’er honderd procent helder.,,Ik zou het mooi vinden als we van het hele papieren gedoe af komen en dus volledig digitaal met onze leden communiceren. Neen, het magazine ExPress niet, maar die papieren nieuwsbrieven, waar hebben we het over…” Chris Klaassens John de Graaff 15 

OUD EN JONG... EEN SAMENLEVINGSVORM DIE ALLE LEEFTIJDSGROEPEN VERENIGT ‘Ik ga hier voorlopig E en dorpje in de stad, waar jong en oud naar elkaar omkijken. Dat is het idee achter Living-Inn in Nijmegen, een wooncomplex voor 55-plussers én voor starters, zoals de 26-jarige Mara van der Velden, een van de jongste bewoners. Op een avond liep ze naar haar appartement in Living-Inn, het was rond tien uur, herinnert ze zich, toen ze een oudere medebewoner tegenkwam in de entreehal die oogt als een hotellobby. ,,Zijn vrouw was nog maar pas overleden, dat wist ik. Die avond heb ik nog een uur met hem zitten praten.” Voor Mara is dat vanzelfsprekend: ,,Ik ben sociaal.” Die sociale betrokkenheid is precies wat LivingInn wil stimuleren. Het wooncomplex moet een minidorp zijn, een gemeenschap van ouderen en jongeren die elkaar kennen. 16 Boodschappen Daarom kunnen jongeren Riet Siep in haar appartement in Living-Inn met hond Micky die zich hier helemaal thuis voelt. hier een betaalbare studio huren in ruil voor een beetje omkijken naar de oudere bewoners. Dat kan variëren van een kopje koffie drinken tot helpen met boodschappen, samen eten of aansluiten bij activiteiten zoals de spelletjesavond of een van de vele hobbygroepen. Mara doet het allemaal, naast haar fulltimebaan als klantenservicemedewerker. Niet omdat het moet, maar omdat ze het leuk vindt. Solliciteren Toen een vriendin haar tipte dat in Living-Inn ‘Rekening houden met extra kletstijd’ Riet Siep (78) loopt met hond Micky de hoofdentree van Living-Inn in Nijmegen binnen. Op weg naar haar appartement om te vertellen over haar ervaringen in dit bijzondere wooncomplex voor senioren én starters. Maar om de haverklap wordt ze begroet, ziet Micky een collega-viervoeter met eigenaar en volgt een praatje. ,,Ja, ik moet altijd rekening houden met extra kletstijd.” Siep woont nu 3 jaar in haar appartement op de begane grond. Haar terras grenst aan de speelplaats van het kinderdagverblijf. ,,Zo leuk. Als ik hier met een kopje koffie zit, komen de kinderen door het hek heen kletsen.” Terug in haar appartement krijgt Micky een snack en mag op het kleed op de bank liggen. Hij voelt zich hier thuis, hoewel Micky niet Riets hond is. Die is van een jong stel dat overdag werkt. Met de oppashulp van Riet en andere senioren hebben ze prima opvang voor Micky. Zo helpt Riet de jonge bewoners; ze krijgt zelf ook steun van de klusdienst die bewoners hebben opgezet, en van activiteiten zoals de kookclub, pubquizzen en spelletjesavonden waar jong en oud aanschuift. Riet doet niet aan alles mee, ze wil ook haar eigen gang kunnen gaan. Niets moet, dat geldt ook in Living-Inn. Petra Dircks Petra Dircks 

OKTOBER 2026 ExPress Living-Inn, minidorp in de stad niet weg’ Mara van der Velden (midden) bij de moestuin op het dakterras, samen met Thea Breukers (l) en Anne-Mieke Engelsman van het tuinteam. Living-Inn in Nijmegen is een minidorp in de stad waar jong en oud samenleven, elkaar helpen, samen activiteiten ondernemen en tal van voorzieningen delen. Naast de 220 seniorenappartementen zijn er 80 huurstudio’s voor jonge starters. Verder is er een aparte vleugel met 80 kamers voor mensen die 24 uurszorg nodig hebben. In totaal telt Living-Inn bijna vijfhonderd bewoners. eenkamerappartementen vrijkwamen voor jongeren, wist Mara meteen: dit moest haar nieuwe thuis worden. Om hier te mogen wonen moest ze, net als alle starters, solliciteren. Waarom wil ze graag in Living-Inn wonen en hoe denkt ze verbinding te maken met oudere bewoners? Dat was voor Mara niet ingewikkeld. ,,Met mijn moeder maakte ik een filmpje waarin ik vertelde over mijn opa en oma voor wie ik in coronatijd de boodschappen deed.” Het was precies wat LivingInn zocht. Dakterras Die wederkerigheid werkt ook andersom. Terwijl ze een glaasje fris inschenkt en zelfgebakken chocoladekoekjes aanbiedt, vertelt Mara hoe zeventigplusbewoonster Carla – ,,zij heeft echt groene vingers” – haar aan het tuinieren kreeg. Op het enorme dakterras op de twaalfde verdieping met uitzicht op de stad, groeien rabarber, courgettes, tomaten, wortels en kruiden die Mara, samen met Carla en andere bewoners, verzorgt. ,,En kruiden knip ik hier, die hoef ik nooit meer te kopen.” Mara is ook vaste bezoeker van de pubquizzen en de spelletjesavonden waar oudere bewoners niet alleen rummikuppen en yahtzeeën, maar van de jongeren ook nieuwe Een dorps karakter in een nieuw wooncomplex ontstaat niet vanzelf. LivingInn heeft daarom een communitymanager die werk maakt van de onderlinge contacten tussen bewoners en ook activiteiten organiseert. Zo zijn groepjes ontstaan, van een koor en wandelgroep tot een kookclub en tuinteam. Er is bovendien genoeg reuring in huis want ook buurtbewoners maken gebruik van de voorzieningen in LivingInn, zoals het restaurant, het zwembad, de kapper, de fysiotherapeut en het kinderdagverblijf. Dit bijzondere woonconcept is bedacht door de Brabantse ontwikkelaar Hendrik Roozen van bouw- en ontwikkelbedrijf Roozen van Hoppe. In Nijmegen wordt inmiddels gebouwd aan een tweede Living-Inn. spelletjes leren. ,,Laatst deed een aantal mee aan het party-kaartspel ‘Dat Hep Gestaan Op Feesboek’”, zegt ze grijnzend. ,,Het is hier gewoon heel leuk, ik ga voorlopig niet weg.” Jacqueline van Ginneken Cees Mooij 17 

ANDER SPOOR... HEIJN VERHUIST, MAAR VERGEET HET OUDE NEST BESLIST NIET Ronald Heijn, voorzitter van Rail & OV: ‘PGB zit in mijn Ronald Heijn, met de ExPress van twee jaar geleden Z ijn gezicht zegt meer dan duizend woorden. ,,Of ik nog weleens aan de gepensioneerden van PGB denk? Natuurlijk. PGB zit in mijn hart en de gepensioneerden van PGB dus ook. Bij mijn afscheid van de collega's heb ik mijn speech bewust opgeschreven. Bang als ik was het niet droog te houden.’’Ronald Heijn (61) zat zes jaar lang namens gepensioneerden in het bestuur van PGB. Eind december verliet hij PGB om per 1 maart onafhankelijke voorzitter van Rail & OV te worden. Rail & OV is een pensioenfonds met 116.000 deelnemers en is begin dit jaar ingevaren. PGB heeft 450.000 deelnemers en hoopt per 1 januari 2027 de overstap naar het nieuwe pensioenstelsel te maken. 18 Heijn: ,,Met het bestuur van de Vereniging van Gepensioneerden heb ik een echte vertrouwensband opgebouwd. We hebben veel van elkaar geleerd. Door de dialoogsessies, de werkgroep ‘pensioenen en hoorrecht’, het Verantwoordingsorgaan maar ook door gewoon met elkaar te praten,’’ Over zijn overstap naar het onafhankelijk voorzitterschap bij Rail & OV. “Ik zit nu op een stoel die ik pas sinds een aantal jaren heb geambieerd. Toen ik bij PGB begon, kwam die gedachte zelfs niet bij mij op. Mijn vrouw en ik zijn vrij laat aan kinderen begonnen en ze waren toen nog vrij jong. Maar na het vertrek van Jochem (Dijckmeester) kwam ik als vicevoorzitter vaak op de voorzittersstoel te zitten en dat beviel me heel goe.’’ Invaardossier Eind juni vorig jaar maakte hij zijn vertrek bij zijn bestuur collega’s van PGB bekend. Tot eind december is hij vervolgens bij PGB gebleven. ,,Ik heb bewust gewacht tot 18 december. Toen hebben we het invaardossier vastgesteld. Hoe kan je op een evenwichtige manier alle middelen over alle leeftijdsgroepen verdelen. Wie krijgt wat. ’’Ronald Heijn werkt drie dagen per week voor Rail & OV. De twee dagen bij Universiteit Nyenrode heeft hij stopgezet. Maar het begint alweer te kriebelen. Voor de donderdag en vrijdag is hij op zoek naar toezichthoudende functies. Wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Oppositie In zijn sobere maar frisse kantoor, met uitzicht op de talrijke sporen van Centraal Station Utrecht, houden we Heijn de ExPress voor van twee jaar geleden. Staat hij nog steeds achter zijn pittige opmerkingen van destijds? Dat blijkt al snel. Nog steeds schieten Heijns ogen vuur als de oppositie tegen de nieuwe pensioenwet ter sprake komt. ,,Een handjevol bevoorrechte mensen maakt hier ieder draagvlak kapot. Er is tien jaar over de wet nagedacht. In 2019 was de wet klaar en in 2023 werd de wet aangenomen. Dan moet je zo’n wet ook accepteren. Die kretologie van populisten maakt mensen onzeker.’’ Volgens Heijn vraagt pensioencommunicatie om een lange adem. Zeker bij de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel is herhaling, persoonlijke uitleg en ruimte voor vragen belangrijk. Daarom reist Rail & OV met Rail & OV on Tour door het land: een bus met spreekkamers waar deelnemers en werkgevers in gesprek kunnen gaan over hun pensioen. Bij gepensioneerden blijkt dat vertrouwen vaak groeit naarmate

OKTOBER 2026 ExPress n hart’ Ronald Heijn, de nieuwe ‘sterke’ man van Rail & OV. zij de veranderingen zelf ervaren. Veel van hen stonden aanvankelijk afwachtend tegenover het invaren. Zodra de eerste uitkering in het nieuwe stelsel is ontvangen en de effecten zichtbaar zijn, ontstaat vaak meer begrip en waardering voor de overgang. Het adagium lijkt hier regelmatig: eerst zien, dan geloven. Volgens Heijn is dat niet verrassend. Bij een verandering van deze omvang moeten mensen wennen aan nieuwe begrippen en een andere manier van kijken naar pensioen. Dat vraagt niet alleen om uitleg, maar ook om goede dienstverlening en het voeren van het gesprek. Luisteren naar vragen en zorgen blijft daarbij minstens zo belangrijk als informeren. Vertrouwen groeit vaak stap voor stap, naarmate mensen meer ervaring opdoen met het nieuwe stelsel. ,,Pas als je bent ingevaren kan je als pensioenfonds weer gaan bouwen. We willen daarom graag onze ervaringen met Hans (Veltkamp, voorzitter van PGB) delen. We kunnen er samen alleen maar beter van worden. Cees Mooij Geurt Bos Rail & OV zonder Raad van Toezicht In tegensteling tot PGB kent Rail & OV geen Raad van Toezicht. De Raad van Toezicht bij PGB, bestaat uit drie bestuursleden die het beleid van het bestuur controleren en de uitvoering van de strategie en de algemene gang van zaken binnen het pensioenfonds. Han Noten is de voorzitter van de Raad van Toezicht. Hans Veltkamp is voorzitter van het bestuur van PGB. Bij Rail & OV maken de 10 vertegenwoordigers van de achterban als toezichthoudende bestuursleden gewoon deel uit van het bestuur. De drie directieleden zijn opgenomen in het bestuur als uitvoerend bestuurders en de leidsman van dit drietal heeft de functie van uitvoerend voorzitter. De ‘echte’ voorzitter van het bestuur is Ronald Heijn. Hij heeft de functie van onafhankelijk voorzitter. Rail & OV heeft voor dit bestuursmodel gekozen gezien de grote samenhang van haar achterban. Bij PGB (zie ook pagina 2/3) is het lidmaatschap van het pensioenfonds meestal het enige bindmiddel. 19 

GOEDE RAAD... HET BELANG VAN SENIOREN IS BOVEN ALLES VERHEVEN Raad van Ouderen: Eind aan hapsnapbeleid N uisvesting voor senioren? Ouderenzorg? Het zijn thema’s waar de overheid advies over kan vragen aan de Raad van Ouderen. Maar de raad kan ook adviezen uitbrengen zonder dat er eerst naar is gevraagd door overheid of politiek. ,,Wonen is ook voor senioren belangrijk, maar ook ruimte”, vertelt raadslid Hans Wesselink over het advies over de woonwensen van senioren. 20 Kijken met de ogen van senioren naar het beleid van de overheid. Dat is in de kortste vorm de opdracht van de Raad van Ouderen. Want beleidsambtenaren – van het rijk, de provincie of de gemeente, dat maakt niet uit – kijken met werknemersogen naar de wereld. Het gevolg: een worsteling van de overheid om aansluiting te vinden bij de leefwereld van de mensen die door het beleid wordt geraakt. ,,De opdracht van de Raad van Ouderen is om alles te bekijken met de ogen van een senior”, stelt Hans Wesselink, lid van de raad. ,,We moeten kijken als een Meindert Schmidt: ,,Hulp vrágen is vaak een probleem.” (Eigen foto) ervaringsdeskundige. Eigenlijk als leek, die ook ‘domme’ vragen kan stellen als dat nodig is. Deskundigen lopen er genoeg rond. Zo jojoën we heen en weer tussen de werkelijke wereld en die van de bureaucratie. Het is de worsteling van een overheid om aansluiting te vinden bij de leefwereld van de mensen over wie het gaat.” De raad is in 2018 door minister Hugo de Jonge van VWS in het leven geroepen. Hij wilde dat de stem van senioren beter werd gehoord in Den Haag. De raad zou om adviezen worden gevraagd, maar kon ook zelf ongevraagd adviezen uitbrengen. In de raad zitten vertegenwoordigers van ouderenorganisaties en regionale ouderennetwerken. Op dit moment bezint minister Miriam Sterk zich over het doorgaan met de subsidie voor de raad. Ouderenwoningen In gevraagde en ongevraagde adviezen heeft de raad al vaker gepleit voor het bouwen van ouderenwoningen. Daarmee kan de woningmarkt een impuls krijgen. Senioren laten een gezinshuis achter, waardoor een reeks verhuisbewegingen kan ontstaan. De student naar een starterswoning, het gezin naar een rijtjeshuis en zo verder. Ruim een jaar geleden bracht de raad het advies ‘Van verzorgingshuis naar geclusterd wonen’ uit. En het kabinet heeft niet lang geleden aangegeven dat er een budget van honderden miljoenen euro’s komt voor bouwen voor senioren. De raad heeft zich indertijd ook tot de informateur van het huidige

OKTOBER 2026 ExPress kabinet gericht. In een brief onder het kopje ‘Stabiel kabinet in een vergrijzende samenleving’ legt voorzitter Anja Laeven uit dat vanuit de twee kernpunten van de raad – beeldvorming en participatie – ,,een passende woning in een veilige omgeving voor elk mens van levensbelang is”. ,,Bied (kwetsbare) ouderen een beschutte woonvorm met privacy, behoud van eigen regie en autonomie en passende voorzieningen”, aldus de brief aan de informateur. Het kabinetJetten heeft blijkbaar naar deze aanbeveling geluisterd. Het adviesorgaan stelt verder zich in te zetten voor een ,,positief, realistisch beeld over ouderen”. ,,Ouderen zijn krachtig, hebben levenservaring en kennis, beschikken over voldoende tijd en energie om zich in te zetten voor anderen en streven naar zingeving door actief te zijn en te blijven. Vanuit sociaal perspectief dragen ouderen op vele manieren bij aan het maatschappelijk leven. Ouderen zijn de smeerolie van de zorgzame samenleving”, schrijft de raad. De raad heeft ook advies voor senioren: om zich op de toekomst voor te bereiden, zouden ouderen sociaal, mentaal en fysiek actief moeten blijven. Dat helpt ook tegen de eenzaamheid; een probleem waar senioren nogal eens mee worstelen. Tegen die eenzaamheid helpt zeker ook geclusterd wonen, vindt Wesselink. Een gemeenschappelijke ruimte om elkaar te ontmoeten, verjaardagen te vieren, de vrijdagmiddagborrel. ,,Maar de samenstelling van de bewoners moet wel variëren. Anders worden de mensen alleen maar samen steeds ouder. Woningen met meer Hans Wesselink: ,,Woningen met meer generaties is een oplossing” generaties, waar mensen iets voor elkaar willen doen, is een oplossing”, denkt hij. Sociale eenzaamheid Meindert Schmidt, die klaarstaat om Wesselink op te volgen in de raad, ziet nog een ander probleem bij het bouwen van geclusterde woningen: ,,Gemeenten gebruiken de grondverkoop om de begroting rond te krijgen. Het gaat alleen om de financiën en niet ook over welzijns- en zorgvragen. En dan wint het geld altijd. Projecten voor senioren hebben vaak het nakijken”, zegt hij. Schmidt zit in het bestuur van Koepel Gepensioneerden, waarbij ook de VVG is aangesloten, en heeft wonen en zorg in zijn portefeuille. Daarom is hij door de koepel voorgedragen als opvolger van Wesselink die zijn tweede en laatste termijn erop heeft zitten. ,,Door als bestuurslid in de raad zitting te nemen, vergroot de koepel de betrokkenheid bij het werk van de raad”, onderstreept Schmidt. Net als Schmidt onderstreept ook Wesselink het grote probleem van senioren: sociale eenzaamheid. Digitaal niet erg vaardig en niet meer de moed of energie om eropuit te trekken, hoe kom je dan met mensen in contact? Een mogelijkheid is om zorgcirkels, een voorzorgkring, op te richten van mensen die naar elkaar omkijken. Een nieuwe vorm van burenhulp. ,,Dat zijn ontwikkelingen die we moeten stimuleren. Want de durf om zelf over een drempel te stappen, ontbreekt vaak. Hulp bieden aan een ander is meestal niet het probleem. Maar hulp vrágen is dat wel. Om mensen mee te krijgen, kan geclusterd wonen of een zorgcirkel helpen”, aldus Wesselink. Schmidt wil er vooral voor pleiten dat er integraal ouderenbeleid komt. ,,Het beleid is nu versnipperd in allerlei kokertjes. Een einde aan hapsnapbeleid is mijn streven. Dat is iets dat de Raad van Ouderen kan bevorderen met adviezen.” Gijs Korevaar Cees Mooij 21 Meer informatie over de Raad van Ouderen 

KNARREN... OP TIJD BEGINNEN AAN GEMEENSCHAPPELIJK WONEN Kwestie van geven nemenen H 22 et rijk moet vanaf 2027 100 miljoen euro per jaar opnemen in de begroting voor zorgzame gemeenschappen. De Seniorencoalitie heeft de vaste Kamercommissie VWS eerder dit jaar in een brief opgeroepen voor structurele financiering te zorgen. Er moet vaart worden gemaakt gezien de vergrijzing. De Seniorencoalitie is het samenwerkingsverband tussen onder meer ouderenbond ANBOPCOB, Koepel Gepensioneerden en diverse KBO-bonden. De brief is ook ondertekend door onder meer Alzheimer Nederland, Sociaal Werk Nederland, Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Zorgverzekeraars Nederland en de Coalitie van Wie denkt over gemeenschappelijk wonen, kan op de site van de LVGO een test doen. Zorg naar Gewoon Leven. Wat is eigenlijk een zorgzame gemeenschap? Dat is een sociaal netwerk in een buurt of wijk waarin bewoners, vrijwilligers en lokale professionals actief naar elkaar omzien. Dat naar elkaar omzien is eigenlijk ook de basis van gemeenschappelijk wonen waarbij iedereen zelfstandig woont, met gemeenschappelijke ruimtes en voorzieningen (bijvoorbeeld tuin, fietsenhok, deelauto) in eigen beheer. De bewoners helpen elkaar zowel met kleine als grote klussen, waardoor kwetsbare inwoners langer zelfstandig en veilig kunnen blijven wonen. Gemeenschappelijk wonen biedt de mogelijkheid om langer de regie over je leven te voeren. Je kunt een beroep op elkaar doen en er is gelegenheid om samen activiteiten te ondernemen: van samen eten, sporten en zingen, tot uitstapjes. Vergrijzing Er bestaan diverse woonvarianten voor 50-plussers. Zo heb je bijvoorbeeld een Thuishuis waar vijf tot zeven bewoners onder een dak wonen; erfdelen is voor mensen die gemeenschappelijk op het platteland willen wonen, en een knarrenhof. Daar is de samenstelling van bewoners vrijblijvender; er is geen gemeenschappelijke visie er zijn geen gezamenlijke activiteiten. Schattingen van de Federatie Gemeenschappelijk Wonen lopen uiteen van vijfhonderd tot tienduizend woongemeenschappen van ouderen. Het exacte aantal woongemeenschappen is niet bekend, omdat er geen registratie is. Gemeenschappelijk wonen stelt niet alleen ouderen in staat langer zelfstandig te blijven wonen in een eigen appartement, het kan ook gunstig zijn met het oog op vergrijzing: er komen steeds meer ouderen. Volgens het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) zijn er nu al meer 65-plussers dan mensen onder de twintig: begin dit jaar telde Nederland 3,83 miljoen 65-plussers (21 procent van de

OKTOBER 2026 ExPress Samenwonen, ja gezellig Tal van activiteiten, bijvoorbeeld hier in Boxmeer, zorgen dagelijks voor een aangename sfeer. bevolking). Rond 2040 bestaat ongeveer een kwart van de bevolking uit deze groep. Door de sterke groei van 80-plussers krijg je zelfs een ‘dubbele vergrijzing’: van 0,9 miljoen in 2025 naar 2,1 miljoen in 2070. Een voordeel van gemeenschappelijk wonen is volgens Darinka Czischke, universitair hoofddocent Housing and Social Sustainability aan TU Delft, ook dat het woningaanbod wordt vergroot. Zij doet al meer dan 10 jaar onderzoek naar vormen van collectief wonen en is tot de conclusie gekomen dat gemeenschappelijk wonen voor elke leeftijd voordelen biedt. Vragen Een organisatie die zich hard maakt voor gemeenschappelijk wonen van 50-plussers is de LVGO (Landelijke Vereniging Gemeenschappelijk wonen van Ouderen), een al meer dan 35 jaar bestaande organisatie. Voorzitter Hermien Miltenburg geeft aan mensen die nadenken over gemeenschappelijk wonen wel het advies om dat op tijd te doen. Zeker op een moment waarop je nog gezond van lijf en leden bent. Het is een ingrijpende beslissing en er komt volgens haar veel bij kijken: je moet een plek vinden, financieel en juridisch moet alles uitgezocht worden, je moet een groep mensen om je heen zoeken. Dat kun je niet meer doen als je al niet meer zelfstandig kúnt wonen. Vragen die je jezelf moet stellen zijn: Is je huidige woning ook nog fijn als je ouder wordt en wellicht slecht ter been? Zijn er mogelijkheden om je woning levensloopbestendig te maken? Past een andere, wellicht kleinere of gelijkvloerse, woning beter bij je? Wat is er te beleven in je eigen buurt, als je niet meer werkt en wellicht minder mobiel wordt? Beginnende zeventiger Miltenburg weet waarover ze praat: ze begon er zelf ruim tien jaar geleden al over na te denken toen ze nog in een vrijstaand huis in Renkum woonde. Het resulteerde er uiteindelijk in dat Hermien samen met negen andere huishoudens jaren geleden een gemeenschappelijk woonproject in de Nijmeegse wijk Hees oprichtte. Vorig jaar kreeg ze uiteindelijk, na zeven jaar van voorbereiding, de sleutel van haar nieuwe appartement. Voor dit artikel werd gebruikgemaakt van verschillende bronnen: LVOG, de Gelderlander, CBS, Vereniging Eigen Huis, EenVandaag, Reformatorisch Dagblad, TU Delft, ANBO-PCOB, gebiedsontwikkeling.nu, Cooplink Hans Bouwman Cees Mooij 23 

CONSTANT PARAAT... B VOOR DE KLANTENSERVICE TELT ELK TELEFOONTJE ellers met vragen, willen een mens aan de telefoon, is de ervaring. Met de overgang naar het nieuwe pensioen in januari, bereidt de klantenservice van Pensioenfonds PGB zich voor op meer telefoontjes. Maar wie zijn deze medewerkers en wat krijgen zij voor vragen? Op een verjaardagsfeestje, tussen de biertjes en de borrelnootjes, hoort hij van een leeftijdsgenoot dat die maandelijks een paar honderd euro méér pensioen heeft. Dat blijft hangen. Dan gaat hij zich afvragen: hoe kan het dat ik zo weinig heb? En belt op maandag met de klantenservice van Pensioenfonds PGB. Het is een vraag die steevast op het bureau van Yannick van den Berg of Jeffrey Noijens belandt, de twee pensioenspecialisten van de klantenservice zijn – in hun eigen woorden – van de afdeling ‘ingewikkelde verzoeken’, dagelijks zo’n 10 à 15. Iedere vraag is welkom. ‘We gaan het uitzoeken.’ Ze maken de berekening en leggen het uit. Datzelfde doen ze bij de vraag van een man die vindt dat de beleggingen te weinig opleveren en daarom zijn geld liever bij Zwitserleven wil stallen, een commerciële pensioenverzekeraar. Ook dáár duiken ze in. Pensioenen saai? Niet voor de ervaren Yannick (28) en Jeffrey (43). ,,Dingen uitzoeken, dáár zit voor mij de uitdaging.” 24 Telefoontjes en tranen En ja, heftige telefoontjes horen erbij. Soms vallen er harde woorden. Een jonge collega barstte na een scheldtirade in tranen uit. Dan is Lucy Warnert de eerste om die medewerker te troosten: ‘Het is niet persoonlijk, Klantenservice continu op scherp ‘Dingen uitzoeke jij bent slechts de boodschapper. Het is de boodschap die hen boos maakt’. En soms komt er zelfs een verontschuldiging achteraan. ,,Diezelfde persoon belde later terug om sorry te zeggen. Dat gebeurt ook.” Lucy Warnert die 35 jaar geleden begon als klantenservicemedewerker en nu aan het hoofd van de afdeling staat, snapt de emotie van sommige deelnemers, het gaat immers om hun pensioen. Maar boze bellers zijn de uitzonderingen. In de meeste gevallen zijn mensen aan de andere kant van de lijn oprecht blij met de informatie, de geduldige uitleg, de berekeningen. ‘Welke keuzes kan ik maken?’ Meest gestelde vraag: ‘Welke keuzes kan ik maken?’ Warnert: ,,Ze hebben daarbij hulp nodig. Dan kunnen we beeldbellen of ze komen op bezoek, we hebben twee klantenkamers om hen te woord te staan.” Pensioen is voor de meesten een ver-van-mijn-bed show. Maar vanaf 55-plus komen de vragen en verzoeken: ‘Wat als ik een dag minder ga werken? Wat betekent dat voor mijn pensioen?’ Met de overgang naar het nieuwe pensioen in januari, bereidt de klantenservice zich voor op meer telefoontjes. Daarom is de afdeling tijdelijk uitgebreid van 15 naar 26 medewerkers. Op de website van Pensioenfonds PGB staan weliswaar de vaak gestelde vragen én antwoorden, variërend van ‘Gaat mijn pensioen straks elke maand omhoog of omlaag?’ tot ‘Kan ik zelf kiezen of mijn pensioen mee overgaat naar de nieuwe regels?’ Maar, leert de ervaring, deelnemers willen gewoon bellen. Een mens aan de telefoon krijgen. Warnert: ,,We zullen nooit tegen bellers zeggen: heeft u al op de website gekeken? Maar het is altijd fijn om het op de site nog eens te kunnen nalezen.” In een hoek van de kantoortuin zit Florian Holland (23) achter een enorm beeldscherm, hij is een van de nieuwkomers. Net als Pim Vroom (28) die naast hem zit, achter net zo’n groot scherm. Ze krijgen vragen als: ‘Ik wil pensioen

OKTOBER 2026 ExPress Tal van vragen Bijna 20.000 telefoontjes kreeg de klantenservice van Pensioenfonds PGB in de eerste zes maanden van dit jaar. Nagenoeg eenzelfde aantal informatieverzoeken kwam onder meer via de mail. In totaal telde de afdeling 39.490 klantencontacten tot juli 2026. De meest gestelde vraag: ‘Ik heb hulp nodig bij het aanvragen van mijn pensioen.’ Gepensioneerden willen weten: ‘Wanneer krijg ik mijn jaaropgave?’ ‘Is het pensioen al uitbetaald?‘ en ‘Wat krijgt mijn partner als ik overlijd?’ Met het nieuwe pensioen in zicht staat op nummer 1 de vraag: ‘Krijg ik compensatie?’ Gevolgd door: ‘Hoe ziet mijn pensioen er straks uit? Krijg ik er iets bij?’ en, dáár zit de uitdaging’ aanvragen’ en ‘kunt u voor mij nakijken waar ik allemaal heb gewerkt en wat heb ik aan pensioen opgebouwd?’ Pim: ,,Het is heel interessant.” Februari: de grote piek Lucy Warnert verwacht dat de piek van vragen zal liggen in februari, wanneer gepensioneerden op hun bankrekening zien hoeveel pensioen ze krijgen. ,,Is het minder dan in januari, dan bellen ze. Is het meer, dan bellen ze waarschijnlijk niet.’’ Uiteindelijk draait het om duidelijkheid. ,,Je wilt dat mensen het snappen, en dat zeggen we ook: we hebben het beste met u voor. Ik gun u een goed pensioen. Maar soms lukt dat niet.” Jacqueline van Ginniken Cees Mooij 25 Lucy Warnert is hoofd van de afdeling klantenservice van pensioenfonds PGB: ,,Meest gestelde vraag: welke keuzes kan ik maken? En: heb ik de pensioenaanvraag wel goed ingevuld? Ze hebben hulp nodig.” Met de overgang naar het nieuwe pensioen in januari bereidt de klantenservice zich voor op nóg meer telefoontjes. ‘Deelnemers spreken graag een mens’ 

OPZIJ OPZIJ... Afspraak: vijfhonderd kilometer pe D e fietsen van het Haagse stel Herman Opstelten (80) en Yvonne Salden (64) staan op deze maandag in juli al bepakt in de garage. Een dezer dagen gaat die bagage er wel even af als ze de fietsen op de auto zetten en naar Zuid-Limburg afreizen. Maar die ingepakte tassen verraden wel hoezeer ze zich verheugen op fietsreizen. Welke route ze deze zomer fietsen, weten ze nog niet. ,,We zijn eerst een paar dagen bij familie en daar gaan we een trip uitstippelen. Misschien door België of Duitsland. We hebben deze keer wat minder tijd”, zegt Herman. In andere jaren stonden de routes al wel vast. Herman en Yvonne maakten hun eerste tocht in 2014. ,,Vrienden vertelden dat ze naar Rome waren gefietst en vonden dat echt iets voor ons. Ik was toen 68. Om te zien of fietsen bij ons past, hebben we eerst Rond de Zuiderzee gefietst. Sindsdien maken we elk jaar een wat grotere tocht.” Al hun ervaringen leggen ze vast in fotoboeken. Yvonne legt er maar liefst tien op tafel. 26 In 2015 fietsten ze de eerste etappe van de Rome-tocht, van Den Haag naar Bazel. Ze zijn nog niet doorgefietst naar de Italiaanse hoofdstad. ,,Het staat wel op ons wensenlijstje”, zegt Herman. Yvonne: ,,Ik ga stoppen met werken, dat biedt mogelijkheden. Misschien volgend voorjaar.” Ze fietsten vanuit huis al wel naar Gerona en Bratislava. In het coronajaar 2020 verkenden ze de buitengrenzen van Nederland. ,,Weet je hoe groot Nederland dan is? 1500 kilometer aan grens.” Fietsvervoer Als de startplaats niet het eigen huis was, maakten ze in het verleden gebruik van fietsvervoer. Dan werden fiets en bagage per bus naar de start van de route gebracht (zoals naar Gerona) en op het eindpunt (Sevilla) weer opgehaald. Herman en Yvonne namen het vliegtuig. ,,We waren slechts een paar honderd euro aan het fietsvervoer kwijt. Maar na corona vlogen de prijzen omhoog. Voor ons tweeën zouden we meer dan duizend euro kwijt zijn.” Daar beginnen ze niet meer aan. Vorig jaar gingen ze per trein naar Dresden, voor hen het startpunt van de Elbe-route naar Hamburg. ,,Dat was wel even spannend, we hadden negatieve verhalen gehoord over de Deutsche Bahn. Maar ik moet zeggen: het ging hartstikke goed.” Het was niet druk op de Elberadweg, een van Duitslands meest bekende routes. De meeste mensen fietsen die route omgekeerd: niet naar Hamburg, maar naar Praag. ,,Dat zou ik nu adviseren”, zegt Herman. ,,Want richting Hamburg hadden wij steeds wind tegen.” Hun mooiste fietsreis is die van Gerona naar Sevilla. ,,Dat was een verrassende reis: de schoonheid van het gebied en de vriendelijkheid van de bewoners. Spanjaarden zijn een lief en aardig volk.” Conditie Ter voorbereiding op langere tochten, maken ze trainingsritten. Van Den Haag naar Groningen, of van Den Haag naar ZuidLimburg en dan met de trein terug. Herman en Yvonne hebben allebei een spinningfiets voor binnen, zodat ze in de winter hun conditie kunnen bijhouden. Als ze een lange fietsreis maken, hebben ze de afspraak dat ze 500 kilometer per week fietsen. Dan blijft er nog ruimte voor cultuur en huishoudelijke klusjes, zoals de was. Hun slaapplekken leggen ze niet vooraf vast, maar regelen ze onderweg. Yvonne: ,,Zo rond een uur of drie gaan we op zoek. Een keer was het lastig om een slaapplek te vinden. Toen was de enige beschikbare B&B gesloten. Tot ik het gordijn zag bewegen en nog eens aanbelde. We konden blijven slapen, maar niet eten. We hebben ergens een zak chips en cupcakes gehaald. De chips aten we ’s avonds in een café. De cupcakes aten we als ontbijt. Ach, dat hoort bij het avontuur en is toch ook weer een mooie ervaring.” Miriam Szalata Eigen foto YVONNE EN HERMAN HEBBEN DE SMAAK TE PAKKEN 

OKTOBER 2026 ExPress er week Slaapplekken leggen ze niet vooraf vast 27 Herman en Yvonne vinden ook geweldige pauzeplekken onderweg.

BOUWPASSIE... MILLIMETER VOOR MILLIMETER GROEIT EEN PROJECT Duizenden uren sleutelen T e Zutphen staat in de Bourgonjetoren een knots van een maquette. Huisje voor huisje brengt Constant Willems zijn woonplaats in beeld. Schaal 1 op 500 ziet de bezoeker de rijke Hanzestad Zutphen in het jaar 1485. Net is begonnen met de bouw van een brug over de IJssel. Verdraaid, staat daar een fietsje in de maquette? ,,De fiets is een succesnummer”, zegt Constant. ,,In iedere stadsmaquette die ik maak staat ergens een fiets. Vooral jongeren duiken daar op en zien dan mooi meteen goed de maquette.” Constant Willems (Bandung, 1949) verliet anderhalf jaar oud Indonesië om zich via Sassenheim, Brummen en Arnhem in Zutphen te vestigen. Een halve eeuw al is hij vergroeid met de Gelderse Hanzestad. Ansichtkaart Constants houten kopie van in Zutphen gebruikt Middeleeuws kanon. Zutphen in 1542, een impressie van Willem van der Worp (1803-1878). ,,Mijn eerste maquette bouwde ik rond 1965 vanaf een ansichtkaart, een kasteel. We waren in Duitsland op vakantie geweest in Herborn. Kastelen en oude steden hebben altijd mijn interesse gehad.” De hobby maquette bouwen kwam goed uit bij zijn werk als bouwkundig tekenaar bij architectenbureau Vos, Ten Broeke en Van Wely. Inmiddels heeft Willems 33, doorgaans flink uit de kluiten gewassen, maquettes op zijn naam staan. Tijdrovend precisiewerk. ,,Ik snap niet hoe ik vroeger nog tijd had om te Hout voor eeuwig ,,Alles is van hout. Ik ben tegen kunststof. Wat uit printers komt, is niet houdbaar. Mijn maquettes kunnen een eeuwigheid mee. Slot Loevestein bouwde ik in 1983 en is in al die jaren niets veranderd.” Aan de totstandkoming van de maquette In de Bourgonjetoren heeft een omvangrijk team van deskundigen meegewerkt. Van lokale kenniswroeters tot professionals zoals de stadsarcheoloog en stedelijk historicus. Straat voor straat kwam het oude Zutphen steeds scherper in beeld. Met als werken.” Toen in 2017 het verzoek kwam in miniatuur het oude Zutphen van 1485 na te bouwen, schatte Willems drieduizend uur werk nodig te hebben. De inspanning bleek – krap gerekend - ruim twee keer zo groot. Over het maakproces op een kleine zolderkamer is op YouTube een film te vinden. 28

OKTOBER 2026 ExPress aan model ‘Snap niet dat ik vroeger tijd had om te werken’ Constant Willems: maquettebouwer en stadsgids. De Bourgonjetoren is van vrijdag tot en met zondag van 13.00 tot 17.00 uur gratis te bezoeken. belangrijk richtsnoer de kadastrale stadsplattegrond van 1832. Eeuwenlang veranderde weinig aan het wegenplan. Ieder huis anders ,,Geen van de 1400 huizen is hetzelfde. Per pand is onderzoek gedaan. Wat klaar was, heb ik sindsdien niet meer veranderd. Dan blijf je bezig. Alle reacties, discussie en emails hebben we vastgelegd in een dik boek. Zo kun je altijd nakijken waarom iets zo nagebouwd is. Een mooi stuk stadsgeschiedenis.” Voor de bouw van de woningen gebruikte Willems vooral triplex met diktes van 0,4 en 0,8 millimeter. Hier en daar is het hout van balsa en beuken toegepast, Zelfs een stuk bierblik. En de putten? Dat blijken vindingrijk lege balpenvullingen te zijn. Houtvuren De gebruikte verf komt zelden rechtstreeks uit een busje. Willems kocht velletjes steentjespapier die het beste passen bij de algemene tint van oude gebouwen. De daken moesten iets donkerder, want blootgesteld aan de rook van de talrijke houtvuren. Vier potjes met gemengde verf zorgden voor variatie in de gevelkleur. De gebouwen van de overheid en rijken zijn herkenbaar aan hun – in kleur tenminste - leien daken. De meidoornstruiken vervullen de rol van Middeleeuws prikkeldraad. Zelfklevende folie vult in zwarte hoogglans de grachten. ,,Momenteel maak ik voor het Oudheidkundig Museum in Leiden een maquette van een opgraving in Syrië. Ook werk ik aan een bunker in Zutphen en gebouwen in ’s-Heerenberg. Puur hobby. Zo’n vier tot vijf uur per dag. Erg belangrijk: accepteer nooit deadlines.” Theo Leoné Theo Leoné Bierblikje Pronkstuk van Zutphen is de Sint Walburgiskerk. Het godshuis op schaal kostte Constant Willems ruim 140 uren. De 117,5 meter hoge toren – hoger dan de Dom in Utrecht – was nog niet door de bliksem neergehaald. Voor de spits gebruikte Willems een bierblikje. ,,Aan de huidige blikjes van aluminium heb je niks. Echt blik valt prima te solderen.” 29 

GRAADMETER... DE DEKKINGSGRAAD BINNENKORT IN DE HOOFDROL De hoed en de rand van de twee dekkingsgraden A l vele jaren worden gepensioneerden om de oren geslagen met het begrip ‘dekkingsgraad’. Of het nu gaat om de berekening van de jaarlijkse verhoging (indexatie) of een noodzakelijke korting, altijd wordt de dekkingsgraad van stal gehaald. Wat is de dekkingsgraad? De dekkingsgraad is een getal dat (in procenten) de verhouding aangeeft tussen het vermogen (in geld) van een pensioenfonds en de verplichtingen, dat wil zeggen de pensioenen die het fonds moet uitbetalen. Nu én in de toekomst, dus ook aan de mensen die nu nog werken. Is de dekkingsgraad 100%? Dan is er precies genoeg geld aanwezig om alle pensioenen tot in de verre toekomst uit te betalen. Boven de 100% ontstaat ruimte voor indexatie, onder de 100% dreigt er korting. In de praktijk wordt met twee verschillende dekkingsgraden gewerkt. 30 1. De actuele, ofwel UFRdekkingsgraad Dit is de dekkingsgraad op één specifiek moment. De UFR-dekkingsgraad wordt elke laatste dag van de maand vastgesteld volgens richtlijnen van De Nederlandsche Bank (DNB). De actuele dekkingsgraad is van belang bij de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel. Die dekkingsgraad bepaalt hoeveel vermogen er is om Maatstaf bij invaren Actuele UFR-dekkingsgraad aug 2026 140,1% juli 2026 138,2% juni 2026 136,2% mei 2026 136,8% apr 2026 133,6% mrt 2026 127,7% feb 2026 130,7% jan 2026 dec 2025 131,8% 131,5% nov 2025 130,5% okt 2025 129,0% sep 2025 128,7% Bron: www.pensioenfondspgb.nl Maatstaf voor indexatie Beleidsdekkingsgraad aug 2026 132,9% juli 2026 131,8% juni 2026 130,8% mei 2026 apr 2026 dec 2025 nov 2025 okt 2025 sep 2025 129,7% 128,3% mrt 2026 126,8% feb 2026 126,0% jan 2026 125,0% 123,9% 122,6% 121,4% 120,3% Bron: www.pensioenfondspgb.nl (zoals nu) blijft deze achter. Het omgekeerde is ook waar, als de actuele dekkingsgraad daalt, blijft de beleidsdekkingsraad langer op peil. Voor dit jaar zal PGB voor àlle deelnemers nog op de oude manier vaststellen of en zo ja hoeveel de pensioenen verhoogd worden. De actuele dekkingsgraad wordt daardoor zoals gebruikelijk aan het eind van het jaar lager. De verhoging wordt vanaf januari 2027 in de pensioenuitkering opgenomen. Dit geldt ook voor degenen die invaren en mogelijk een ‘invaarbonus’ krijgen. Na overgang naar de nieuwe regelingen. In het nieuwe stelsel wordt te verdelen bij de overstap naar de nieuwe regeling. Bij een dekkingsraad boven de 100% (op het moment van overgang) ontstaat er ruimte voor een ‘invaarbonus’. Echter niet direct boven de 100% want een deel is nodig voor de bedrijfsrisico’s en de solidariteitsreserve. 2. De beleidsdekkingsgraad Dit is het gemiddelde van de actuele dekkingsgraad over de laatste 12 maanden. Aan de hand van deze dekkingsgraad en de regels die DNB stelt, beslist het bestuur elk jaar of het pensioenen kan verhogen (indexeren). De beleidsdekkingsraad ijlt na op de actuele dekkingsgraad; bij stijgende dekkingsgraden de dekkingsgraad niet meer gebruikt voor de berekening van de verhoging of verlaging van de pensioenen. De pensioenpotjes bewegen mee met de beleggingsresultaten. Wordt er winst gemaakt, dan komt er meer in; wordt er verlies gemaakt, dan krimpen ze. De stijging / daling van de totale pensioenpotjes van gepensioneerden bepaalt dan of de ingegane pensioenen stijgen of dalen. Voor degenen die niet invaren blijft de huidige regeling van kracht. Voor hen blijft de indexatie afhankelijk van de beleidsdekkingsgraad. Ook voor degenen die invaren in de flexibele premieregeling én kiezen voor een stabiele uitkering, blijft de beleidsdekkingsgraad van belang.

OKTOBER 2026 ExPress Solidariteit houdt maar niet op I k vind het altijd heerlijk om me in staatjes te verdiepen. Je hebt de oppervlakkige kennisneming en dóór maar weer. Maar je kunt er ook voor kiezen het eens rustig op je in laten werken. Neem bijgaand cijferstaatje dat ik heb ontleend aan gegevens van ons aller Centraal Bureau voor de Statistiek, kortweg CBS geheten. Leeftijd overlijden mannen 78,0 gemiddeld 79,2 Hoeveel jaar nog te leven? bij leeftijd mannen vrouwen 67 70 75 80 85 90 95 100 Bron CBS, 2025 20,0 17,9 14,4 8,1 5,0 2,8 1,6 1,0 22,0 19,9 16,4 9,2 6,1 3,9 2,6 1,8 vrouwen 82,1 Mannen bereikten anno 2025, gemiddeld genomen, een leeftijd van 78 jaar, vrouwen werden 82,1 jaar, ruim vier jaar ouder. En raad eens wat? Vrouwen betalen niet meer premie voor de opbouw van hun pensioen, hoewel ze dus langer van hun pensioen genieten! Dat is wettelijk zo geregeld en dat heet ook wel ‘solidariteit’. Dat is een andere solidariteit dan die voortvloeit uit het langleven-risico. Iemand houdt zijn leven lang pensioen, ook als in de toekomst de bodem van zijn individuele pensioenpotje is bereikt. Dat wordt dan gevuld met de potjes die nog niet leeg zijn als mensen op jongere leeftijd overlijden. Dat heeft wel als consequentie dat als het potje van pa of ma bij het overlijden nog niet leeg is, dat geld niet naar de nabestaanden gaat maar naar de langlevers. Allebei is niet mogelijk. Het staatje hiernaast toont ook aan dat de meesten van onze leden zullen profiteren van de langleven-solidariteit. Hoe zit dat? Gemiddeld werden in 2025 mannen 78 jaar en vrouwen 82,1. Dat cijfer is echter de resultante van het feit dat veel mensen op jongere leeftijd overlijden. Dat drukt het gemiddelde. Als je eenmaal de pensioengerechtigde leeftijd (67 jaar) hebt bereikt, dan heb je nog een bovengemiddeld levensperspectief. Een man van 67 heeft nog 20 jaar voor de boeg, een 80-jarige 8,1 jaar en een honderdjarige man zelfs nog een jaar. En dat kan allemaal betaald worden terwijl de pensioenpremie gedurende uw werkende leven is gebaseerd op de aanname dat u maar 79,1 jaar wordt. Het voordeel van de vrouwen (ze worden, gemiddeld, 4,1 jaar ouder dan mannen) is overigens wel eindig. Bij pensionering op 67-jarige leeftijd hebben ze nog maar 2 jaar meer tegoed, op 80-jarige leeftijd is dat ‘voordeel’ teruggelopen tot 1,1 jaar en als eeuweling is dat nog geen 10 maanden meer. Jos van Rijsingen Voorzitter: Ernst Taris Penningmeester: Ruud Hollering ernsttaris@vvgpgb.nl Vice-voorzitter: Jos van Rijsingen, josvanrijsingen@vvgpgb.nl Secretaris: Marcel Hoffmann secretariaat@vvgpgb.nl penningmeester@vvgpgb.nl Bestuurslid/ledenadministratie: Tonnie Klein-Hemmink, ledenadministratie@vvgpgb.nl Bestuurslid/ICT & Logistiek Marcel Willemsen support@vvgpgb.nl Ledenadministratie/secretariaat: Postadres: Hunzestraat 18, 7555 WB Hengelo Mailadres: ledenadministratie@vvgpgb.nl Algemeen mailadres: info@vvgpgb.nl Bestuurslid/communicatie: Geurt Bos, redactie@vvgpgb.nl Bestuurslid/pensioenwerkgroep: Fieneke van den Brink fienekevandenbrink@vvgpgb.nl Redactie Express: redactie@vvgpgb.nl Website: vvgpgb.nl 31 Uitsmijter VVG-PGB Bestuur

Minder lang wachten op zorg? Gebruik de Wachttijdvergelijker Moet je lang wachten op een afspraak in het ziekenhuis? Dat gebeurt steeds vaker. Er zijn veel mensen die zorg nodig hebben en minder zorgverleners. Daardoor lopen wachttijden op. Dat is vervelend, zeker als je graag snel duidelijkheid wil over je gezondheid. Je kunt zelf je ziekenhuis kiezen Ook als je al bent doorverwezen naar een ziekenhuis door je huisarts. Soms ben je in een ander ziekenhuis of kliniek namelijk sneller aan de beurt. Met de Wachttijdvergelijker van VGZ zie je • Hoe lang de wachttijd is voor de behandeling of het specialisme dat je zoekt • Hoe ver je moet reizen naar de zorgverlener • Waar je het snelst geholpen kunt worden Zo kies je wat past bij jouw wensen en situatie. Feiten over de Wachttijdvergelijker Afgelopen jaar vonden 43.817 mensen een ziekenhuis of kliniek waar ze eerder terechtkonden. Zij bespaarden gemiddeld 9,3 weken wachttijd. Veelgezochte specialismen • Orthopedie • Neurologie • Gynaecologie & verloskunde Veelgezochte behandelingen • Staar • Knieprothese • Heupprothese Bekijk de Wachttijdvergelijker Ga naar vgz.nl/wachttijdvergelijker of scan de QR-code Ook voor psychische klachten Wachttijden voor psychologische zorg zijn vaak lang. Vanaf dit najaar zie je in de Wachttijdvergelijker van VGZ ook waar je sneller terecht kunt voor psychologische zorg. Liever persoonlijke hulp? De zorgadviseurs van VGZ helpen graag en geven advies bijvoorbeeld bij het vinden van een specialist die past bij je klachten of een andere taal spreekt. En vragen over zorg zoals huisartsenzorg.

OKTOBER 2026 ExPress 33

1 Online Touch

Index

1. 1
2. 2
3. 3
4. 4
5. 5
6. 6
7. 7
8. 8
9. 9
10. 10
11. 11
12. 12
13. 13
14. 14
15. 15
16. 16
17. 17
18. 18
19. 19
20. 20
21. 21
22. 22
23. 23
24. 24
25. 25
26. 26
27. 27
28. 28
29. 29
30. 30
31. 31
32. 32

Home