0

LETSELSCHADE NEWS JAARGANG 1 6 - NUMMER 6 3 - Z OMER 2 0 2 6 LIFE CHANGING EVENT! Interview met Mark Klop, John Jongeneel en Bart Lagerberg LETSELSCHADENEWS GAAT OOK DIGITAAL 50% KORTING OP ABONNEMENT VOOR PROFESSIONALS Meld aan via de site!

VOORWOORD Digitaal Niet zelden brengt LetselschadeNEWS bijdragen over innovatie ofwel vernieuwing. De AI-definitie van innovatie luidt: het introduceren van nieuwe ideeën, producten, diensten of processen die daadwerkelijk waarde toevoegen. De afgelopen jaren stelden we ons steeds vaker de vraag of het digitaal uitgeven van het magazine aan deze voorwaarde zou voldoen. Daarbij was ook de vraag in hoeverre de digitale uitgave de hardcopy-uitgave overbodig zou maken. Om daar antwoord op te geven moest dus eerst worden onderzocht of het magazine daarmee zou verbeteren. Wij denken dat dit het geval is. Niet zozeer omdat de artikelen die zijn opgenomen zullen veranderen, maar omdat met een digitale uitgave veel tools beschikbaar komen die hardcopy niet of veel moeilijker te realiseren zijn. Met onze artikelen willen we mensen uiteraard informeren, maar ook inspireren. Dat deden we vroeger vooral door het lezen van verhalen in boeken of kranten. De beeldcultuur die zich inmiddels heeft gevestigd, maakt echter dat we steeds meer informatie en inspiratie zoeken in video’s, infographics en foto’s. De social media zijn daarvan bij uitstek het voorbeeld van. Ook wij gebruiken in het magazine beelden, maar dat zijn voornamelijk foto’s. In een digitale uitgave is dit zeker beter te realiseren met eenvoudig aan te klikken links naar websites en videomateriaal of social media. Dat spreekt uiteraard vooral lezers aan die met deze beeldcultuur zijn opgegroeid. Het is ook de vraag of deze generatie zonder digitale uitgave te bereiken zal zijn. Een ander voordeel van een digitaal magazine is dat het verspreiden ervan gemakkelijker en minder kostbaar is. Daarnaast is het uiteraard duurzamer gezien het papierverbruik dat een hardcopy-uitgave met zich meebrengt. Verder kan een magazine niet voortbestaan zonder adverteerders en die kunnen we door een grotere verspreiding en het kunnen doorlinken naar hun website of naar een presentatie-video meer waar voor hun steun geven en die dus ook meer borgen. De redactie behoort echter grotendeels tot de generatie die met boeken en kranten is opgegroeid. Ook ik vind het lezen van een echte krant nog steeds prettiger dan op mijn telefoon en dat zal ook vast nog een tijd zo blijven voor een groot deel van mijn generatiegenoten. Vandaar het besluit om voorlopig ook een hardcopy-uitgave te blijven maken. Voor u ligt dus de hardcopy-uitgave of u leest het misschien met enige vertraging digitaal. Dat laatste kan immers pas ook als wij uw e-mailadres hebben. Aarzel dus niet via de website een gratis digitaal abonnement aan te vragen. Als van u de hardcopyuitgave niet meer hoeft, meldt u dat dan via het e-mailadres hiernaast. Het wordt gewaardeerd als u uw abonnementsgeld dan omzet in een donatie aan de stichting. Voor nu wens ik u veel hardcopy of digitaal leesplezier toe! Colofon LetselschadeNEWS is een kwartaaluitgave. Hoofdredacteur Rob Vermeeren | De Letselschade Raetsman Redactie Mikel Adriaansen | Terzet Geert Clauwaert | Westerweel Intermediair Jeroen Filarski | Manager regres UWV Pieter van Diesen | Heling & Partners Marieke van Werkhoven | De Letselschade Raad Hans van Maanen | Vereniging Verkeersslachtoffers Gieneke Tigelaar | Trivium Advies Geert Schimmel | LetsCo verder na letsel Angeline Herfst | Expertise Human Capital Nico Bakker | Arbeidsdeskundig Bureau Radar Iris Becx | Slachtofferhulp Nederland Bladmanager Floor Verhees Vormgeving Echthetty Coverfoto Fotografie: Rubia Gorter Abonnementen Aangaan of beëindigen via www.stichtingletselschadenews.nl of antwoordnummer 10410 4800 VB Breda. Advertenties Tariefkaart voor advertenties is opvraagbaar via info@letselschadenews.nl of 076-5302539. Vergoeding Kijk op de website of uw abonnement wordt vergoed door verzekeraars of tegen 50% korting verkrijgbaar is omdat u professional bent. Opzegging Uiterlijk 3 maanden schriftelijk vóór het einde van het jaarabonnement via info@letselschadenews.nl. Drukwerk Rekafa Special Products BV Venlo www.rsp-bv.nl Copyright Het overnemen van artikelen als bedoeld in artikel 15 van de Auteurswet is niet toegestaan. Rob Vermeeren Hoofdredacteur LETSELSCHADE 2 NEWS Disclaimer Alle artikelen in LetselschadeNEWS zijn met zorg samengesteld. De (hoofd)redactie kan echter geen verantwoordelijkheid dragen voor achteraf gebleken feitelijke onjuistheden, uitspraken die in het tijdschrift worden gedaan en genoemde diensten of producten indien deze na afname niet blijken te voldoen. Dat geldt zeker voor de geplaatste advertenties.

4 INHOUD Voorwoord 2 Digitaal 10 HandbikeBattle 4 Life changing event! Interview met Bart Lagerberg, Mark Klop en John Jongeneel Mentelity Angels 10 Walking for Change Dwarslaesie 14 14 Blijven trainen! Interview met Isa de Jongh Niet aangeboren hersenletsel 20 De onzichtbare handicap: het nieuwe leven van René van den Hoek Interview met René van den Hoek Even iets anders 24 Teamfoto Rijndam Racers Ongevraagd medisch advies 26 Tinnitus (oorsuizen) Door Geert Clauwaert 32 Schadefonds 28 ‘Erkenning geeft kracht’ Interview met Monique de Groot Agenda 30 Permanente educatie Inclusiviteit 32 Van overleven naar meedoen: het onzichtbare herstel na een dwarslaesie Interview met Paul Boeren Uw verhaal LetselschadeNEWS is benieuwd naar uw ervaring. Hebt u een verhaal met foto van u en uw situatie die verband houdt met uw letsel? Deel dit via onze website www.stichtingletselschadenews.nl of neem contact op met: 076-5302539 Congres 36 “Onze oproep aan de letselschadebranche: stimuleer het contact tussen ongevalsbetrokken” Beenamputatie 40 Elma Goosen: ‘Ik ben blij dat mijn been geamputeerd is’ Internet 43 Onze website LETSELSCHADE NEWS 3

Life changing event Ieder jaar in de laatste week van juni vindt de HandbikeBattle plaats. Als sponsor van de Rijndam Racers interviewt LetselschadeNEWS na afloop van de Battle altijd een teamlid over zijn of haar ervaring. Dit jaar pakken we het anders aan, want de Rijndam Racers hebben een jubileum te vieren. Het is de vijftiende keer dat het team van zes handbikers aan de start staat van een life changing event. LetselschadeNEWS sprak Bart Lagerberg (projectleider), Mark Klop (oud-deelnemer) en John Jongeneel (teamcaptain) over de Rijndam Racers en de HandbikeBattle. Tekst Floor Verhees | Fotografie Rubia Gorter V.l.n.r. Bart Lagerberg (op hurken), John Jongeneel en Mark Klop LETSELSCHADE 4 NEWS

HANDBIKEBATTLE De ontstaansgeschiedenis van de HandbikeBattle in een notendop Voor degene die denkt dat de Kaunertaler gletscherstrasse in Oostenrijk al vijftien keer het startpunt was voor de Rijndam Racers, heeft het mis. Het verhaal van de Rijndam Racers begon niet in Oostenrijk, maar begon in 2011 met deelname aan de Alpe d’HuZes in Frankrijk voor het KWF-fonds. Bovenop de Alpe d’Huez ontstond het idee om een vergelijkbaar evenement voor uitsluitend handbikers te organiseren. Linda Valent, Mechteld Hagoort en Rogier Broeksteeg waren de initiatiefnemers en hebben in samenwerking met een team van tien professionals uit verschillende revalidatiecentra in 2013 de Stichting Handbike Events opgericht. In datzelfde jaar werd de eerste echte HandbikeBattle in Oostenrijk gereden. ‘Team Rijndam Racers viert 15-jarig jubileum’ In beweging worden gezet Alle interviews uit LetselschadeNEWS over deelname aan de HandbikeBattle teruglezend, dan is de conclusie dat deelname voor velen levensveranderend is geweest. In de maanden voorafgaand aan de Battle en in de week van de Battle gebeurt er iets bijzonders. Of zoals John en Mark uit eigen ervaring weten; er verandert iets wezenlijks. Deelname aan de HandbikeBattle zet mensen letterlijk en figuurlijk in beweging. Bart Lagerberg vertelt: “Sinds vijf jaar ben ik namens Rijndam betrokken bij het team Rijndam Racers. Eerst als buddy en nu als projectleider. Toen ik als buddy meeging heb ik van dichtbij meegemaakt wat het betekent voor deelnemers om mee te doen aan de Battle. Je moet je voorstellen dat een groep van circa 130 handbikers op de wedstrijddag aan de start staat van een onmogelijke taak. Een duizelingwekkende tocht van 21 kilometer lang met een hellingsvlak van gemiddeld 10% vol haarspeldbochten, zoals alleen Oostenrijk ze heeft. Ondanks dat iedereen hiervoor keihard heeft getraind, zakt op zo’n moment min of meer de moed even in de schoenen. Wanneer je dan uiteindelijk, aangemoedigd door vrienden, familie en teamgenoten, over de finish rijdt en het onmogelijke mogelijk hebt gemaakt, dan volgt een emotionele ontlading. Het besef dat je zelf de berg hebt getrotseerd, zorgt voor hernieuwd vertrouwen in het eigen lichaam. Het is onbeschrijfelijk om daarvan toeschouwer te zijn.’ Dit gevoel is precies wat de initiatiefnemers 15 jaar geleden beoogden. Het bereiken van een schijnbaar onmogelijk doel, haalt het beste bij de mens naar boven. Een leven zonder handbiken is geen leven Vorig jaar reed Mark Klop voor de eerste keer mee en sindsdien is hij verliefd op handbiken. Na de Battle is hij blijven trainen bij de Rotterdamse Wielerclub Ahoy (RWC Ahoy). Nadat hij is gespot door een talentcoach traint hij op Papendal met team NL en doet mee aan nationale en internationale wedstrijden. “Een leven zonder handbiken kan ik mij niet meer voorstellen,” aldus Mark. Hoe zag jouw leven eruit vóór deelname aan de HandbikeBattle? “Door zuurstoftekort bij mijn geboorte, zit ik in een rolstoel. Toen ik in 2024 allerlei pijntjes en klachten had, kwam ik terecht bij Henriëtte, fysiotherapeut bij Rijndam Revalidatie. Zij gaf aan dat ik niet behandeld hoefde te worden, maar dat ik beter mijn leefstijl zou veranderen. Ik werkte destijds zo’n 60 uur in de week, at slecht en onregelmatig, buiten mijn werk had ik geen tijd voor sociale contacten of andere activiteiten. Tijdens een gesprek stelde ze voor om mij op de wachtlijst voor de HandbikeBattle te zetten. Wat ik daarvan vond? In eerste instantie had ik niet meteen zin om met mederolstoelers op ‘vakantie’ te gaan, maar heb toch toegezegd.” Eind december 2024 kreeg Mark de uitnodiging of hij met het team Rijndam Racers op 25 juni 2025 mee wilde doen aan de HandbikeBattle. Meteen na de eerste bijeenkomst ging hij met een trainingsschema naar huis en dat was het begin van een grote verandering in zijn leven. Nieuwe balans tussen werk en privé In welk opzicht heeft het handbiken jouw leven veranderd? “Dankzij het handbiken ben ik afgevallen, eet ik LETSELSCHADE NEWS 5

Met luide support over de finish. Fotografie Bart Lagerberg gezonder, is mijn conditie verbeterd. Maar het is veel meer dan dat. Samen met het hele team hebben we zes maanden intensief met elkaar opgetrokken. Het heeft mij nieuwe sociale contacten opgeleverd en een toffe vriendschap met een andere rolstoeler. Hij zit sinds twee jaar door een ongeval in een rolstoel. De reden maakt niet uit, juist omdat we allebei in een rolstoel zitten, begrijpen we elkaar. Dat had ik van te voren nooit kunnen bedenken. Het handbiken heeft niet alleen mijn gezondheid een positieve boost gegeven, maar heeft er ook voor gezorgd dat ik andere keuzes ben gaan maken. Ik ben minder gaan werken, waardoor ik nu een dag in de week vrij ben. Door de wekelijkse trainingen bij RWC Ahoy is mijn vriendenkring gegroeid, sta ik midden in het leven en heb ik dankzij het handbiken een semi sportcarrière opgebouwd.” Verbinder tussen sporter en vereniging John, als gevolg van een motorongeval zit je sinds 2005 in een rolstoel. In 2015 deed jij voor de eerste keer met het team Rijndam Racers mee aan de HandbikeBattle. Sindsdien ben je teamcaptain van de Rijndam Racers en ga je ieder jaar mee de berg op. Wat is jouw persoonlijke drijfveer? “Ieder jaar daag ik mezelf weer uit om een nieuw persoonlijk record neer te zetten. De ene keer lukt dat wel en de andere keer niet. De competitie met mezelf motiveert mij om ieder jaar aan de start te staan.” Wat is jouw motivatie als teamcaptain? “Het is bijzonder om van zo dichtbij de mentale en fysieke groei te zien bij ieder teamlid, maar ook hoe Derk-Jan met buddy Marthe Joran met buddy Baukje Daan met buddy Alexander LETSELSCHADE 6 NEWS

HANDBIKEBATTLE Marco met buddy Gyöngy Jan-Willem met buddy Devereau een team zich iedere keer weer anders ontwikkelt. Ieder teamlid heeft zijn of haar eigen uitdaging, en door samen zes maanden lang intensief te trainen, werk je ook als team ergens naartoe. Ik zie deelname aan de HandbikeBattle als een soort aanvulling op het revalidatietraject. Onderling worden veel tips en tricks uitgewisseld, die handig zijn in het dagelijks leven. We leren ontzettend veel van elkaar, ook omdat we op elkaar aangewezen zijn. Er zijn deelnemers die bijvoorbeeld nooit meer op vakantie zijn geweest en tijdens het Ardennenweekend voor het eerst weer in een andere omgeving logeren waar niet alles is aangepast zoals thuis.” Bart haakt daarop aan: “Het Ardennenweekend is wat dat betreft magisch. Overnachten in een niet aangepast huis brengt mooie uitdagingen met zich mee op het gebied van zelfredzaamheid. Doordat de hele groep drie dagen in een hele andere setting dan thuis vertoeft, moet iedereen zichzelf zien te redden, al dan niet met hulp van anderen. Ook dat levert weer mooie ervaringen op.” ‘Fysieke en mentale groei bij ieder teamlid’ Stilstaan of doorgaan? Na zes maanden van intensieve training, is het dan gelukt om de Kaunertalergletscherstrasse op te komen. De finish is behaald mede dankzij de support van een persoonlijke buddy. Het was zwoegen en afzien, maar de euforie die volgde maakt dat het het allemaal waard is geweest. Maar dan, het leven na de Battle. Hoe verder? Bart: “De HandbikeBattle is geen doel op zichzelf, maar een soort mijlpaal. Het doel is om mensen Sonny met buddy Marjolein met een beperking in beweging te krijgen en daarna een actieve levensstijl te laten behouden. In een half jaar tijd wordt het leven van (oud) revalidanten vaak helemaal overhoop gegooid. Je hoopt dan dat het deelnemers lukt om in die tijd patronen te doorbreken en nieuwe gezonde patronen vast te houden.” John vult aan: “Tot zo’n acht jaar geleden stopte het na de Battle. Dat was jammer, want deelnemers hadden geen zes maanden lang in een team intensief getraind, om de dag na het event ermee te stoppen. Samen met de Rijndam Racers hebben ons sterk gemaakt om binnen onze regio een blijvend sportplatform te creëren in samenwerking met de wielervereniging RWC Ahoy.” Verschillende mensen, één passie Mark, hoe ging dit bij jou na Battle? “De reden om deel te nemen aan de Battle was om mijn leefstijl te veranderen. Dat was goed gelukt. Tijdens de trainingen voor de Battle kun je als teamlid van de Rijndam Racers al lid worden van RWC Ahoy, zodat je daar op de baan ook kunt trainen. Dat heb ik Advertentie Hoe (be)handel je (met) plegers? SAVE THE DATE 6 november 2026 Beatrix Theater Utrecht www.ivjo.nl/cursussen/langzs-congres/

HANDBIKEBATTLE Over de HandbikeBattle De HandBikeBattle is een twintig kilometer lange race in de bergen van Oostenrijk en is gehouden op donderdag 25 juni 2026. Twaalf verschillende revalidatiecentra doen mee aan de wedstrijd. Een team bestaat uit zes handbikers die een dwarslaesie of amputatie hebben, waardoor ze te weinig of geen beenkracht meer hebben om te kunnen fietsen en dus op armkracht de berg opgaan. Met dit evenement worden mensen met een motorische beperking uitgedaagd grenzen te verleggen door letterlijk de Kaunertalergletscherstrasse in Tirol te trotseren. Stichting LetselschadeNEWS steunde dit jaar wederom het team RijndamRacers. gedaan en trof daar een handbike community aan met ongeveer dertig individuele rijders uit de regio, waarvan verschillende rijders ook hebben deelgenomen aan de Battle. Iedere woensdagavond ben ik daar op de baan te vinden. Niet alleen om te trainen, maar ook vanwege de mensen die ik hier ontmoet. We hebben allemaal één gemeenschappelijke interesse en dat is handbiken. Ik ben natuurlijk aangestoken door het fietsvirus, maar toch zorgt mijn lidmaatschap van RWC Ahoy ervoor dat ik op een heel toegankelijke en leuke manier in contact blijf met andere handbikers.” Overal waar jij gaat … Vormt de handbike community ook het sportieve platform? John: “Het platform wordt gevoed vanuit Rijndam, RWC Ahoy en de wielerbond KNWU. Doordat we met elkaar in contact blijven, kunnen we ook gezamenlijk nieuwe mogelijkheden onderzoeken. Het leuke van het platform is dat de initiatieven om iets te organiseren van verschillende kanten komt, ook vanuit oud-deelnemers. Dit jaar hebben we voor het eerst individuele handbikers die deelnemen aan de Battle uitgenodigd om ook naar het Ardennenweekend te komen. Het team Rijndam Racers verbleef op de eigen locatie en volgde een eigen trainingsprogramma. Op zondag hebben we met z’n allen een grote tocht gemaakt. Dat was iedereen LETSELSCHADE 8 NEWS heel goed bevallen, omdat er naast het trainen ook tijd was voor gezelligheid en het uitwisselen van ervaringen. Dit soort activiteiten draagt bij aan het creëren van een breder draagvlak voor het sportieve platform en is brug voor deelnemers om na het event door te gaan met handbiken.” Lachend voegt John toe: “We hebben ons laten inspireren door Feyenoord: ‘Overal waar jij gaat, gaan wij met jou mee’.” “Precies” reageert Mark enthousiast, “dankzij de Battle heb ik het fietsvirus verspreid onder mijn ouders, vrienden en familie. Dit jaar was mijn vader mijn buddy tijdens Battle. Ik raad iedereen aan om mee te doen als het kan, voor mij was het een life changing experience.”  ‘Deelnemen aan de Battle is geen doel, maar een middel om actiever te worden’

Advertentie Een botsing duurt 0,5 seconde. De impact ervan vaak veel langer. De shock na een verkeersongeval wordt vaak over het hoofd gezien. Het lichaam blijft in overlevingsstand. Heeft invloed op functioneren en re-integratie. Juist het verwerken ervan is dé sleutel tot herstel. Shock eruit, herstel begint! Het Road to Freedom™ programma is gericht op het resetten van deze shock. Het resultaat is baanbrekend: 99% van mijn cliënten is in één sessie van max 3 uur verlost van het verkeerstrauma. www.weervolvertrouwendewegop.nl Twijfel je of de shock een rol speelt in een dossier? De Verkeerstrauma Check helpt bij gerichte signalering. Speciaal voor professionals in letselschade, zorg en verzekering. Sylvia van Rijzingen, expert verkeerstrauma 06 - 39 40 37 41 In 5 minuten een cliënt aanmelden | Geen lange wachtlijsten | Directe ondersteuning r c D e o h e c d a e v u e r r k t e s e a m k .

Walking for Change Op 29 maart 2026 was het 5 jaar geleden dat Bibian Mentel overleed. Zij was niet alleen een uitzonderlijke topsporter, maar voor velen een enorme inspiratiebron. Iedere keer opnieuw als ze met kanker werd geconfronteerd, bleef ze vechten, dromen en anderen motiveren om het beste uit zichzelf te halen. Vijf jaar na haar overlijden leeft haar missie ‘gelijke kansen voor iedereen met een lichamelijke uitdaging’ onverminderd voort. Om Bibian te eren en haar missie voort te zetten, lanceerde de foundation op haar sterfdag de campagne Walking for Change. Fotografie Bella Spee LETSELSCHADE 10 NEWS

v.l.n.r. Anouk Schonk, Manon Middendorp en Sophie-Anne Onland Campagne Walking for Change Met de campagne Walking for Change, die is gestart op 29 maart en loopt tot en met 27 september, vraagt de Bibian Mentel Foundation aandacht voor gelijke kansen voor iedereen. Daar waar in Nederland veel zaken goed geregeld zijn, is dat voor mensen met een beperking niet altijd vanzelfsprekend. Voor wie een beenprothese ‘Mentelity Angels Drie vrouwen Drie verhalen Eén missie’ heeft en wil werken, sporten en leven zoals ieder ander zonder beenprothese, heeft eigenlijk mini maal drie beenprotheses nodig. Iedere activiteit stelt andere eisen aan stabiliteit, flexibiliteit en schokdemping. Eén enkele prothese is nooit geschikt voor alle situaties. Er is in Nederland echter geen zorgverzekering die drie beenprotheses vergoed. In het basispakket zit slechts één standaardprothese. De twee LETSELSCHADE NEWS 11

omdat er in Nederland sprake is van kansenongelijkheid. Ook daarvan vindt de foundation dat daar verandering in moét komen. Mentelity Angels - drie vrouwen, drie verhalen, één missie De campagne Walking for Change loopt naar het Binnenhof in Den Haag met als doel om daar op 30 september 2026 minimaal 1.000 getekende petities te overhandigen. In de petitie staat dat er voortaan drie protheses in de basisverzekering moeten worden opgenomen en dat het VN-verdrag Handicap wordt nageleefd. In naam van de Bibian Mentel Foundation strijden gedurende de campagne drie Mentelity Angels voor gelijke kansen voor mensen met een lichamelijke beperking, dit zijn: Anouk Schonk, Manon Middendorp en SophieAnne Onland. Tot en met september zetten de Mentelity Angels en Edwin Spee hun beste beentje voor om met zoveel mogelijk zorgverzekeraars in gesprek te gaan, handtekeningen te verzamelen voor de petitie en de media te bereiken. andere protheses komen voor eigen rekening. De foundation vindt dat daar verandering in moét komen. In 2016 heeft Nederland zich aangesloten bij het VN-verdrag Handicap. Het verdrag staat ervoor dat iedereen met een beperking dezelfde mensenrechten heeft als iedereen zonder beperking. Het verdrag eist dat samenleving en overheid inclusief zijn, zodat iedereen volwaardig kan meedoen op het gebied van wonen, werken, onderwijs en vervoer. In de praktijk pakt dat anders uit, LETSELSCHADE 12 NEWS ‘Gelijke kansen voor iedereen met een lichamelijke uitdaging’ De Mentelity Angels stellen zich voor Manon Middendorp - public speaker, jurist letselschade en content creator “Ik streef naar een inclusieve samenleving” Toen ik op mijn zeventiende mijn been moest laten amputeren na een heftig auto-ongeluk met een vrachtwagen, was ik zoekende naar wie ik was en hoe ik mij wilde laten zien. Ik droeg een prothese die vooral zo ‘echt’ mogelijk moest lijken, omdat ik niemand kende die hetzelfde had. Maar die Manon ben ik niet meer. Vandaag draag ik mijn zichtbare prothese met trots. Mijn prothese is geen ‘beperking’, maar een kracht.

MENTELITY ANGELS Sophie-Anne Onland - spreker, presentatrice en influencer “De kracht van volledig jezelf zijn” Sophie-Anne stapt binnen en het échte gesprek begint. Met een open houding, een scherpe blik en haar glitterende onderbeenprothese doorbreekt ze met humor en lef wat vaak onbesproken blijft. Sophie-Anne groeide op met een onderbeenprothese en probeerde jarenlang haar beenafwijking te verbergen om niet op te vallen, totdat ze in 2021 koos voor een opvallende glitterprothese als symbool van zelfacceptatie. Met haar verhaal wil ze anderen motiveren met een open blik naar de wereld om zich heen en naar zichzelf te kijken. Ze hoopt hiermee elk verschil bespreekbaar te maken en zo te normaliseren. Representatie en zichtbaarheid staan daarbij centraal. Niet voor enkelen, maar voor iedereen. Anouk Schonk - public speaker, model en influencer “Niet gemaakt om te verstoppen” Op 21-jarige leeftijd kwam Anouk Schonk oog in oog te staan met de kwetsbaarheid van het leven. Na een levensbedreigend auto-ongeluk en wekenlang vechten om te overleven, begon een ander, minstens zo intens proces: het accepteren van een nieuw lichaam. Een lichaam met één been. In de aankomende herfsteditie vertelt Anouk haar hele verhaal aan LetselschadeNEWS. De missie van Bibian loopt door Bibian was voor menigeen een voor beeld op sportgebied als meervoudig wereldkampioen snowboarden en winnaar van drie Paralympische gouden medailles. Onder het motto dat een lichamelijke uitdaging je niet hoeft te beperken in wat je kunt bereiken, richtte zij de Bibian Mentel Foundation op, voorheen Mentelity Foundation. De Bibian Mentel Foundation blijft groeien, bereikt steeds meer mensen en zet zich elke dag in om Bibians positieve mentaliteit door te geven. De stichting zet zich in voor gelijke kansen voor mensen met een lichamelijke uitdaging met name op het gebied van beweging, zelfvertrouwen en de juiste hulpmiddelen. Meer info op onze website: www.bibianmentelfoundation.nl/mentelity-angels.  Advertentie Goede arbeidsdeskundigen kijken verder In een wereld waar het vaak draait om wat iemand niet meer kan, maken arbeidsdeskundigen het verschil door te kijken naar wat er nog wél mogelijk is. Ze luisteren, analyseren en denken vooruit. Ze richten zich daarbij niet op beperkingen, maar op mogelijkheden voor herstel, groei en blijvende inzetbaarheid. Dat is ook precies waar wij bij Heling & Partners voor staan: een mensgerichte aanpak die van mogelijkheden uitgaat. Wil je weten wat Heling & Partners voor jou kan betekenen? Bekijk onze website of neem contact met ons op! www.heling.nl info@heling.nl 0592 394 646

Interview met Isa de Jongh Blijven trainen! Vol enthousiasme vertrok Isa de Jongh (toen 19 jaar), student Mbo 4 Management, eind januari 2025 naar Oostenrijk voor een hotelstage. Na een week werken werd deze stage bruut beëindigd, toen ze door een val op de skipiste een dwarslaesie opliep. Isa vertelt aan LetselschadeNEWS hoe zij zich tijdens de revalidatie herpakte en een nieuw doel in haar leven vond. Tekst Floor Verhees | Fotografie uit privécollectie Isa de Jongh LETSELSCHADE 14 NEWS

DWARSLAESIE Dat was een traumatisch moment voor je, denk ik? Het was heel heftig. Gelukkig was mijn klasgenoot erbij en heeft hij hulp ingeroepen. In het ziekenhuis in Innsbruck werd mij verteld dat ik mijn rug, nek en borstbeen had gebroken. De eerste dagen was ik in een shock en werd overspoeld door emoties. Vóór het ongeval had ik nog nooit gehoord van een dwarslaesie. Ik wist niet wat het was. Mijn wereld stortte in toen de arts in het ziekenhuis zei dat ik nooit meer zou kunnen lopen. “Door intensieve training word ik iedere dag een beetje sterker” Maar het liep anders ….. Jazeker! In eerste instantie was er nog veel onduidelijkheid of ik een complete of een incomplete dwarslaesie had. Dat vond ik lastig, omdat ik behoefte had aan zekerheid. In het ziekenhuis in Innsbruck voelde ik al wel de eerste prikkels in mijn linkerbovenbeen, het lukte om mijn dijbeenspier (quadriceps) aan te Kun je je nog herinneren wat er gebeurde op de skipiste? Het was mijn eerste vrije dag na de eerste stageweek. Het was een prachtige zonnige dag, dus ik besloot samen met een klasgenoot te gaan skiën. Al meteen bij de eerste afdaling merkte ik dat het door de weerkaatsing van de felle zon op de sneeuw lastig was om de diepte juist in te schatten. Snel daarna zag ik een heuveltje over het hoofd en werd een paar meter verderop gelanceerd. Alles werd zwart en toen ik mijn ogen weer opende lag ik bovenop de berg op de grond. Op het moment dat ik mij realiseerde dat ik mijn benen niet meer voelde, raakte ik meteen in paniek. Ik moest direct huilen en was bang om dood te gaan. spannen. Uiteindelijk konden de artsen daaruit afleiden dat er sprake was van een incomplete dwarslaesie. Maar er is nooit tegen mij gezegd dat als ik heel veel zou oefenen, ik heel misschien wel opnieuw zou kunnen leren lopen. Toch was het gevoel in mijn linkerbovenbeen de trigger om keihard te gaan oefenen en te laten zien dat ik wel weer zou kunnen leren lopen. LETSELSCHADE NEWS 15

Waarom is het belangrijk voor je om weer te kunnen lopen? Als ik weer kan lopen, kan ik meer dingen zelfstandig doen en dat vind ik belangrijk. Ik ben nog een jonge meid hè! Doordat ik in een rolstoel zit, ben ik afhankelijk geworden van anderen en dat wil ik het liefst zoveel mogelijk beperken. Door de intensieve trainingen word ik steeds sterker. Daardoor kan ik steeds meer zelf. Doordat mijn beenfunctie zich verder verbetert, kan ik bijvoorbeeld makkelijker zelf transfers maken en kost me dat minder energie. Of ik kan zelf iets uit mijn kledingkast pakken. Zo ervaar ik op verschillende manieren meerwaarde van het kunnen staan en lopen. Op welke manier ervaar je nog meer zelfstandigheid in jouw leven? Terwijl ik nog aan het revalideren was, hebben mijn ouders aan het huis een unit laten bouwen. Inmiddels is deze klaar en heb ik mijn eigen slaapkamer LETSELSCHADE 16 NEWS

DWARSLAESIE en badkamer op de begane grond. Ik ben heel blij met deze eigen plek. Dit jaar rond ik mijn studie, zonder studievertraging, af. Verder heb ik een leuke baan bij Jan de Rijk, een transportbedrijf, op de afdeling customer service en dat bevalt mij goed. Het hebben van mijn eigen plek, mijn behaalde diploma en een eigen baan, het draagt allemaal bij aan mijn gevoel van zelfstandigheid. “Dankzij mijn positieve instelling ga ik door” Het ongeval is anderhalf jaar geleden gebeurd. Je hebt letterlijk en figuurlijk grote stappen gezet. Hoe kijk jij daar zelf tegenaan? Ik heb heel hard getraind en daardoor kan ik nu letterlijk stappen zetten. Daar ben ik heel trots op en het geeft me ook energie om door te gaan met trainen. Tegelijkertijd weet ik ook dat ik er nog niet ben. Sowieso moet iedereen met een dwarslaesie altijd blijven trainen voor een gezond lichaam. De dwarslaesie heeft mijn lichaam ontregeld en het is een ontdekkingstocht om mijn lichaam opnieuw te leren kennen. Mijn blaas en darmen werken niet meer zoals ik het zou willen. De aandrang om te plassen voel ik bijvoorbeeld wel, maar ik heb er vervolgens geen controle meer over. Om de blaas beter te kunnen reguleren sta ik op de wachtlijst voor een operatie om een chip te plaatsen in mijn bekkenbodem. Je begrijpt dat ik hopelijk snel word opgeroepen. Omdat mijn darmen anders werken als gevolg van de dwarslaesie heb ik mijn eetpatroon moeten aanpassen. Sommige dingen, zoals havermout, worden niet meer goed verteerd. Zo zijn er meer etenswaren die ik uit mijn voedingspatroon heb gehaald. Ook dat was een zoektocht, die nu, na al die maanden, wel klaar lijkt te zijn. Welke stap zou je nog willen zetten? Ik verlang ontzettend naar vrijheid en te kunnen doen wat ik zelf wil. Een stap naar vrijheid betekent voor mij weer zelf kunnen autorijden. Vrij snel na het ongeval heb ik mijn rijbewijs opnieuw behaald. Daarna, in augustus 2025, ben ik via crowdfunding gestart om geld in te zamelen voor een aangepaste rolstoelbus. Op dit moment staat de teller op € 13.492,- van de benodigde €35.000,-. Iedere donatie is weer een stapje dichterbij mijn vrijheid. Wat zou jouw letselschadezaak hierin kunnen betekenen? Er is geen letselschadezaak, omdat er geen aansprakelijke partij is. het percentage Ik heb wel melding gemaakt bij de ongevallenverzekering. Na vaststelling van bl i jvende invaliditeit volgt en eenmalige uitkering. LETSELSCHADE NEWS 17

DWARSLAESIE Omdat ik nog steeds vorderingen maken in mijn herstel, is er nog geen stabiele eindtoestand bereikt. Dat moment wil ik niet afwachten, ik wil door. Wat heb je door het ongeval achter moeten laten? De relatie met mijn toenmalige vriend was niet bestand tegen de impact van het ongeval. We merkten dat we allebei anders in het leven stonden. Dat was jammer, maar het was beter om het destijds uit te maken. Ook heb ik de wens om in het buitenland te werken voor nu losgelaten. Dat was een lastig besluit, maar op dit moment kies ik ervoor om te trainen voor mijn herstel. Zolang ik progressie maak, weet ik dat ik op de goede weg zit. Het buitenland wacht vast op mij. Tja, door het ongeval ben ik versneld volwassen geworden, ik heb mijn jeugd achter me gelaten. Wat heeft het ongeval je gebracht? Ondanks dat ik niet het idee heb dat ik echt ben veranderd, zijn sommige relaties en vriendschappen wel veranderd. Door het ongeval ben ik opener geworden en waardeer ik meer de kleine dingen in het leven. Verder heb ik geleerd dat mijn positieve instelling ervoor zorgt dat ik niet zomaar uit het veld wordt geslagen. Als iets niet kan of niet lukt, dan ga ik op zoek naar een andere manier of oplossing, zodat het wel lukt. Deze eigenschap heeft mij, in ieder geval sinds het ongeval, heel ver gebracht. Laatste vraag, wat wens je jezelf toe voor de nabije toekomst? Op 3 mei jl. heb ik 800 meter meegelopen met de Wings for Life World Run in Breda. Dat was echt super leuk, maar ook heel erg zwaar. Om dit te bereiken heb ik echt alles moeten geven en ben ik ver over mijn grens gegaan. Tijdens het lopen keek ik naar mijn hartslag en die stond op 190, de laatste 5 minuten zag ik zwart voor mijn ogen. LETSELSCHADE 18 NEWS Toch is het gelukt en heb ik het hele stuk gelopen zonder in de rolstoel te zitten. Ik zou het geweldig vinden als het mij lukt om iedere keer een stukje verder te lopen zonder rollator of krukken. Daar blijf ik keihard voor trainen!  Wil je Isa steunen met haar crowdfunding voor de rolstoelbus dan kan dat door een bedrag te doneren via: www.gofundme. com/f/dwars-door-het-leven.

Al 30 jaar uw medisch advieskantoor! Westerweel Intermediair B.V. is een Voor juridische hulp in Oostenrijk • letselschade door ski-,bergsport en verkeersongevallen • strafrecht in verband met ski-bergsport en verkeersongevallen gespecialiseerd medisch advieskantoor voor professionele belangenbehartigers van letselschadeslachtoffers. Kijk voor meer informatie op: www.westerweelintermediair.nl T: 0113-211 230 E: info@westerweelintermediair.nl Advertenties Stephan Wijnkamp en Florian Stachowitz zijn Nederlands sprekende advocaten gevestigd in Oostenrijk. Naast advocaat is Stephan Wijnkamp Oostenrijks-Landes-skileraar, lid van de Oostenrijkse Bergrettung en ervaren alpinist. Florian Stachowitz is als juridisch expert verbonden aan het opleidingstraject voor de Tiroler Skilerarenvereniging en de Vereniging van Berggidsen. Daar-door weten zij als geen ander de ongevalssituatie te analyseren en de juridische vertaalslag te maken. Ook voor ski-en bergsportongevallen in andere landen dan Oostenrijk wordt vaak gebruik gemaakt van hun expertise. Voor meer informatie www.bergsportrecht.eu Wijnkamp Stachowitz Rechtsanwälte / Lawfirm • Gewerbegebiet 3 / Top 5 6493 Mils bei Imst • Tirol • Austria • T: +43 (0)5418 20 400 E: office@wlawfirm.eu • www.bergsportrecht.eu Voorzieningen Ergotherapeutisch advies - hulpmiddelen – aanpassingen - mobiliteit – Wmo MetZorg biedt als onafhankelijk herstelgerichte dienstverlener complete ondersteuning op het gebied van care, arbeid, ondernemers en medisch herstel. Verzorging & begeleiding Wmo – PGB – Wlz – Zvw - zorgschade – bewindvoering – ADL en gezin Wonen Bouwkundig advies - woningaanpassingen - verbouwen – verhuizen Werk & studie Arbeidsdeskundig advies - re-integratie - studiebegeleiding – UWV Ondernemers & ZZP’ers Coaching – bedrijfskundig advies – re-integratie Medisch Second opinion – alternatieve behandelingen NAH Coaching – begeleiding – advies alternatieve behandelingen Wil je inhoudelijk advies of een casus bespreken? Bel of mail vrijblijvend!

De onzichtbare handicap: Het nieuwe leven van René van den Hoek In mijn 33-jarige loopbaan als arbeidsdeskundige heb ik talloze verhalen gehoord. Sommige cliënten blijven je echter bij door een bijzondere gebeurtenis. René van den Hoek is zo iemand. Wat begon als een zakelijk dossier, werd een diepe indruk door een gedicht dat hij schreef tijdens zijn revalidatie. Nu, drie jaar na mijn pensioen, raakt zijn verhaal me nog steeds. Het maakt op een unieke, bijna tastbare wijze duidelijk wat Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) in de dagelijkse praktijk betekent. Tekst Wil van Gelderen | Fotografie Privécollectie René van den Hoek | Fotografie Wil van Gelderen LETSELSCHADE 20 NEWS

NIET AANGEBOREN HERSENLETSEL Een klein bericht, met verstrekkende gevolgen Het begon in 2015 met een kort berichtje in de regionale krant: een ernstig ongeval. De tekst was sober. Een loodgieter was tijdens zijn werkzaamheden door het d gevallen en enkele meters lager op de betonvloer terecht gekomen. Een klus zoals René die wel vak had, maar nu met een dramatische afloop. En de gevolgen voor hem waren immens. In het begin overheerste het fysieke letsel; zijn lichaam was op meerdere plekken gebroken en hij moest zelfs opnieuw leren lopen. René kan zich niet meer alles herinneren rondom het ongeval. Hij weet dat hij werd gevraagd om EPDM dakbedekking te plaatsen bij een oude stal in zijn geboortedorp, samen met een collega die dit van hem leren moest. Een klus die eigenlijk voor hem te zwaar was geworden door eerdere fysieke beperkingen. Op de dag zelf bleek een andere collega mee te gaan. Hij weet nog dat hij daar geërgerd over was en dat hij op het dak moeite had om de tijdelijke afdekzeilen te verwijderen. Hij kreeg de schroeven niet los. De collega ging naar de bedrijfsbus om een speciale schroevendraaier te halen en toen hij terugliep, zakte René door het dak en kwam op de betonnen vloer van is verteld dat hij waarschijnlijk precies op een koeienbeugel terecht kwam en daarna met zijn hoofd op de grond moet zijn geklapt. Hij is een hele periode nadien kwijt in zijn geheugen. Vanaf het moment dat de hechtingen uit zijn lichaam verwijderd werden, heeft hij vage herinneringen. Na maanden van intensieve revalidatie keerde René huiswaarts. Hij had het volste vertrouwen dat hij zijn oude leven weer kon oppakken. In de kliniek, waar alles volgens een strak schema verliep, leek zijn herstel immers voorspoedig te gaan. Maar eenmaal thuis en op het werk werd de rauwe werkelijkheid van NAH pijnlijk zichtbaar. Het overzien van wat je wanneer moet doen. Informatie onthouden en daarnaar handelen. Het verwerken van informatie die je krijgt in een gesprek of bijvoorbeeld een film op tv. Het bleek dat dit niet meer goed lukte. “Vooral de onzichtbare gevolgen van NAH bleken het meest ontregelend in zijn dagelijks leven.” De confrontatie op de werkvloer René was een ‘oude rot’ in het vak: een vakkundige service- en storingsmonteur voor CV, airco en warmtepompen. Hij wist alles uit zijn hoofd en zag voor elk probleem direct een oplossing. De eerste confrontatie met zijn nieuwe realiteit was praktisch: hij was zijn reukvermogen verloren. Voor een monteur die gaslekken moet kunnen ruiken, is dat heel lastig. Hoewel een meetapparaat dit deels kon opvangen, bleek het cognitieve verlies helaas te belemmerend voor een goed functioneren. Elke opdracht voelde als de eerste keer. Bij elk apparaat - hoe bekend ook - moest hij minutenlang nadenken: hoe zat dit ook alweer? De informatie beklijfde niet meer. Ondanks zijn enorme inzet en de welwillendheid van zijn werkgever, moest hij in 2018 concluderen dat zijn geliefde vak niet meer uit te oefenen was. De strijd met de ‘nieuwe ik’ René samen met zijn echtgenote Dit jaar spreek ik René opnieuw. “Je moet jezelf opnieuw uitvinden,” vertelt hij. Tijdens zijn revalidatie werd zijn partner verteld dat ze een ‘andere man’ terugkreeg, maar René moest zelf ook leren leven met deze vreemdeling in zijn eigen lichaam. LETSELSCHADE NEWS 21

Weer zijn wie ik was. Hoor het vaker, wees weer wie je was, maar wie was ik, hoe was ik? Was ik een steen rond met uitsteeksels, mooi van kleur en mee rollend. Het niet meer kunnen zijn wie ik was, niet aan de verwachting kunnen voldoen. Hoe was ik? Voel me nu als los zand, vormloos niet wetend wat te doen en te zijn. Met mijn handen die me zoveel brachten, schuif ik het zand weer op een hoopje. Zo gauw ik stop zakt het tussen mijn vingers door, soms tot niet begrepen vormloze hoopjes. Doe het losse zand in doorzichtige vormpjes, om weer te proberen te zijn wie ik was. Ze lopen langs en begrijpen de vormpjes niet, strijken met gevoel over de losse hoop zand. Dit is hij niet meer, en gaan weer verder, na al die tijd had het toch beter moeten gaan. Tranen wellen in mijn ogen, een druppel valt in het zand, zien ze niet hoe moeilijk het is om toneel te moeten spelen. Je doet het om wat er nog over is bij elkaar te houden, maar kan aan die simpele wens niet eens voldoen. Zachtjes til ik de doorzichtige vormpjes op, het zand stoomt er uit weer tot de vormloze hoop. Hoe ik was? Zou het niet meer weten, maar zonder cement van de ander blijf ik los zand. Schuif moedig het zand weer op een hoopje, maar het zakt steeds weer tussen mijn vingers door. De onverwachte emotie neemt de overhand. Een kuiltje in het zand, maar gemaakt door een traan. Hoop dat de wind er geen vat op krijgt, zodat ik verspreid en bijna onzichtbaar word. Een rots in de brand zal ik niet meer worden, maar leg je handdoek in het zand en geniet. De steun, warmte en plezier is alles wat ik kan geven, daar moet ook jij dan tevreden mee zijn. Zijn wie ik ben geworden. René Fotografie Wil van Gelderen De emotionele impact is groot. René mist de diepgang in zijn gevoelsleven. Zelfs bij het verlies van zijn dochter Maaike merkte hij dat hij de emotionele laag miste die hij vroeger wel had. Dit onvermogen om te voelen ‘zoals het hoort’, zorgt voor innerlijke conflicten en onbegrip vanuit de omgeving. Ook vindt hij het moeilijk om afhankelijk te zijn van de ‘goodwill’ van anderen, dat door hen een check nodig is of hij iets wel goed heeft gedaan. Hij, de man die alles kon! Hij mist de vanzelfsprekendheid van het dagelijks leven die hij had. Hij mist de nuance in zijn handelen. Hij is niet meer bij machte om ‘in het moment’ bij te sturen. Een mistig brein NAH is een onzichtbare handicap. “Mensen met een kunstbeen krijgen complimenten in hoe ze herstellen, maar bij NAH zie je niets aan de buitenkant,” legt René uit. Hij ervaart een constante vertraging in zijn verwerking van gesprekken; tegen de tijd dat hij de informatie heeft geordend, is de rest van de groep al drie stappen verder. Dit maakt dat hij zich vaak als een buitenstaander LETSELSCHADE 22 NEWS

NIET AANGEBOREN HERSENLETSEL in een gezelschap ervaart. Het voelt voor hem alsof hij in een toneelstuk staat, in de ogen van anderen is hij erbij, maar voor zichzelf speelt hij in een andere wereld. Wat voor hem ook veranderd is, is de manier van dromen. Sinds het ongeval ervaart hij zijn dromen als realistischer. Soms twijfelt hij of het echt alleen een droom was of dat de gebeurtenis in het verleden echt heeft plaatsgevonden. Het kost hem veel energie en inzet om de dagelijkse informatiestroom te filteren. En waar hij vroeger ‘twee rechterhanden’ had en alles kon maken, verliest hij nu zijn geduld als zijn motoriek hem in de steek laat bij een simpele klus. Lichtpuntjes in de stilte Ondanks de boosheid en het verdriet over hoe zijn leven is veranderd, vindt René ook nieuwe wegen. Samen met dorpsgenoten werkte hij aan het herstel van de preekstoel en de stilteruimte in de plaatselijke Nederlands Hervormde kerk. Het geeft hem voldoening om iets tastbaars na te laten. Ook al is zijn oude passie voor fotografie en massage naar de achtergrond verdwenen. Een bijzondere erfenis Tijdens de revalidatie moest hij praten over zijn gevoelens, maar dit lukte hem niet goed. Hij kreeg toen het advies om op een andere manier zijn gevoelens te uiten. Tot zijn verrassing kwamen de woorden in de vorm van gedichten. Vaak in de stilte van de nacht. Hij besloot ze op te schrijven. Het gedicht ‘weer zijn wie ik was’, is het eerste gedicht dat ik van hem las en veel indruk op mij maakte. Het beschrijft bijvoorbeeld het niet meer kunnen ruiken van de geur van je partner na het douchen. In het klein geeft dit een groot gemis aan. Nadien bleek hij nog meer gedichten te hebben gemaakt, die op haast kunstzinnige wijze woorden geven aan een ontregelende gebeurtenis met alle gevolgen. En het bijzondere is dat hij deze vorm van ‘in gedicht vertellen’ alleen in de eerste periode na zijn ongeval kon. Hoe bijzonder werkt een brein…..  Advertenties

Team Rijndam Racers eindigt op de eerste plaats! Fotografie Rubia Gorter LETSELSCHADE 24 NEWS

EVEN IETS ANDERS Het is zeker niet de eerste keer dat het team Rijndam Racers alles uit de kast heeft gehaald om de krachten te bundelen voor een fantastisch teamresultaat. Op donderdag 25 juni jl. is het wéér gelukt om de eerste plek als team te behalen bij de HandbikeBattle. Stichting LetselschadeNEWS feliciteert niet alleen de Rijndam Racers met deze geweldige teamprestatie, maar feliciteert ook alle teamleden met hun persoonlijke prestatie. Stichting LetselschadeNEWS sponsorde net als voorgaande jaren het team Rijndam Racers. Wilt u volgend jaar ook het team steunen? Gaat u dan voor meer informatie naar www.rijndamracers.nl.  LETSELSCHADE NEWS 25

Wetenschap Tinnitus Dr. G.M.A. Clauwaert, medisch adviseur Westerweel Intermediair Tinnitus komt bij 10% van de mensen voor en is op zich niet gevaarlijk, maar kan erg vervelend zijn. Het kan zich zowel op de achtergrond bevinden en aldus weinig hinderlijk zijn, maar het kan dermate fors zijn dat het erg invaliderend is, met ook psychische klachten tot gevolg. Het kan continu aanwezig zijn, maar ook vaak pulserend (volgens het ritme van de hartslag). Overige mogeijke oorzaken Tinnitus kan onder andere door gehoorschade, stress, ouderdom, trauma, medicatie en een beroerte ontstaan. Mogelijk speelt beschadiging van gehoorcellen een rol, waardoor deze dan andere geluidsprikkels naar de hersenen sturen. Mogelijk ligt de oorzaak eerder in de hersenen zelf, die dan een ‘verkeerd geluidssignaal’ doorsturen. De hersenen compenseren het gehoorverlies overmatig door meer prikkels door te geven, waardoor de tinnitus ontstaat. Alsof de volumeknop op maximaal wordt gezet, waardoor tinnitus waargenomen wordt. In plaats van tinnitus/oorsuizen zou men dan van ’hersenpiepen’ kunnen spreken. Gehoorverlies is de meest voorkomende oorzaak. Dat kan een gevolg van de leeftijd zijn of van bijvoorbeeld gehoorbeschadiging door een LETSELSCHADE 26 NEWS (oorsuizen) Tinnitus (doorgaans gemakshalve oorsuizen genoemd) kan zich op verschillende manieren uiten: als een pieptoon, geruis, fluittoon, gebrom, klikjes, knisperen enzovoort en kan zowel eenzijdig als in beide oren ervaren worden. Het is een geluid dat waargenomen wordt, maar er in feite niet is. geluidstrauma of ontsteking. We kennen allemaal wel het tijdelijke oorsuizen na een concert- of discotheekbezoek met te luide muziek. Bij te forse, langdurige of herhaalde blootstelling aan lawaai kan dat oorsuizen echter blijvend zijn. Psychische gevolgen De psychische klachten als gevolg van tinnitus kunnen bestaan uit bijvoorbeeld slaapproblemen, angst, depressiviteit. Tinnitus kan ook tot concentratieproblemen, vermoeidheid,

ONGEVRAAGD MEDISCH ADVIES hoofdpijn en spanning in de nek en bovenrug leiden. Mensen die perfectionistisch ingesteld zijn, zich moeilijk kunnen ontspannen, overgevoelig zijn en behoefte hebben aan zelfcontrole, zijn vatbaarder voor het ervaren van tinnitus. Onderzoek Bij het ervaren van tinnitus wordt eerst de huisarts gecontacteerd, die dan o.a. de bloeddruk kan meten en de gehoorgang en het trommelvlies kan inspecteren. Er volgt doorgaans een verwijzing naar een KNO-arts, die o.a. kan (laten) nagaan of al dan niet sprake is van gehoorverlies. Aan de hand van een vragenlijst wordt een inventarisatie van de klacht en de gevolgen op het functioneren gemaakt. Er kunnen geluiden aangeboden worden, waarbij aangegeven kan worden welk geluid de ervaren tinnitus benadert, zodat de onderzoeker (audioloog) een beter idee krijgt van de aard van de tinnitus. Soms wordt een CT-scan of MRI gemaakt om zichtbare problemen van de gehoorketen of gehoorzenuw uit te sluiten. Behandeling Bij plots ontstane tinnitus die blijft aanhouden, zeker wanneer dat gepaard gaat met plotse doofheid, moet met spoed medische hulp gezocht worden. Als de tinnitus meer dan 3-6 maanden aanwezig is, wordt van chronische tinnitus gesproken. Er bestaat geen behandeling van chronische tinnitus, waardoor die volledig verdwijnt (tenzij er een specifieke behandelbare oorzaak is). Gelukkig heeft het overgrote deel van de mensen die tinnitus ervaart daar weinig tot geen last van. Slechts bij 2-6% is de hinder dusdanig uitgesproken, dat dit een negatieve invloed heeft op het functioneren. Dat is vaak onder invloed van stress, spanningen, negatieve emoties, waardoor het brein al overprikkeld is. Behandeling kan bestaan uit een geluids/ruismaskeerder (dat produceert een ruis waardoor hoge pieptonen draaglijker worden), hoortoestellen (om het aangetoonde gehoorverlies te compenseren), cognitieve gedragstherapie (om beter te leren omgaan met de tinnitus). Tinnitus valt minder op als achtergrondgeluid aanwezig is en het meest bij stilte. Men streeft ook naar een soort gewenning, waardoor de tinnitus minder opvalt. Dat kan ook door ontspanningsoefeningen (algemeen ontspannen en van de nek- en kaakspieren), meditatie, yoga en dergelijke. Vaak wordt daarom een multidisciplinaire behandeling aangeboden. Een geneesmiddel bestaat niet. tegen tinnitus Preventie Omdat een geluidstrauma één van de oorzaken is, is het steeds van belang om bij blootstelling aan lawaai bescherming te dragen. Gelukkig zien we bijvoorbeeld bij concerten dat mensen dikwijls oordopjes (die soms gratis uitgedeeld worden) of een koptelefoon gebruiken. Ook in een professionele context is het dragen van gehoor bescherming noodzakelijk. Om werkenden te beschermen tegen lawaai slechthorend heid moeten werkgevers de plaatsen en werkzaamheden inventariseren waar dit gevaar zich voordoet en de nodige maatregelen treffen. Vanaf 80 dB moet de werkgever gehoorbescherming aanbieden (zoals speciale werk-oordoppen), boven 85 dB is gehoorbescherming verplicht en moeten maatregelen worden genomen om het geluidsniveau te verlagen en geluid mag met gehoorbescherming niet hoger zijn dan 87 dB.  LETSELSCHADE NEWS 27

Monique de Groot 1976 – 2026 Schadefonds Geweldsmisdrijven 50 jaar ‘Erkenning geeft kracht’ Dit jaar viert het Schadefonds Geweldsmisdrijven haar 50-jarig jubileum. Het fonds werd in 1976 opgericht naar het voorbeeld van de reeds in 1964 opgerichte Britse ‘Criminal Injuries Compensation Board’ (CICB). Het Verenigd Koninkrijk liep destijds voorop met het idee dat een overheid moreel verantwoordelijk was om haar burgers te beschermen tegen geweld en indien dat niet lukte, daar een financiële compensatie voor zou moeten volgen. Sinds ’76 is het in Nederland ook voor slachtoffers van geweldsmisdrijven mogelijk om een aanvraag in te dienen voor een eenmalige financiële compensatie als erkenning van leed. LetselschadeNEWS sprak met Monique de Groot over het Schadefonds. Tekst Floor Verhees | Fotografie Arenda Oomen In het najaar van 2015, toen Monique de Groot net een paar maanden in het zadel van haar nieuwe functie van directeursecretaris zat, spraken wij elkaar voor de eerste keer voor LetselschadeNEWS. In dat gesprek vertelde Monique dat zij met haar werk mensen die, om wat voor reden dan ook, in een moeilijke situatie terecht waren gekomen, een duwtje in de goede richting wilde geven. LETSELSCHADE 28 NEWS Nu vraag ik Monique hoe ze hierop terugkijkt. Is het gelukt met het duwen? Monique reageert lachend: “Mijn werk ligt besloten in de doelstelling van het Schadefonds en die is in de afgelopen 50 jaar niet veranderd. Erkenning geven, recht doen aan slachtoffers en herstel van vertrouwen, zijn de drie pijlers van het Schadefonds. Uit klanttevredenheidsonderzoeken blijkt dat dit lukt en tegelijkertijd leren we ook van de onderzoeksresultaten dat er nog steeds verbeterpunten zijn.” Welke verbeterpunten zijn toegepast in de afgelopen tien jaar? “De doelstelling van het Schadefonds is al die jaren onveranderd gebleven, maar dat geldt niet voor de samenleving. Die is wel veranderd. Ik

SCHADEFONDS vind dat we als organisatie mee moeten bewegen en mede aan de hand van onderzoeksresultaten hebben we daarin een lijn uitgezet. Dit heeft er onder andere toe geleid dat we de website toegankelijker hebben gemaakt het aanvraagformulier is vereenvoudigd, de schriftelijke communicatie is gebaseerd op een toegankelijker taalniveau en de doorlooptijd van een aanvraag is verkort. Als je bedenkt dat in de beginjaren een aanvraagprocedure circa twee jaar duurde en tegenwoordig de wachttijd is teruggebracht naar gemiddeld acht weken, dan is dat een fundamenteel verschil.” Het Schadefonds beoordeelt jaarlijks circa 11. 000 aanvragen. In de beginjaren, eind jaren 70 van de vorige eeuw, waren dit er ongeveer 600 per jaar. ‘Doelstelling van het Schadefonds is in 50 jaar niet veranderd’ Welke verandering vind je het meest aansprekend voor de huidige tijd? “We leven in een tijd waarin steeds meer behoefte is aan snelheid en begrijpelijkheid. Vandaag bestellen is morgen leveren. Ondanks dat we geen eenvoudig product leveren, wilden we als organisatie toch, waar mogelijk, aansluiten op de heersende behoefte. Door de koppen bij elkaar te steken, is het ons gelukt om een handzame digitale tool te ontwikkelen met een vereenvoudigde vragenlijst die binnen een minuut aangeeft of het al dan niet zinvol is om een aanvraag in te dienen. Dit vind ik een mooie ontwikkeling die past bij deze tijd.” De samenleving verandert, geldt dat ook voor het slachtoffer? “In de dienstverlening van het Schadefonds speelt het slachtoffer de hoofdrol, dat is niet veranderd. Wat sinds 1976 wel is veranderd zijn de slachtofferrechten, die hebben zich aanzienlijk ontwikkeld. Denk bijvoorbeeld aan het spreekrecht voor slachtoffers in een strafzaak, inzagerecht van processtukken die van belang zijn voor het slachtoffer, de voorschotregeling van het Centraal Juridisch Incasso Bureau (CJIB) die de door de rechter toegekende schadevergoeding vooruitbetalen aan slachtoffers en het vervolgens weer zelf verhalen bij de daders. Dit alles heeft er onder andere toe bijgedragen dat het slachtoffer steeds meer een zichtbare rol is gaan spelen in het proces. Omdat het Schadefonds geen contact heeft met de dader en buiten het strafproces staat, staat het slachtoffer centraal. Slachtoffers geven aan ons terug dat zij het ook ervaren als een vorm van erkenning dat er echt geluisterd wordt naar hun verhaal.” Erkenning speelt een belangrijke rol. Hoe verhoudt de financiële tegemoetkoming zich tot erkenning? “Ja, dat is een kwestie van balanceren. We weten dat het Schadefonds jaarlijks gemiddeld €4.000,- per aanvraag uitkeert. Uit klanttevredenheidsonderzoek komt naar voren dat dit voor de één een vorm van erkenning is en voor de ander juist een reden om bezwaar te maken tegen de beslissing. Ook hier doen we ons best om een tegemoetkoming zo goed mogelijk te laten aansluiten op het letsel. Hiervoor hanteren we de letsellijst, die bestaat uit twee delen: fysiek letsel en psychisch letsel. We keren uit aan de hand van zes categorieën. Aan iedere categorie is een geldbedrag toegekend variërend van minimaal €1.000,- tot maximaal Als het categoriseren van letsel een vorm van erkenning van onrecht is, sluit dit dan aan op de behoefte vanuit de samenleving aan sociale rechtvaardigheid? “Sociale rechtvaardigheid is een complex begrip. Het gebeurt dat uitkeringen van het Schadefonds worden vergeleken met andere uitkeringen, zoals bijvoorbeeld met de toeslagenaffaire. Mensen zijn dan soms teleurgesteld over de hoogte van de uitkering die zij hebben ontvangen van het Schadefonds. Op basis van een behoefte aan rechtvaardigheid is men dan geneigd om het eigen leed te vergelijken met andermans leed. De uitgangspositie van het Schadefonds is altijd bij iedere aanvraag: ‘Het had nooit mogen gebeuren’ en er is geen sprake van een vergelijking met ander leed. Onlangs heeft het Schadefonds bij het ministerie van justitie en veiligheid wel aangekaart dat er sinds 2014 nooit een indexatie (het verhogen van een uitkering/geldbedrag op basis van prijsstijgingen of lonen) heeft plaatsgevonden. Het zou een mooie opsteker zijn als we hierin gehoord worden.” Naast het faciliteren van het spreekwoordelijke financiële duwtje in de rug is Monique ook een betrokken directeursecretaris bij haar medewerkers. Daar waar het Schadefonds in 1976 begon met vijf commissieleden en een aantal medewerkers, is het inmiddels uitgegroeid tot een organisatie die bijna 130 medewerkers en tien commissieleden telt. Tijdens ons gesprek LETSELSCHADE NEWS 29 €35.000,-. Ondanks dat het noodzakelijk is om een richtlijn te hanteren, begrijpen we ook dat het voor een slachtoffer lastig kan zijn dat het aangedane leed wordt herleid naar een categorie. We gaan zo zorgvuldig mogelijk te werk, maar dat neemt niet weg dat er meningsverschillen kunnen zijn.“

SCHADEFONDS Agenda CURSUSSEN www.kerckebosch.nl in 2015 vertelde Monique dat het haar persoonlijke ambitie was om leiding te geven en eindverantwoordelijk te zijn voor een eigen organisatie. Ik vroeg Monique hoe ze hierop terugkijkt? “Het Schadefonds is een dynamische organisatie waar ontzettend veel gebeurt. We behandelen complexe aanvragen en hebben te maken met veel leed. De verhalen van slachtoffers zijn altijd verdrietig. Om medewerkers hiermee om te kunnen laten gaan, besteden we veel aandacht aan training & verdiepingssessies, gespreksvoering, teambuilding en een open werksfeer. Nieuwe medewerkers trainen we onder andere op weerbaarheid. In dit werk is het belangrijk om een beetje eelt op de ziel te krijgen. Verder moeten we het als team samen doen, dus ik benadruk iedere keer weer: ‘probeer een fijne collega te zijn’. De intensiteit van het werk zorgt ervoor dat we veel aandacht besteden aan een goede balans tussen werk en privé. Met 130 medewerkers ontstaat er op de werkvloer een kleine samenleving. Het is bijzonder om daar deel van uit te maken.” ‘Het had nooit mogen gebeuren’ Welke uitdagingen zie je voor de toekomst van het Schadefonds? “Ondanks dat het doel van het Schadefonds nooit zal veranderen, liggen er nog steeds voldoende uitdagingen te wachten. Ik denk bijvoorbeeld aan de vraag welke mogelijkheden AI te bieden zou kunnen hebben voor onze manier van werken? En we overwegen om een pilot op te tuigen ter verruiming van de doelgroep naar slachtoffers van psychisch geweld. In dat geval is het vooral belangrijk om te onderzoeken of het slachtoffer erbij gebaat zou zijn of is de huidige aanvraagprocedure te belastend? Nog een interessante ontwikkeling is de pro-actieve dienstverlening, waarbij de overheid de burger zelf actief benadert in het geval van toeslagen en uitkeringen. Zou het Schadefonds voor deze vorm van dienstverlening in aanmerking komen? Een laatste die niet mag ontbreken, is het moderniseren van de Wet schadefonds geweldsmisdrijven die op 26 juni 1975 is aangenomen. Qua inclusiviteit valt hier nog wel een en ander te winnen. Kortom, er is genoeg te doen waar ik graag voor wil blijven.”  LETSELSCHADE 30 NEWS LEERGANG LETSELSCHADE 22 september, 6 + 27 oktober en 10 november 2026 Op locatie in Veenendaal en op 10-11 in Amersfoort 20 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag € 2.199,- excl. BTW p.p. DE LETSELSCHADEZAAK: VAN AANPAK TOT AFWIKKELING (ONDERDEEL VAN DE LEERGANG) 22 september 2026 Op locatie in Veenendaal en op 10 november 2026 in Amersfoort 5+2 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag € 729,- excl. BTW p.p. DE LETSELSCHADEVER GOEDING IN DE PRAKTIJK BASIS (ONDERDEEL VAN DE LEERGANG) 6 oktober 2026 Op locatie in Veenendaal 5 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag € 629,- excl. BTW p.p. COMPLEXE SITUATIES IN DE LETSELSCHADEREGELING 6 oktober 2026 Op locatie in Veenendaal 6 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag € 729,- excl. BTW p.p. ACTUALITEITEN SMARTENGELD, IN HET BIJZONDER SCHOK- EN AFFECTIESCHADE 7 oktober 2026 Op locatie in Breukelen 3 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag € 475,- excl. BTW p.p. WHIPLASH EN DE BEPERKINGENVRAAG 8 oktober 2026 Op locatie in Breukelen 4 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag € 529,- excl. BTW p.p. PSYCHISCHE KLACHTEN: DE ONZICHTBARE LAST NA LETSEL 26 oktober 2026 Op locatie in Veenendaal 4 NOvA PO (J) | 4 NIVRE PE € 579,- excl. BTW p.p. VERKEERSAANSPRAKELIJKHEID EN LETSELSCHADE (ONDERDEEL VAN DE LEERGANG) 27 oktober 2026 Op locatie in Veenendaal 5+2 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag € 729,- excl. BTW p.p. EUROPEES RECHT EN VERKEERSONGEVALLEN 28 oktober 2026 Op locatie in Veenendaal 5 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag € 629,- excl. BTW p.p. ALTERNATIEVE GESCHIL BESLECHTING IN DE LETSELSCHADEPRAKTIJK 4 november 2026 Op locatie in Bunnik 4 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag € 529,- excl. BTW p.p.

DIRECT AANMELDEN VIA DE SITE STICHTINGLETSELSCHADENEWS.NL GETUIGENBEWIJS: WAAR DERING VANUIT JURIDISCH EN PSYCHOLOGISCH PERSPECTIEF 5 november 2026 Op locatie in Bunnik 4 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag € 579,- excl. BTW p.p. WEGWIJS IN HET WOUD VAN WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID (ONDERDEEL VAN DE LEERGANG) 10 november 2026 Op locatie in Amersfoort 4 NOvA PO (J) | 4 NIVRE PE € 529,- excl. BTW p.p. HUISHOUDELIJKE HULP: HET ‘ONDERGESCHOVEN KINDJE’ IN DE LETSELSCHADEREGELING 10 november 2026 Op locatie in Amersfoort 4 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag € 529,- excl. BTW p.p. LETSELSCHADE & SOCIALE ZEKERHEID 17 november 2026 Op locatie in Bunnik 5 NOvA PO (J) | 5 NIVRE PE € 629,- excl. BTW p.p. ACTUALITEITEN SCHULD- EN RISICOAANSPRAKELIJKHEID 17 november 2026 Op locatie in Bunnik 4 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag € 529,- excl. BTW p.p. DE KUNST VAN AOV-CLAIMBEHANDELING 24 november 2026 Locatie centraal in het land 5 NOvA PO (J) | 5 NIVRE PE € 649,- excl. BTW p.p. OMGAAN MET CULTUUR VERSCHILLEN IN DE LETSELSCHADEREGELING 1 december 2026 Op locatie in Veenendaal 6 NOvA PO 3(J)+3(NJ) | NIVRE PE op aanvraag € 850,- excl. BTW p.p. DE ROTTERDAMSE SCHAAL 12 mei 2026 Op locatie in Breukelen 3 NOvA PO (J) per bijeenkomst | 3 NIVRE PE € 399,- excl. BTW p.p. DE INVLOED VAN ARBOREGELGEVING IN DE LETSELSCHADEPRAKTIJK 1 december 2026 Op locatie in Breukelen 4 NOvA PO (J) | NIVRE PE op aanvraag € 529,- excl. BTW p.p. ACADEMY www.letselschadeacademy.nl ACTUALITEITEN RECHTSPRAAK EN PRAKTIJK IN DE LETSELSCHADE 24 september 2026 Op locatie in Tilburg 3 NOvA PO (J) € 125,- excl. BTW p.p. OPFRISCURSUS WWFT 5 november 2026 Online 2 NOvA ZWB PO (J) € 60,- excl. BTW p.p. SYMPOSIUM VAN SCHOK TOT HERSTEL 29 september 2026 New Babylon Den Haag 13:00 – 17:30 uur 4 PO MfN | 3 PE NIVRE € 349,- excl. BTW p.p. www.recoverycollective.nl CONGRES STICHTING LANGZS: HOE (BE)HANDEL JE (MET) PLEGERS? 6 november 2026 Jaarbeurs Utrecht 9:45 – 16:45 uur 5 NOvA (NJ) PO-punten € 495,- excl. BTW p.p. www.ivjo.nl LRGD SYMPOSIUM: DESKUNDIGHEID ONDER DRUK: WAARHEIDSVINDING, ONAFHANKELIJKHEID EN AI IN HET JURIDISCH DOMEIN. 26 november 2026 Valk Houten 11:30 – 17:45 uur 4 PE LRGD Kosten €250,- excl. BTW p.p. Kosten rechterlijke macht €100,- incl. BTW www.lrgd.nl/symposium-2026 www.ivjo.nl BASISOPLEIDING LETSELEN SLACHTOFFERZAKEN 17 en 24 september en 1 oktober 2026 Op locatie in Hoofddorp 20 NOvA PO € 1.975,- excl. BTW p.p. BEWIJSRECHT: HET MODERNE BEWIJSRECHT IN DE PRAKTIJK 22 september 2026 Op locatie in Hoofddorp 4 NOvA PO € 450,- excl. BTW p.p. NIEUW EFFECTIEF PLEITEN 24 november 2026 Op locatie in Rotterdam 6 NOvA PO € 850,- excl. BTW p.p. ACTUALITEITEN SLACHTOFFERRECHT 1 december 2026 Op locatie in Rotterdam 5 NOvA PO € 570,- excl. BTW p.p. CURSUS DE LETSELSCHADEBEREKENING EX ARTIKEL 6:107 BW 13 november 2026 Op locatie in Breukelen 6 NOvA PO (J) € 699,- excl. BTW p.p. ACTUALITEITEN CURSUS SLACHTOFFERZAKEN 24 november 2026 Op locatie in Breukelen 6 NOvA PO (J) € 699,- excl. BTW p.p. CURSUS SCHADEVASTSTELLING BIJ ONDERNEMERS MET LETSEL 27 november 2026 Op locatie in Breukelen 6 NOvA PO (J) € 699,- excl. BTW p.p. VERDIEPINGSCURSUS LETSELSCHADE: TIPS EN STRATEGIEËN 8 december 2026 Op locatie in Breukelen 6 NOvA PO (J) € 699,- excl. BTW p.p. www.sdujuridischeopleidingen.nl BASISOPLEIDING SLACHT OFFEREN LETSELZAKEN 3+10+17+24 november 2026 Op locatie in Breukelen 20 NOvA PO (J) € 2.199,- excl. BTW p.p. VERDIEPINGSCURSUS RECHTSBIJSTAND AAN EGZ-SLACHTOFFERS 10 december 2026 Op locatie in Breukelen 6 NOvA PO (J) € 699,- excl. BTW p.p. CURSUS OVERLIJDENSSCHADEBEREKENING EX ARTIKEL 6:108 BW 11 december 2026 Op locatie in Breukelen 6 NOvA PO (J) € 699,- excl. BTW p.p. SYMPOSIA/CONGRESSEN 24E PPS CONGRES ‘SCHADE IN ZICHT’ 25 september 2026 Op locatie in Barneveld 4 NOvA PO (J) | NIVRE-NVVA-MfN-LRGD op aanvraag € 535,- excl. BTW p.p. www.kerckebosch.nl NATIONALE HERDENKING VERKEERSSLACHTOFFERS 15 november 2026 www.verkeersslachtoffers.nl LETSELSCHADE NEWS 31

Van overleven naar meedoen: het onzichtbare herstel na een dwarslaesie Een dwarslaesie verandert je leven in één klap. Zonder waarschuwing. Zonder voorbereiding. Wat volgt, is een intensief klinisch traject (zorgprogramma in de gezondheidszorg waarbij de patiënt voor een bepaalde periode in een instelling of ziekenhuis verblijft) waarin alles draait om herstel: leren omgaan met je lichaam, opnieuw functioneren, en stap voor stap bouwen aan een nieuw dagelijks leven. Maar wat er daarna komt – het leven buiten de kliniek – blijkt voor veel mensen minstens zo uitdagend en dat verdient aandacht, vindt Paul Boeren, voorzitter externe zaken bij Dwarslaesie Organisatie Nederland. Tekst Karin van Londen 32 NEWS Paulus Boeren | Fotografie Dennis Vloedmans LETSELSCHADE

INCLUSIVITEIT Een persoonlijke drijfveer Voor Paul Boeren is dit onderwerp meer dan werk. Hij liep zelf in 2009 een dwarslaesie op na een auto-ongeluk en ziet van dichtbij waar het systeem tekortschiet. “Ik hoor verhalen van jongeren die jarenlang niet meedoen. Dat raakt me. Dat moet anders kunnen. Het gaat niet alleen om overleven na een dwarslaesie. Het gaat om weer meedoen. Daar hebben mensen hulp bij nodig – op het juiste moment, op de juiste manier.” De ijsberg onder de rolstoel Het beeld van iemand in een rolstoel is herkenbaar en zichtbaar. Maar dat is slechts het topje van de ijsberg. “Het grootste probleem is niet dat je niet meer kunt lopen,” vertelt Paul Boeren. “Wat mensen het meest belemmert, zit onder de oppervlakte. Denk aan pijn, blaas- en darmproblemen, vermoeidheid, seksualiteit. Dat zie je niet, maar het bepaalt wel je hele dagelijkse functioneren.” De klinische revalidatie is in Nederland goed georganiseerd en van hoge kwaliteit, vindt Boeren. Deze richt zich vooral op de medische en functionele aspecten van de revalidatie. “In de kliniek leer je hoe je functioneert in een aangepaste omgeving,” legt hij uit. “Maar je leert niet hoe je weer gaat werken, reizen, uitgaat of op vakantie gaat. Dat moet je zelf uitvinden. En daar gaat het vaak mis.” Het ‘zwarte gat’ na revalidatie Veel mensen komen na hun klinische revalidatie terecht in wat vaak het ‘zwarte gat’ wordt genoemd: een periode waarin ze niet weten hoe ze hun leven moeten oppakken, waarin ze niet in beweging komen, geïsoleerd raken en vastlopen. De veilige omgeving, de structuur en de begeleiding vallen weg. Mensen moeten het zelf gaan doen en dat blijkt voor velen een hele grote uitdaging. Volgens Boeren is de groep van mensen die een dwarslaesie oplopen grofweg te verdelen in drie groepen: • 20% redt zich relatief zelfstandig • 60% wil wel, maar weet niet hoe • 20% blijft vastlopen Voor die grote middengroep ontbreekt vaak de juiste ondersteuning, waardoor ze vastlopen. “Die mensen zijn gemotiveerd, maar lopen vast in praktische vragen. Hoe ga je met het openbaar vervoer? Hoe regel je werk? Hoe ga je weer naar een café of theater? Dat leer je nergens.” Het gevolg: mensen blijven thuis, raken geïsoleerd en doen soms jarenlang nauwelijks mee in de maatschappij. Gemiddeld duurt het vijf tot zeven jaar voordat iemand weer enigszins ‘op de rit’ is. Leren door te doen – maar niet alleen Wat volgens Boeren cruciaal is, is leren door ervaring. Niet uit boeken maar in de praktijk, met begeleiding. “Je leert zwemmen ook niet door erover te lezen. Je moet het water in. En je hebt iemand nodig die je helpt, die het voordoet en die vertrouwen geeft.” In de directe omgeving zijn meestal geen mensen met een dwarslaesie en dezelfde ervaring. Daardoor blijft de drempel om dingen te proberen hoog. Sociaal maatschappelijke revalidatieprogramma’s kunnen hier het verschil maken. In zulke trajecten oefenen deelnemers in realistische situaties: reizen, uitgaan, zelfstandig functioneren. Ze leren van elkaar én van ervaringsdeskundigen. Inclusiepact Sociaal Revalideren Dwarslaesie Organisatie Nederland is één van de partners van het Inclusiepact Sociaal Revalideren*. Binnen dit Inclusiepact wordt het sociaal maatschappelijk revalidatieprogramma Sneller Onbeperkt Meedoen aangeboden. Boeren heeft enkele dagen met het programma meegelopen, dat deze keer speciaal gericht was op jonge mensen met een dwarslaesie. “Wat we zien is dat mensen enorme stappen maken. Sommigen gaan er voor het eerst in jaren weer op uit of zelfs voor het eerst sinds hun dwarslaesie naar een kroeg.” Systeemwereld sluit niet goed aan Wat weer mee kunnen doen betekent, is voor iedereen anders. “Voor de één is dat weer kunnen sporten, voor de ander * Het inclusiepact Sociaal Revalideren is een samenwerking van het ministerie van VWS, Dwarslaesie Organisatie Nederland, HandicpNL, Instituut Publieke Waarden, Stichting Revalideren en Leren en Rehab Academy. Het doel: Iedereen die tijdens het leven een beperking oploopt, heeft naast een medisch revalidatietraject ook recht op een sociaal maatschappelijk revalidatietraject, waardoor ze sneller en beter kunnen meedoen in de maatschappij. Het trainingsprogramma ‘Sneller Onbeperkt Meedoen’ (SOM) biedt een sociaal maatschappelijk revalidatietraject voor mensen die thuiskomen na een medisch revalidatietraject. Een op maat gemaakt trainingsprogramma om stap voor stap te ontdekken wat er nog wel kan en waar mensen, samen met hun naasten, hun weg weer leren vinden in de maatschappij. Het levert een hogere participatie en kwaliteit van leven op. De effecten van sociaal maatschappelijk revalideren zijn niet alleen menselijk, maar ook financieel aanzienlijk: volgens het Instituut voor Publieke Waarden kan sociaal revalideren tot wel €60.000 per persoon per jaar besparen. LETSELSCHADE NEWS 33

Fotografie Inge Hondebrink creatief bezig zijn of weer werken. Het gaat erom wat voor jóu belangrijk is.” Het huidige systeem werkt daarin niet mee. Dat is ingericht op voorzieningen en regels, niet op individuele behoeften. “De systeemwereld sluit niet goed aan op de leefwereld van mensen. Alles is versnipperd. Voor een rolstoel ga je naar LETSELSCHADE 34 NEWS de ene instantie, voor vervoer naar een andere. Dat maakt het ingewikkeld.” Onbekend maakt onbemind Hoewel sociaal maatschappelijke revalidatieprogramma’s aantoonbaar werken, zijn ze nog weinig bekend – zowel bij verwijzers, zoals professionals en gemeenten, als bij de mensen zelf. Daardoor krijgen maar weinig mensen de kans om met een sociaal maatschappelijk revalidatieprogramma mee te doen. En dat is een probleem, want juist gemeenten spelen een belangrijke rol in de financiering via de Wmo. “Het is geen onwil,” benadrukt

INCLUSIVITEIT drie dingen gebeuren: • Beschikbaarheid van passende programma’s: er moeten voldoende sociaal maatschappelijke revalidatie trajecten zijn, specifiek gericht op mensen met een dwarslaesie. • Betere signalering en doorverwijzing: zorgprofessionals moeten herkennen wanneer iemand vastloopt en actief doorverwijzen. • Ondersteuning richting gemeenten: Mensen moeten geholpen worden bij het aanvragen van financiering, bijvoorbeeld met aanbevelingsbrieven en begeleiding. “Je kunt niet verwachten dat iemand dit allemaal zelf regelt. Die heeft net een levensveranderende gebeurtenis meegemaakt”, vindt Boeren Kleine stappen, groot verschil De ambitie van Boeren is duidelijk: voorkomen dat mensen jarenlang vastzitten in het ‘zwarte gat’. Hij vindt dat de aanpak realistisch moet blijven. “We moeten groot denken, maar klein beginnen. Niet meteen het hele systeem veranderen, maar starten met een gerichte groep en laten zien dat het werkt.” Door successen zichtbaar te maken, neemt de bekendheid toe en ontstaat draagvlak bij zorginstellingen, gemeenten en beleidsmakers.  Advertentie Boeren. “Het is onbekendheid met de complexiteit van een dwarslaesie én met het bestaan van dit soort programma’s. Daarnaast is het voor mensen zelf lastig om hulp te vragen voor iets wat ze nog niet kennen.” Wat is er nodig? Om meer mensen een sociaal maatschappelijk revalidatieprogramma te laten volgen moeten er volgens Boeren

“Onze oproep aan de letselschadebranche: stimuleer het contact tussen ongevalsbetrokkenen” Op vrijdag 21 november 2025 hield De Letselschade Raad een congres over het onderwerp Contact Helpt. Zowel wetenschappers als professionals in de praktijk bespraken de uitdrukkelijke wens om in letselschadezaken slachtoffers en veroorzakers van ongevallen de mogelijkheid te bieden om met elkaar of met lotgenoten in contact te komen. Uit onderzoek blijkt immers dat zo’n contact beide partijen bij de verwerking van de ongevalservaring kan helpen. Om de aanpak handen en voeten te geven heeft De Letselschade Raad in de afgelopen periode een pilot op het gebied van herstelbemiddeling uitgevoerd. Tijdens het congres in de Raadszaal van de Sociaal-Economische Raad – De Letselschade Raad en de SER hebben hun kantoor in hetzelfde gebouw – werd op de gang van zaken en de resultaten van deze pilot ingegaan. Bron uit PPS-Bulletin, januari 2026 | Fotografie Wilmar Dik LETSELSCHADE 36 NEWS

CONGRES Marco Speelmans, directeur van De Letselschade Raad en dagvoorzitter tijdens het congres, bracht de aanwezigen de aanleiding van Contact Helpt in herinnering, namelijk het rapport over langlopende letselschadezaken dat de Universiteit Utrecht in 2020 publiceerde. Dit rapport leidde tot een aantal actiepunten, waaronder herstelbemiddeling. Uit diverse onderzoeken was immers gebleken dat betrokkenen bij een ongeval, niet alleen slachtoffers maar ook veroorzakers, baat hebben bij een vorm van contact. “Contact helpt de gebeurtenis te verwerken en eerder los te laten”, aldus Marco Speelmans. “We hoeven niemand ervan te overtuigen dat dit zo is, maar de praktijk blijkt dan toch weerbarstig te zijn. Wanneer ik iemand onbedoeld letsel toebreng, zou ik me willen verontschuldigen, dat is het minste wat je kunt doen. Maar vanzelfsprekend is dat niet. Vandaag gaan we na hoe dat komt en waarom het toch zo ontzettend belangrijk is om hiermee verder te gaan.” Aansluitend besprak Victor Geskes, directeur van de ANWB Alarmcentrale en bestuurslid van De Letselschade Raad, zijn ervaringen als letselschadebehandelaar bij AMEV in de jaren negentig. Hij herinnerde zich dat een slachtoffer van een verkeersongeval bij de ondertekening van de vast stellingsovereenkomst verzuchtte: ik heb nooit een bloemetje gehad. “Sindsdien ligt dat onderwerp mij na aan het hart”, aldus Victor Geskes. “Wat mij betreft gaat het verder dan het contact tussen slachtoffers en daders. Het gaat om het contact tussen alle professionals in de letselschade. Mijn visie op contact is: oprecht nieuwsgierig naar de ander zijn en daarbij vanuit verschillende perspectieven denken en te werk gaan. Daar gaan we vandaag veel over leren.” Perspectivistische flexibiliteit Geskes doelde hiermee op de zogenoemde perspectivistische flexibiliteit: het vermogen om in contacten en communicatie gemakkelijk van perspectief te wisselen, om je zodoende te kunnen inleven in de persoon en de gedachten van een ander. Filosoof en schrijver Lammert Kamphuis diepte dit thema vervolgens verder uit. “De essentie ervan is je bewust te worden van je eigen perspectief en van de beperktheid daarvan“, zo legde hij uit. “Pas dan wordt het interessant om je in andere perspectieven te verplaatsen. Zolang je het idee hebt dat jouw perspectief objectief en allesomvattend is, heb je geen reden nieuwsgierig te zijn naar het perspectief van iemand anders. Ook in het contact tussen slachtoffer en veroorzaker is dat van enorm belang.” Lammert Kamphuis haalde Daniël Kahneman aan, Nobelprijswinnaar voor economie, die had vastgesteld dat mensen twee denksystemen in hun cognitieve vermogen hebben: de manier van denken als je geëmotioneerd, gestrest of gehaast bent (systeem 1) en de manier van denken waarmee we op ons eigen denken kunnen reflecteren (systeem 2). Kamphuis: “Systeem 2 stelt ons in staat te doorzien dat een eerder ingenomen oordeel iemand misschien niet helemaal recht doet en dat het dus zin heeft dat oordeel nog eens te heroverwegen en de eigen kritiek nog eens tegen het licht te houden.” Hij citeerde ook de Frans-Cubaanse schrijfster Anaïs Nin: “We zien dingen niet zoals ze zijn, we zien dingen zoals wij zijn.” Kamphuis: “Je hiervan bewust worden is al een heel grote stap. Dat je je realiseert dat wat je opvalt bij een slachtoffer, een veroorzaker, een belangenbehartiger of een schadebehandelaar, niet alleen iets over diegene zegt, maar vooral ook iets over jezelf.” Responsief recht Emeritus hoogleraar Privaatrecht Arno Akkermans vertelde over zijn onderzoeken in de afgelopen jaren met betrekking tot personenschade. Een van de meest essentiële uitkomsten daarvan was dat letselschadeslachtoffers niet alleen financiële compensatie willen, maar ook wezenlijke niet-financiële behoeften hebben. Erkenning is een kernbehoefte en excuses zijn een specifieke variant daarvan. Volgens Akkermans is het daarom zinvol het contact tussen ongevalsbetrokkenen te bevorderen. De schadeafwikkeling verloopt mogelijk soepeler en er wordt een bijdrage aan het immaterieel herstel van het slachtoffer geleverd. In dit licht bezien besprak Akkermans het zogenoemde responsief recht. Hij zei: “De gedachte wordt steeds belangrijker dat het recht moet reageren op de behoeften van de mensen op wie dat recht betrekking heeft. Het systeem is nu dat wanneer er door een ander een onrechtmatige daad is gepleegd waardoor schade is ontstaan, die schade moet worden vergoed. Maar mensen hebben behoefte aan veel meer dan alleen geld. Dat geld is wel belangrijk, maar het is slechts een van de zaken die mensen verwachten opdat ze het gevoel krijgen dat er gerechtigheid is geschied, dat hun recht is gedaan en dat het weer goed is gemaakt voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is.” “Ik heb nooit een bloemetje gehad” Nieuwsgierig blijven Het responsief recht moet een antwoord geven (responderen) op de werkelijke belangen en behoeften van rechtszoekenden, vervolgde Akkermans. “En dat betekent dat je hogere eisen stelt aan jezelf, het systeem, het recht en aan uitkomsten en procedures. Je vindt het niet langer voldoende LETSELSCHADE NEWS 37

dat die uitkomsten en procedures in overeenstemming zijn met het recht en het rechtssysteem, maar je verlangt in de eerste plaats dat ze daadwerkelijk voldoen aan de gerechtigheidsbelangen van de burgers die daarop een beroep doen.” Arno Akkermans concretiseerde een en ander in het geval van Contact Helpt. Hij zei: “Het is niet alleen het contact tussen de betrokkenen bij een verkeersongeval, maar het stelt ook eisen aan het contact van u met die betrokkenen. Dat contact moet niet alleen plaatsvinden in het kader van het systeem, nee, het contact moet ook werkelijk communicatief zijn. U moet openstaan voor dat perspectief van de ander en die nieuwsgierigheid blijven houden. Dat is een uitdaging, want u doet het werk al jaren en dan is het nogal wat om iedere keer weer nieuwsgierig naar het zoveelste verkeersslachtoffer te zijn. Toch moet dat wel in het systeem zitten. Nu werkt het systeem dat tegen. Het systeem maakt het voor ongevalsbetrokkenen juist moeilijk te verwerken wat er is gebeurd. Dit veranderen is een grote opdracht, maar ik beloof u dat u over tien of twintig jaar zult zien wat er is veranderd in de tijd dat u professioneel betrokken was in de letselschadewereld. Die verandering is niet te stoppen.” Perspectief van de veroorzaker Ook Femke Ruitenbeek-Bart, hoogleraar Privaatrecht aan de VU – zij is er Arno Akkermans opgevolgd – deed verslag van haar onderzoek in de afgelopen jaren. Zij onderzocht het perspectief van de veroorzaker van een verkeersongeval, een onderbelichte maar wel relevante kant van de zaak. De veroorzaker wordt bij de afhandeling van de schade doorgaans volledig buiten beschouwing gelaten, hij staat als het ware buitenspel, maar kan net zo goed als het slachtoffer gebukt gaan onder de ongevalservaring. Veroorzakers willen soms van betekenis voor het slachtoffer zijn, maar krijgen vaak onvoldoende gelegenheid tot het inlossen van hun morele schuld. Slachtoffers en veroorzakers kunnen daarom beiden baat hebben bij contact. Femke Ruitenbeek zei het een collectieve verantwoordelijkheid te vinden om dat te faciliteren en zet zich daarom in de projectgroep Herstelbemiddeling daarvoor in. “Vanuit die projectgroep is onze opdracht aan jullie als branche: stimuleer dat contact tussen ongevalsbetrokkenen”, zo zei ze. “Breng het belang ervan onder ieders aandacht. Dit is een grote verandering ten opzichte van het huidige systeem, waarin de verzekeraar tussen de veroorzaker en het slachtoffer staat en de belangenbehartiger misschien meent het slachtoffer te moeten beschermen tegen het opnieuw losmaken van emoties. Zo’n verandering kost tijd en vraagt blijvende aandacht. De projectgroep Herstelbemiddeling adviseert daarom het contact tussen ongevalsbetrokkenen als een thema in de GBL op te nemen.” Ervaringen in de praktijk Tijdens het congres vertelden twee slachtoffers van verkeersongevallen hoe zij het contact met veroorzakers hadden beleefd. Ina werd door een vrachtwagen aangereden, met een op drie plaatsen gebroken been als gevolg daarvan. Ze lag elf weken in het ziekenhuis, werd negen keer geopereerd en ging tien keer onder narcose voor wondverzorging. Ze was dierverzorgster en begeleidster van mensen met een beperking op een kinderboerderij, maar werd tot haar grote spijt voor dat werk afgekeurd. Zij wilde meteen al contact met de vrachtwagenchauffeur, die zelf ook al contact met de man van Ina had gelegd. “Ik wilde weten hoe het met hem was”, vertelde ze. “We hebben eerst ge-sms’t, daarna gemaild en gebeld en zes weken na het ongeval heeft hij me bezocht. Nog steeds hebben we een goed contact. We zijn als het ware twee communicerende vaten. Als hij het moeilijk heeft, belt hij mij en als er met mij wat is, bel ik hem. Dat werkt gewoon helend voor ons allebei.” Ina benadrukte ook het belang van het contact tussen slachtoffer en verzekeraar. Een juiste houding en omgang van de verzekeraar met een slachtoffer kan zogenoemde secundaire victimisatie voorkomen. Jennifer werd als voetganger door een auto geschept met een verbrijzeld bekken tot gevolg. Na een periode in het ziekenhuis moest zij lang revalideren. Aanvankelijk had zij helemaal niet de wens om contact met de veroorzaker te LETSELSCHADE 38 NEWS

CONGRES hebben, ze was vooral enorm boos op hem, maar na verloop van tijd wilde ze hem toch graag ontmoeten en hem in de ogen kunnen kijken. Perspectief Herstelbemiddeling werd ingeschakeld, maar de automobilist gaf te kennen geen contact te wensen. “Dat was heel moeilijk”, vertelde Jennifer, “en ik vind het nog steeds heel moeilijk. In het verwerkingsproces heb ik daar nog veel last van. Ik denk dat het contact mij veel had kunnen brengen dat ik uiteindelijk wel op een andere manier heb bereikt.” “Wat heeft het voor jouw familie betekend?” Samenspraak Jennifer kreeg van Perspectief Herstelbemiddeling de mogelijkheid deel te nemen aan Samenspraak, een nieuwe vorm van groepsgesprekken met slachtoffers, veroorzakers en naasten van getroffenen, die elkaar niet kennen. “Dat was een bijzondere ervaring, heel fijn”, aldus Jennifer. “Een van de veroorzakers in onze groep stelde zich meer en meer open. Uiteindelijk kon ik hem alles vragen wat ik ook de veroorzaker van mijn ongeluk had willen vragen. Heb je naar het slachtoffer gekeken of juist weggekeken? Welke emoties had je? Waarmee heb je het nu nog moeilijk? Wat heeft het voor jouw familie betekend? Door deze vragen te stellen en er antwoorden op te krijgen kwam er een rust over mij.” Jennifer werd vanuit Perspectief Herstelbemiddeling door herstelbemiddelaar Petra Zoon begeleid. Over het effect van de gesprekken tussen ongevalsbetrokkenen zei zij: “Het is lastig daar in het algemeen iets over te zeggen, het hangt van de gesprekken af. In het geval van verkeersongevallen is het vaak moeilijk om elkaar onder ogen te komen en de moed te hebben om elkaar te zien. Als het gesprek eenmaal op gang is gekomen, krijgen mensen een beter beeld van het ongeval en krijgen ze antwoorden op vragen. Soms alleen al elkaar zien, weten wie de ander is, het delen van het moment brengt mensen altijd wel iets. Ik durf te stellen dat mensen met meer weggaan dan ze binnenkomen.” Parallelsessies en forum De deelnemers aan het congres Contact Helpt konden ’s middags een van drie parallelsessies bijwonen. Herstelbemiddelaar bij Perspectief Herstelbemiddeling Yvanka op den Kelder behandelde verbindend communiceren, haar collega Petra Zoon sprak over de bemiddelaar aan het werk en Maarten Kunst, hoogleraar Criminologie aan de Universiteit Leiden, ging in op het onderwerp traumageïnformeerd werken in de strafrechtsketen. Aansluitend sprak Femke Ruitenbeek met enkele ambassadeurs in de pilot Herstelbemiddeling: Astrid Diepersloot (ARAG), Rob de Groot (NN) en Janko Sterrenburg (Allianz). Astrid Diepersloot benadrukte dat de boodschap Contact Helpt in de organisatie blijvend moet worden uitgedragen en dat de schadebehandelaar niet zelf moet invullen of en wanneer een contact zinvol kan zijn. “Leg het gewoon op tafel en laat het vervolgens bij de cliënt om daar wel of geen gebruik van te maken”, zo zei ze. Rob de Groot pleitte ervoor in het NKL op te nemen dat organisaties minimaal in hun beleid hebben staan dat ze contact stimuleren. “Wij hebben binnen NN veel tijd, energie en aandacht aan het onderwerp geschonken en zien daar nu de resultaten van. Het wordt steeds gemakkelijker ervoor te zorgen dat die contacten daadwerkelijk worden gelegd”, aldus Rob de Groot. En Janko Sterrenburg zei: “Er is nog veel werk te doen, maar het resultaat ervan is echt prachtig. Op deze manier werk je aan verbinding, helemaal los van de juridische kant van de zaak, en dat komt iedereen ten goede.” Tot slot van het congres van De Letselschade Raad werd de projectgroep Herstelbemiddeling in het zonnetje gezet, met aansluitend uiteraard de gelegenheid voor de deelnemers aan het congres om bij een hapje en een drankje over het thema contact contact met elkaar te hebben.  Advertentie Het Schadefonds Geweldsmisdrijven geeft een financiële tegemoetkoming aan slachtoffers van een gewelds- of seksueel misdrijf met ernstig psychisch of lichamelijk letsel. Kijk op onze website voor meer informatie: schadefonds.nl Erkenning geeft kracht. Samen betrokken.

Elma Goosen: ‘Ik ben blij dat mijn been geamputeerd is’ Al is het inmiddels bijna vijfentwintig jaar geleden, Elma weet het nog als de dag van gisteren: hoe ze bij een oefening van de politie haar enkel verbrijzelde en haar kuit- en scheenbeen brak. ‘We moesten met een blinddoek om over een greppel stappen, waarbij je letterlijk blind moest vertrouwen op de aanwijzingen van je collega. Die stap over de greppel ging goed, toen bleef mijn rechtervoet vastzitten in de modder’, vertelt Elma. ‘En ik was zo dom om me om te draaien, en toen ging dat been niet mee en verbrijzelde mijn enkel en braken mijn scheenbeen en kuitbeen.’ Tekst Mirjam Ossel, Communicatieadviseur OIM | Fotografie OIM | Bron Kort&Krachtig, nummer 48-2025 een haat-liefde verhouding’, Altijd pijn Dat betekende het einde van haar loopbaan bij de politie, maar daar bleef het niet bij. Elma kreeg een ziekenhuisbacterie, haar rechterbeen was korter dan haar linkerbeen en haar voet stond in een spitstand. Het gevolg? Talloze operaties, aangepaste schoenen, altijd pijn en voor langere afstanden was ze afhankelijk van een rolstoel. Elma: ‘Ik zei in 2009 al: “Ik hoop dat ze dat been eraf halen”. Mensen om mij heen vonden dat belachelijk, maar ik had altijd pijn en wilde daar vanaf.’ LETSELSCHADE 40 NEWS Amputatie Het duurde nog tot februari 2023 voordat Elma een amputatie onderging. Nadat ze haar rechtervoet gebroken had bij een kleine misstap, heelde de breuk niet. Een heel team van medisch specialisten besloot dat een amputatie halverwege de enkel en de knie de beste oplossing was. Voor Elma voelde het als een bevrijding, ‘als een feestje zelfs’, aldus Elma. ‘Toch had ik wel een beetje te licht opgevat wat het mentaal met je doet. Je bent toch een stukje van jezelf kwijt en dat doet heel veel met je. Ik wilde meteen na de operatie de stomp zien. Daar schrok ik wel van. Maar ik wilde per se snel herstellen en daar had ik die confrontatie voor nodig. Vier dagen na de operatie ging ik al naar het revalidatiecentrum. Daar ben ik twee maanden geweest en ging ik al snel oefenen met een prothese. Eigenlijk liep ik er meteen op weg.’ Recht voor z’n raap ‘En toen kwam ik ook al snel in contact met mijn orthopedisch adviseur Hans de Bos. We hebben aan een half woord genoeg, maar hebben ook een beetje zegt Elma lachend. ‘We zijn allebei echte randstedelingen, recht voor z’n raap.’ Elma woont tegenwoordig in Dubai, maar komt speciaal voor Hans terug naar OIM Orthopedie in Amsterdam om haar prothese te laten nakijken. “Na een amputatie ben je een stukje van jezelf kwijt” Duidelijk Hans de Bos is dus al sinds 2023 Elma’s orthopedisch adviseur en bevestigt de bijzondere relatie die hij met Elma heeft. ‘Ik vind het prettig om met haar te werken, ze geeft heel duidelijk aan wat ze wil. Dus niet alleen: “De koker zit niet helemaal goed”, maar bijvoorbeeld: “Ik sta te veel op m’n hak” of “Het lijkt alsof ik tegen een berg oploop”. Daar kan ik wat mee en dan is het probleem vaak met kleine aanpassingen opgelost.’ Ook

BEENAMPUTATIE deze keer is Elma duidelijk: de koker zit te veel in haar knieholte als ze haar been buigt en haar knie zit niet helemaal prettig in de koker. Bovendien voelt het een beetje alsof ze naar voren leunt. Hans schaaft wat aan de koker, sleutelt aan de prothese en na een aantal keren proeflopen, zegt Elma: ‘Ja, zo zit hij lekker.’ Blij met de amputatie ‘Ik ben nog steeds blij met de amputatie’, zegt Elma. ‘Ik heb weleens gehad dat ik een hele dag met iemand op stap was geweest die niet wist dat ik een prothese had. Toen we thuiskwamen vroeg ze me of ik m’n schoenen binnen uit wilde doen. “Dat kan ik niet,” antwoordde ik, “want ik heb een prothese dus dan moet ik m’n halve been afdoen.” Ik m’n broek omhoog om de prothese te laten zien. “Ach meisje, wat erg”, was haar reactie. Maar zo zie ik het helemaal niet. Ik kan veel meer dan vóór mijn amputatie en pijn heb ik nu alleen als ik teveel loop. Dan krijg ik fantoompijn. Ik wandel veel en met Hans heb ik een weddenschap dat we samen de wandeleditie van de Dam tot Damloop gaan doen. Natuurlijk zijn er ook momenten dat ik er niet blij mee ben. Als ik bijvoorbeeld ‘s avonds mijn prothese af heb gedaan en op de bank zit, dan kan ik niet zomaar even snel opstaan. Dat vind ik vervelend, heb ik echt last van. Fietsen kan ik niet en ik zou graag willen rennen en zwemmen mét een prothese.’ Revalidatiearts ‘Als je dat echt wilt’, zegt Hans, ‘dan vind ik dat we dat bij de volgende afspraak met de revalidatiearts moeten bespreken. Een sport- en een zwemprothese worden helaas niet zomaar vergoed door de zorgverzekeraar. Maar ik wil dan wel in overleg met jouw revalidatiearts kijken wat de mogelijkheden zijn.’ Met die toezegging verlaat Elma de spreekkamer. Op een prothese die weer lekker soepel loopt!  LETSELSCHADE NEWS 41

Advertenties “Perspectief op morgen” Al meer dan 30 jaar een vertrouwde naam in letselschadezaken. Pro-actief, mensgericht en onafhankelijk. Verantwoord op weg naar herstel bij bedrijfs- en verkeersongevallen Re-integratie begeleiding Zorgschade Arbeidsdeskundige begeleiding Ontdek al onze diensten! Specialistische (praktijk) begeleiding Verkeerstrauma’s & Rijangst Bedrijfsongevallen Coaching & Counseling NAH-coaching Berekening Huishoudelijke hulp Scan de QR-code Ongevallenanalyse (lid EVU) Rouw- en verliescoaching Praktische en duurzame begeleiding, sinds 1994 www.raned.nl | 085-7500088 | info@raned.nl

INTERNET WWW.LETSELSCHADENEWS.NL Op pagina 30 leest u het interview met Monique de Groot, directeur-secretaris van het Schadefonds Geweldsmisdrijven, waarin wij kwamen te spreken over het 50-jarig jubileum van het Schadefonds. Hoewel er veel veranderd is in de afgelopen 50 jaar, is het doel van het Schadefonds niet veranderd. Dat betekent dat in Nederland slachtoffers van geweldsmisdrijven en zedendelicten sinds 1976 een aanvraag mogen indienen voor een eenmalige financiële tegemoetkoming als erkenning van leed dat hun is aangedaan. Wat wel veranderd is, is de manier van voorlichting geven. Anno 2026 worden er heldere animatiefilmpjes gemaakt waarin bijvoorbeeld wordt uitgelegd voor wie de tegemoetkoming bedoeld is. Wilt u weten of u in aanmerking komt? Gaat u naar de filmpagina van onze website en daar bekijkt u de animatie van het Schadefonds. Praat mee over de inhoud van LetselschadeNEWS LetselschadeNEWS wil graag weten wat u van het magazine vindt. Daarom is er een lezersenquête gemaakt. Via www.letselschadenews.nl kunt u de enquête invullen. Op die manier helpt u mee aan de verdere ontwikkeling van het magazine. Heeft u zelf een inspirerend verhaal of bent u professional met uitgesproken ideeën over de begeleiding van cliënten? Laat het ons weten. Uw bijdrage is van harte welkom. Alvorens u zaken met ons deelt, wijzen we u graag op ons redactiestatuut en de folder van Slachtofferhulp genaamd ‘Praten met de media: doen of niet doen?’. Beide kunt u op onze website terugvinden. 

WORD ABONNEE Neem een jaarabonnement op LetselschadeNEWS BEL 076-5302539 ✂ JA, NAAM ADRES POSTCODE WOONPLAATS TELEFOON E-MAILADRES €43,60 kan automatisch van deze rekening worden afgeschreven: €21,80 kan automatisch van deze rekening worden afgeschreven: BANK/GIRO HANDTEKENING *Hardcopy jaarabonnementen worden stilzwijgend voortgezet, tenzij er drie maanden voor het einde van het jaarabonnement schriftelijk wordt opgezegd. ik wil een hardcopy jaarabonnement* en ontvang de vier nummers op onderstaand postadres. ik ben slachtoffer en betaal €43,60 ik ben professional en betaal €21,80 ik wil het magazine gratis digitaal ontvangen op onderstaand e-mailadres. M/V Postzegel niet nodig LETSELSCHADE NEWS Antwoordnr. 10410 4800 VB BREDA LETSELSCHADE NEWS LETSELSCHADE NEWS LETSELSCHADE NEWS LETSELSCHADE ARLIJKSE HERDENKING KEERSSLACHTOFFERS iew met Astrid Rozeboom HAAR KINDERWENS MET EEN DWARSLAESIE EN EN PLICHTEN OP DE SKIPISTE LIFE CHANGING EVENT! Interview met Mark Klop, John Jongeneel en Bart Lagerberg LETSELSCHADENEWS GAAT OOK DIGITAAL JURIAN BRONS OVER ZIJN MENTELITY GAMES LOTTE AUBREY VERTELT OVER HAAR DEELNAME AAN THE CLASS VERKEERSVEILIGHEID EN ONGEVALLENANALYSE IN DE LETSELSCHADEPRAKTIJK JEROEN PALTHE OVER TELEDOC 'ALLES WAT BO NEWS LOUIS ZANTEMA OVER DE PSYCHOLOGIE VAN PIJN SAMENSPRAAK: GESPREKSGR VERSCHILLENDE PERSPEC JAARGANG 1 6 - NUMMER 6 2 - LENTE 2 0 2 6 JAARGANG 1 6 - NUMMER 6 3 - Z OMER 2 0 2 6 JAARGANG 1 6 - NUMMER 6 1 - WINTER 2 5 / 2 6 JAARGANG 1 5 - NUMMER 6 0 - HERFST 2 0 2 5 50% KORTING OP ABONNEMENT VOOR PROFESSIONALS Meld aan via de site! 50% KORTING OP ABONNEMENT VOOR PROFESSIONALS Meld aan via de site! 50% KORTING OP ABONNEMENT VOOR PROFESSIONALS Meld aan via de site! 50% KORTING OP ABONNEMENT VOOR PROFESSIONALS Meld aan via de site! SLACHTOFFER? Zie site voor uitleg VRAAG VERGOEDING VERZEKERAAR!

1 Online Touch

Index

1. 1
2. 2
3. 3
4. 4
5. 5
6. 6
7. 7
8. 8
9. 9
10. 10
11. 11
12. 12
13. 13
14. 14
15. 15
16. 16
17. 17
18. 18
19. 19
20. 20
21. 21
22. 22
23. 23
24. 24
25. 25
26. 26
27. 27
28. 28
29. 29
30. 30
31. 31
32. 32
33. 33
34. 34
35. 35
36. 36
37. 37
38. 38
39. 39
40. 40
41. 41
42. 42
43. 43
44. 44

Home