0

ExPress Magazine voor gepensioneerden van VVG-PGB 4e jaargang nr. 2 november 2019 Inspiratiebron Santiago Peter Geelen ziet vrijwilligers als cement van de samenleving Dit is een uitgave van

In dit nummer 2 3 4-5 6-7 In memoriam Freek Busweiler Pensioen is super belangrijk Misschien niet het juiste moment om te beslissen over korten op pensioen Hoogspringer Geelen breekt lans voor vrijwilligers 8-9-10 Felle discussie over rekenrente blijft maar door woeden 10 11 Geef uw mening over VVG-PGB Problemen voor oudere automobilist bij CBR duren nog langer 12-13 Peter en Ria op de bok in Verzorgingsgesticht 14-15 Nieuwe koepel spreekt met één stem namens de gepensioneerden 16 17 Mensen willen zich gehoord voelen Gewoon aan de slag, column Nicoline Maarschalk-Meijer 18-19 Senioren maken een enorme inhaalslag in de digitale wereld 20-21 Razendsnelle Hans Elfring zelfs met Krom Achterwiel dendert onverminderd door 22-23 Financiële tips op de valreep van het jaar 24 Brexit is voorlopig nog één en al onzekerheid 25-26 Vragen van onze leden 27 28 Advertentie VGZ Grootste misverstanden cOlOFON ExPress is een uitgave van VVGPGB en verschijnt twee maal per jaar. 4e jaargang nummer 1 Redactie: Theo Leoné, Ruud Peys, Tonnie Klein Hemmink en Jos van Rijsingen Eindredactie: Geer Meershoek Vormgeving en DTP: Hans Brand Druk: Drukkerij Tuijtel Oplage: 17.000 stuks Reacties kunt u sturen naar: redactie@vvgpgb.nl 2 Woensdag 18 september is Freek Busweiler, bestuurslid bij Pensioenfonds PGB namens de gepensioneerden, geheel onverwacht overleden tijdens een kampeervakantie in Spanje. Donderdag 3 oktober is hij onder grote belangstelling begraven. In dit in memoriam wordt teruggekeken op zijn leven en betekenis voor PGB. Freek Busweiler repareerde graag dingen. Want hij was best een handig persoon, zei hij tegen een journalist die hem interviewde net na zijn aantreden als bestuurslid bij Pensioenfonds PGB. Ook hield hij van tuinieren. En van Italië, ook al was dat niet het land waar zijn tentje stond op die plek met het mooie uitzicht waar hij zo van genoot op de septemberdag dat er een einde kwam aan zijn leven. Hij vertelde wel eens over zijn hobby’s, een vakantie of het leven thuis. Maar op het werk of bij de vereniging van gepensioneerden praatte hij liever over In memoriam: Freek Busweiler (1950-2019) het onderwerp dat hem tijdens en na zijn carrière in de uitgeverijsector zo ontzettend was gaan fascineren: pensioen. Want, ook al is hij er niet meer, je hoort het hem nog zeggen, met drie uitroeptekens in zijn stem: Pensioen is super belangrijk!!! Voor alle duidelijkheid: niet alleen voor gepensioneerden, voor iedereen. En zeker voor jongeren. Eigenlijk vond hij de desinteresse voor pensioen - bij zo ongeveer iedereen onder de 40 - onbegrijpelijk. Dat het te ver van het bed zou zijn, of dat je er geen invloed op zou hebben, vond hij maar zwakke excuses om je er niet mee bezig te houden. Je hoeft er echt niet elke dag aan te denken, maar af en toe eens wat aandacht voor iets waar je gemiddeld een dag in de week voor werkt, was dat nou echt zoveel moeite? Tegelijkertijd was het gebrek aan aandacht voor de eigen oude dag - waar alle pensioenfondsen mee te stellen hebben - voor hem een enorme aansporing om dit te ‘repareren’. Om de kloof tussen pensioenfonds en achterban te dichten, om de deelnemers achter de vodden te zitten (te ‘activeren’ in jargon), om te zorgen dat ze 24/7 informatie op maat zouden kunnen krijgen. De manier waarop hij daarbij te werk ging, typeerde hem. Hij was een verhalenverteller en zat graag op de praatstoel. Hij was de man van de grote gebaren en de stemverheffing. Als hij binnen was, kon je hem niet missen. Maar hij kon ook goed luisteren. Hij ging op

bedrijfsbezoek, sloot aan bij allerlei interne overleggen, ging in gesprek met deelnemers en medewerkers, bezocht bijeenkomsten van de vereniging van gepensioneerden en regiobijeenkomsten voor werkgevers en OR-leden. En wat hij daar hoorde nam hij mee in zijn denken, zodat het beleid zou aansluiten bij de praktijk. Eind 2015 meldde Freek zich als geïnteresseerde bij de VVG van Pensioenfonds PGB. Vanwege zijn eerdere functies bij VNU en Wegener was hij bij velen al bekend. Juni 2016 zat het bestuur met hem om de tafel voor een positie in het verantwoordingsorgaan. Dat deed hij goed en met enthousiasme. Eigenlijk vond het bestuur van de VVG het dus jammer hem te verliezen voor het Verantwoordingsorgaan. Toch is hij eind 2017 met overtuiging voorgedragen om een functie in het bestuur te gaan bekleden namens de gepensioneerden. Toen hij in april 2018 definitief bestuurslid werd, was hij al 67, maar dat zag je niet aan hem af. Met tomeloze energie reisde hij het land door. Hij kon enthousiast handenwrijvend het kantoor binnenkomen, helemaal klaar voor ‘actie!’ Enthousiast en nieuwsgierig. Zijn gedrevenheid leidde er ook toe dat hij, als hij eenmaal in volle overtuiging zijn tanden in iets had gezet, niet snel los liet. Dan ging hij ervoor. Dat maakte Freek Busweiler tot wie hij was, als mens en bestuurder. Energiek en toegewijd. Maar helaas niet langer aanwezig. ‘Pensioen is super belangrijk!!!’ “Pensioen is super belangrijk!!!” Freek Busweiler had deze uitroep - zoals ook wordt aangehaald in het In Memoriam op de pagina hiernaast - tot zijn lijfspreuk gemaakt . Tot verbijstering van iedereen die onze energieke vertegenwoordiger bij Pensioenfonds PGB de laatste jaren mocht meemaken, is hij plotseling overleden, zonder enige voorwaarschuwing. Er is op een heel mooie manier afscheid van hem genomen, vooral de bijdragen van zijn drie kinderen en zijn echtgenote Will waren ontroerend. Desondanks moeten we door, want… “Pensioen is super belangrijk!!!” We houden die slogan er komende jaren in. Freek zou daar trots op zijn. En het is meer waar dan ooit te voren. Pensioenen liggen onder vuur, want lage rekenrente. Er wordt gesproken over de invulling van een nieuw pensioenstelsel, met ontzettend veel mitsen en maren. Het totaalplaatje wordt er niet duidelijker op, terwijl één ding als een paal boven water staat. De pensioenfondsen passen goed op de ingelegde premies. De rendementen (gemiddeld zo’n 6 à 7 procent per jaar, misschien eens wat meer of wat minder) moeten vooral zo blijven. Alleen door die absurde rekenrente lijkt het alsof de fondsen er een potje van maken. Laat één ding duidelijk zijn: zelf beleggen - of nog erger - geld op een ‘veilige’ spaarrekening zetten, levert beduidend minder op. En wat ook een zekerheid is: voor de toekomstige gepensioneerden zit er voldoende in kas. Alles staat of valt met de vraag of er een andere methodiek voor de rekenrente (rekenrendement) komt. Onze DNB-directeur Klaas Knot is nog niet door de bocht, zijn voorganger Noud Wellink wel. Maar ook andere gerenommeerde deskundigen zoals professor Eijffinger uit Tilburg en de éminence grise in het beleggingsvak, oud-Robeco topman Jaap van Duijn. Aan de pensioentafels moeten zaken worden gedaan. In die onderhandelingen zijn het vooral de vakbonden en de werkgevers die de politiek (minister Koolmees) tot een andere koers moeten dwingen. Onze koepelorganisaties KNVG en NVOG praten ook mee, maar op een plek die iets verder van het vuur is gelegen. We hopen dat ze toch genoeg druk kunnen uitoefenen. Verder speelt natuurlijk nog de juridische procedure die tegen de staat is aangespannen. Procespartijen zijn de Stichting Pensioenbehoud en KBO Brabant, maar de VVG van Pensioenfonds PGB en inmiddels ook de Vereniging van Oud Hoogovens Medewerkers (VOHM) steunen de procedure met een financiële bijdrage. De dagvaardingen zijn de deur uit. Of het succesvol zal zijn, is nog niet te zeggen. Het zorgt in ieder geval voor meer druk aan het front. We willen alles uit de kast halen om resultaten te boeken. Jos van Rijsingen, voorzitter 3

‘’Misschien niet het juiste moment om te ‘’Er komen op dit moment heel veel zaken tegelijk samen rond de pensioenen. Er dreigen kortingen op de pensioenen van miljoenen mensen, wat dat betreft staan alle seinen op rood. Ook bij PGB is die dreiging de laatste tijd toegenomen. We hebben te maken met een historisch lage rentestand die grote gevolgen heeft voor onze dekkingsgraden die weer bepalend zijn voor het al dan niet korten. We moeten werken met nieuwe parameters voor de verwachte rendementen die er ook bij PGB voor zorgen dat onze kritische dekkingsgraad omhooggaat en we de afgelopen periode soms écht de gevarenzone naderden.’’ niet voldoende gebleken voor alle pensioenfondsen. Tot nu toe lijkt de minister op dit punt niet bereid om verder te gaan, maar bij ons is dit ook niet aan de orde. Koolmees heeft wel gezegd dat hij met de sector wil kijken naar pensioenfondsen die mogelijk moeten korten op basis van hun herstelplan. Dat is het scenario waar wij misschien mee te maken krijgen. We moeten afwachten of hiervoor in de komende maanden nog een oplossing komt’’. Kwestie van cijferwerk Want begin volgend jaar moeten de besturen van de vaderlandse pensioenfondsen hun financiële ‘’En tegelijk ligt er een pensioenakkoord dat verder uitgewerkt moet worden. Dat gaat over ingrijpende wijzigingen in ons pensioenstelsel die er toe kunnen leiden dat er ook meer flexibiliteit komt rond indexeren of juist korten van de pensioenen. Ik vraag me als bestuurder van Pensioenfonds PGB dan ook echt af of het gezien al die ontwikkelingen en onzekerheden momenteel wel het juiste moment is om zoiets ingrijpends te doen als het korten van pensioenen. Ik sluit niet uit dat korten nodig kan zijn. Maar ik pleit ervoor daar voorzichtig in te zijn. Het is een uiterst redmiddel.” ‘’Op dit moment kan alleen minister Koolmees nog ingrijpen. Hij kan draaien aan de knoppen van de huidige regels en daarmee fondsen die in de problemen zitten lucht geven. Hij heeft al wat gedaan door de grens voor de dekkingsgraad voor het zogenaamde onvoorwaardelijke korten te verlagen van 104,5 naar 100 procent maar dat is 4 situatie op 31 december bepalen. Als die op basis van de wet niet goed genoeg is, dan moeten ze een beslissing nemen over het korten van de pensioenen. ‘’Ja, dat komt dan ook bij PGB op tafel,’’ moet Dijckmeester erkennen. ‘’Onze voorzitter Ruud Degenhardt heeft dat al gemeld in het laatste kwartaalbericht en dit wordt ook uitgelegd op de website. De kritische dekkingsgraad uit ons herstelplan ligt op het moment dat we hier praten, eind september, rond de 94 procent. Daar is dan de wijziging door de Commissie Dijsselbloem al in verdisconteerd. De actuele dekkingsgraad was bij PGB eind september 99,5 procent maar we hebben daar al onder gezeten. De gevarenzone komt dus echt in zicht. Als we in de laatste weken van dit jaar bijvoorbeeld een nieuwe beurscrash krijgen, dan kan het zo maar gebeuren dat we onder onze kritische dekkingsgraad schieten en dat ook wij bij PGB moeten korten. Het criterium is de situatie op 31 december van dit jaar. Is onze actuele dekkingsgraad lager dan onze kritische dekkingsgraad, dan zullen we moeten korten. We hebben dan als bestuur geen andere keus, zo staat het in de wet, het is een kwestie van cijferwerk. Tenzij de minister nog op tijd ingrijpt, natuurlijk.’’ ‘’Zouden we moeten korten, dan smeren we dat wel over de maximale tien jaar uit. Een korting van zeg vijf procent wordt dan dus ongeveer een half procent per jaar. En als de financiële situatie verbetert, vervallen de toekomstige kortingen. Maar ik realiseer me terdege dat korten voor sommige gepensioneerden ernstige gevolgen kan hebben. Heb je vooral AOW en een lager aanvullend pensioen dan valt het in euro’s nog wel mee maar voor mensen die nu al krap zitten kan ook een paar euro per maand minder al hard aankomen.’’ PGB zal in ieder geval eventuele ingrepen uitgebreid gaan uitleggen aan de gepensioneerden. ‘’Ja, dan ga ik zelf en ook mijn collegabestuursleden gaan dan het land in om met de gepensioneerden te praten. Het is een ingewikkeld verhaal met al die verschillende dekkingsgraden en kortingsscenario’s die allemaal door elkaar heen spelen. Ik denk dat we het wel goed kunnen uitleggen maar het is en blijft een moeilijke en pijnlijke boodschap waarvan ik me nogmaals afvraag of het nu wel het juiste moment zou zijn.’’ Een prachtige baan Dijckmeester is inmiddels zelf vier jaar bestuurder bij Pensioenfonds PGB. Hij zit daar namens de werknemers en is voorgedragen door de Nederlandse Vereniging van Journalisten en de FNV. ‘’Ik zat daarvoor ook enige tijd in het bestuur van het Pensioenfonds UWV. Ik vind het nog steeds een prachtige baan; van alle pensioenfondsen blijft PGB mijn eerste keus. Het pensioenfonds is er echt in geslaagd in het belang van de deelnemers te kijken

e beslissen over korten op pensioen’’ Jochem Dijckmeester is vicevoorzitter van het bestuur van Pensioenfonds PGB. In dit verhaal geeft hij zijn visie op de vele actuele problemen die momenteel rond onze pensioenen spelen. Dit verhaal is eind september opgetekend, de actuele situatie bij het verschijnen van ExPress zou anders kunnen zijn. waar de kansen liggen. PGB is goed in staat gebleken om de mogelijkheden in kaart te brengen en daarvan ook gebruik te maken. Doordat hier veel sectoren in één fonds bij elkaar komen is het ook een zeer gevarieerde baan. We hebben een Canon gemaakt over PGB, die kan iedereen vinden op onze website. Ik ben daarvoor op bezoek geweest bij zeevissers, een drukkerij en een groothandel in bloemen. Het lijkt momenteel alleen over kortingen te gaan maar er komt zoveel meer bij kijken. We beheren een vermogen van dertig miljard euro, we hebben te maken met maatschappelijk verantwoord beleggen en ondernemen, we hebben een flink aantal personeelsleden. Daarbij hechten we aan ons bestuursmodel met paritaire samenstelling. Dat biedt een goede basis voor een evenwichtige afweging van de belangen en zorgt er ook voor dat we directe contacten hebben met die verschillende achterbannen.’’ Pensioenfonds PGB groeit nog altijd door. Het aantal actieve deelnemers ligt dit najaar rond de 86.700, het aantal gepensioneerden is met 79.000 een kleine duizend hoger dan eind vorig jaar. Dijckmeester is zelf inmiddels ‘gepromoveerd’ tot vicevoorzitter van het bestuur. Op de vraag of hij ook voorzitter wordt laat hij zich echter niet uit: ‘’Ruud Degenhardt doet het uitstekend, ik leer nog elke dag van hem. Als het moment komt dat hij zijn voorzitterschap neerlegt, dan is het aan het bestuur om verdere besluiten te nemen over zijn opvolging. Bovendien hebben ook het Verantwoordingsorgaan en de Raad van Toezicht daar een stem in.’’ Prima samenwerking met VVG Met dat Verantwoordingsorgaan noemt Dijckmeester tegelijk de VVG-PGB: ‘’We hebben een uitstekende en actieve vereniging van gepensioneerden, dat is bij andere pensioenfondsen echt wel eens anders. De VVGPGB kan twee leden van ons bestuur voordragen en vaardigt ook drie leden af naar het Verantwoordingsorgaan. Met de VVG-PGB en het bestuur daarvan kunnen we uitstekend samenwerken. We zullen bijvoorbeeld ook met hen afstemmen hoe we de gepensioneerden eventueel gaan informeren mochten we onverhoopt toch moeten korten. Maar ik hoop toch echt dat we die boodschap niet hoeven te brengen. Als pensioenfonds doen we dan ook een ernstig beroep op de sociale partners en de overheid om snel werk te maken van de uitwerking van het pensioenakkoord. We zullen daar, vooral via de Pensioenfederatie, ook graag onze bijdrage aan leveren. Hoe sneller we tot resultaten kunnen komen, hoe eerder we een eind kunnen maken aan de huidige onzekerheid.’’ Ruud Peys 5

Pas op: het cement van de samenleving verdampt Hoogspringer Geelen breekt lans voor vr Klaar staan voor anderen. Amper tien ging Peter Geelen voor het eerst met de collectebus de woningen langs. Vrijwilligerswerk slingert als een rode draad door zijn leven. De limburger maakt zich zorgen. Hij ziet om zich geen: samen vroeg op, laat thuis, hard werken. Geen energie over om ’s avonds wat voor anderen te doen. “Het cement van de samenleving verdampt. Als we toegaan naar een samenleving zonder vrijwilligers, hebben we een probleem.” Graag naar school ging Peter Geelen (Maastricht, 1948) niet. Wat moest van de sportieveling worden? Op zijn veertiende suggereerde een arbeidskundige om in Roermond de grafische opleiding te volgen. Drukker worden? Geen optie, Peter bleek kleurenblind. Eerst maar eens letterzetten. Vluchteling “Ik kwam bij Wijnands, een bedrijf van 35 man. Ik leerde veel van Marten Craijx. Hij was in Hongarije directeur van een krant, vluchtte in 1956 ’s nachts met zijn gezin. Een bijzonder iemand. Wij drukten stembiljetten. Was wel iets bijzonders voor zo’n klein bedrijf. Ik leerde van alles. Van het rollen schoonmaken tot het wegbrengen van pakjes.” De militaire dienst zette Geelen achter een houwitser van 155 millimeter. Boem! De artillerist kreeg volop tijd om zijn specialisme hoogspringen verder te perfectioneren. “Terwijl anderen op de hei lagen, kon ik trainen in Volkel. Ik mocht deelnemen aan het militaire wereldkampioenschap atletiek in Bayon.” Recordsprong Of Geelen goed was in hoogspringen? Heel goed zelfs. Zeven keer zou hij Nederlands kampioen worden, talrijke keren nam de Limburger deel aan interlands. Met een rolsprong zette hij het Nederlandse record neer van 2.11 meter. Niemand heeft dat hem ooit verbeterd. De tegenwoordig populaire fosburyflop was nog niet in de mode. “Voor de atletiek ben ik veel in het buitenland geweest. Dankzij de sport heb ik veel kennis opgedaan die je niet op een school leert. Noem het de praktische leerweg, zelfontwikkeling. Ik kwam uit voor Kimbria, sprong tot mijn 34ste.” Terug uit militaire dienst werd Geelen letterzetter achter de Linotype. Volgde patroons- en calculatiecursussen en kwam via Leiter Nypels – waar hij zeven jaar werkte – terecht bij drukkerij Kroezen. In het grafische vak volgden de veranderingen elkaar snel op. Kroezen ging failliet. “We waren op vakantie. Mijn vrouw Maastricht, dat is mijn stad 6 zei: daar zit je dan in Oostenrijk, in de ww. Het toeval wilde dat ik een telefoontje kreeg van Walter Roukens. Hij zocht een zetter. Of ik zin had bij hem in Landgraaf te komen werken? Dat heb ik zeventien jaar gedaan.” Hoogspringer Peter Geelen Neven en nichten Het netwerk van Geelen werd breder en breder. Hij kreeg contacten met uitgevers en schrijvers. Zag dat sommige manuscripten zo veel correctiewerk vergden dat het werk van de oorspronkelijk auteur nauwelijks herkenbaar was. Over contacten gesproken. Wie zoals Geelen een opa en oma heeft met beiden een nest van zeventien kinderen, heeft bij de geboorte al een netwerk waaraan weinigen kunnen tippen. Wat een neven en nichten.

vrijwilligers Wandelen naar Santiago Naast het werk in de grafische sector coördineerde hij trainingen, was hij vakbondsman, zat in het schoolbestuur. In 2002 werd Geelen namens het CDA in Maastricht lid van de gemeenteraad, een rol die hij zestien jaar zou vertolken. Stadsbeheer, milieu & mobiliteit en armoedebeleid werden zijn specialismen. Toen het bedrijf van Roukens en Groeneveld in de moordende concurrentie steeds meer in de knel kwam, vond Geelen na een bezoek aan uitkeringsinstantie UWV snel weer werk. Zou de man met zo veel contacten aan de slag kunnen gaan als reïntegratiecoach? Tot zijn pensionering op 62-jarige leeftijd zou Geelen vijf jaar mensen op weg helpen om weer aan het werk te komen. “Na de pensionering kwam ik niet in een gat terecht. Het raadswerk ging door. Daar besteedde ik dertig uur per week aan.” Onderscheiding bij afscheid gemeenteraad Sint Servaas Samen met echtgenote Marianne reist Peter om de veertien dagen (met overnachting) af naar Anouk in Wageningen en wekelijks naar Judith in Roermond. Oppassen op de zes kleinkinderen. Het werk voor de kerk is afgelopen jaren toegenomen. Peter is lid van de Broederschap ‘‘Sport brengt kennis die ze je niet op school leren” van Sint Servaas, de oudste kerk van Maastricht. Vier jaar maakt hij deel uit van het bestuur van het dekenaat Maastricht – Meerssen. Een transformatie is op gang om te komen tot meer samenwerking van de dertig parochies. De kosten van de vele kerkgebouwen zijn niet meer op te brengen. “De kerken komen met de zorg die ze mensen bieden te weinig naar buiten. De wethouder mag dan wel zeggen dat we in een rijke tijd leven maar de eenzaamheid is gigantisch. In Maastricht leeft 12 procent van de bevolking op bijstandsniveau en 10 procent van de kinderen. De mensen met weinig geld komen terecht in buurten met een lage huur, waardoor achterstandswijken ontstaan. Dat belemmert de integratie. Gelukkig heeft Maastricht 18.000 studenten. Dat zorgt voor reuring. Door een project als Brightlands vindt geen braindrain plaats en kan de stad studenten aan zich binden.” (NB: Braindrain: migratie van een relatief groot deel van de groep hoogopgeleide mensen uit een land naar een land waar het voor hen aantrekkelijker is om te werken). Theo leoné 7

Felle discussie over de rekenrente blijft maar door woeden De laatste tijd wordt weer veel geschreven, gezegd en in de media geroepen over de rekenrente. Dat is de ‘boosdoener’ als het gaat om het korten op de pensioenen. Ook de VVGPGB voert strijd tegen de te lage rekenrente ‘Opkoopprogramma ECB drijft rekenrente omlaag De Nederlandse pensioenfondsen zien, door het opkoopprogramma van overheidsobligaties dat de Europese Centrale Bank (ECB) tussen 2015 en 2019 uitvoerde, de rekenrente van De Nederlandsche Bank (DNB) in snel tempo dalen. Hun dekkingsgraad slinkt onder de kritische grens, er dreigen kortingen op bestaande pensioenen en minder pensioenopbouw. De enige uitweg voor pensioenfondsen lijkt een hogere rekenrente. De rekenrente is gebaseerd op de risicovrije marktrente. Dat is verstandig zolang de marktrente niet is vertekend. Dat is nu niet langer het geval. De huidige beleidsrente is niet houdbaar. De correctie kan best lang op zich laten wachten, maar met onze steun voor de rechtszaak tegen de staat (zie elders). Op deze pagina’s een aantal recente bijdragen in het rekenrente-debat, onder meer van de Nederlandsche Bank en van het grootste pensioenfonds van ons land ABP. © De Nederlandsche Bank 8 zal uiteindelijk komen en wellicht veel sneller dan gedacht wordt. Het pensioenstelsel is gebaseerd op een kapitaaldekkingsstelsel en daardoor zeer gevoelig voor lage en in het bijzonder negatieve kapitaalmarktrentes. De rente was zonder de negatieve ECB-beleidsrente nu positief geweest. De huidige kapitaalmarktrente is niet marktconform, en wordt al tien jaar verstoord door de ECB en de Amerikaanse Federal Reserve. De reële rente, gecorrigeerd voor inflatie, ligt nu zelfs op -2%. Dat is geen natuurlijk niveau, en betekent dat onze pensioenfondsen nu zeer veel geld aan de kant moeten zetten om de pensioenen op te bouwen. Kortingen op de pensioenen kunnen alleen voorkomen worden door een realistische rekenrente te hanteren op de lange termijn. Economen zijn het niet eens wat een realistische rente is, maar die ligt in elk geval een stuk hoger dan de huidige rente. Indien wij uitgaan van een structurele reële groei van 1,5% en een verwachte inflatie van 1% tot 1,5 %, dan komen wij uit op een structurele nominale groei van 2,5% tot 3%. Als de evenwichtige reële rente op lange termijn tendeert naar de trendmatige reële groei van 1,5% en de verwachte inflatie op lange termijn 1% tot 1,5% zou zijn, dan is de evenwichtige nominale rente ook 2,5% tot 3% en een realistischer rekenrente voor de toekomstige pensioenverplichtingen op lange termijn. Dat is minder dan de rekenrente van 4% uit het verleden maar meer dan de huidige rekenrente die gebaseerd wordt op de ultimate forward rate (ufr), die vastgesteld wordt op basis van de huidige kapitaalmarktrente. Door een structurele rekenrente op basis van de trendmatige reële groei en de verwachte inflatie te hanteren, wordt ons kapitaaldekkingsstelsel minder gevoelig voor het extreme opkoopprogramma van de ECB en de negatieve rentes die door dit beleid veroorzaakt worden. Daarom moet het kabinet, ook vanwege het pensioenakkoord, een nieuw advies over de rekenrente aanvragen met een bredere opdracht, namelijk hoe de huidige rentecurve moet worden beoordeeld in het perspectief van het ECB-opkoopprogramma en de negatieve kapitaalmarktrentes die daarvan het gevolg zijn. Zodat een realistischer rekenrente op de lange termijn wordt bepaald. Dit is een samenvatting van een artikel dat Sylvester Eijffinger, hoogleraar financiële economie aan Tilburg University, en Lex Hoogduin, hoogleraar complexiteit en onzekerheid aan de Rijksuniversiteit Groningen, hebben geschreven voor het Financieel Dagblad.

Knot (DNB): ‘’Nu de pijn nemen bij de pensioenen’’ Klaas Knot president van de Nederlandsche Bank. © De Nederlandsche Bank Pensioenfondsen kunnen beter nu de pijn van het korten op pensioenen nemen dan dat opnieuw voor zich uit te schuiven. Dat is de mening van president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank. “Ik zeg niet: er móet gekort worden. Maar het voortdurend niet korten is een maatregel ten faveure van oudere generaties en ten koste van jongere,” zei hij tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer. ‘’Als je dit steeds voor je uitschuift, dan hou je steeds die onzekerheid. Dat hebben we nu al jaren gedaan, de rek is er een keer uit,’’ voegde hij er later aan toe in een interview met De Telegraaf. “Durft u de stelling aan dat jongeren straks een beter pensioen zullen hebben dan ouderen nu?” vroeg Knot de Kamerleden, daarbij refererend aan de theorie dat de lage rente straks wel weer zal aantrekken zodat het met de pensioenen van jongeren wel weer goed komt. Maar volgens de DNB-topman is dat volstrekt niet zeker. ‘’Eens komt de pijn en het is een misvatting dat alleen gepensioneerden daaronder lijden. Het is voor alle generaties een hard gelag.” Knot spreekt tegen dat de lage rente alleen de schuld is van het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank. "Er is in de pensioenwereld meer misgegaan. Er zijn ook pensioenfondsen die helemaal niet hoeven te korten en zelfs de pensioenen indexeren. Die hebben andere beleggingskeuzes gemaakt." Hij vindt wel dat er ondertussen hard gewerkt moet worden aan een ander pensioenstelsel, mogelijk met meer AOW en minder sparen voor een pensioen. “Een stelsel dat langdurig met kortingen wordt bedreigd, holt het vertrouwen uit.” ‘Verhogen rekenrente is geen goed idee’ ‘’Met de rekenrente bepalen pensioenfondsen hoeveel geld ze in kas moeten hebben om alle pensioenen uit te keren. Nu en in de toekomst. Er wordt regelmatig gepleit voor het verhogen van de rekenrente. Als je dat doet, dan hoeven pensioenfondsen minder geld in kas te hebben en stijgt hun dekkingsgraad. Maar door de rekenrente te verhogen komt er geen geld bij. De bezittingen van een pensioenfonds – de beleggingen – blijven even groot. Als een pensioenfonds nu extra geld uitgeeft, blijft er te weinig over voor toekomstige generaties.’’ Dat schrijft DNB, de toezichthouder op de pensioenfondsen, op haar website. ‘’Pensioenfondsen zeggen aan hun deelnemers een pensioen toe. Maar hoe weet je hoeveel je nu nodig hebt om over 20, 30 of 40 jaar alle pensioenen te betalen? Daarvoor gebruiken pensioenfondsen de rekenrente,’’ legt de bank uit. De rekenrente is risicovrij. Dat wil zeggen dat je die rente zo goed als zeker krijgt. De Nederlandsche Bank (DNB) stelt de rekenrente vast op basis van de rentetarieven op de financiële markten. ‘’Omdat vraag en aanbod daar samenkomen, is de markt de meest objectieve graadmeter. Dat de rekenrente risicovrij is, is niet voor niets. Pensioenfondsen hebben immers toegezegd een pensioenuitkering te doen.’’ ‘’Stel, je zegt iemand toe over 10 jaar 100 euro te betalen. Je kunt dan nu 100 euro in een kluis leggen. Maar je kunt ook geld op een spaarrekening zetten. Dan krijg je elk jaar rente van de bank. Daardoor hoef je nu geen 100 euro in te leggen maar een kleiner bedrag. Stel bijvoorbeeld dat de rente 1% is, dan hoef je nu maar EUR 90,53 op je rekening te zetten. Hoe hoger de rente, hoe minder je nu op je rekening hoeft te zetten. Stel dat de rente 2% is, dan heb je nu maar 82,05 euro nodig. Bijna een tientje minder dus.’’ Zo werkt het ook met de verplichtingen van pensioenfondsen. Zij kijken naar de rente om te bepalen hoeveel geld ze nu nodig hebben om straks het toegezegde pensioen uit te keren. Dat is de rekenrente. Hoe hoger de rekenrente, hoe minder geld pensioenfondsen nu in kas hoeven te hebben om later alle pensioenen te betalen. Hoe lager de rekenrente, hoe meer geld ze nu in kas moeten hebben. ‘’Dat de rekenrente is gebaseerd op de financiële markten heeft nog een andere reden. De rekenrente gaat over verplichtingen, maar pensioenfondsen hebben natuurlijk ook bezittingen. Lees verder op de volgende pagina u 9

u Vervolg van vorige pagina Denk aan aandelen en obligaties. Om te bepalen hoeveel de bezittingen van een pensioenfonds waard zijn, kijken we ook naar de markt: de prijs van aandelen en obligaties op dat moment. Het is belangrijk om bezittingen en verplichtingen op dezelfde manier te berekenen. Anders vergelijk je appels met peren. De overheid heeft in de wet vastgelegd dat de waarde van bezittingen én verplichtingen op basis van marktwaarde moet worden berekend.’’ VVG-PGB enquête Geef uw mening over ons! De VVG-PGB is de laatste jaren gegroeid naar ruim 12.500 leden. Daarom voelen wij ons verantwoordelijk om uw belangen zo goed mogelijk te vertegenwoordigen in het Bestuur van Pensioenfonds PGB en in het Verantwoordingsorgaan (VO). Wij vinden het belangrijk om u goed te informeren. Dat doen wij via dit magazine, door het versturen van nieuwsbrieven en onze website www.vvgpgb.nl Wij willen graag weten of u tevreden bent over de manier waarop wij dit doen. Daarom vragen wij u om uw mening. Wellicht heeft u nog suggesties of aanvullingen waar wij iets mee kunnen. Op onze website www.vvgpgb.nl vindt u een link naar onze enquête. Het kost u slechts 5 minuten om deze in te vullen. In de volgende ExPress zullen wij de resultaten bekendmaken. ABP-voorzitter: “Onnodige korting kan voorkomen worden” Het verlagen van pensioenen op basis van het huidige pensioencontract is geen goed idee. Verlagen op basis van een oude werkelijkheid is niet uit te leggen aan de deelnemers. Dat zegt bestuursvoorzitter Corien Wortmann van het grootste pensioenfonds ABP in een interview. Zij en collega’s bij andere grote fondsen pleiten dan ook voor soepeler rekenregels. De rekenrente kan volgens hen omhoog door bij het vaststellen ervan niet alleen te letten op risicovrije beleggingen, met name staatsobligaties, maar ook beleggingen met meer risico zoals aandelen. Wortmann: “We zijn nu bezig met het uitwerken van een nieuw pensioencontract. We gaan dus naar 10 Corien Wortmann bestuursvoorzitter van Stichting Pensioenfonds ABP. een andere werkelijkheid. Daarin gaan pensioenen meebewegen met de economie: verhogen als het goed gaat en verlagen als het tegenzit. Het is echt onbegrijpelijk als we dan nú meerdere jaren gaan korten op basis van regels van het huidige pensioencontract. We krijgen daar van onze deelnemers ook enorm veel reacties op.” Volgens de ABP-voorzitter moeten onnodige verlagingen voorkomen worden nu we in een overgangsfase zitten naar een nieuw pensioencontract. ‘’Daarbij past dat je naar de verlagingen kijkt vanuit het perspectief van het nieuwe contract, waarbij we meer uitgaan van verwachtingen en minder beloven. Daarbij past dat niet alleen de lage rente wordt meegenomen, maar ook de rendementen voorzichtig meegerekend worden.’’ Aan deelnemers is het moeilijk uit te leggen dat pensioenfondsen in economisch voorspoedige tijden pensioenen verlagen, aldus Wortmann. ‘’Ons vermogen is in de afgelopen tien jaar verdubbeld en onze deelnemers hebben daar geen cent van gezien. Dat moet veranderen in het nieuwe pensioencontract. Dus de pensioenen verhogen als het goed gaat in de economie, maar ook verlagen als het tegenzit. Wij zijn dit met experts van de grote fondsen en pensioenuitvoerders aan het uitwerken.”

Problemen voor oudere automobilist bij CBR duren nog langer De problemen bij het CBR voor oudere automobilisten die voor verlenging van hun rijbewijs verplicht een medische keuring moeten ondergaan, kunnen nog wel twee jaar duren. In het ergste geval kan het CBR mensen van rond de 75 pas in de zomer van 2021 weer op tijd helpen, meldt minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur. Wel zouden de ergste wachttijden volgend jaar zomer al verleden tijd moeten zijn. Ouderen van 75 jaar of ouder dienen voor het verlengen van hun rijbewijs eerst een medische keuring te ondergaan. Het rijbewijs is in die gevallen ook altijd geldig tot de dag van de 75e verjaardag. Zij vullen digitaal of op papier een Gezondheidsverklaring in en moeten vervolgens wachten op bericht van het CBR om de verdere keuringen te kunnen regelen. Bij de verwerking van die aanvragen en de verdere procedure doen zich echter al lange tijd ernstige vertragingen voor. Veel ouderen kunnen daardoor niet van hun auto gebruik maken of doen dat soms illegaal door zonder geldig rijbewijs te rijden. De verdere vertraging komt onder meer doordat zich nu juist extra mensen melden bij het overbelaste CBR, uit angst dat hun rijbewijs niet op tijd wordt verlengd. Ook kan het CBR maar niet genoeg keuringsartsen vinden, aldus minister Van Nieuwenhuizen. De bewindsvrouw hoopt dat bijvoorbeeld een coulanceregeling voor 75-plussers wat soelaas biedt. Volgens die regeling mogen mensen van 75 jaar en ouder straks een jaar lang met een verlopen rijbewijs doorrijden. Dat voorkomt niet alleen dat 80.000 ouderen niet meer kunnen autorijden omdat de keuring zo lang op zich liet wachten dat hun rijbewijs is verlopen, maar geeft het CBR ook wat lucht om andere klanten te helpen. De minister hoopt de regeling op 1 december in te laten gaan maar zou pas eind oktober weten of dat lukt. Het CBR zelf raadt ouderen aan minstens vijf maanden voor de 75e verjaardag te beginnen met de aanvraag door de Gezondheidsverklaring in te vullen. Het CBR adviseert ook de Gezondheidsverklaring digitaal in te vullen omdat de verwerking dan sneller verloopt. Verder dient men bij afspraken met de arts en of specialist(en) alle formulieren mee te nemen die het CBR toestuurt na indiening van de Gezondheidsverklaring. Het ministerie heeft het CBR eerder onder verscherpt toezicht geplaatst wegens een falend ICT-systeem, de achterstanden en een nietfunctionerende klantenservice. Verder is nu ook voormalig Prorail-baas Pier Eringa, een bekend puinruimer, in de arm genomen om het CBR te helpen de problemen onder de knie te krijgen. Hij moet de directie gaan bijstaan en ondersteunen, schrijft Van Nieuwenhuizen. Eerder zei Eringa zelf in een interview: ‘’Ik schaam me er soms bijna voor bij een publieke organisatie te werken. Als ik kijk naar het CBR, UWV, Belastingdienst, de politie... Mijn handen jeuken dan.' 11

Peter en Ria op de bok in Verzorging Hop, hop, hop. Vier lijkkoetsen in draf langs het Hoendiep. Op de bok Peter Suidman. Rustig, rustig. Waar weer mensen langs de route staan, wordt het tempo opnieuw plechtig. “Wat een rit. Ik ben gek op rijtuigen en paarden. Had een Fries. In de schuur stond tot voor kort de lijkkoets, in 1992 gekocht in Bodegraven. De koets heeft een geweldige uitstraling.” Enthousiast passeert een breed pakket aan interesses de revue. De korte versie? Heemstede – Gilze Rijen – Putten – Usquert. Voor wie meer geduld heeft stapelen de verhalen van Peter Suidman (1945) zich snel op. Echtgenote Ria bestiert het pension met de bijzondere naam Gemeentelijk Verzorgingsgesticht. Peter is administrateur, glazenwasser en tuinman. Plus huisschilder, historicus en bespeler van de pianola. Ook ondersteunt hij als vrijwillig De pianola heeft een prominente plek. mentor mensen die (ten dele) wilsonbekwaam zijn. Suidman rolde het grafische vak binnen, werd boeken- en tijdschriftenman. “Ik begon als typograaf. Luisteren en aan de bok. Drukken? Nee, zetten, letters, vormgeving. Met de techniek had ik nog niet zo veel, dat kwam later. Vooral de organisatie interesseerde me. Heel snel heb ik met avondstudies de schade ingehaald van niet aan te willen poten met leren. Daarna: leiding, leiding, leiding. Dan zit je er in en moet mee als een machine wordt vervangen. Als bedrijfsleider bouw je veel routine op. Je pakt je lijstjes, kent de relaties, denkt aan personeelszaken. Van 1976 tot 1998 werkte ik bij Bosch & Keuning. Niet bij de uitgeverij maar de drukkerij en het binderijbedrijf.” Met zijn inmiddels ruime ervaring als bagage startte Suidman in 1998 Grafisch Projectsupport – werd 1-pitter. Vanaf de Veluwe reisde hij naar Brussel, dan weer naar Den Haag of Schiedam. De interimmer maakte veel kilometers. Of hij voelt voor een klus in het ‘verre’ Bedum? Binnenpret. Vanwege zijn voorouders is het Groninger land hem beter bekend dan de opdrachtgevers vermoeden. De hulpvraag komt van grafimediabedrijf Scholma. Het Gemeentelijk Verzorgingsgesticht, in 1909 als armhuis gebouwd in opdracht van de gemeente Usquert. Architect: Gerrit Nijhuis. 12 Eind 2003 begint Suidman. “Ga ik opnieuw op en neer of verhuizen we naar Groningen? Ik was gevraagd voor een periode van vijf jaar.” Knop om, Peter en Ria besluiten noordwaarts te gaan. Voorwaarde: de nieuwe woning moet iets bijzonders zijn. Een oud postkantoor misschien, kerk of schooltje. Staat ergens een gemeentehuis of aparte boerderij te koop? Een makelaar zoekt mee. Als Peter vanuit Bedum weer thuiskomt in Putten zegt Ria: “Ik zie onze woning al staan. Kijk, hier op internet.” Ria’s oog is gevallen op het Gemeentelijk Verzorgingsgesticht, in 1909 als armhuis gebouwd in opdracht van de gemeente Usquert. De schuur blijkt een voormalig cholera ziekenhuis (1878). Ria: “Geweldig toch? Als verpleegkundige heb ik gewerkt in de psychiatrie. Peter had zijn werk in Bedum. Wat moest ik gaan doen? Mij leek leuk een bed & breakfast te beginnen. En dat in m’n eigen gesticht.” De ontwikkelingen gaan in een stroomversnelling. De kunstzinnige bewoners van het pand willen snel verhuizen, zoeken zekerheid. Ria en de makelaar happen toe, Peter is in Vianen. Pas twee weken na de koop stapt de nieuwbakken eigenaar eens op de bewoners af en zegt: “Kan ik het huis bekijken, we hebben het onlangs gekocht.” Ria: “Het huis voelde direct goed. Dit is het! Ik dacht: dit huis wil ons wel hebben.” Herfst en winter worden gebruikt om het gebouw op te knappen. Handen uit de mouwen. Het gemeentelijk

gsgesticht Drama in Groningen. Op 6 november 1907 kantelt bij slecht weer een koets in het Hoendiep. Abraham van Panhuijs en zoon Hobbe komen om, evenals hun echtgenoten Trijntje en Elske. De Panhuijsen zijn adellijke prominenten. Abraham was burgemeester van Groningen geweest, commissaris van de koningin en vicepresident van de Raad van State. Hobbe is burgemeester van Leek en lid van Provinciale Staten. Een eeuw na het ongeval gaat op initiatief van de Historische Vereniging Hoogkerk de destijds veel indruk makende begrafenisstoet op herhaling. Vier lijkkoetsen en veertien volgkoetsen getrokken door 34 paarden. Een tocht van drie uur, te beginnen in Groningen. Onderweg luiden de klokken in Midwolde. De plek van het ongeluk is gemarkeerd met een monumentje. Tussen twee haakjes: de eveneens omgekomen knecht is apart begraven. Om de historie geen geweld aan te doen daarom in 2007 slechts vier lijkkoetsen, waarvan een met Peter Suidman op de bok. Peter Suidman in vol begrafenistenue. armhuis uit 1909 voor elf bewoners begon in 1955 een nieuw leven als bejaardentehuis en werd in 1979 heringericht voor dagbesteding van verstandelijk gehandicapten. In 1992 pas ging het pand over in particuliere handen. Alle fases hadden zo hun sporen nagelaten. Vanaf april 2005 kan Ria haar eerste gasten bed & breakfast aanbieden. Achter de gevel van het Verzorgingsgesticht gaan sindsdien schuil een vier persoons appartement en een twee persoonskamer met eigen toegang en sanitaire voorzieningen. Zie: www. hetgemeentelijkverzorgingsgesticht. nl. De inrichting blijkt in een behoefte te voorzien en wordt ook benut voor presentaties en vergaderingen binnen het dorpsleven terwijl Peter van tijd tot Lijkkoetsen op weg langs het Hoendiep. tijd pianolapresentaties verzorgt. Tijd om even adem te halen nemen de twee nauwelijks. Of toch wel. Wie heeft hun opvallende nieuwe thuis eigenlijk ontworpen? Ene Gerrit Nijhuis? Wie is dat dan wel. Peter Suidman komt het archief van Nijhuis op het spoor, doorgegeven door opvolgende architecten. De in 1860 geboren Groninger blijkt de ontwerper van honderden dikwijls beeldbepalende gebouwen. Van de suikerfabriek tot kantoor van het Nieuwblad van het Noorden, van trotse villa’s tot niet minder zelfverzekerde gemeentehuizen. In 2014 krijgt zesjarig spitwerk zijn neerslag in een boek over de architect die grondlegger is van bureau Nijhuis en Reker. “Hoeveel tijd in het boek is gaan zitten? Je bent er als water mee bezig. Soms tien uur per dag. Ach, toch even naar het archief in Groningen. Hoeveel uren?” Ria vult aan: “Denk ook aan de weekenden. Je zei dan: laten we eens naar Wildervank gaan. Dan wist ik hoe laat het was. In Wildervank hadden we eigenlijk niets te zoeken. Behalve dan weer een gebouw van Gerrit Nijhuis.” Theo leoné 13

Op 1 januari is het zover, dan fuseert de Koepel van Nederlandse Verenigingen van Gepensioneerden KNVG – waar de VVG-PGB bij is aangesloten – met de Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden NVOG. Daarmee ontstaat één ‘Koepel Gepensioneerden’ ofwel KG die kan spreken namens 300.000 senioren. ‘’Het heeft wat tijd en moeite gekost maar de fusie is nu rond. Dat is eigenlijk hoog tijd, met alle ellende rond pensioenkortingen, de discussies over de rekenrente en de uitwerking van het pensioenakkoord. Nu hebben we één grote organisatie die de belangen van ons gepensioneerden kan verdedigen. Die lobby, vooral richting Den Haag, zal ook het belangrijkste punt op de agenda voor de Koepel Gepensioneerden zijn,’’ zegt Henk van der Rijst die, samen met Thijs Reuder, de VVG-PGB vertegenwoordigt in de ledenraad van de KNVG is en die al geruime tijd nauw betrokken is bij de voorbereiding en totstandkoming van de fusie. Eigenlijk is het beter te spreken van het weer samengaan van de twee koepels van gepensioneerden. De KNVG is immers oorspronkelijk een afsplitsing van de NVOG. ‘’Zo rond 2012 waren Nieuwe koepel spreekt met é er flinke geschillen ontstaan binnen de toenmalige NVOG. Dat draaide vooral om personen en verschillen van inzicht over het te voeren lobbybeleid. Er is toen een afsplitsing ontstaan, de KNVG, die zich meer rechtstreeks op de pensioenkant wilde richten dan de NVOG waar het ook veel over zorg, welzijn en gezondheid gaat. Bij die splitsing zijn veel grote bedrijfspensioenfondsen overgegaan naar de nieuwe organisatie. Dat betekende dat de directheid van Visie van de nieuwe Koepel Gepensioneerden De Koepel Gepensioneerden gelooft in een hechte gemeenschap die gebaseerd is op solidariteit en streeft naar een evenwichtige verdeling van de financiële en niet-financiële lasten en lusten tussen oudere en jongere generaties. De KG zet zich in voor het vergroten van haar invloed op de onderhandelingen en politieke besluitvorming rond onderwerpen die gepensioneerden en ouderen rechtstreeks raken: (pensioen)inkomen en koopkracht en de collectieve en op toegankelijkheid en kwaliteit gerichte aspecten van zorg, welzijn en wonen. Prioriteit voor het bestuur is op dit moment om een plek binnen de SER te verwerven om in ieder geval de stem van de gepensioneerden te laten horen op een plaats waar het er toe doet. 14 opereren en de professionaliteit daar op een wat hoger niveau lag dan bij de ‘oude’ bond.’’ Ook de VVG-PGB stapte over wat voor Van der Rijst een vreemde persoonlijke consequentie had: ‘’Ik was voorzitter van de Vereniging van Gepensioneerden Elsevier Ondernemingen VGEO en die hoorde bij de NVOG. Toen het pensioenfonds van Elsevier opging in het PGB hoorde ik opeens bij de KNVG. De VGEO bestaat overigens nog steeds en ik ben daar ook nog altijd voorzitter van’’. Pensioencommissies samen Van der Rijst maakte ook deel uit van de pensioencommissie van de NVOG. ‘’Daar bestudeerden we de pensioenproblematiek en maakten voorstellen aan het bestuur en de voorzitter over wat ons standpunt zou moeten zijn. Op een bepaald moment constateerden we dat

één stem namens de gepensioneerden de pensioencommissie van de KNVG eigenlijk precies hetzelfde deed. Toen is besloten die commissies samen te voegen om geen dubbel werk te doen. In feite is daarmee de basis gelegd voor het verdere samengaan.’’ Binnen zowel KNVG als NVOG begon immers de wens op te komen om te kijken naar mogelijkheden om toch weer tot één koepel voor alle gepensioneerden te komen. Om dat te bestuderen, werd een werkgroep ingesteld waar ook Van der Rijst weer deel van uitmaakte. Die commissie kwam in november 2018 met een gedetailleerd rapport waarin visie, structuur, het profiel van de bestuursleden en vooral de communicatie uitgebreid aan de orde komen. Uitgangspunt is een ‘brede’ vereniging die zich primair bezighoudt met de pensioenen maar ook zorg, welzijn, wonen, koopkracht en mobiliteit tot haar werkterrein rekent. Bij de discussies over de verdere invulling waren een aantal heikele punten te regelen. Belangrijkste bottleneck was de contributie voor de nieuwe koepel. KNVG kent een vaste contributie per lid van de aangesloten verenigingen, NVOG werkt met staffels waardoor kleinere leden-organisaties relatief meer betalen dan de grotere. Uiteindelijk is besloten dat de nieuwe KG met een vaste bijdrage van 1,30 euro per lid gaat werken. Grotere lid-organisaties krijgen daarbij naar gelang hun contributie-inbreng ook meer stemrecht in de Algemene Vergadering van de KG. ‘’Maar dat heeft wel heel wat voeten in de aarde gehad,’’ merkt Van der Rijst achteraf op. Een ander ‘cultuurverschil’ betrof de interne organisatie. KNVG kent een drietal regionale commissies, NVOG werkt met zes platformen voor de verschillende groeperingen en daarnaast ‘vak’-commissies Nederlandse Vereniging van Organisaties Van Gepensioneerden waarvan de voorzitters aan de bestuursvergadering deelnemen. Om iedereen tevreden te stemmen is uiteindelijk besloten dat voorlopig beide structuren in grote lijnen naast elkaar blijven bestaan. Ook over de huisvesting is veel gediscussieerd en gestudeerd. ‘’NVOG heeft een kantoor in Utrecht, KNVG wordt in feite gerund vanuit het huis van de secretaresse. We wilden eigenlijk het liefst een kantoor in Den Haag waar het meeste uitvoerende lobbywerk zal plaatsvinden maar dat bleek moeilijk te vinden en te duur. Om praktische redenen wordt de KG nu gevestigd in het bestaande kantoor van de NVOG.’’ Professionele aanpak Daar komen dan ook een vaste beleidsmedewerker en een secretariële assistente te werken. ‘’De nieuwe KG moet professioneler kunnen werken dan de beide bestaande verenigingen die volledig op vrijwilligers steunen. Dat is ook mogelijk doordat het over een grotere schaal gaat. Daarom komen er twee vaste medewerkers die de voorzitter en andere bestuursleden ondersteunen. We zijn nu volop bezig met de samenstelling van het nieuwe bestuur, dat moet ook weer evenwichtig zijn. Een voorzitter vinden is daarbij een groot probleem. Er zijn best geschikte mensen maar die hebben zo veel andere mogelijkheden met vaak een prima beloning. Het is moeilijk om iemand te vinden die grotendeels op vrijwillige basis de Koepel Gepensioneerden wil gaan leiden. Het moet uiteraard wel iemand zijn die zich snel in de materie in kan werken en die onze belangen goed kan verdedigen in Den Haag en elders. Dat is een moeilijke opgave.’’ Ruud Peys Korten PGB-pensioenen pas eind dit jaar duidelijk Hoewel de actuele UFR-dekkingsgraad van PGB in september iets is verbeterd, blijft de kans dat ook PGB volgend jaar moet korten bestaan. Of PGB de pensioenen moet verlagen hangt af van de financiële situatie op 31 december. De actuele UFR-dekkingsgraad van PGB bedroeg op 30 september 98,3%. Dat is een lichte verbetering vergeleken met de 95,8% van eind augustus. De beleidsdekkingsgraad, die een gemiddelde is over 12 maanden, kwam op 30 september met 104,1% echter lager uit dan de 105,2% van 31 augustus. Pensioenfonds PGB moet de pensioenen volgens de huidige regels verlagen als het niet via een verplichte rekensom (het herstelplan) kan aantonen binnen 10 jaar voldoende buffer te hebben om alle pensioenen te kunnen betalen. Daarvoor kijkt PGB naar de actuele UFR-dekkingsgraad. In augustus zat deze dekkingsgraad dicht tegen de ondergrens maar in september was weer sprake van een stijging. Of de pensioenen in 2020 moeten worden verlaagd, hangt af van de situatie eind dit jaar. PGB moet immers in de rekensommen uitgaan van de actuele dekkingsgraad op 31 december 2019. Tot het moment dat definitief wordt bepaald of er gekort gaat worden houdt PGB u op de website en via de digitale nieuwsbrief PGB Bericht op de hoogte van de financiële situatie. Ook de VVG-PGB volgt in haar nieuwsbrief en op de website de situatie bij PGB op de voet. Elders in dit nummer geeft vicevoorzitter Jochem Dijckmeester van het PGB-bestuur een uitgebreide toelichting op de situatie. 15

‘Mensen willen zich gehoord voelen’ Het komt niet vaak voor bij Pensioenevenementen. Doorgaans zet ingetogen bedachtzaamheid de toon, maar Henriëtte de Lange, sinds 1 januari Nederlands Ombudsman Pensioenen, neemt bezit van de zaal met een enthousiasme waar de vonken vanaf spetteren. Het publiek luistert ademloos maar ook verbaasd. De Lange weet in een klein uur tijd de abstracte pensioenthematiek opeens voor iedereen tastbaar te maken. Haar optreden verraadt haar onvermoeibare streven de pensioencommunicatie begrijpelijk te houden. ‘Pensioen is al ingewikkeld genoeg. Ik probeer altijd duidelijk en compleet te communiceren,’ zegt De Lange. ‘Je moet daarbij uitgaan van de belevingswereld van mensen die niet goed in de materie zitten. Bij ieder contact is het belangrijk je af te vragen: waar zit deze deelnemer nou op te wachten. Sluit mijn antwoord wel aan bij wat diegene vraagt of snapt?’ De Lange’s CV bestrijkt alle uithoeken van de pensioenwereld. Te beginnen in 1993, toen zij in Leiden met haar afstudeerscriptie de Pensioenscriptieprijs won. Ze ontwikkelde zich verder, als hoofd fiscale en juridische zaken bij Prudential, een kleine Levenen Pensioenverzekeraar, en vervolgde haar weg als consultant; eerst bij Coopers en Lybrand (nu PwC) en later met haar eigen bureau Schols & De Lange, om definitief haar plaats te vinden bij een reeks bedrijfstak- en ondernemingspensioenfondsen als bestuurder en lid van de Raad van Toezicht. ‘Ik ben al een heel leven met pensioenen in de weer,’ zegt ze als we elkaar later voor ExPress spreken. ‘Mijn vader was hoogleraar pensioenrecht in Nijmegen. Het is mij met de paplepel ingegoten.’ Natuurlijk was ze aanvankelijk juist niet van plan het beroep van haar vader te gaan uitoefenen, maar door het organiseren van een conferentie over het onderwerp raakte ze toch betrokken. Een Canadese rechter vertelde daar dat “pensioen” eigenlijk “waardig oud worden” betekent. De Lange: ‘Dat wil zeggen: in vrijheid oud worden, op eigen wijze, onafhankelijk van familie of kerk. Dat maakte op mij, als onafhankelijk type, grote indruk.’ Het thema liet haar niet meer los. Later zou ze het, met de woorden van Elske ter Veld, toenmalig voorzitter van www.pensioenkijker.nl, omschrijven als “Eigenwijs oud worden”. De Lange stond aan de wieg van dit - helaas in deze vorm verdwenen - brede initiatief van meer dan 15 ‘stakeholders’ uit de pensioenwereld om mensen op een toegankelijke manier digitaal over pensioenen te informeren. Niet gaan graven onder de motorkap De Lange blijft zich inzetten om mensen meer te interesseren voor wat, naast een eventueel eigen huis, verreweg hun grootste bezit is. ‘Toen ik begon in deze wereld was ik echt stomverbaasd dat mensen daar geen belangstelling voor hebben. Maar dat ontslaat pensioenfondsen niet van hun zorgplicht. Ook als mensen zelf niet voldoende opletten, moet de leverancier voor Foto: Han Zuyderwijk 16 duidelijkheid zorgen.’ Los van de grote vorderingen die de afgelopen 15 jaar op ‘macro’ communicatiegebied zijn geboekt, valt er ‘micro’, in het klantencontact, volgens De Lange nog veel winst te behalen. Uit onderzoek op de sites van 130 pensioenfondsen en verzekeraars naar de toegankelijkheid van klachtenprocedures bleek dat bij vijfentwintig instellingen het woord klacht niet voorkwam op de website en dat bij veel anderen niet werd uitgelegd hoe een klacht ingediend kan worden. Communicatie, zegt De Lange, is een kwestie van keuzes maken. ‘Persoonlijke uitleg aan de poort lijkt misschien duur, maar werkt het best. Als je mensen eenmaal betrokken hebt bij het onderwerp, landt vervolginformatie veel beter. Dat scheelt in een later stadium klachten, wat beter is voor je reputatie. Maar een bestuur kan ook kiezen voor een goede klachtenafhandeling als goed persoonlijk contact aan het begin te duur is.’ Alles is uit te leggen, weet De Lange al sinds haar Pensioenkijker tijd. ‘Maar het helpt niet om te gaan graven onder de motorkap. Opleiding speelt bij publiekscommunicatie nauwelijks een rol, dat heeft onderzoek herhaaldelijk aangetoond. Het gaat erom dat je duidelijk uitlegt waaróm iets anders is dan diegene dacht, in plaats van aan te tonen dat jij gelijk hebt.’ De geest van de regelgeving zou wel wat meer focus kunnen krijgen, vindt ze. ‘Als iemand vier keer over hetzelfde belt, is het een klacht. Ook als er geen officiële procedure is gestart. Mensen willen zich gehoord voelen.’ Nicoline Maarschalk-Meijer Heeft u een klacht? Informatie over de klachtenprocedure vindt u op pagina 25 van de PGB Pensioenbrochure en op de PGB-website: https://www.pensioenfondspgb.nl/ nl-nl/Paginas/U-heeft-een-klacht. aspx Ook kunt u de PGB-klantenservice bellen: 020 541 82 00 IN TERVIEW

Gewoon aan de slag Gelukkig. Reuring over de rekenrente groeit. In een memo aan de Tweede Kamer roepen 43 economen en andere pensioenprominenten Tweede Kamerleden op een einde te maken aan de pensioenpaniek. Die is ontstaan door het krampachtig vasthouden van DNB (De Nederlandsche Bank) aan de extreem lage ‘risicovrije rente’ zonder rekening te houden met het werkelijke rendement dat al decennialang door pensioenfondsen behaald wordt. De ondertekenaars stellen dat het afwijkende rentebeleid, dat Nederland als enige in Europa erop nahoudt, ons goede pensioenstelsel onderuithaalt en jongeren zal aanzetten zich af te keren van een stelsel dat tot de besten van de wereld behoort. Eerder deze maand schreven oud-bewindslieden Vermeend en Van der Ploeg al in een opiniestuk in De Telegraaf dat het korten van pensioenen politiek onhoudbaar is. Inderdaad: veel gepensioneerden staat het water aan de lippen. Onlangs sprak ik een gepensioneerde politieman die in plaats van 70% (waarop hij had gerekend) nog maar 40% van zijn laatstverdiende salaris ontvangt. ‘Ik ben geen zeurpiet,’ zei de man. ‘Actievoeren is mijn ding niet.’ Om zijn koopkracht op peil te brengen had hij een parttime baan aangenomen als chauffeur bij een garagebedrijf. Hij was trots op zijn oplossingsgerichtheid, maar wrang is de gang van zaken wel. Wat mij al lange tijd verbaast, is de gelatenheid van belanghebbenden. In het bijzonder bij jongeren die maandelijks een vijfde van hun verdiende loon inleggen ‘voor later’. Zij hebben straks veel meer last van het gedwongen lage rendement dan de ouderen van nu, die tijdens de opbouw nog wel geïndexeerd werden en konden profiteren van een hogere rekenrente. Waarom staan dertigers en veertigers niet op de barricade? Ik kan maar één verklaring bedenken: ze denken niet na over hun pensioen. Deze ‘ver-van-het-bed-show’ gaan ze later wel ontrafelen, tegen de tijd dat de kinderen groot zijn en ze ophouden met tweeverdienen. Hoe hachelijk dat is, blijkt uit de impact van nepnieuws en bakerpraatjes, die het best gehoor vinden bij ongeïnformeerd publiek. Terwijl kennis van zaken juist het krachtigste wapen is tegen misleiding en verkeerde beeldvorming. ‘Kennis is betrokkenheid' Tussen de oren Pensioenombudsvrouw Henriette de Lange wijst er elders in dit nummer op: hoe is het mogelijk dat we tot kort voor de pensionering zo weinig belangstelling hebben voor het grootste vermogen dat we hebben opgebouwd tijdens ons leven, los van een eventueel eigen huis? We vinden pensioen ‘moeilijke’ materie. Natuurlijk helpt de overdaad aan jargonistische verdwaaltaal niet mee. Toch kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat het probleem van de ‘pensioenaversie’ voor een deel tussen de oren zit. Als we een nieuwe computer kopen of een nieuwe auto, dan rommelen we wat, bekijken de handleiding oppervlakkig en al snel kunnen we ermee overweg. Ouderen kunnen allang niet meer zonder smartphone, zijn razend actief op sociale media, posten foto’s, maken selfies en volgen kinderen en kleinkinderen online. We raken niet van de leg als we niks van de moeilijke techniek achter computerprogramma’s begrijpen, we gebruiken digitale communicatie gewoon. Wat belemmert ons dan om greep op ons eigen pensioenvermogen te krijgen? Veelvuldig wetenschappelijk onderzoek, onder meer van denktank en kennisinstituut Netspar, leert dat (gebrek aan) opleiding hier nauwelijks een rol speelt. Conclusie: alle Nederlandse pensioenspaarders en gepensioneerden moeten gewoonweg aan de slag. Pensioen is namelijk nooit ver van het bed. Ook dertigers worden slachtoffer van ongelukken waarbij ze misschien een partner en kinderen achterlaten. Het is goed om dan te weten waar je staat. In de Communicatiecommissie van PGB gaan wij in ieder geval, helaas voortaan zonder de bezielende leiding van bestuurslid Freek Busweiler, door om al onze deelnemers en gepensioneerden herkenbaar en zo simpel mogelijk over hun pensioen te informeren. Kennis van zaken zorgt namelijk ook voor betrokkenheid. En voor motivatie om wat je hebt opgebouwd te beschermen. Nicoline Maarschalk Meijer 17 cOluMN

Senioren maken een eno Senioren hebben de laatste paar jaar een enorme inhaalslag gemaakt in de digitale wereld. De meeste ouderen kijken elke dag, vaak zelfs elk uur, meerdere malen op hun ‘smartphone’, tablet of laptop om het weer, de trein, het nieuws of de aanbiedingen van de supermarkt te checken, te shoppen of via WhatsApp met de familie, vrienden of kennissen te chatten. Vaak zitten ze ook nog op Facebook, Twitter of andere sociale media. Cijfers van het CBS en van SeniorWeb – waarover direct meer – laten zien dat 65 procent van de senioren een smartphone heeft én gebruikt en ruim de helft zelf de beschikking heeft over een laptop, tablet of desktop computer. In de leeftijdsgroep van 55 tot 65 jaar is 93 procent ‘digitaal actief’, bij mensen tot 75 jaar is dat 83 procent en bij de nog ouderen is meer dan zes op de tien regelmatig bezig met digitale activiteiten. En dat zijn dan nog cijfers van vorig jaar, de percentages zijn momenteel ongetwijfeld weer hoger. ‘’Maar dat betekent niet dat er voor ons als SeniorWeb niets meer te doen is. Wij groeien nog steeds, we hebben over de 150.000 leden waarmee we, denk ik, wel tot de top tien van de Nederlandse verenigingen behoren. De meesten blijven ook heel lang lid, sommigen al meer dan twintig jaar. Door die inhaalslag is de vraag in de loop der jaren echter wel veranderd. De vraag verandert eigenlijk steeds en daar passen we ons aanbod ook voortdurend op aan,’’ zegt directeur Daniel de Levita op het kantoor van SeniorWeb in Utrecht. Oude bekende van de VVG-PGB SeniorWeb is een ‘oude bekende’ van de VVG-PGB. Op de ALV van onze vereniging is elk jaar een stand te vinden waar enkele vrijwilligers toelichten wat Seniorweb is en vooral wat de Seniorweb voor gepensioneerden binnen de VVG kan betekenen. Ook in ExPress komen de activiteiten van die ‘andere’ vereniging regelmatig aan de orde. SeniorWeb is in 1996, toen automatisering en de computer nog in 18 ‘‘Vragen en blijven e

orme inhaalslag in de digitale wereld E-mail meest gebruikt door digitale senioren Wat doen senioren digitaal? Belangrijkste activiteit is e-mailen, dat 95 procent zegt te doen. Ruim 90 procent doet de bankzaken via internet af, bijna evenveel mensen zoeken informatie en 70 procent kijkt regelmatig op digitale nieuwsmedia. Ook zeven op de tien gebruiken online overheidsdiensten. Meer dan 60 procent van de ouderen winkelt online, een percentage dat nog altijd toeneemt. Spelletjes, films kijken of muziek luisteren halen een score van een goede 40 procent terwijl één op de drie ouderen zegt op sociale netwerken te zitten. n problemen er altijd" de kinderschoenen stonden, opgericht door een aantal mensen dat toen al tot de conclusie kwam dat gepensioneerden ondersteuning konden gebruiken bij het gebruik ervan. ‘’Zolang je werkt heb je meestal wel collega’s of anderen waar je met vragen over automatisering en digitalisering terecht kunt. Ga je met pensioen, dan valt dat netwerk al snel weg. Toch loop je nog altijd tegen problemen of vragen aan en daarvoor is destijds SeniorWeb opgericht. De initiatiefnemers hadden iets dergelijks gezien in Amerika. Ze wilden het net als daar Seniornet noemen maar dat vonden die Amerikanen niet goed.’’ SeniorWeb heeft nog steeds hetzelfde doel: digitale educatie van gepensioneerden. ‘’Zij kunnen voor hulp, uitleg en informatie op digitaal gebied terecht bij onze vereniging. Wij kunnen daarvoor een beroep doen op meer dan 3.000 vrijwilligers die voor ons in het hele land actief zijn. De leden waarderen het lidmaatschap daarbij al jaren met een acht. In ruim twintig jaar hebben we ook zo’n 770.000 senioren digitaal opgeleid,’’ vertelt De Levita die in Utrecht leiding geeft aan zo’n dertig vaste medewerkers. ‘’In de beginjaren lag de nadruk bij die educatie op ondersteuning bij het gebruik van computers zelf. Voor veel gepensioneerden was dat toen nog redelijk nieuw terwijl ze er wel graag mee om wilden gaan, of omdat ze dat leuk of interessant vonden of omdat het steeds meer nodig blijkt om aanvragen in te dienen, rekeningen te betalen of bijvoorbeeld contact met de Belastingen of andere overheidsdiensten te hebben. Mensen die vandaag de dag met pensioen gaan hebben vaak al jaren met computers gewerkt en hebben meestal ook al langere tijd een smartphone. Dat geldt overigens echt niet voor iedereen, lager opgeleiden maar ook anderen hebben daar vaak minder ervaring mee.’’ Vragen over Facebook of WhatsApp Die gepensioneerden van tegenwoordig doen echter nog altijd graag een beroep op SeniorWeb. ‘’Vragen en problemen blijven er altijd en daar zijn wij voor. Tegenwoordig hebben we het daarbij vaker over zaken als: hoe zet ik een foto op Facebook, hoe maak ik een Whatsapp groep voor de hele buurt, wat kun je precies met Instagram, hoe maak ik een veilig wachtwoord? Veel vragen gaan ook over de privacy bij sociale media, daar lees en zie je veel over en dat roept vragen op. Een nieuwe trend is home-automation, automatisch op tijd de gordijnen sluiten of het licht aan laten gaan of iets als een voordeur met camerabewaking. Allerlei voorzieningen waarmee ouderen langer in staat zijn om zelfstandig te blijven wonen. Wij volgen dat soort ontwikkelingen op de voet maar gaan niet vooroplopen. Pas als iets meer gemeengoed is geworden, kijken we hoe we het op kunnen pakken en uit kunnen leggen. Daarbij zijn en blijven we altijd onafhankelijk, dat wil ik graag benadrukken. Wij gaan niet iets onder de aandacht brengen omdat een fabrikant dat graag wil of ons ervoor wil betalen, wij pakken het op als we het interessant vinden voor de senioren die lid zijn van onze vereniging.’’ Ruud Peys SeniorWeb biedt breed scala aan activiteiten SeniorWeb biedt haar leden een breed scala aan activiteiten op het gebied van digitale educatie. In de eerste plaats zijn er op liefst 415 locaties in het hele land reguliere lessen waar ook niet-leden binnen kunnen lopen voor workshops of inloopspreekuren. De Levita: ‘’Er vinden tegenwoordig meer 1-op-1 lessen plaats en inloopmiddagen, iemand voor de klas komt minder voor. Dit komt mede door de diversiteit aan apparaten en het verschil in niveau bij de cursisten. Mensen kunnen hun vragen met de aanwezige deskundigen bespreken, daar wordt veel gebruik van gemaakt.’’ De deskundige vrijwilligers van de PCHulp geven ook antwoord op de vele duizenden vragen die binnenkomen via de online of telefonische hulplijn, speciaal voor leden van SeniorWeb. Veel vragen worden ook al beantwoord op de uitgebreide en diepgravende website die jaarlijks rond de 12 miljoen bezoekers haalt. Daar zijn ook complete online-cursussen te vinden die 23.000 deelnemers per jaar trekken. Desgewenst kunnen de leden een bezoek aan huis aanvragen om eens rustig samen bij de computer de digitale wereld door te nemen of problemen op te lossen maar daar is wel een – bescheiden – eigen bijdrage aan verbonden. Verder krijgen de leden wekelijks een op hun wensen toegespitste email nieuwsbrief en elk kwartaal het tijdschrift Enter dat vol staat met praktische tips en informatie. 19

Rennen, scoren, juichen. Snel was voetballer Hans Elfring, rechtsbuiten. Ruim driekwart eeuw is de Apeldoorner lid van Robur et Velocitas, kracht en snelheid. Kom hem ook niet aan fietsclub Het Kromme Achterwiel. bestuur bestonden geen dubbele agenda’s.” Jaar Amerika Geboren in de eerste maand van 1931, maakte Elfring de Tweede Wereldoorlog nog bewust mee. Herinnert zich de bevrijding door de Canadezen, zag hoe na de Slag om nationale militaire team en het Nederlands amateurelftal. Ook waagde hij zich een jaar aan het betaalde voetbal, bij AGOVV als Razendsnelle Hans Elfring, zelfs met Krom Achterwiel Geen kwaad woord van Hans Elfring (Apeldoorn, 1931) over uitgeverij Wegener. Prachtig bedrijf. Tot de Britten kwamen, Mecon. Elfring begon als assistent van meneer Wegener en verliet het bedrijf als lid van de raad van bestuur. “Toen ik bij Wegener kwam, telde het bedrijf honderd medewerkers. Een kleine onderneming met een eigen dagblad, de Nieuwe Apeldoornse Courant. Door overnames groeide Wegener tot een bedrijf van vijfduizend man. Ik vertrok vlak voor de ondergang, in 1991. Wegener was een redelijk sociaal bedrijf. Ik heb er een hele mooie tijd gehad. Overnames werden altijd met de vakbond goed geregeld. Voor de mensen die afvloeiden, was een behoorlijk sociaal plan. Ik kan me bij Wegener geen stakingen herinneren. In de raad van Arnhem duizenden evacués zijn stad in kwamen. Met de dipoma’s op zak van HBS en driejarige grafische school werd hij uitverkoren een jaar naar Amerika te gaan. “Heel interessant. Ze kwamen na de oorlog op het idee jonge mensen uit te wisselen. Ik behoorde tot de eerste groep die naar Amerika mocht. Kwam in Californië op een dure privéschool, met allemaal zoontjes van belangrijke mensen. De baas van de opleiding zorgde dat zijn school eenvoudig bleef met behoorlijk strenge regels. Dat jaar Amerika heeft op mijn leven een behoorlijke invloed gehad.” Elfring moest vier vakken kiezen, kreeg die vervolgens elke dag weer. De keuze viel op Amerikaanse geschiedenis, Engels, Latijn en Spaans. Om aan het sporten te blijven richtte hij zijn eigen voetbalklas op. “Ze konden er niets van. Toen ik wegging, bleef van de klas niets over.” Vanuit Californië schreef Elfring regelmatig voor de Nieuwe Apeldoornse Courant artikelen over Amerika. De stukken vielen op bij de uitgever, een groot sympathisant van Robur et Velocitas. Voetbalde die Elfring ook niet heel aardig? Wegener kon wel een voetballende assistent gebruiken. Hans en Anneke op pad. Let op, hap. 20 Semiprof AGOVV De rechtsbuiten speelde in het oostelijk elftal, in het semiprof. “We trainden drie keer per week. Ontvingen voor iedere training een rijksdaalder. Een verloren wedstrijd bracht 25 gulden op, een gelijkspel 30. Na een overwinning ging ik met veertig gulden naar huis. Het belangrijkste voor mij was wat ze nu noemen het tekengeld. Dat was een aanzienlijk bedrag en kon ik goed gebruiken voor een nieuwe woning. Uiteindelijk was het voetbal niet goed meer te combineren met mijn drukke werk.” Santiago de Compostella Na zijn pensionering maakte Hans Elfring veel bijzondere reizen. Samen met zijn Anneke kruiste hij heel Europa door. De tochten gingen vooral naar Scandinavië maar toch ook wel ver zuidwaarts. “Met Anneke ben ik naar Santiago de Compostella gefietst. We haalden de Pyreneeën. Met een vriend maakte ik het laatste stuk af. Een jaar later ondernam ik met Anneke de hele tocht opnieuw, met de caravan. Een fabelachtige reis. Tegenwoordig is Santiago een beetje overbezocht. Destijds trok de stad al 100.000 pelgrims, waarvan 80.000 te voet kwamen.” Tot traditie werd de jaarlijkse ontmoeting met de Amerikaanse vrienden Charles en Lindsey. Hij kunstredacteur, zij chef van een groot restaurant. Heel diverse mensen. Het ene jaar ontmoeten de vier elkaar in Europa, dan weer in Amerika. De jaren tellen inmiddels. Het jongste bezoek in Amerika kan wel eens het laatste zijn geweest. Samen met een gepensioneerde buurman richtte Elfring fietsclub Het Kromme Achterwiel op. Weer of geen weer, donderdags wordt gefietst. Aanvankelijk met gewone fietsen, later met e-bikes. Start: 9.00 uur. Ritmeester Govert bepaalt waar de tocht van een kilometer of 45 naar toe gaat.

Fietsen tot in Cuba. “Drie keer maakte ik een grote buitenlandse fietstocht. Naar Cuba, Sri Lanka en Thailand. Een leuk concept. Fiets goed ingepakt mee in het vliegtuig. Uitpakken in het eerste hotel, dat tevens je laatste hotel is. Het verpakkingsmateriaal staat dan klaar en je gaat zoals je gekomen bent. Hoe lang we fietsten? Een dag of veertien. Goed te doen in die landen.” Een jaar of zeven geleden meldde Elfring zich bij Sociëteit Apeldoorn. Legt sindsdien wekelijk een biljartje en is lid van het Senioren Convent. Wat de senioren – zes mannen, twee vrouwen - in hun convent zoal bespreken? De situatie in de wereld, de gebeurtenissen in de buurt tot huiselijk nieuws toe. De groep van tachtigplussers is een vriendengroep geworden. Populairste onderwerpen momenteel? Donald Trump en Boris Johnson. “Onbegrijpelijk, echt niet te begrijpen.” Theo leoné In juichstemming. Voetbal in de kou Als voetballer van het nationale militaire elftal speelde Hans Elfring interlands in Engeland, Italië en Spanje. Sliep dan in buitenlandse kazernes. “Een wedstrijd spelen in het militaire elftal betekende drie dagen vrij. Moest je naar het buitenland dan was je een week niet op de kazerne. Ik had het geluk sportsergeant te zijn op de kazerne in Ermelo. Daar werden toekomstige officieren opgeleid. Sport was voor hen belangrijk want telde mee voor de beoordeling. We voetbalden veel.” Sneeuw bleek in Ermelo een extra attractie. “Mannen, twee teams maken!” De spelers maakten zich gereed voor een wedstrijd in de kou. “Teams klaar? Hesjes aan? Allemaal de schoenen uittrekken!” Elfring genoot van het onverwachte commando. “Je had ze eens moeten zien lopen, met hun blote voeten door de sneeuw. Ze speelden als een tierelier. Iedereen was bang voor koude voeten.” 21

Gepensioneerden van PGB lopen inmiddels - hoewel minder dan bij veel grotere fondsen – ook risico dat de pensioenen moeten worden gekort. Financiële tips op de valreep van het jaar Indexatie zit er sowieso niet in en dat doet zeer. Een verhoging van de AOW biedt onvoldoende soelaas. Het kabinet heeft plannen gepresenteerd om de ouderen met lagere inkomens (en kleine pensioenen) te ontzien, maar of het voldoende is, blijft de vraag. En de ouderen met iets hogere inkomens – die ook al jarenlang niet geïndexeerd zijn – hebben helemaal het nakijken. Er zit dus niks anders op dan de tering naar de nering te zetten. Daarom hierbij een aantal financiële eindejaartips. De een zal ze vanzelfsprekend vinden, voor de ander kan het een reminder zijn om er eindelijk eens werk van te maken. Sommige mensen hebben maar een heel klein aanvullend pensioen en verkeren niet in de positie om met geld te schuiven. Iedereen kan er dus naar eigen keuze wel of niet wat mee doen. Niet te gedetailleerd Op allerlei plaatsen zijn financiële tips te vinden. Vooral het Nibud is in dezen een betrouwbare partij voor goede en vaak gratis informatie (www.nibud.nl). Hier zijn zelfs hulpmiddelen te vinden om een jaarbegroting op te stellen, van waaruit de inkomsten en uitgaven precies zijn bij te houden. Echter, de praktijk leert dat veel mensen hier op zijn best met veel enthousiasme aan beginnen maar halverwege ophouden en het zeker niet volhouden. Toch te moeilijk, te veel werk, je krijgt het niet compleet. Zucht! Daarom volgen hier enkele algemene tips. Daarmee krijgt u geen gedetailleerd zicht op uw huishoudboekje (ga daarvoor naar het Nibud), maar het biedt op onderdelen wel handvatten om besparingen te realiseren. Abonnementen & lidmaatschappen Slechts weinig mensen hebben een totaaloverzicht van alle abonnementen, lidmaatschappen, loterijen en goede doelen. De acceptgiro’s komen ongeregeld en soms slechts 1 x per jaar langs. Vaak zijn ze ook al omgezet in automatische incasso’s. Tijd dus om dat eens duidelijk in beeld te brengen. Neem van een heel jaar de bankafschriften (via computer of op papier) door en noteer alle bedragen per maand, kwartaal, jaar. Desgewenst kunnen hier ook uitgaven voor sport en spel aan worden toegevoegd. Het gaat er om zoveel mogelijk beïnvloedbare bijdragen in beeld te brengen. Reken de maand- en kwartaalbedragen om naar jaarbedragen. Het totaalbedrag door 12 delen en dat is wat er gemiddeld per maand aan uitgegeven wordt. Voor veel mensen is dit een eyeopener! Het overzicht biedt mogelijkheid alle onderdelen kritisch de revue te laten passeren. Hoe vaak wordt de Museumjaarkaart gebruikt? Is het lidmaatschap van vereniging x of y nog de moeite waard? Is de Wegenwacht misschien dubbel op met wat de autoverzekering al biedt? Hebben de goede doelen - zeker als het om vaste bedragen per maand of jaar gaat - nog dezelfde urgentie? De krant meldt niet uit zichzelf dat er mogelijkheden zijn om het goedkoper te maken. Als u dreigt met opzeggen, komen ze vaak wel over de brug met een betere aanbieding. Het gaat er zeker niet om dat alle activiteiten worden geschrapt. Wel dat u er bewust naar kijkt. En volgend jaar is de lijst (eventueel aangevuld met nieuwe activiteiten!) weer te gebruiken. Verzekeringen Ook de verzekeringen kunnen af en toe tegen het licht worden gehouden. Probeer alleen risico’s te verzekeren die u niet zelf kunt dekken. (Doorlopende) reisverzekering is lang niet altijd nodig of nuttig. Rechtsbijstandverzekering? Zelfde laken een pak. Autoverzekering? Als de auto 4 à 5 jaar of ouder is, is beperkt casco meestal ook wel voldoende. Is de autoverzekering nog prijsconcurrerend genoeg? Via vergelijkingssites als www. independer.nl kunt u snel uitzoeken of het goedkoper kan. Zij brengen 22

r zelfs goedkope verzekeraars in beeld (bijvoorbeeld SNS) waarvoor zij zelf niet bemiddelen. In dat laatste geval kunt u niet rechtstreeks een verzekering afsluiten, maar moet u nog even naar de betreffende website van die andere verzekeraar gaan. Dezelfde aanpak geldt voor andere noodzakelijke verzekeringen als inboedel, opstal en WA. Ziektekostenverzekering Apart hoofdstuk is altijd de ziektekostenverzekering. Vergelijk de prijzen (Via de VVG is een verzekering met korting mogelijk bij VGZ. Dit hoeft overigens niet bij voorbaat de beste aanbieding te zijn). Denk na of aanvullende verzekeringen (voor tandarts, fysiotherapie e.d.) nodig/ nuttig zijn. Als u er wel een beroep op moet doen en krap in de financiën zit, is die aanvulling meestal wel verstandig. Dat geldt ook voor het nemen van een hoger eigen risico. Doe dat alleen als u dat kunt dragen. Verder bieden veel verzekeraars budgetpolissen aan met een lagere maandpremie. Dat kan echter de keuze van ziekenhuizen in de buurt beperken. Vraag dat dus na voordat u zo’n verzekering afsluit. Ook komt het voor dat het beschikbare budget voor dat ziekenhuis in de loop van het jaar opraakt, waardoor een andere zorgverlener gezocht moet worden. Een tip voor de mensen die meer geld op de bankrekening hebben staan. Veel verzekeraars bieden een korting van 1 of 2 procent als u de premie in één keer betaalt. Dat lijkt weinig, maar is meer dan wat u aan rente op de spaarrekening krijgt. Als u zoveel vermogen heeft dat u daarover belasting betaalt, is het vaak ook nog mogelijk die premie al eind december van dit jaar te betalen. Dat maakt het bedrag aan eigen vermogen per 1 januari 2020 lager. Dat laatste geldt voor meer grote uitgaven. Als die vóór 1 januari 2020 worden gedaan, scheelt dat aan vermogensrendementheffing. Vanaf 2022 wordt dit fiscaal regime overigens gunstiger voor mensen met grote spaartegoeden, is het voornemen van het kabinet. Energiekosten Sommige mensen stappen heel vaak over naar een andere energieleverancier en profiteren van alle welkomstvoordelen. Die mensen weten al wat ze moeten doen. Degenen die nog nooit een overstap hebben gewaagd, zouden toch eens kunnen onderzoeken of het voordeel oplevert. Het is niet meer zo ingewikkeld als vroeger. De nieuwe leverancier regelt het met de oude aanbieder. Wel oppassen waar u voor kiest. Leg u niet te snel voor meer jaren vast. Dat is lang niet altijd voordelig. Bovendien zijn er volgende jaren misschien weer andere aanbiedingen. Extraatjes Het zijn luxe problemen, maar mensen die over flink wat vermogen beschikken kunnen beter elk jaar wat aan kinderen en kleinkinderen geven. Dit jaar zijn bedragen tot €5.363 per jaar (aan kinderen) en €2.147 (anderen, ook kleinkinderen) vrijgesteld van schenkingsrecht. Verder drukt het alvast het eigen vermogen of een erfbelasting in de verdere toekomst. Dit heet schenken met de warme hand omdat het een goed gevoel geeft als je nog kunt meemaken dat de naasten blij zijn met de gift. Toeslagen Ook mensen met een klein aanvullend pensioen komen soms nog in aanmerking voor huur- of zorgtoeslag. Vaak wordt vergeten dit aan te vragen. De persoonlijke inkomenssituatie kan ook gewijzigd zijn, bijvoorbeeld door overlijden van de partner. Juist in die situatie is het verstandig het hele pakket aan abonnementen, lidmaatschappen, verzekeringen, gemeentelijke toeslagen een keer kritisch door te lichten. Vraag hierbij zo nodig hulp van een kind, familie, vriend, bekende of gemeentelijk hulploket. Meer informatie Op internet is een wereld aan informatie te vinden voor de geldbewuste consument. Enkele tips: www.consumentenbond.nl (met bijvoorbeeld 10 belastingtips voor 2019) www.tipsomtebesparen.nl (onder het motto ‘makkelijk besparen op kosten en het milieu’ zijn hier talloze tips te vinden) www.nibud.nl (heel betrouwbaar adres met veel gratis informatie; ook met rekenhulpmiddel om uit te rekenen of er recht is op huur- en zorgtoeslag). Het Nibud heeft ook een apart website om uit te zoeken wat u van uw gemeente mag verwachten: www.berekenuwrecht.nl 23

Brexit is voorlopig nog één en al onzekerheid ‘’De Britten weten zelf niet eens wat Brexit precies gaat betekenen, laat staan dat wij het weten. Voorlopig wacht ik het maar af, we zien wel wat er gebeurt. Maar het brengt wel veel onzekerheid.’’ Jos Poels woont sinds de zomer van 2016 in Chester in Engeland. Hij is oud-journalist, getrouwd met een Britse vrouw en heeft een aanvullend pensioen van PGB. ‘’We kwamen altijd al heel regelmatig hier en drie jaar geleden hebben we besloten naar Engeland te verhuizen. Dat was net na het referendum waarop de Britten besloten uit de EU te stappen. Sindsdien wordt er voortdurend over die Brexit gesproken en geschreven maar waar we nu precies aan toe zijn weten we nog steeds niet. Ik als Nederlander niet en de Britten ook niet.’’ Was wonen aan de overkant van de Noordzee tot nu toe geen enkel probleem – je kon er als Nederlander zo een huis kopen of huren – nu moeten alle EU-burgers die in GrootBrittannië willen blijven in ieder geval een ‘settled status’ aanvragen, zeg maar een verblijfvergunning. Poels komt daar nog niet voor in aanmerking omdat de Britten eisen dat je minstens vijf jaar in hun land verblijft. Hij kan wel een aanvraag indienen voor een pre-settled status, een voorlopige vergunning als het ware. ‘’Ik heb alles ingevuld en zou een email terugkrijgen maar heb tot nu toe niets gezien. Dat is het probleem vaak hier, die bureaucratie. Alles gaat soms zo moeilijk en ingewikkeld.’’ De ware ‘bottleneck’ is dat GrootBrittannië niet beschikt over een burgerlijke stand. Dat je er al jaren woont, moet je daarom zien te bewijzen met aankoopaktes, huurcontracten, afschriften van je pensioen, inschrijvingsbewijzen van allerlei instanties of zelfs de energierekening. Die rekening van een nutsbedrijf wordt ook gevraagd om je adres te bewijzen, een ander systeem is er immers niet. Veel EU-burgers, die vaak al jaren in Groot-Brittannië wonen en daar soms ook al pensioen genieten, hebben daardoor grote moeite om aan te tonen dat ze recht hebben op die ‘settled status’. Poels: ‘’Mijn vrouw is Britse dus die heeft dat probleem niet. Maar ze heeft wel voor de zekerheid een Iers paspoort aangevraagd. Haar vader is in Ierland geboren en dan kun je een paspoort van dat land krijgen. Er is een ware run op, we dachten dat het zes weken zou duren maar gelukkig kwam ‘t al binnen twee weken. Nu hoeft ze tenminste straks niet in de wachtrij voor niet-EU burgers als we weer eens naar Nederland komen.’’ Poels hoeft voorlopig nog niet aan te kloppen bij de National Health Service omdat hij als uitkeringsgerechtigde een Nederlandse zorgverzekering heeft. Andere oudere EU-burgers hebben daar echter al wel grote moeite mee ondervonden, tot aan het afzeggen van operaties aan toe. Of er andere praktische problemen komen, is nog niet duidelijk. Het zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat er voor een Britse auto straks een aparte verzekering nodig is om in de EU te rijden terwijl dat momenteel nog onder de ‘normale’ verzekering valt. Ook is het nog maar de vraag of op een Nederlandse bankrekening uitbetaalde pensioenen straks net zo makkelijk in Groot-Brittannië opgehaald kunnen worden. Of omgekeerd, er zijn ook Nederlanders – zoals schrijver van dit artikel – met een Brits pensioen waarvan de toekomst tamelijk onzeker is. Poels maakt zich echter toch maar weinig zorgen. ‘’We zien het wel. En weet je, we hebben ons huis in Nederland voorlopig aangehouden. Zou het allemaal echt te moeilijk worden, dan kunnen we altijd terug. Hoewel me dat wel zou spijten, dit is een heerlijk land. Veel ruimte, niet allemaal zo recht en georganiseerd als in Nederland. De Engelsen zijn ook erg vriendelijke mensen, het is prettig wonen hier. Maar ja, die Brexit hé.’’ Ruud Peys 24

Vragen van onze leden Wij ontvangen regelmatig vragen van u. Daarom hebben we besloten deze voor te leggen aan PGB en om de antwoorden te publiceren in de ExPress. Mocht u vragen hebben dan kunt u die sturen naar redactie@vvgpgb.nl. Wij komen er dan in de volgende ExPress of eventueel persoonlijk op terug. u kunt uw vragen ook sturen naar ons secretariaat Roomweg 78, 7523 BS Enschede. Vraag aan PGB: De laatste tijd lees of hoor ik regelmatig dat DNB de bestuurders van pensioenfondsen verplicht om waardeloze staatsobligaties aan te kopen die uiteindelijk een security risk kunnen vormen en verder invloed uitoefenen op de samenstelling van de aandelenportefeuilles. Wat is daarvan reëel, want de pensioenfondsen zijn toch (of horen) onafhankelijk te zijn van de staat en een zaak tussen ondernemers en werkgevers. (Deel 2) Overigens deed indertijd Lubbers een flinke greep in de ABP kas. Staat dit (ambtenaren) pensioenfonds in een andere verhouding tot de staat dat dit kon gebeuren? Antwoord van PGB Pensioenafspraken worden gemaakt tussen werkgevers en werknemers. Pensioenfondsen moeten zorgen dat ze de belangen van werkgevers, (oud-) werknemers en gepensioneerden evenwichtig behartigen. Pensioenfondsen moeten zich houden aan de wet en DNB ziet daarop toe. Pensioenfondsen hebben beleggingsvrijheid en worden niet gedwongen om in staatsobligaties te beleggen. De wet eist dat pensioenfondsen ervoor zorgen dat hun beleggingsbeleid past bij de pensioentoezegging (de mate van zekerheid) die ze doen aan hun deelnemers. En dat hun beleggingsbeleid past bij de risicohouding en het risicodraagvlak van hun deelnemers. Elke drie jaar doet een pensioenfonds onderzoek hiernaar. PGB-deelnemers willen iets meer risico lopen zodat er meer kans is op een hoger pensioen. Maar ze willen de kans op een pensioenverlaging tegelijkertijd zo klein mogelijk houden. Op basis hiervan heeft Pensioenfonds PGB een beleggingsbeleid gemaakt, waarbij de verdeling van het vermogen meebeweegt met de financiële situatie van het pensioenfonds. Het vermogen is verdeeld in een portefeuille met beleggingen met een laag risico en een portefeuille met beleggingen met een hoger risico. De portefeuille met beleggingen met beperkt risico bestaat uit staatsobligaties, bedrijfsobligaties en hypotheken. Het deel van het totale vermogen dat hierin is belegd varieert van 40 tot 60%. Aan het eind van het tweede kwartaal van 2019 was 44% van het vermogen belegd in beleggingen met een laag risico. Deze portefeuille bestaat bijna voor de helft uit Nederlandse en Duitse staatsobligaties. Beleggingen met een laag of beperkt risico zijn vooral bedoeld om de ontwikkeling van de rente op te vangen. Pensioenfondsen berekenen met de risicovrije rente hoeveel geld er nu in kas moet zijn om alle pensioenen nu en in de toekomst te kunnen uitbetalen (verplichtingen). Als de rente stijgt, daalt de waarde van de portefeuille met obligaties. Maar omdat de verplichtingen dan ook dalen, heeft die waardedaling geen negatieve gevolgen voor de financiële positie van het pensioenfonds, en dus ook niet voor de deelnemers. Op de website van Pensioenfonds PGB vindt u hierover meer informatie. Vraag, deel 2: Overigens deed indertijd Lubbers een flinke greep in de ABP kas. Staat dit (ambtenaren) pensioenfonds in een andere verhouding tot de staat dat dit kon gebeuren? Antwoord van PGB De rijksoverheid is als werkgever betrokken bij het beleid van ABP. In de tijd dat Ruud Lubbers premier was van Nederland was de pensioenkas van ABP zo vol, dat er tussen werkgevers en werknemers premieverlagingen en ‘premiepauzes’ werden afgesproken. Dat betekende dat werknemers van de overheid in die periode pensioen konden opbouwen tegen een verlaagde premie of zelfs zonder dat hun werkgever en zijzelf hiervoor premie hoefden te betalen. AOW zit flink in de lift De AOW kan volgend jaar de sterkste stijging vertonen in 21 jaar tijd, berekent het economisch bureau van ABN Amro. Per 1 januari zit er een stijging van 2,4 procent aan te komen en daar komt per 1 juli nog 1 procent bij. Dat betekent dat een alleenstaande begin dit jaar op 25 euro extra aan AOWuitkering kan rekenen, berekent de bank. Hoeveel de AOW werkelijk omhoog zal gaan, maakt de SVB in december bekend. Door de eerdere verhoging van dit jaar en de nieuwe toenames komend jaar zal het totale bedrag dat aan AOW wordt uitgekeerd per 1 juli 8,3 procent hoger liggen dan begin 2018. De stijging is de grootste sinds de wijziging van de belastingwetten in 1998. Onderzoeker Piet Rietman stelt daarbij ‘dat de stijgingen vrijwel zeker zijn.’ ‘’Er zit een onzekerheid in van 0,1 procent.’’ ABN Amro noemt een aantal oorzaken voor de flinke stijging. In de eerste plaats zijn de cao-lonen dit jaar fors gestegen. Dat werkt door in het minimumloon dat weer bepalend is voor de hoogte van de AOW. Daarnaast profiteren veel gepensioneerden van wijzigingen in de belastingen die begin 2020 ingaan. Tenslotte neemt ook de inflatie toe wat eveneens van invloed is op de hoogte van de AOW. ABN Amro kan niet zeggen of de hogere AOW de dreigende kortingen op de pensioenen kan compenseren omdat de situatie bij elk pensioenfonds verschillend is. 25 ? VRAGEN AAN PGB ?

Vragen over kosten bestuur en bestuursorganen Vraag: Wat is het inkomen van de bestuursleden van PGB en welke kosten worden gemaakt? Antwoord van PGB: Bestuursleden krijgen een dagvergoeding. Ze zijn niet in dienst van Pensioenfonds PGB. De dagvergoeding van een bestuurslid bedraagt 950 euro. Dat komt neer op een uurloon van 100 tot 120 euro. Daarvan moet alles worden betaald, net zoals bij een zzp-er. Dus bijvoorbeeld ook pensioenopbouw en een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Het bedrag van 950 euro is niet verhoogd vanaf 2011. De werkweek van een bestuurslid varieert van 1,5 tot 3,5 dag per week. Daarnaast vergoedt het pensioenfonds reiskosten en kosten voor bijvoorbeeld studie en digitale middelen om het werk te kunnen uitvoeren. In 2018 is er in totaal 1,4 miljoen euro uitgegeven aan de dagvergoedingen plus de aanvullende vergoedingen voor de 10 bestuursleden. Een aantal bestuursleden krijgt de dagvergoeding niet zelf, omdat het werk als bestuurslid deel uitmaakt van zijn of haar werk voor een vakbond of werkgeversorganisatie. In dat geval ontvangt de vakbond of werkgeversorganisatie de dagvergoeding en krijgt het bestuurslid een salaris van vakbond of werkgeversorganisatie. Leden van het verantwoordingsorgaan en de raad van toezicht krijgen een vergoeding voor het bijwonen van vergaderingen en het voorbereiden daarvan (vacatiegeld). Ook krijgen zij aanvullende kosten, zoals reiskosten en bijvoorbeeld abonnementen of studie, vergoed. De totale vergoedingen voor het verantwoordingsorgaan bedroegen in 2018 rond de 100.000 euro. Ongeveer hetzelfde bedrag ging naar de raad van toezicht. Topinkomens uitvoeringsorganisatie en managementkosten vermogensbeheer De wet normering topinkomens geldt niet voor pensioenuitvoerders, maar wordt door de uitvoeringsorganisatie van Pensioenfonds PGB wel als richtlijn gebruikt. Het jaarinkomen van de algemeen directeur ligt net onder 200.000 euro. Dit salaris is sinds zijn aantreden in 2013 niet meer verhoogd. Alle andere salarissen binnen de uitvoeringsorganisatie liggen onder het salarisniveau van de algemeen directeur. Deelnemers van Pensioenfonds PGB zijn volgens deelnemersonderzoek kritisch over extreem hoge beloningen aan de top van bedrijven. Dat geldt ook voor het pensioenfonds. Als aandeelhouder gaat het pensioenfonds hierover met bedrijven in gesprek. En het is ook een aandachtspunt bij de uitbesteding van het beheer van het vermogen aan externe partijen. Het pensioenfonds kan niet zelf al het vermogen beheren, dat zou te veel geld en inzet kosten. Pensioenfonds PGB is daarom voor een groot deel van het vermogensbeheer aangewezen op externe vermogensbeheerders, vaak gevestigd in de VS of het Verenigd Koninkrijk. Daar worden in de top vaak hoge beloningen betaald. Het streven van het pensioenfonds is om het best mogelijke resultaat te behalen. Dat betekent dat er scherp onderhandeld wordt om de beste deal te krijgen voor de deelnemers. Gelukkig is de onderhandelingspositie van het pensioenfonds de afgelopen jaren versterkt, omdat het aantal deelnemers en het vermogen is toegenomen. Aan de eigen mensen bij vermogensbeheer betaalt het pensioenfonds overigens geen prestatiebeloning. Dat komt wel voor bij externe vermogensbeheerders. Daar is Pensioenfonds PGB zuinig mee. De maatstaf is dat er ook daadwerkelijk een prestatie moet staan tegenover de vergoeding. Foto: J Poulssen 26 ? VRAGEN AAN PGB ?

Grootste misverstanden In de pensioendiscussie worden vaak stellingen geponeerd die absoluut onwaar zijn. Om het debat beter te kunnen volgen, prikken we hier enkele onwaarheden door: 1. We beginnen met het verhaal van premier Rutte op Prinsjesdag dat de pensioenfondsen in problemen verkeren door tegenvallende opbrengsten. NIET WAAR. De opbrengsten zijn prima, gemiddeld zo’n 6 procent per jaar. De problemen worden écht veroorzaakt door de lage rekenrente, waar de pensioenfondsen geen enkele invloed op hebben. 2. Jongeren zijn bang - en zij worden in die vrees bevestigd door veel politici - dat het geld op is als zij met pensioen gaan. NIET WAAR. De premie-inleg van nu wordt niet gebruikt om de uitkeringen van de huidige gepensioneerden te betalen. Er wordt niet gepotverteerd. De premies zijn bedoeld om te sparen voor de pensioenuitkering in de (verre) toekomst. 3. Door kortingen worden alleen gepensioneerden getroffen. NIET WAAR. Bij korting wordt ook de pensioentoezegging van de werkenden verlaagd. Zij krijgen dan bij pensionering een lagere uitkering. Het omgekeerde geldt ook. Als de gepensioneerde indexatie krijgt, wordt ook de pensioentoezegging van de werkende opgeplust. 4. Ik kan beter zelf voor mijn pensioen zorgen, bijvoorbeeld door de premie-inleg op een eigen spaarrekening te zetten. NIET WAAR. Bij pensioenfondsen levert de totale premie-inleg van werknemer en werkgever gezamenlijk in de uitkeringsfase uiteindelijk 3 à 5 keer zoveel op. Verder worden nog enkele risico’s collectief gedragen, bijvoorbeeld dat je ouder dan gemiddeld wordt. Reuma Nederland introduceert samen met VGZ een app voor mensen met knieen heupartrose In Nederland hebben 1,4 miljoen mensen artrose, het meest in knie of heup. Voor deze mensen is bewegen heel belangrijk, maar ook een uitdaging om de juiste beweegoefeningen te doen en om het vol te houden. Daarom is er nu de Join2Move app die het leven van mensen met knie- en/of heupartrose gemakkelijker maakt. Hoe werkt Join2Move? Het beweegprogramma Join2Move komt voort uit wetenschappelijk onderzoek. Met de app volgt iemand met artrose 12 weken lang het programma waarin wordt toegewerkt naar een zelfgekozen doel. De Join2Moveapp is te vinden in de Appstore, via Google Play of via www.join2move. com. VGZ en ReumaNederland steunen Join2Move zodat het beweegprogramma in de app nu gratis te ontvangen is via: https:// www.join2move.app/vgz VVG-PGB Bestuur Voorzitter: Jos van Rijsingen, tel. 073-6214378 josvanrijsingen@hotmail.com Tweede voorzitter: Henk van der Rijst, tel 030 – 6352441 Henk.van.der.rijst@planet.nl Secretaris: Hans van den Berghe, tel. 053-5728313 hansvandenberghe@kpnmail.nl Postadres secretariaat: Roomweg 78, 7523 BS Enschede Penningmeester: Piet Rietkerk, tel 06- 23340815, p.rietkerk@kpnmail.nl Bestuurslid/ledenadministratie Tonnie Klein Hemmink, tel 06 – 51605411 kleinhemmnink@home.nl Bestuurslid/communicatie: Geer Meershoek, tel. 06 - 13199587 gmeershoek@planet.nl Bestuurslid/ledenservices: Thijs Reuder, tel. 06 - 52616833 reuder@upcmail.nl ledenadministratie: Mailadres: ledenadministratie@vvgpgb.nl Postadres: Hunzestraat 18, 7555 WB Hengelo Telefoon: 06 51605411 Website: vvgpgb.nl Algemeen mailadres: info@vvgpgb.nl Mailadres redactie: redactie@vvgpgb.nl Mailadres secretariaat: secretariaat@vvgpgb.nl 27 NIET WAAR

28

1 Online Touch

Index

1. 1
2. 2
3. 3
4. 4
5. 5
6. 6
7. 7
8. 8
9. 9
10. 10
11. 11
12. 12
13. 13
14. 14
15. 15
16. 16
17. 17
18. 18
19. 19
20. 20
21. 21
22. 22
23. 23
24. 24
25. 25
26. 26
27. 27
28. 28

Home