Nederlands English

Recreactie 2022 - Nummer 8


Page 4
colofon voorwoord Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Wanda van Eck, Jeff rey Belt, Stijn Boode Marike Rosier Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Robin van Milligen, Eelco de Jong, Jos van der Sterren Opmaak: Dock35 Media Coverfoto: Shutterstock Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, communicatie@hiswarecron.nl, (033) 303 9700, 65 euro per jaar. 32,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatiebedrijven. Gratis voor HISWA-RECRON-leden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. PARTNERS IN BUSINESS: Manager Communicatie Wat vind jij? Dit is alweer de laatste Recreactie van het jaar. Het schrijven van dit voorwoord is voor mij altijd een moment om rustig terug te kijken, te refl ecteren en om te bedenken wat ik volgend jaar anders kan doen. Ik kijk terug naar wat er op mijn werk gebeurde, ik bepaal of ik nog met plezier werk en waar ik mijn voldoening uit haal. Ook dit jaar constateer ik weer dat ik op de juiste plek zit. Er kunnen dingen beter. Ik ga zeker nieuwe dingen doen en oude dingen anders doen, en alles met veel enthousiasme en energie. Zodat ik (hopelijk) ook volgend jaar weer met veel voldoening terug kan kijken. Deze Recreactie staat overigens ook bol van energie (of zit ook vol energie?) Uiteraard komen de energiecrisis en de gevolgen voor ondernemers aan bod. Maar je vindt ook juist veel praktische tips om slimmer met energie om te gaan en zo de kosten omlaag te brengen. Als ik terugkijk naar de andere edities van Recreactie van dit jaar ben ik behoorlijk tevreden. Het nieuwe uiterlijk en andere rubrieken geven het blad glans en vernieuwing. De artikelen krijgen meer diepgang en spreken veel mensen aan. Althans dat hoor ik soms en vind ik zelf. Maar wat vind jij er eigenlijk van? Om volgend jaar dit vakblad nog verder te verbeteren, hoop ik dat jij je mening KENNISPARTNERS: ook wilt geven. Scan de QR-code met je telefoon en je kunt het direct laten weten. Het kost maar 2 minuten van je tijd! Fijne feestdagen en alle goeds voor 2023 gewenst. 08-2022 | Recreactie 5 Doe mee met het lezersonderzoek!
Page 8
onder de aandacht Schadevergoeding omzetverlies hoog water Vorig jaar veroorzaakten de onverwachte overstromingen van rivieren in Limburg en Noord-Brabant veel schade. Ook recreatieondernemers hadden veel overlast; vaak kon het hele verdere seizoen worden afgeschreven wegens schade en verzakte, natte grond. Onder andere op aandringen van HISWARECRON werkte het kabinet afgelopen zomer samen met de provincie Limburg aan een tegemoetkomingsregeling voor getroffen ondernemers. Door een aanhoudende lobby is die regeling voor vergoeding van omzetschade er gekomen voor het derde en vierde kwartaal van 2021 en het eerste kwartaal van 2022. Nieuwe attracties Toverland Toverland opent komend jaar vier nieuwe attracties in het themagebied Avalon, waar gasten zich in de mythische wereld van tovenaar Merlijn kunnen wanen. Hiermee wordt het attractieaanbod nog aantrekkelijker voor een bredere doelgroep en kunnen gasten zich langer vermaken in het gebied. Er komen attracties voor de kleinere kinderen, maar ook de ‘vliegschool’ Pixarus, waar gasten hun eigen voertuig besturen en zelf bepalen hoe vaak ze over de kop gaan. Met de uitbreiding is een investering van tien miljoen euro gemoeid. Pixarus Helpdesk energie Energie is peperduur en HISWA-RECRON zoekt naar oplossingen. Daar kun je uitgebreid over lezen in de coverstory van dit magazine. Om orde te scheppen in de snel wisselende informatie, regelingen en adviezen heeft HISWA-RECRON op de website een speciale Helpdesk Energie gelanceerd. Hier vind je tips en advies om energie te besparen, een overzicht van de regelingen en een vraag & antwoord-rubriek. www.hiswarecron.nl/energie Vrije ruimte WKR tijdelijk naar 3% De werkkostenregeling wordt aangepast. Dat betekent, dat bedrijven een wat groter deel van de loonsom onbelast voor hun medewerkers kunnen besteden aan zaken als bedrijfsuitjes of buitensport. Dit jaar gaat het nog om 1,7% van de eerste 400.000 euro van de totale fiscale loonsom. Zoals het zich nu laat aanzien wordt dat per 1 januari 2023 verhoogd naar 3%. Dat tarief blijft een jaar lang gelden. Daarna gaat het in 2024 naar 1,92%. Het voorstel is nog niet helemaal definitief, maar zeker is dat het mooie kansen gaat bieden voor bijvoorbeeld buitensportbedrijven. 8 Recreactie | 08-2022 Foto: Shutterstock Illustratie: Shutterstock Wat vind je van Recreactie? Nieuw in dienst Sacha de Haan Zowel HISWA Magazine als Recreactie zijn in het najaar van 2021 vernieuwd. Er kwam een nieuwe opmaak en enkele nieuwe rubrieken. Na een jaar willen we evalueren hoe de bladen worden ontvangen en waar we nog kunnen verbeteren. Waarover lees je graag in Recreactie? Wat mis je en wat kan er beter? Dat horen we graag van jou. Wil je daarom een vragenlijst invullen? Dat kan anoniem en duurt hooguit drie minuten. Met de uitkomsten van dit lezersonderzoek maken we Recreactie nog mooier en beter passend bij jouw behoefte. Kijk op www.hiswarecron.nl (zoekterm: magazines) of scan de QR-code: Per 1 november is Sacha de Haan (49) bij HISWA-RECRON aan het werk als medewerker fi nanciële administratie en debiteurenbeheer. “Het is een afwisselende functie met verschillende werkzaamheden”, vertelt Sacha. “Ik heb een ruime werkervaring in de fi nanciële administratie bij diverse werkgevers. Ik heb veel zin om de administratie van HISWARECRON te leren kennen en mijn bijdrage hieraan te leveren.” Sacha woont in Scherpenzeel en is graag buiten bezig, met het zorgen voor de paarden, tuinieren of wandelen. Favoriet vakantieland is Frankrijk, waar zij samen met haar man kampeert of een huisje huurt. Sacha de Haan werkt op maandag, woensdag en vrijdag. (033) 303 97 17 s.dehaan@hiswarecron.nl Geslaagde Recreatie Vakbeurs Er waren maar liefst acht beurshallen met prachtige stands, nieuwe producten, beleving, gastvrijheid en informatieve kennissessies. De Recreatie Vakbeurs van 15-17 november in Hardenberg was beslist een succes. Er waren ruim 300 exposanten – waarvan veel HISWARECRON Partners in Business – en ruim 8.000 bezoekers. In de HISWA-RECRON stand werden ondernemers gastvrij ontvangen in een huiskamersetting en gewezen op de gratis plaatsing van vacatures op www.recron.nl/vacatures. Daarnaast waren er diverse kennissessies van Kennispartners over het aantrekken en vasthouden van medewerkers. In de recreatiesector draait alles om mensen en dat was duidelijk op de Recreatie Vakbeurs! 08-2022 | Recreactie 9 Foto: Wanda van Eck Foto: Marike Rosier
Page 10
onder de aandacht column Kamervragen over ‘roofinvesteerders’ Kijk naar de héle keten In het oktobernummer van Recreactie schreven we in de coverstory al over het onderzoek naar het opkopen van vakantieparken en het al dan niet verdwijnen van jaarplaatsen, dat was uitgevoerd op verzoek van de Tweede Kamer. De SP stelde ook naar aanleiding van dat gedegen onderzoek weer Kamervragen, en wel 85 stuks (!). Daarin gaat het wederom over roofinvesteerders die parken op zouden kopen en mensen verjagen van hun jaarplaatsen. Minister Hugo de Jonge heeft nu op al die vragen gereageerd. Daarbij wijkt hij niet af van het onderzoek. Hij ziet geen heil in opkoopbescherming en wil geen fonds maken waarmee jaarplaatshouders hun eigen park kunnen kopen. Hij wil ook geen verplichte Bibob-toets, want: “Uit het RIEC-rapport blijkt niet dat er onder investeerders veel criminelen zitten”. www.rijksoverheid.nl (zoekterm: opkopen vakantieparken) Nieuwe leden Tussen 15 oktober en 20 november zijn de volgende bedrijven lid geworden van HISWA-RECRON. Welkom! • Huttopia Nederland, Utrecht, www.huttopia.nl • Camping Emmen, Schoonebeek, www.campingemmen.nl • Zijda Yachting/Marina Jirnsum, Jirnsum, www.marinajirnsum.nl • Charter en Service Sneek, Sneek, www.aquanaut.nl • VOF van Hoven-Beusmans, Eckelrade • Jachthaven Terneuzen, Terneuzen, www.jachthaventerneuzen.nl • Heesemans Hoeve, Boxtel, www.tussenweienhei.nl Wat gebeurt er met de lege flessen shampoo nadat ik deze weggooi? Wordt mijn linnengoed echt niet gemaakt in fabrieken met erbarmelijke werkomstandigheden? En hoe worden mijn koffiebonen eigenlijk geproduceerd en vervoerd? Dit zijn vragen die de meesten van ons zichzelf tot een tiental jaar geleden waarschijnlijk nooit hebben gesteld. Bij de inkoop van producten gaat het om de inkoopprijs, de verkoopprijs, de winst en wellicht een stukje kwaliteit. Ergens is dit wel verklaarbaar, ieder bedrijf heeft immers geld nodig om de kosten van het bedrijf, zoals personeel, te kunnen betalen. En toch beseffen we steeds vaker dat er meer is dan winst en de impact puur en alleen op ons bedrijf. We zien dat onze manier van inkopen, die klik op de muis in de webshop van de groothandel, impact heeft op de mensen, de natuur en het milieu in de rest van de keten, over de hele wereld. Om die impact op de gehele keten inzichtelijk te maken, raad ik iedereen aan een overzicht te maken van alles wat er wordt ingekocht. Breng van al die producten de gehele keten zo goed mogelijk in beeld en laat je daarbij helpen door productkeurmerken, zoals het EU Ecolabel, FairTrade en GOTS, of de systematiek van Green Key. Stel voor jezelf en jouw team een korte lijst met inkoopeisen samen. Bedenk daarbij ook wat er met het product gebeurt na afloop van het gebruik. Is het hoogwaardig recyclebaar of herbruikbaar? Pas daar, indien nodig, je inkoopeisen op aan. Zo maak je het voor jezelf en jouw team makkelijker om dagelijks bewuste keuzes te maken. Dan draag je niet alleen bij aan de verduurzaming van je eigen inkoop, maar ook aan de verduurzaming van de rest van de keten. Zo werken we samen aan een mooiere toekomst, voor iedereen. Robin van Milligen, keurmeester Stichting KMVK Meer weten over Green Key? Neem contact op met Erik van Dijk E: erik@kmvk.nl T: 06 - 12 81 06 41 08-2022 | Recreactie 11 Foto: Ditta van Ekris Foto: Max de Krijger/Huttopia de Roos
Page 12
Ron, hoe hou ik grip op mijn resultaat en de kosten? Wil je dat jouw gasten het naar hun zin hebben? En wil je zelf grip hebben op het resultaat? Dan heb je behoefte aan iemand die je markt kent. Iemand die je niet alleen helpt met je (salaris)adminstratie, maar ook met financieringsoplossingen en het verbeteren van je rendement. De recreatie- en horecaspecialisten van Countus hebben hier veel ervaring mee en kunnen jou helpen met het maken van strategische keuzes. Hiervoor hebben we zelfs een speciaal expertiseteam in het leven geroepen: Bertijn Vos, Jesca Wemmenhove en Ron Koopmeiners. Wil jij een keer brainstormen over de mogelijkheden voor jouw bedrijf? Neem vrijblijvend contact met ons op. Expertiseteam Recreatie & Horeca recreatie-horeca@countus.nl COUNTUS.NL/RECREATIE onder de aandacht RecreAnders Arthur van Disseldorp VP van EFCO Op 12 oktober vond de algemene ledenvergadering van de Europese recreatiekoepel EFCO&HPA plaats in het Franse Niort. Daar werd Arthur van Disseldorp, HISWA-RECRON regiomanager Limburg en Noord-Brabant, voor de komende twee jaar gekozen tot vice-president. Hij vertegenwoordigt ons land al enkele jaren in het bestuur van EFCO&HPA. In 1979 was RECRON een van de oprichters van deze Europese koepelorganisatie. Toen is gestart met 6 landen; nu bestaat deze vereniging uit ruim 20 deelnemende Europese landen. “Steeds vaker worden er onderwerpen op de Europese agenda gezet die van belang zijn voor de leden van HISWA-RECRON. We moeten nadrukkelijk onze stem laten horen. Dit heeft alleen zin als we het gezamenlijk aanpakken”, stelt Arthur van Disseldorp. Als meerdere HISWA-RECRON leden interesse hebben, wil Arthur graag een studiereis organiseren naar de EU in Brussel. Belangstelling? Stuur hem dan even een mailtje: a.vandisseldorp@hiswarecron.nl Leidraad Bestemmingsmanagement Iedere Nederlander heeft in 2030 profijt van toerisme. Dat is het uitgangspunt van de Leidraad Bestemmingsmanagement, die in oktober verscheen. Het komt voort uit een samenwerking tussen provincies, het ministerie van EZK, NBTC, CELTH, destinatiemarketing- en citymarketingorganisaties én HISWA-RECRON. Om voor het toerisme een duidelijke stip op de horizon te zetten is een eenduidige aanpak nodig, en samenwerking op nationaal, regionaal en lokaal niveau. De Leidraad Bestemmingsmanagement geeft hier richting. Aan de hand van concrete stappen wordt uitgelegd hoe partijen direct aan de slag kunnen met bestemmingsmanagement. www.hiswarecron.nl (zoekterm: integrale aanpak) 08-2022 | Recreactie 13 Jos van der Sterren Docent en senior onderzoeker toerisme Breda University of Applied Sciences Master het vak De wereld van internationale campings en vakantieparken is enorm in beweging. Veel parken hebben te maken met herstructurering en modernisering of met overnames en nieuwe investeringen. Om beter te concurreren in de toekomst, moeten parken innoveren en verduurzamen. Er zijn grote investeerders op het overnamepad – deels buitenlandse ketens. Er gebeurt dus van alles en ondernemers moeten vaak op de hoogte zijn van complexe onderwerpen. Ik mocht deze zomer meewerken aan een onderzoek dat BUas uitvoerde naar de huursituatie van de vaste gast op vakantieparken bij herstructurering. Een conflictueus onderwerp waarbij belangen vaak tegengesteld zijn en discussies hoog kunnen oplopen. Dan blijkt wel weer hoe complex deze wereld is geworden. Het management van grootschalige campings en parken is ingewikkeld: een ondernemer of manager moet niet alleen expert zijn in gastvrijheid, maar ook kenner zijn op het gebied van omgevingswetten, milieuwetgeving, digitale boekingssystemen en van de laatste trends op het gebied van personeelsmanagement. Het management van deze bedrijven wordt vaak onderschat, ook door het onderwijs. Er wordt toch verwacht dat je dat maar even doet. Hoe moeilijk kan het nu zijn om een camping te runnen … Niets is minder waar, daarom zijn we bij BUas nu gestart met een nieuwe tweejarige master Sustainable Outdoor Hospitality Management. Studenten leren hier niet alleen over de laatste ontwikkelingen van duurzaam management in Nederland. Ze doen internationale ervaring op met het werken in grote campingresorts en studeren een half jaar in Kroatië en daarna in het Spaanse Girona. Omdat het management van een campingresort vooral een kwestie is van doen, zit er een belangrijk traineeship aan het eind van de opleiding. De opleiding is met name ook voor mensen met een paar jaar werkervaring en ik ben erg enthousiast over de samenwerking met twee andere universiteiten en met HISWA-RECRON. Zo dragen wij ons steentje bij aan het verduurzamen en professionaliseren van het internationale kampeerbedrijf.
Page 14
coverstory Stijging gasprijs leidt tot creatieve besparingen Hoe overleef je deze energietarieven? De energiecrisis raast door de wereld en de dagprijzen van vooral gas lopen soms extreem op. De overheid werkt aan een steunprogramma, maar nu is al duidelijk dat veel bedrijven daar buiten gaan vallen. Hoe staat het ervoor bij de leden van HISWA-RECRON, in veel gevallen grote verbruikers van energie? En wat kun je als ondernemer doen om te overleven? Doorberekenen van de prijsstijgingen blijkt maar heel beperkt mogelijk. Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Molecaten, De Paardekreek, Peter Ramp, Shutterstock Bij veel ondernemers is de stijging van de energieprijzen hard aangekomen. “Ik schat in dat we nu driemaal zoveel voor energie betalen als vorig jaar”, vertelt Tim Slager, directielid van 14 Recreactie | 08-2022 Molecaten, eigenaar van 17 campings. “Dat kunnen we maar ten dele doorberekenen aan de gasten; de boekingen voor 2023 lopen volop, dus we moeten daar een inschatting voor maken. Voor een deel is het ook verlies van marge.” Met de oorlog in Oekraïne is de energiemarkt flink ontregeld geraakt. Opeens bleek Europa afhankelijk van Russisch gas. In het kielzog van een kunstmatig opgewekte schaarste stegen de ‘Een warmtepomp werkt perfect voor het opwarmen van het zwembadwater’ prijzen van gas – dat werd circa vier keer zo duur – elektra en olie. HISWA-RECRON hield in september 2022 een enquête onder de leden om te kijken hoeveel ondernemers getroffen waren door de stijgende prijzen. Dat zijn dus recreatiebedrijven te land en gericht op het water, maar ook de botenbouwers – een energie-intensieve bedrijfstak. 218 ondernemers reageerden. De uitkomsten liegen er niet om: 58% van de aangesloten bedrijven heeft nu al een variabel contract en betaalt dus dagprijzen. In de loop van 2023 komt daar nog 16% bij, dus eind 2023 koopt bijna driekwart van de leden energie in tegen dagprijs. Voor maar liefst 45% van de leden zijn de uitgaven aan energie in het afgelopen jaar met meer dan 100% toegenomen, met een uitschieter naar +800%! Daarbij geeft driekwart van de onder nemers aan de kosten niet, of slechts gedeeltelijk door te kunnen berekenen aan de klanten. Geschrokken Jeffrey Belt, hoofd afdeling Leisure en Recreatie van HISWARECRON, is geschrokken van de cijfers. “Uit de enquête kunnen we diverse conclusies trekken. De belangrijkste is misschien wel: de exponentieel gestegen energiekosten kunnen niet, of slechts ten dele worden doorberekend aan de gasten. Daar zijn diverse oorzaken voor. Soms zijn de stijgingen gewoon te groot om door te berekenen. Vaak zijn er contractafspraken met gasten, dat 08-2022 | Recreactie 15 >
Page 16
Uw inventaris in één keer compleet en altijd up-to-date. Ons full-service concept bespaart u veel tijd en hoofdbrekens. Als specialist in complete inventarispakketten verzorgen wij snel en accuraat de volledige inventaris voor uw recreatiewoningen. Van theelepel tot tuininventaris. En via de handige app kunt u deze daarna eenvoudig op peil houden. Want de kracht van ons assortiment is dat wij artikelen langdurig kunnen naleveren. Stationsplein 8a • 2801AK Gouda • tel. 0182 511 511 • www.marindex.nl Wordt u geconfronteerd met extreem hoge energiekosten? Bespaar 26% op uw verbruik Bespaar 26% op uw Niemand aanwezig? Temperatuur omlaag! Optioneel op afstand instelbaar en te koppelen met uw reserveringssysteem De slimme ICY Timer Thermostaat www.icy.nl Meer weten? Scan de code of neem contact met ons op. Binnen 1 stookseizoen terugverdiend coverstory prijzen maximaal 10% per jaar mogen stijgen. En soms zitten er diverse bedrijven in een regio, die elkaar qua prijzen goed in evenwicht houden. Als er dan één de dagprijs moet betalen, terwijl de buurman een vast contract heeft, raakt dat evenwicht zoek en kost het je je gasten. In andere gevallen gaat het om boekingen voor 2023 die al zijn gedaan. Je kunt dan niet opeens de prijs significant verhogen.” Bespaartips In de enquête werd de ondernemers ook om bespaartips gevraagd. Dat leverde veel respons op, vertelt Belt. “We hebben al die tips onder elkaar gezet in onze kennisbank. Daarnaast voeren we een stevige lobby naar de overheid. Zo was er begin oktober overleg met energieminister Rob Jetten. Onze inzet: een regeling voor de schrijnende gevallen, de bedrijven die wel energie moéten gebruiken, omdat ze anders hun product niet kunnen bieden. En we willen dat die regeling de bedrijven enig respijt geeft, terwijl ze extra vaart zetten achter de verduurzaming – of het aanpassen van hun bedrijfsmodel. Om een voorbeeld te geven: als jij een tropisch zwemparadijs hebt, kun je nu niet meer besluiten dat dat in 2023 dicht blijft. Want er zijn al heel veel boekingen gedaan. Voor ons maakt het niet uit of het een prijsplafond, een noodfonds of een subsidie wordt. Als er maar een snelle en duidelijke regeling komt. Dan is het wel schrijnend om te horen dat de minister ons vraagt om een lijst waarmee we kunnen aantonen dat we echt aan het verduurzamen zijn. Alsof dat niet bij alle bedrijven al jarenlang gebeurt. Ik heb de indruk dat ze daarmee tijd willen kopen. Maar onze ondernemers blijven in onzekerheid. Het gaat om belangrijke bedrijven voor onze economie. Recreatieparken met een zwembad, maar ook de maakindustrie om boten te bouwen. Je kunt die bedrijven niet zomaar laten stikken. Zulke prijsstijgingen, daar kun je niet tegenop ondernemen.” In de spaarstand Ondertussen gaan de ondernemers in spaarstand. Tim Slager van Molecaten: “Natúúrlijk proberen we de kosten zoveel mogelijk te beperken door energie te besparen. We waren al veel langer met duurzaamheid bezig, maar nu wordt het belang nog extra onderstreept.” Hoe pakt Molecaten dat dan aan? “Toch door hele kleine dingen. We zijn alerter op verlichting. De temperatuur in sanitairgebouwen is iets omlaag gebracht. En dat geldt ook voor de zwembaden, waar het water nu een paar graden koeler is. Juist die laatste paar graden opwarmen kost relatief veel energie.” Gelukkig had Molecaten al diverse duurzame investeringen gedaan, zoals warmtepompen en zonneboilers voor de sanitairgebouwen. “Duurzaam investeren is goed. Maar we blijven natuurlijk ondernemers. Dat betekent dat we moeten rekenen in terugverdientijden. Je kunt niet zomaar alles energieneutraal maken. Maar wat we wel al jaren doen, is bij grote bouwkundige ingrepen kiezen voor het meest duurzame alternatief.” ‘Zulke prijsstijgingen, daar kun je niet tegenop ondernemen’ Of het plaatsen van grote hoeveelheden zonnepanelen een goede oplossing is voor de energiecrisis, betwijfelt Slager. “Zolang we kunnen terugleveren beperkt het de energienota. Maar dat terugleveren staat onder druk. Overdag wek je heel veel stroom op, maar die heb je ‘s avonds en ‘s nachts nodig. Dan moet je toch ook voor opslag zorgen.” Oplossingen die ontwikkeld zijn voor woningen, zijn ook niet allemaal geschikt voor vakantiehuizen, stelt Slager. “Een warmtepomp is het meest rendabel om een woning lange tijd op een continue temperatuur te houden. Maar wat doe je als een vakantiehuis af en toe een paar weken niet wordt verhuurd? Dat levert vraagstukken op die eerst goed onderzocht moeten worden.” Gas tegen de dagprijs Peter Ramp is manager van Camping Bakkum, één van de drie Kennemer Duincampings. Het bedrijf werd zwaar getroffen door de energiecrisis. “Wij hadden een contract met Gazprom en dat moest ontbonden worden”, vertelt Ramp. “Sinds oktober kopen wij energie in tegen dagprijzen.” Gelukkig zijn de Kennemer Duincampings al jarenlang actief met het verduurzamen van de bedrijven. “Elk kwartaal hebben we duurzaamheidsoverleg, waar de parkmanagers en hoofden technische dienst bij aanwezig zijn. Dit jaar ligt de focus dus sterk op energiebesparing. En dan vooral op de korte termijn. Hoe kunnen we snel minder energie gebruiken?” Dat leverde al snel een paar uitstekende oplossingen op. Zo is de temperatuur in de sanitairgebouwen een paar graden lager. Volgens Ramp hebben de gasten daar alle begrip voor; mensen doen thuis ook wat zuiniger met energie. De deuren van recepties en kantoren, die in het kader van de coronapreventie vooral veel open stonden, zijn weer dicht. “Maar de belangrijkste besparing hebben we toch behaald door de circulatiesystemen van het warm water in de sanitairgebouwen ‘s nachts lager te zetten”, vertelt Ramp. “De gasten adviseren we dan om de douches te 08-2022 | Recreactie 17 >
Page 18
Nu ook in Nederland Adria is een pionier op het gebied van de ontwikkeling van campings met hoogwaardige huuraccommodaties. Ons doel is om uw gasten een onderscheidende en unieke vakantie-ervaring te bieden. Onze “one-stopshop”-benadering houdt in dat wij met onze klanten samenwerken van conceptontwikkeling tot service en aftersales. Campings, touroperators en vakantieparken profiteren allemaal van onze unieke service. Lid van: Adria Home Benelux c/o Daalmann Mobilheime GmbH Rudolf-Diesel-Str. 11 D - 49843 Uelsen Tom Imming Projectmanager Camping & Toerisme T: 0031 (0)6-28488267 E: tom@daalmann.com www.adria-home.com | www.adria-holidays.net coverstory De Paardekreek heeft veel geïnvesteerd in energieneutrale vakantieverblijven pakken die het dichtste bij de ketel liggen. Dan hebben ze toch snel warm water.” De besparing is fors: per sanitairgebouw 5 tot 8 kuub gas per etmaal. Omdat de Kennemer Duincampings 25 sanitairgebouwen tellen, gaat het al snel om 125 kuub minder gasverbruik per dag. “Dat hadden we jaren eerder moeten bedenken”, vindt Peter Ramp. Daarnaast zijn er plannen om een van de parkeerterreinen te overkappen en daar een zonnepark met een opbrengst van 500.000 kWh te realiseren. “Daarmee kunnen we ongeveer een derde van onze energiebehoefte zelf opwekken”, stelt Ramp. “We denken ook na over mogelijkheden voor energieopslag, want wij zijn een groot deel van het jaar gesloten. Dan kunnen we in feite niets met al die stroom. Daarom heeft het voor ons ook niet zoveel zin om nog meer zonnepanelen te leggen.” Bemeteren of niet? Het bemeteren van jaar- en seizoensplaatsen is een manier om de energielasten direct door te berekenen aan de gasten. Bij Camping Bakkum wordt deze winter alle elektra bemeterd, vertelt manager Peter Ramp. Op basis van de metingen wordt ingezet op bewustwording bij de 2.000 seizoensgasten. De kosten worden nog niet direct doorberekend. Bij De Paardekreek betalen seizoensgasten nu al deels een vast tarief en deels het werkelijk gebruik. Voor de toeristische plaatsen zit elektriciteit in het tarief verwerkt en dat laat zich dus enkel indexeren door de prijzen flink te verhogen. “Het is ook een forse investering om al die plekken te bemeteren. Dat beslis je niet op een achternamiddag”, stelt eigenaar Arjen Brinkman. Op weg naar energieneutraal Ook Camping en Villapark De Paardekreek in Kortgene heeft de afgelopen jaren al flink geïnvesteerd, met als doel om op termijn van het gas af te komen of zelfs energieneutraal te worden. Dat doel is nog niet bereikt, vertelt eigenaar Arjen Brinkman. “Wel is het zo dat onze nieuwe circulaire accommodaties heel energie-efficiënt zijn. Je komt een heel eind met zonnepanelen op het dak. Maar bij een vakantiewoning voor acht mensen, met twee badkamers, halen we het niet met de 16 panelen die op het dak passen. De warmtepomp trekt erg veel stroom.” De Paardekreek heeft ook een warmtepomp voor verwarming van zowel het binnen- als buiten-zwembad. “Het voordeel is dat je het water heel gelijkmatig kunt opwarmen en dat het dan ook lang op temperatuur blijft”, legt Brinkman uit. Een ander voordeel is dat de warmtepomp prima uit kan als er een piek is in het stroomgebruik. En de pomp werkt volop als overdag de zon schijnt en er ruim voldoende stroom voorhanden is. Brinkman heeft nog een tip heeft voor ondernemers om laagdrempelig te verduurzamen. “Leg op je bestaande chalets een paar zonnepanelen, dat is voldoende om ze in de winter vochten vorstvrij te houden. En als je nieuwe koopt, vraag dan aan de leverancier om een chalet dat volledig elektrisch is. Vervolgens leg je het dak vol met zonnepanelen. Die investering is niet zo hoog, en dan kom je een heel eind richting energieneutraal.” 08-2022 | Recreactie 19
Page 20
de bezieling Camping BlueWoods ‘Vooral heel dicht bij onszelf blijven’ Een camping voor bewust levende mensen, die genieten van de natuur en van elkaars gezelschap. Dat stond Sylvia Beerens en Manfred Beckman Lapré voor ogen toen zij eind 2019 besloten om een wat verwaarloosde camping van 2 hectare in het Brabantse Liempde te kopen. Inmiddels is hun Camping BlueWoods uitgegroeid tot een uniek bedrijf, waar bijzondere ontmoetingen plaatsvinden. Sylvia Beerens en Manfred Beckman Lapré aan de mensen in hun omgeving. En we wilden vooral heel dicht bij onszelf blijven.” Pagina voor pagina werd de website opgebouwd, en met elke pagina tekst werd Sylvia en Manfred meer duidelijk wat ze met het bedrijf wilden. Geen overvolle mierenhoop, maar een klein bedrijf met natuurlijke beplanting en een hartelijke sfeer. Zij lieten zich daarbij inspireren door de blue zones (zie pag. 23). Onvoorstelbaar druk “We waren al een jaar aan het voorbereiden. Onze website was al geïndexeerd door Google en we waren geaccrediteerd als lid van de Groene Koepel. En meteen vanaf de opening, op 1 april vorig jaar, liep het storm. Het was onvoorstelbaar. Er kwamen Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: De Groene Koepel, HISWA-RECRON Het ging al een tijdje niet zo goed met Camping de Mus’donck in Liempde. Het bedrijf was een typisch geval van ‘vergane glorie’. Maar toch: toen Sylvia Beerens en Manfred Beckman Lapré er in 2019 een nachtje verbleven sloeg er een vonk over. “We hadden nooit plannen gemaakt om een camping te kopen. Maar we stonden hier en hadden allebei zoiets van: dit is het”, vertelt Sylvia. Het natuurlijke terrein, de kleinschaligheid en de mooie boerderij maakten diepe indruk. Toen ze eenmaal ontdekten dat het bedrijf te koop stond begonnen zij al snel met het opstellen van een businessplan. Sylvia: “De koop werd begin 2020 gesloten en de overdracht stond gepland voor januari 2021. Toen we in maart 2020 door de lockdown opeens thuis kwamen te zitten hadden we alle tijd om onze plannen verder uit te werken. We wisten steeds beter welke richting het in zou moeten gaan. Geen camping voor iedereen, maar een camping voor mensen die bewust in het leven staan, en waarde hechten 20 Recreactie | 08-2022 heel veel mensen en iedereen vond het geweldig”, vertelt Sylvia. “Veel mensen gingen dat jaar ook op vakantie in eigen land. Het was zó druk, dat ik na twee weken al besloot om mijn baan als sales manager op te zeggen. Ik ben me daarna volledig op de camping gaan richten. 2021 werd een geweldig seizoen.” Het eigen karakter van natuurkampeerterrein BlueWoods komt op allerlei manieren naar voren. Zo wordt er steeds meer groente en fruit verbouwd. De maaltijden worden zoveel mogelijk met lokale ingrediënten gemaakt. Mensen die zin hebben om muziek of theater te maken, yogalessen te geven of andere activiteiten te organiseren zijn zeer welkom; zij krijgen 25% reductie op de Geen overvolle mierenhoop, maar een klein bedrijf met natuurlijke beplanting overnachtingsprijs. Er zijn ook zaken waar de eigenaren van BlueWoods niet van houden. Campers langer dan 6 meter zijn niet welkom. Mensen die elektrische kachels of airco’s meenemen betalen 5 euro extra per nacht. “Nodig wegens de hoge energieprijzen, maar ook om die gasten wat af te schrikken”, stelt Sylvia. BlueWoods heeft ook besloten zich niet op kinderen te richten. “Er zijn in Nederland 2.000 campings die zich wél op kinderen richten. Als er veel kinderen zijn geeft dat een andere sfeer die minder goed past bij BlueWoods. Maar als een vader met zoontje zich na een lange tocht aanmelden sturen wij ze niet weg hoor.” Niet te vol Sylvia legt uit dat de activiteiten met de camping niet primair bedoeld zijn om veel geld mee te verdienen. “Natuurlijk moet er rendement uit komen. Maar Manfred heeft nog steeds een prima baan bij Rijkswaterstaat en daar komen we een heel eind mee.” Daarom hoeft het bedrijf ook niet vol te staan. Anders gezegd: BlueWoods heeft zestig elektriciteitsaansluitingen, maar als er dertig tenten, caravans of campers staan wordt het bord ‘vol’ bij de ingang gezet. “We willen geen overvol bedrijf. Voor 2022 hebben we ons best gedaan om de drukte meer in de weekends te concentreren. Dat werkt goed. We organiseren nu door de week niets meer en leggen de focus op vrijdag tot en met zondag. Afgelopen seizoen werkte dat perfect. Werkelijk waar: elk weekend stonden we vol en op zondagavond gaat vrijwel iedereen weer huiswaarts. Echt ideaal.” Manfred is een verdienstelijk kok en de gerechten die hij op vrijdag en zaterdag bereid hebben inmiddels faam verworven. De ontbijtjes die Sylvia en Manfred serveren worden ook gewaardeerd. “Wij zijn niet actief op social media, maar andere mensen plaatsen foto’s van onze ontbijtjes en het gezamenlijk eten in de weekends. Dat is de beste reclame die we ons kunnen wensen.” Naast de camping is er ook nog een groepsverblijf in de oude boerderij. Voorheen voor schoolgroepen, is het nu een ‘inspiratiehuis’ voor yoga-, mindfulness-, stilte- en meditatieretraites, inclusief overnachtingen. De natuur en de gasten spelen een belangrijke rol in het verhaal van BlueWoods. Maar het bedrijf werd bij de overname óók getekend door enorme uitgegroeide coniferenhagen en door 18 stacaravans op jaarplaatsen. Coniferen zijn snel opgeruimd. 08-2022 | Recreactie 21 >
Page 22
Bedrijfsoverdracht DEN OTTER VAN VLIET BEDRIJF S OPVOLGING | TAXATIE | COACHING LEISURE MAKELAARS NEDERLAND Bent u bezig met de toekomst? Lijkt het nog ver weg, of is het juist dichtbij? Samen met u kijken we naar de mogelijkheden en maken we een plan. www.denottervanvliet.nl info@denottervanvliet.nl Tel. 0412 47 42 82 Heesch Totaalleverancier voor de recreatiesector Wij hebben een ruim assortiment artikelen die benodigd zijn in de camping- of recreatiebranche. Daarnaast bieden we ondersteuning op maat bij de voorbereiding én uitvoering van infrastructurele & technische projecten. Denk aan ontwerpberekeningen of begeleiding op het terrein, bijvoorbeeld bij het aanleggen van leidingsystemen. Extra korting voor HISWARECRON leden! 50 jaar dankzij jou! Kijk voor onze acties op wildkamp.nl/50jaar Kijk voor meer informatie op wildkamp.nl/recreatie de bezieling Maar wat doe je met die vaste gasten? Sylvia: “Eerst dachten we: die jaarplaatsen, dat is wel veilig, het is toch vaste omzet. Maar Arthur van Disseldorp, regiomanager van HISWA-RECRON, adviseerde ons om zoveel mogelijk met een schone lei te beginnen. Dus zijn we al in 2020 met al die mensen gaan praten. We hebben er uitgebreid de tijd voor genomen. Ze hadden onze nieuwe website natuurlijk al gezien en zaten vol met vragen over alles wat ging veranderen. Vooral het feit dat we kippen en geiten los wilden laten lopen maakte indruk. Ze zagen die plannen echt helemaal niet zitten. En op één na heeft iedereen al vrij snel zijn jaarplaats opgezegd. Dat schept meteen ruimte, want het waren hele ruime kavels met allemaal van die bijgebouwtjes.” Vergunning Het bedrijf heeft vergunning voor de bouw van tien ‘vaste’ chalets. “Er is geen haast om die te bouwen”, legt Sylvia uit. “Ik zit hier niet om gras te verkopen of zaaltjes te verhuren. Ik word gelukkig van het contact met de mensen, van alle activiteiten. Van de mantrazangeres, de ademcoach en de yogadocent die hier komen en ruimte zien voor nieuwe groei. Misschien gaan we daar op termijn wel meer aandacht aan besteden. Ik zie mogelijkheden voor themaweken, waarbij het hele bedrijf bruist van de activiteit en iedereen hier overnacht. Misschien gaat de camping dan wel op een lager pitje; die is geen doel op zich.” Ook voor de langere termijn hebben Sylvia en Manfred duidelijke perspectieven. “Ik ben nu 54 en ik wil hier oud worden. Volgens de uitgangspunten van de blue zones willen we ook helemaal niet stoppen met werken. Het lijkt ons een nachtmerrie om in een bejaardenhuis te komen, voor zover die dan nog bestaan. Het is mijn droom om hier op BlueWoods oud te worden, met een aantal gelijkgestemde mensen om ons heen. Ik kan me voorstellen dat we die mensen de komende jaren hier op het bedrijf gaan ontmoeten. En als ze hetzelfde gevoel hebben, kunnen zij later in die chalets gaan wonen. Het kan zich allemaal nog ontwikkelen.” ‘Het is mijn droom om hier op BlueWoods oud te worden’ Blue zones Camping BlueWoods verwijst naar het Groene Woud, het Brabantse landschap waar Liempde het centrum van vormt. Daarnaast verwijst het naar de ‘blue zones’, vijf gebieden op aarde waar de mensen langer en gezonder leven dan elders. Ze worden gemiddeld ouder, in goede gezondheid, zonder medicijnen of invaliditeit. Uit onderzoek blijkt dat de mensen in deze zones natuurlijker leven dan de doorsnee mens. Een paar factoren zijn: - beweeg natuurlijk, zonder erbij na te denken - voorkom stress - Eet niet te veel calorieën en zorg voor je eigen (plantaardig) voedsel - Stel familie en vrienden op de eerste plaats. 08-2022 | Recreactie 23
Page 24
de provincies Wat speelt er in Friesland en Groningen? ‘Samen met de ondernemers staan we sterk’ Wat zijn de belangrijkste issues op het gebied van recreatie en toerisme in de provincies? En hoe gaan de HISWA-RECRON-regiomanagers daar mee om? In een reeks artikelen zoomen we in op telkens twee provincies. Deel vijf: Friesland en Groningen. Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Pixabay, Wanda van Eck Met weidse meren, een uniek landschap, prachtige eilanden en een zee met het grootste getijdensysteem ter wereld beschikken de provincies Friesland en Groningen over een onderscheidend toeristisch aanbod. Die onderscheidende kenmerken zijn van groot belang voor het toeristisch product van Noord-Nederland, zegt Jan Ybema, HISWA-RECRON-regiomanager in Friesland en Groningen. Maar die kenmerken komen ook onder steeds grotere druk te staan, waarschuwt hij. Ybema illustreert het aan de hand van een voorbeeld dat zowel de water- als de landrecreatie beïnvloedt. “Het Rijk wil dat er meer windparken in zee komen. 24 Recreactie | 08-2022 Prima, iedereen wil duurzaamheid. Maar, zeggen wij, zorg er dan wél voor dat ze het land niet ‘raken’. Denk aan het toeristisch belang van de Waddeneilanden! Leg windparken daarom aan op minimaal 45 kilometer van de kust. Anders industrialiseer je het landschap. We trekken samen op met gemeenten en provincies naar de Rijksoverheid, onder meer om die 45-kilometernorm duidelijk te maken.” Schoon water De noordelijke provincies hebben veel water binnen hun provinciale grenzen en dat moet volgens Europese richtlijnen schoner. Ook Nederland is aan de slag gegaan met allerlei waterbeheerprogramma’s. Maar, stelt de regiomanager, de overheid moet ook waakzaam zijn voor de gevolgen van het ecologische beleid. “Veel afdelingen binnen de overheid stemmen onvoldoende af”, zegt Ybema. “Illustratief is de proef die Waterschap Friesland deed in de Friese meren met waterplanten, die elders in Nederland veel overlast veroorzaken. Deze toont aan dat waterplanten sneller gaan groeien als het water schoner wordt. Dat heeft negatieve gevolgen voor de bevaarbaarheid en dichtslibbing van jachthavens. In een aantal regio’s in Nederland is dat al een ernstig probleem. Ook in Friesland en Groningen is de kans reëel dat de bevaarbaarheid afneemt. Daar moet je op anticiperen met beleid op maat. Je zult in een vroeg stadium geld moeten reserveren om deze problematiek aan te pakken. We zijn in gesprek met waterschappen en provincies om ze daar bewust van te maken.” Ybema wil situaties als in Overijssel voorkomen. “Daar zijn gebieden waar je maar tien procent mag maaien. Zo zet je een hele sector klem. Dat willen we zien te voorkomen.” Gas als kans Gedegen analyses In zijn belangenbehartiging voor de watersport- en recreatiesector zijn gedegen analyses en samenwerking belangrijke instrumenten voor Ybema. “Je moet op basis van inhoud de wedstrijd ingaan. Onderzoeken en data zijn cruciaal. Je kunt zelf onderzoek doen, maar je moet ook onderzoeken van andere partijen nauwgezet analyseren. Zodat je helder krijgt waar een probleem écht over gaat. Neem bijvoorbeeld de beroepsscheepvaart op het tracé Terherne-Heerenveen. Van de provincie mogen daar schepen tot 110 meter lengte varen met een ontheffi ng. Terwijl die vaarweg daar niet geschikt voor is. Het onderzoek dat de beroepsscheepvaart naar die bevaarbaarheid liet doen heb ik, samen met veel ondernemers in Terherne en Heerenveen, tot in elk detail geanalyseerd. Alleen zo kun je met inhoudelijk goede argumenten komen. En alleen zo voorkom je dat je in een eventuele rechtszaak te horen krijgt: watersport- en recreatiesector, je weet hier te weinig van.” Samenwerken met ondernemers betekent voor Ybema vooral een uitwisseling van kennis en kunde. “Bij een aantal onderwerpen sta je sterker in de strijd als je samenwerkt met bedrijven die de problemen in de praktijk ondervinden. Ik merk dat veel Ook de aardgasproblematiek in Groningen heeft zijn weerslag op recreatie en toerisme. “We vragen de politiek om alle middelen in te zetten en nu echt in actie te komen tegen de aardgasellende”, zegt Jan Ybema. “De aardbevingen zijn ook negatief voor het imago van toerisme en recreatie. Kijk bijvoorbeeld naar de infrastructuur, met het risico op het verzakken van bruggen. Wij hameren er bij de provincie op om niet alleen aan de belangen van de inwoners te denken, maar ook aan die van onze sector.” Kijkend naar de aardbevingenproblematiek ziet Ybema vooral kansen voor Groningen. “Met de aardgasvergoedingen kun je iets extra’s doen voor de sector. Groningen heeft behoefte aan een groot project waarmee het de toeristische infrastructuur kan verbeteren. Die kansen gaan er zeker komen. Een brug kun je herstellen, je kunt er ook een kunstwerk van maken. Nú is het moment om door te pakken en toerisme en recreatie in Groningen een impuls te geven. Samen met veel Groningse ondernemers maken we ons hier sterk voor, ook met het oog op de aanstaande provinciale verkiezingen.” ondernemers die bij HISWA-RECRON zijn aangesloten bereid zijn om er samen de schouders onder te zetten. Zo kunnen we extra aandacht voor een probleem krijgen. Dat is effectief. Een ondernemer kan als enige het rechtstreekse effect op zijn of haar bedrijfsvoering aangeven. Ik kan op mijn beurt het overall probleem duiden, en ik weet wie we binnen de overheid moeten benaderen. Dat is de kracht van zo’n coproductie.” De groei van waterplanten leidt tot dichtslibbing van jachthavens Jan Ybema 08-2022 | Recreactie 25
Page 26
strategie Geert Dijks en Peter Brussel: ‘Kwaliteit is een race zonder finish’ HISWA-RECRON heeft een nieuwe strategie, met de focus op kwaliteit. De branchevereniging gaat zich nog meer onderscheiden op het gebied van betrouwbaarheid, innovatiekracht en duurzaamheid. Directeur Geert Dijks en voorzitter Peter Brussel lichten de nieuwe koers toe. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Wanda van Eck Duurzame, innoverende en goed presterende bedrijven die zich onderscheiden in bestaande en nieuwe markten. Bedrijven die een vooraanstaande rol spelen in zowel de samenleving als de vrijetijdssector. Dat is het beeld van de watersport- en recreatiesector in 2030, schetsen directeur Geert Dijks en voorzitter Peter Brussel van de branchevereniging. Na de fusie van HISWA en RECRON in 2020 zijn de thema’s en visie van beide organisaties nu vertaald naar één gezamenlijke strategie. Die is samengesteld uit vijf elementen: beïnvloeden, informeren, innoveren, professionaliseren en positioneren. “Bij het vaststellen van de strategie hebben we goed gekeken naar de thema’s die ons als watersport- en recreatiesector verbinden en naar trends in de markt en ontwikkelingen in de maatschappij”, zegt Dijks. “Die zetten je aan tot het maken van keuzes. Denk aan uiteenlopende actuele onderwerpen als criminaliteit en grensoverschrijdend gedrag. Zaken waar je als branchevereniging op moet inspelen.” Vooraanstaande rol Het jaar 2030 is een stip op de horizon. Omdat ontwikkelingen lastig te voorspellen zijn, is voor de komende twee jaar een concreet plan opgesteld. Voor de periodes daarna worden in een later stadium plannen gemaakt, in twee keer drie jaar. Kwaliteit blijft daarbij de stip aan de horizon. Of, zoals Peter Brussel het verwoordt: “Kwaliteit is een race zonder finish.” Beide voormannen verduidelijken hoe de strategische elementen de komende twee jaar uitgewerkt zullen worden. “Onze lobby wordt pro-actief”, zegt Brussel. “Niet aansluiten op bestaande discussies maar meepraten nog voordat de plannen ontwikkeld worden. We gaan investeren in onze netwerken, 26 Recreactie | 08-2022 zowel richting politiek als belangenbehartiging. Ook in koepels als Gastvrij Nederland willen we een meer sturende rol spelen. Altijd op een positieve en constructieve manier, zoals we dat ook deden tijdens de coronacrisis. En die aanpak is goed bevallen in Den Haag.” Bij het informeren speelt de online kennisbank een belangrijke rol. HISWA-RECRON heeft een autoriteitsfunctie als kenniscentrum en bouwt dat verder uit. Dijks: “Verder gaan we werken aan een gedragscode voor leden. En op het gebied van duurzaamheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid willen we dat leden aantoonbaar waardevol zijn. Dat is ook onze positionering. Door je kwaliteitsbeleid verder op te bouwen krijg je een vooraanstaande rol op de consumentenmarkt.” Erkende bedrijven Kwaliteit betekent ook, dat ondernemers straks meer profiteren van hun lidmaatschap. Dat krijgt een veel grotere waarde. “Onze algemene voorwaarden waren onze kroonjuwelen”, zegt Dijks. “Daarmee maakte je als lid hét onderscheid naar de consument. Maar dat is niet meer voldoende. Zeker sinds corona weten we dat betrouwbaarheid en zekerheid heel belangrijk zijn. Aangespoord door onze sterke merknamen gaan we werken met het label HISWA- en RECRON-erkende bedrijven. Straks ben je als onderneming dus meer dan alleen lid: je bent een HISWA-RECRONerkend bedrijf. Zo krijg je als branchevereniging en als ondernemer een vooraanstaande plek in de consumentenmarkt. Die ontwikkeling zie je overigens bij meerdere brancheverenigingen. Normering en kwaliteit als onderdeel van het lidmaatschap.” Brussel vult aan: “We zijn er niet meer voor iedereen. Dat was vroeger anders. Toen was iedereen welkom. Natuurlijk is het belangrijk dat je veel leden hebt. Maar het gaat er vooral om dat je staat voor kwaliteit en aansluit bij maatschappelijke ontwikkelingen. En dat gebeurt deels al. Kijk maar naar de buitensportbedrijven, zeilscholen, jachtmakelaars en jachtGeert Dijks en Peter Brussel ‘De algemene voorwaarden waren onze kroonjuwelen. Maar dat is niet meer voldoende’ experts die betrouwbaar zijn en veiligheid aantoonbaar kunnen maken. Dat willen we verder uitrollen, ook naar de vakantieparken. Die moeten betrouwbaar en transparant zijn, onder meer in hun transacties. Van goede voorwaarden en contracten tot certifi catie en transparantie van geldstromen. Maar ze moeten ook uitblinken door goed werkgeverschap. Voor de communicatie met de erkende bedrijven zijn de portals recron.nl en hiswa.nl belangrijk.” Die zware focus op kwaliteit heeft ook maatschappelijke redenen. Dijks noemt ondermijning als actueel voorbeeld. “Dat is een probleem dat we samen met de overheid willen aanpakken. Het is daarom belangrijk dat we als branchevereniging eisen gaan stellen aan het lidmaatschap. Zo voorkomen we dat onze bedrijven in een verkeerd daglicht komen te staan.” Die eisen worden opgesteld in samenspraak met de leden, benadrukt Dijks. “Zij weten als geen ander wat past in de bedrijfsvoering en wat niet. En het is per bedrijfsgroep verschillend waar kwaliteit voor staat. Deze ontwikkeling is een reis die we samen maken.” Organisatie De nieuwe strategie heeft ook gevolgen voor de organisatie van HISWA-RECRON. “Naast de huidige formele structuur komt er een projectstructuur. Om uitvoering te geven aan de vijf speerpunten zullen er naast de bedrijfsgroepen thematische groepen ontstaan”, vertelt Brussel. Het tweetal wijst tot slot op het strategisch belang van onderwijs en arbeidsmarkt. “We hebben een pact gesloten met KHN en andere brancheorganisaties om dit breder op te pakken. We gaan langs de deuren van de ruim 30 mbo-instellingen die opleidingen aanbieden op het gebied van recreatie. We praten over zij-instroom en vragen ook aandacht voor technische opleidingen. Dat is heel wezenlijk voor de sector.” 08-2022 | Recreactie 27
Page 28
kennis delen Samen Digitaal Veilig Eén op de vijf ondernemers is slachtoff er van digitale criminaliteit. Daaronder zijn veel kleine en middelgrote bedrijven. Om deze ondernemingen te helpen in hun strijd tegen cybercrime is het platform Samen Digitaal Veilig in het leven geroepen. Dit biedt de ondernemer concrete en praktische hulp. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Shutterstock Veel ondernemers vinden het lastig om hun digitale veiligheid te regelen. Want waar moet je beginnen en welke maatregelen zijn écht belangrijk? Daarom is er nu Samen Digitaal Veilig. Een platform dat is opgezet op initiatief van alle MKB-organisaties, in samenwerking met MKB-Nederland en de ministeries van Justitie en Veiligheid en Economische Zaken. Branche- en beroepsorganisaties, waaronder HISWA-RECRON, bieden toegang tot het platform. Eenvoudig en snel Samen Digitaal Veilig helpt ondernemers en medewerkers eenvoudig en snel aan slimme maatregelen die de digitale veiligheid van het bedrijf direct verhogen. Het platform neemt de ondernemer werk uit handen en geeft overzicht. Op het platform zijn korte fi lmpjes te zien over digitale bedreigingen en hoe gevaarlijke situaties voorkomen kunnen worden. Ook zijn er praktische checklists te vinden waarmee ondernemers meteen inzicht krijgen in de staat van hun digitale veiligheid. Een dashboard zorgt ervoor dat de ondernemer een actueel overzicht heeft van zijn digitale beveiliging. De minimale tijdsinvestering is dertig minuten per half jaar. 28 Recreactie | 08-2022 Alle stappen op het platform zijn door experts gecontroleerd en doordacht. Zo weet de gebruiker dat geen enkel aspect van digitale beveiliging wordt overgeslagen. Het platform helpt ook om te checken of je IT-leverancier zijn zaken goed geregeld heeft. Meer informatie is te vinden op: www.samendigitaalveilig.nl/hiswarecron Gedrag en bewustzijn Het aantal kleine en middelgrote bedrijven dat slachtoff er is van cybercrime groeit. Ze zijn een geliefd doelwit omdat ze vaak minder goed beveiligd zijn. Phishing en het plaatsen van malware en gijzelsoftware zijn de meest voorkomende methoden die digitale indringers gebruiken. Samen Digitaal Veilig besteedt dan ook ruim aandacht aan gedrag en bewustzijn. Want het komt al snel voor dat medewerkers in de haast tóch even op een verkeerde link klikken. Digitale veiligheid is veel meer dan opletten met wachtwoorden en het gebruik van virusscanners. Het creëren van bewustwording onder je medewerkers is een belangrijke eerste stap. kennis delen De bouwvrijstelling is van de baan: wat nu? De bouwvrijstelling is in strijd met het Europese recht, oordeelde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State op 2 november 2022 (de Porthos uitspraak). De vrijstelling was per 1 juli 2021 ingevoerd en daardoor was het niet langer nodig om de stikstofdepositie van tijdelijke activiteiten (bouw, sloop en aanleg) mee te nemen in de toets aan de Wet natuurbescherming. Een ingrijpend besluit. Maar wat betekent het voor recreatie? Tekst: Eelco de Jong (ZYPP) Foto: Shutterstock Als gevolg van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn zijn in Nederland gebieden aangewezen als Natura 2000-gebied. Ons land heeft de verplichting op zich genomen dat die gebieden (en de dieren en planten) tot in lengte van jaren behouden blijven. Daar ontstaat een strijd tussen economie en ecologie. Inmiddels is wel duidelijk: niet alles kan. Politici en bestuurLaat een nieuwe berekening doen, als je bouwvergunning nog niet onherroepelijk is ders die zeggen dat dat anders is dienen gewantrouwd te worden. Hetzelfde geldt voor politici en bestuurders die vertellen dat wij “dan maar onze Europese verplichtingen niet moeten nakomen”. Heel veel kabinetten hebben in Europa gelobbyd voor meer ruimte: het bleek kansloos. Nieuwe vergunning Een van de pogingen om wél alles te kunnen, was de bouwvrijstelling. Met de Porthos-uitspraak is die van de baan. Dat heeft soms ook gevolgen voor recreatiebedrijven. Stel dat je wilt uitbreiden, bijvoorbeeld door een nieuw toiletgebouw te plaatsen of een aantal recreatiewoningen te bouwen. Kan dit dan nog wel? Dan tellen de volgende vragen: – Bevindt mijn bedrijf zich in of in de buurt van een (stikstofgevoelig) Natura 2000-gebied? Zo niet, dan is de Porthosuitspraak niet relevant. – Zo ja, dan moet onderzoek worden gedaan. Wat zijn de gevolgen voor het (nabijgelegen) Natura 2000-gebied? Dat gebeurt aan de hand van een voortoets. Daarbij neem je de gevolgen van het gehele project (bouw- én aanlegfase) mee. Kunnen negatieve effecten op voorhand worden uitgesloten, dan ben je klaar. – Als dat niet het geval is, moet nader onderzoek worden gedaan. Daarbij moet worden beoordeeld of er sprake is van ‘significante negatieve effecten’ voor de habitattypen/soorten waar het Natura 2000-gebied voor is aangewezen. – Zijn die effecten niet uit te sluiten, dan zal er voor stikstof al snel worden gekeken naar het salderen (intern en extern). Met intern salderen wordt bedoeld dat binnen het bedrijf de extra stikstofbehoefte wordt gevonden, bijvoorbeeld door het zwembad op het park gasloos te gaan verwarmen. Bij extern salderen wordt stikstofruimte van elders ‘ingekocht’. Of er extern gesaldeerd kan worden is per provincie verschillend geregeld. Procedure loopt nog Als de bouwvrijstelling al voor je bouwproject is toegepast én er loopt nog een procedure, is het verstandig alsnog een berekening te laten uitvoeren zónder gebruik te maken van de bouwvrijstelling. Als er sprake is van een onherroepelijke vergunning, is het project zekergesteld. 08-2022 | Recreactie 29
Page 30
COMPLETE LIJN FRONTMAAIERS MET GRASOPVANG Neem contact met ons op. Wij komen naar u toe en u test de machine vrijblijvend op uw eigen terrein. | GTM | GSR | GTM | GTR | GTS | GT | PG XPRO | Play Green | SR XPRO | Turbo Z | Turbo Grass | Turbo 1-2-4 | Turbo V50 | Turboloader ® Interesse in een maaier van Gianni Ferrari? Neem contact met ons op voor een dealer bij u in de buurt. Tel: 0481 371423 of bezoek onze website www.lozeman-import.com/dealers/ vakinfo Slim en eenvoudig energie besparen In tijden van hoge energieprijzen loont het de moeite om te besparen op je verbruik. En het is niet eens ingewikkeld. Het begint bij een brede blik op je recreatiepark: hoe kun je je centrale energieverbruik zó veranderen, dat het een fl inke besparing oplevert? Daarna zoom je in op besparingsmogelijkheden op accommodatieniveau. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: ICY Zowel op park- als accommodatieniveau zijn substantiële bezuinigingen mogelijk. Op parkniveau is veel winst te behalen door peak shaving. Je maximale elektriciteitsafname bepaalt vaak de contractvorm met je netbeheerder. Dat betekent dat pieken – die maar een paar keer per jaar voorkomen, zoals met Kerst en Pasen – ervoor zorgen dat je contract duur uitpakt. Met peak shaving verlaag je die pieken. En dus ook je kosten. Dat kan met een Energie Management Systeem (EMS) dat beschikt over de mogelijkheid tot peak shaving. Doordat het is gekoppeld aan je boekingssysteem voorspelt het pieken. En kan het voorafgaand aan die pieken het energieverbruik automatisch aanpassen. In een niet-geboekte accommodatie bijvoorbeeld, gaat dan de thermostaat lager en de boiler uit. Naast de koppeling met het boekingssysteem zorgt de voortdurende monitoring van de hoofdaansluiting voor een stabiel (en dus ook voordeliger) energieverbruik. Elektrische auto Je kunt je EMS zodanig instellen dat de elektrische verwarming in de accommodatie tijdelijk uitgaat zodra de gasten gaan koken. Een andere aanpassing van het energieverbruik in de accommodatie is het niet langer toestaan van het opladen van de elektrische auto. Er is een duidelijke trend onder gasten om met een verlengsnoer de auto op te laden aan een stopcontact in de accommodatie. Een voordeel voor gasten, die zo hun auto gratis opladen. Ze huren doorgaans immers inclusief energieverbruik. Maar een nadeel voor de ondernemer, die zijn rendement per accommodatie ziet teruglopen. Met peak shaving verlaag je pieken, en dus ook kosten Vertel gasten dat ze hun auto alleen kunnen opladen aan de hiervoor bestemde laadpalen en neem dat op in je huisregels. Verbied het opladen vanuit de stroomvoorziening in de accommodatie. Naar alle waarschijnlijkheid gaan we in Nederland sowieso naar een model dat in België en Frankrijk al lang gangbaar is: energie afrekenen per accommodatie op basis van verbruik. Het uitlezen van meters per vakantieverblijf zal in Nederland naar verwachting de norm worden. Met dank aan ICY 08-2022 | Recreactie 31
Page 32
De No. 1 B2B beddenleverancier Vertrouwelijk te koop aangeboden: Boxsprings Matrassen Toeristische camping, 2 groepsaccommodaties met B & B en (eigen) natuurgrond. Gelegen in Noord-Nederland, direct aan een natuurgebied. Vraagprijs: € 1.100.000,00 kosten koper. Meer informatie: Arjan Mulder (06 2232 1010). Vossenlaan 16 9408 CN Assen T (0592) 46 28 44 E info@recratief-bedrijfsmakelaars.nl I www.recratief-bedrijfsmakelaars.nl Stapelbedden Bedtextiel Volg ons op social media W: www.uwbedpro.nl T: +31 (0)88 33 22 310 M: advies@uwbedpro.nl Specialist in chalets, stacaravans & mobilhomes Kom op uw gemak de chalets beleven! Reina Chalets Showterrein Konneweg 6b 3234 KG Tinte +31 (0)181 727 030 info@reinachalets.nl reinachalets.nl productnieuws Tekst: Jaap van Sandijk Hygiënisch reinigen Werken met de Clean ’n Easy-producten betekent altijd werken met schone en nieuwe materialen. De producten zijn vooraf geïmpregneerd met reinigingsmiddel, zodat ze direct klaar voor gebruik zijn. Naast de nonwoven-doeken heeft Clean ’n Easy nu ook microvezelproducten, zoals een werkdoek en vloermop. Ook deze producten zijn voor eenmalig gebruik. Zo is de hygiëne gewaarborgd. (050) 312 96 85 www.wola.nl GPS-meetset Het nauwkeurig in kaart brengen van de infrastructuur van je park is van groot belang. Het voorkomt onder meer nevenschade bij graafwerkzaamheden, wanneer onbedoeld leidingen of kabels geraakt kunnen worden. Met de slimme GPS-rover van Surveyour kun je een plattegrond maken die heel precies laat zien waar alle leidingen en kabels liggen. (013) 369 93 60 veyour Nieuw kennisplatform Aon introduceert het nieuwe kennisplatform Samen voor de Zaak. Het is een platform voor de ondernemer met tips, tools, informatie en diensten. Het doel is om ondernemers te helpen hun dagelijkse werk makkelijker, effi ciënter en veiliger te maken. Het praktijkgerichte platform is direct toepasbaar en bevat onder meer handige checklists, preventievideo’s over cyberrisico’s, quickscans en tools voor administratie en duurzame mobiliteit. (088) 810 81 33 www.aon.nl www.surveyour 9 93 60 Boekingsplatform Flean verhuurt websites die zijn ondersteund door online marketingtools. De website biedt een alles-in-1-oplossing met zoek en boek, is geoptimaliseerd voor maximale conversie en biedt de mogelijkheid tot het direct boeken. Hierdoor is het recreatiebedrijf minder afhankelijk van touroperators, aldus de verhuurder. (088) 900 15 75 www.fl ean.com 08-2022 | Recreactie 33
Page 34
CUPPONE PIZZAOVENS voor het bakken van de beste pizza's en broden Pizzaoven Michelangelo rvs front en ovenkamer panoramische deur warmte terugwinning in ovenkamer vuurvaste stenen vloer in cordoriet 12V halogeen verlichting leverbaar: enkel of dubbele ovenkamer digitale bediening, 2 varianten onderstel en afzuigkap optioneel 400 Volt Direct uit voorraad leverbaar Vanaf Vanaf 4.525,Lease vanaf 104,08* art.nr. type 4020.424 Made in Italy cap. pizza buitenafm. kamerafm. kW 4020.290 435/2CD 4+4 ø35cm 119 x 110 x 78 72 x 72 x 15 10,6 4020.292 635/2CD 6+6 ø35cm 119 x 146 x 78 72 x 108 x 15 15,6 4020.294 635L/2CD 6+6 ø35cm 155 x 110 x 78 108 x 72 x 15 15,8 4020.296 935/2CD 9+9 ø35cm 155 x 146 x 78 108 x 108 x 15 23,4 5.755,- 4.525,7.920,- 6.225,8.730,- 6.875,9.630,- 7.575,895,art.nr. cap. pizza afm. cm 4020.414 4 (20 cm) 70 x 56 x 39 1.250,925,- (=230 Volt) 4020.416 4 (25 cm) 80 x 67 x 39 1.380,- 995,4020.418 4 (30 cm) 90 x 77 x 39 1.540,- 1.095,4020.424 4+4 (30 cm) 90 x 77 x 70 2.815,- 1.995,* De in deze advertentie vermelde lease tarieven zijn per maand op basis van 60 maanden en op basis van operationele lease. SINDS 1978 EXCLUSIEF GEÏMPORTEERD DOOR HAKVOORT PROFESSIONAL OOK VOOR AL UW CUPPONE ONDERDELEN Made in Italy Pizzaoven Tiziano Voor het bakken van (Turkse-) pizza’s en Turks brood. boven- en onderelementen regelbaar temperatuur instelbaar tot 400ºC 400 Volt Met stenen vloer Direct uit voorraad leverbaar GIOTTO TIEPOLO LEONARDO SILEA CARAVAGGIO DONATELLO PIZZAPLETTER CUPPONE EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 20-07-00 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl R n E VIVO: DE BAKWAND VOOR DE VEELEISENDE PROFESSIONAL Custom made voor uw onderneming De robuuste uitstraling, afgeronde hoeken en naadloze afwerking zijn kenmerkend voor de ViVo bakwand. Het afwerkingsniveau en materiaalgebruik zijn van ongekend niveau, net als de (maatwerk) mogelijkheden. De ViVo bakwand is eenvoudig te bedienen waardoor al uw personeel dezelfde kwaliteit friet afleverd. 100% Nederlands fabrikaat Ook leverbaar met transferfrituur met bakcapaciteit van 10 kg per charge. Leverbaar in hoog en laag model, in elk gewenste RAL-kleur. EEN KIJ KJE IN DE KEUKEN Projecten waar wij trots op zijn “M� n bakwand is goed schoon te houden omdat de bovenz� de naadloos is gemaakt.“ Ronald Joosten Kruimig | Wageningen Benieuwd naar ervaringen van onze klanten? hakpro.nl/projecten EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl ✓ Het beste online advies b� de aanschaf van nieuwe apparatuur ✓ Snelle levering uit de grootste voorraad van NL ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 20-11-00 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl N G r A A m T U a I T d E I v F a R r U L R e E K o * r T S I f e n a r e o o w a r d e n

Recreactie 2022 - Nummer 7


Page 4
colofon voorwoord Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Wanda van Eck, Jeff rey Belt, Stijn Boode Marike Rosier Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Martin Maassen, Annouck de Jong Opmaak: Dock35 Media Coverfoto: Rocks ‘n Rivers (FBNN Photography) Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, communicatie@hiswarecron.nl, (033) 303 9700, 65 euro per jaar. 32,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatiebedrijven. Gratis voor HISWA-RECRON-leden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. PARTNERS IN BUSINESS: Manager Communicatie Veiligheid Het thema van deze Recreactie is veiligheid. Bij mij werkt het zo, dat ik heel veel durf als ik me veilig voel. Ik ren zo van een berg af om te parapenten, ik slaap in een daktent in Namibië tussen de wilde dieren, ik raftte ooit op de Kicking Horse River (klasse IV en IV+) in Canada BC, ik hou enorm van achtbanen en ben niet bang in het donker. Maar bij sommige mensen durf ik echt niet als passagier in een auto te stappen. Op Wikipedia lees ik dat veiligheid de mate van afwezigheid van potentiële oorzaken van een gevaarlijke situatie is. Of juist de mate van aanwezigheid van beschermende maatregelen tegen deze potentiële oorzaken. Veiligheid is dus een relatief begrip, aangezien niets onder alle omstandigheden volledig zonder gevaar is. Maar je kunt gevaar wel reduceren, aandacht hebben voor veiligheid en voorbereid zijn. Veiligheid is een containerbegrip; er bestaan veel verschillende soorten veiligheid. In deze Recreactie richten we ons vooral op veiligheid op de werkvloer en in de bedrijven. Je leest dus over sociale veiligheid, maar ook over veiligheidsnormen, zoals die er zijn in de KENNISPARTNERS: buitensport. Een ander aspect dat we belichten in de Visie met Rutger Leukfeldt is cybercrime. Hoe moet je daarmee omgaan? We schreven een artikel over de impact van natuurbranden dichtbij je bedrijf, maar uiteraard komt ook de RI&E (Risico Inventarisatie en Evaluatie) aan bod. Zelfs als we ons enkel richten op veiligheid op het werk, zijn er veel onderwerpen die hiermee te maken hebben. Hopelijk maken we met deze Recreactie de wereld een klein beetje veiliger, als is het maar voor het gevoel. En zo zorgen we ervoor dat jij volop durft te ondernemen! Veel leesplezier. 07-2022 | Recreactie 5
Page 8
onder de aandacht Recreactie nu ook online! Sinds kort zijn de twee vakbladen van HISWA-RECRON ook online te lezen. Zowel HISWA Magazine (vakblad voor watersport en jachtbouw) als Recreactie (vakblad voor leisure en recreatie) zijn voortaan op papier én online te lezen. Alle edities van 2021 en 2022 zijn inmiddels online gezet. Heel handig: je kunt de bladen doorbladeren, naar websites van adverteerders doorklikken en artikelen doorsturen. hiswarecron.nl/actueel/magazines Landal en Roompot moeten parken afstoten De voorgenomen overname van Landal door Roompot heeft al heel wat stof doen opwaaien. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft in oktober als voorwaarde gesteld dat er afscheid moet worden genomen van de merken Hogenboom en Largo en dat er 34 Nederlandse parken als pakket moeten worden afgestoten. Het gaat zowel om parken in eigendom als om franchiseparken. Baptiste de Outryve, woordvoerder van Roompot: “Wij betreuren het dat wij afscheid moeten nemen van een deel van onze parken. Dat hadden we graag anders gezien. Maar dit is zeker geen reden om af te zien van de overname. Na de overname blijven er nog 157 parken in Nederland over. Personeel op de parken kan rekenen op voortzetting van hun contracten op basis van dezelfde voorwaarden als voorheen.” Sectorplan corona Om nieuwe problemen bij eventuele coronagolven te voorkomen, heeft HISWA-RECRON op verzoek van het ministerie een sectorprotocol opgesteld met preventieve maatregelen. Die zijn zowel effectief als haalbaar en betaalbaar. Er zijn vier scenario’s voor de mate waarin de pandemie oploopt. Per scenario lopen ook de maatregelen op. Dat gaat van algemene hygiëne maatregelen, contactloos betalen en extra ventileren, tot (in scenario 4) bij grote groepen het coronatoegangsbewijs of een zelftest ter plaatse. Sluiting van de bedrijven is daarbij nadrukkelijk niet aan de orde. hiswarecron.nl/kennisbank Rectificatie In de rubriek De Stelling (Recreactie 5, pag. 22) over de krapte op de arbeidsmarkt kan uit de woorden van Jesse Zahn-Van der Valk van Kolibrie HRM worden opgemaakt dat de payroll-dienstverlener medewerkers zoekt of werft. Kolibrie neemt binnen de payroll de salarisadministratie en de personeelsadministratie uit handen, maar de werving en selectie blijft de ondernemer zelf doen. 8 Recreactie | 07-2022 Foto: Landal Foto: Shutterstock Recreatie Vakbeurs Op 15, 16 en 17 november vindt de 20e editie van de Recreatie Vakbeurs plaats in Evenementenhal Hardenberg. 280 deelnemers tonen hun producten en diensten verspreid over zeven hallen. Dat is meer dan genoeg om inspiratie en kennis op te doen en te netwerken. De vakbeurs breidt dit jaar uit op het gebied van de horeca, ‘bijzonder overnachten’ en ‘tuin & park’. In de Recreatiestudio kunnen bezoekers alle dagen deelnemen aan gratis kennissessies, die mede door HISWA-RECRON worden georganiseerd. Veel kennissessies gaan over de arbeidsmarkt. Hoe vind je medewerkers en hoe kun je ze behouden voor je bedrijf? Kan de automatisering hierbij helpen? Hoe kun je het beste samenwerken? Wat kun je doen om de kwaliteit van jouw medewerkers te verbeteren? www.recreatie-vakbeurs.nl » Programma Nieuw in dienst Dorien Eilering Dorien Eilering (25) is 1 oktober aan de slag gegaan als adviseur Public Affairs voor HISWA-RECRON. Zij zal de belangen van de leden gaan behartigen, als lobbyist in Den Haag. “Ik heb de politiek met de paplepel ingegoten gekregen”, vertelt zij. “Straks wil ik in elk geval één dag per week naar Den Haag om daar de ontwikkelingen te volgen en de belangen van onze leden te behartigen. Zo was ik al bij een paar erg interessante debatten.” Dorien woont sinds anderhalf jaar samen in Hilversum. Afgelopen zomer is zij afgestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam, in de richting European Policy. Liane Busschers Dag van de Groepenmarkt 22 november organiseert HISWA-RECRON de Dag van de Groepenmarkt. Alle aangesloten ondernemers met één of meerdere groepsverblijven voor 10 mensen of meer zijn welkom. Ook ondernemers die het groepsbedrijf combineren met bijvoorbeeld buitensport, een zeilschool, een camping of vakantiepark. Het wordt een dag vol informatie, workshops en netwerken. De dag vindt plaats bij de Eemhof in Zeewolde. Inmiddels wordt een mooi programma samengesteld. Daarbij wordt ingegaan op actuele thema’s als marketing, prijsstijgingen, duurzaamheid en veiligheid. Aanmelden kan via de site en is verplicht. hiswarecron.nl » Actueel » Agenda 07-2022 | Recreactie 9 Liane Busschers (44) werkt sinds 1 oktober voor HISWARECRON in de ledenadministratie. Zij heeft een brede administratieve achtergrond bij diverse werkgevers, die haar zeker van pas gaat komen. “Ik heb er zin in om mijn bijdrage te leveren aan een goede afhandeling van alle voorkomende mutaties, informatieaanvragen en de opvolging hiervan richting onze leden”, vertelt zij. “Daarnaast wil ik graag meedenken over het verbeteren van de systemen om onze leden zo goed mogelijk verder te helpen. Nu is mij al opgevallen dat alle medewerkers van HISWA-RECRON zo benaderbaar zijn en altijd klaar staan om elkaar te helpen. Dat is echt de kracht van de organisatie”, vertelt ze. Foto’s: Wanda van Eck
Page 10
SAMEN SIGNALEN HERKENNEN VAN UITBUITING Als recreatieondernemer wilt u dat mensen komen ontspannen op uw vakantiepark en dat medewerkers focussen op een zorgeloze vakantie voor uw gasten. Maar helaas zijn Nederlandse vakantieparken ook steeds vaker uitvalsbasis voor illegale activiteiten, zoals prostitutie van minderjarigen. Dit is niet alleen schadelijk voor het imago van het vakantiepark, maar ook verboden. Van directeur en receptionist tot aan manager, technische dienst en schoonmaker: iedereen moet signalen van seksuele en arbeidsuitbuiting kunnen herkennen. Defence for Children ontwikkelde daarom samen met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid en de politie gratis online-trainingen voor vakantieparkmedewerkers. Doe ook mee en volg met uw medewerkers deze trainingen. Zodat alle Nederlandse vakantieparken de veilige ontspanningsplek blijven waar ze voor zijn bedoeld en slachtoffers van mensenhandel worden herkend en geholpen. Kijk op: hetccv.nl/defenceforchildren Kijk op: hetccv.nl/defenceforchildren onder de aandacht Vertrouwenslijn afpersing AFPERSING VAN ONDERNEMERS E E N Het kan ook jou overkomen! Veel ondernemers zijn slachtoffer Weet met wie je zaken doet Laat je niet in met dubieuze zaken Beveilig je bedrijfsinformatie n! en Onredelijke eis iets te doen of laten Opdringen van afname diensten en of goederen Chantage, intimidatie, bedreiging, vernieling, mishandeling Subtiele maar angstaanjagende uitlatingen Gevoel klem te zitten Ga niet in op eisen van de afperser Betaal nooit: eens betaald = blijven betalen Bel de Vertrouwenslijn 0800 2800 200 Doe aangifte bij de politie Afpersing van ondernemers is een verborgen probleem, dat helaas veel voorkomt. Daarom hebben VNO-NCW en MKB Nederland het initiatief genomen tot een vertrouwenslijn. HISWA-RECRON heeft zich daarbij aangesloten. De vertrouwenslijn afpersing van NL Confidential is 7 dagen per week van 10.00-17.00 uur te bereiken op nummer 0800 2800 200. Ondernemers kunnen er met alle vragen of zorgen terecht – desgewenst anoniem. Soms gaat het om een fysieke vorm van afpersing, maar vaak ook om een digitale vorm (gijzelsoftware). De medewerkers van de vertrouwenslijn kunnen helpen met mogelijke opties. Wat kun je doen? Bellen is gratis voor leden van HISWA-RECRON. www.hiswarecron.nl/kennisbank Nieuwe leden Tussen 15 september en 15 oktober zijn de volgende bedrijven lid geworden van HISWA-RECRON. Welkom! Recreatie Congres De genomineerden van de recreatie verkiezingen zijn bekend. Op dinsdag 6 december worden de winnaar bekendgemaakt tijdens een congres dat geheel in het kader komt te staan van het binden en boeien van (toekomstige) medewerkers in de recreatiesector. De verkiezingen zijn voor: - Mooiste leerbedrijf - Beste praktijkopleider - Leukste collega van 2022-’23 In het congres gaan werkgevers, werknemers en onderwijs in uitdagende workshops samen aan de slag om bouwstenen te ontwikkelen voor een toekomstbestendige recreatiesector. Aan het einde van het congres ligt er een inventarisatie van ideeën over toekomstbestendig werken, ondernemen en studeren. De organisatie is in handen van FNV Recreatie, KIKK Recreatie en HISWARECRON, met een bijdrage van het Sociaal Fond Recreatie. www.congresrecreatie.nl 07-2022 | Recreactie 11 • Boatcaptain, IJmuiden, www.boatcaptain.nl • Tienstra Organisatie Nautische Dienstverlening, Grou, www.t-o-n.nl • Futura Yachts, Cuijk, www.futurayachts.nl • Var Tenders, Nijkerk, www.vartenders.com Foto: Ditta van Ekris Foto: Futura Yachts H A N D E N L N E M N V O H O E R R K N O E K
Page 12
Foto: Landal onder de aandacht RecreAnders Enquête energieprijzen In oktober hield HISWA-RECRON een ledenenquête over de stijgende energieprijzen. De resultaten zijn alarmerend. Slechts voor 29,5% van de leden is de energierekening wegens vast contract ongeveer gelijk gebleven. 29,6% geeft aan dat de prijzen 100 tot 300% zijn gestegen. En 23,2% geeft aan dat de stijging hoger is dan 300%. De enquête vormde een goede basis voor het gesprek dat HISWA-RECRON directeur Geert Dijks inmiddels voerde met minister Rob Jetten. Het streven is dat zoveel mogelijk van de ‘schrijnende gevallen’ in de compensatieregeling vallen. Om ondernemers te helpen bij het besparen van energie is de Energiehelpdesk opgezet. Daar vind je onder meer bespaartips van andere ondernemers. www.hiswarecron.nl/energie Serveerrobots voor Landal Het personeelstekort leidt tot nieuwe innovaties. Na experimenten op het Vennebos en enkele andere parken, heeft Landal GreenParks besloten om meer gebruik te maken van serveerrobots. De robots brengen borden en glazen, eten en drinken naar de tafels van de gasten. Ook zorgen de robots voor het transport van de vuile vaat richting de keuken. De robots zijn ‘schattig’ vormgegeven en kunnen zelfs miauwen. Gasten vinden het leuk en bijzonder en maken er filmpjes van. De robots lossen het personeelstekort in de restaurants niet op, maar ze nemen wel veel druk weg bij het personeel, meldt Landal. Ze worden inmiddels ingezet in de horeca van elf Nederlandse, vijf Duitse en drie Deense parken. Martin Maassen Projectadviseur Facet Houdt koers! Een mens lijdt dikwijls het meest door het lijden dat hij vreest. Het citaat van (waarschijnlijk) Jacobus Revius is actueler dan ooit, door allerlei politieke en economische ontwikkelingen. De energierekening stijgt tot ongekende hoogte, de inflatie giert, de stikstof waart rond en het vertrouwen in de politiek daalt tot een historisch dieptepunt. Deskundigen praten elkaar na: ‘er komt zwaar weer aan’. En omdat economie ook vooral psychologie is, leidt dit tot lemmingengedrag. Hoe groter de angst voor het economische lijden, hoe meer mensen de hand op de knip houden. En dan zeggen we vanuit de recreatiesector al gauw: de Nederlander recreëert daardoor dichter bij huis. En inderdaad: de laatste jaren is een verblijf in eigen land meer in trek. Dat is niet alleen het gevolg van economische malheur, maar ook van maatregelen om het coronaspook te beteugelen … Wat betekent dat voor jou als recreatieondernemer? Hou je de hand op de knip en stel je investeringen uit? Of volg je de lijn die de Vrijzinnig-Democratische Bond (een voorloper van D66) in de roerige jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw koos? Ik zie een legendarische verkiezingsposter voor me waarin ‘het schip van staat’ in woelige baren vastberaden doorzeilt tussen reactie en revolutie. Bovenaan de poster staat in grote letters: houdt koers! Hoe is dat met jouw bedrijf? Hou je vast aan de ingeslagen koers, of wacht je op betere tijden? Dat laatste is volgens de woorden van de poëet waar deze column mee begon onnodig, immers: Een mens lijdt dikwijls het meest door het lijden dat hij vreest Doch dat nooit op komt dagen. Zo heeft hij meer te dragen dan God te dragen geeft. Kortom, hou vast aan je koers, ook in ogenschijnlijk barre tijden. Je bedrijf én de gasten zullen er wel bij varen! 07-2022 | Recreactie 13
Page 14
coverstory VeBON 5.0 nu ook voor de verblijfsrecreatie Veiligheid tot in de puntjes geborgd De bedrijfsgroep Buitensport van HISWA-RECRON – voorheen de VeBON – werkt al jaren aan het stelselmatig verbeteren van de veiligheid. Wie een activiteit onderneemt bij zo’n buitensportbedrijf zit goed. Maar hoe zit het met buitensport als nevenactiviteit bij verblijfsrecreatieve bedrijven? Het Veiligheid Management Systeem van de VeBON is nu ook beschikbaar voor alle andere HISWA-RECRON leden. Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Rocks ‘n Rivers (FBNN Photography), Julianahoeve, Wanda van Eck In Recreactie 2022/5 schreven wij in de rubriek Kennis Delen over het WAS: het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen. Dat wordt herzien en door een ambtelijk misverstand dreigen 14 Recreactie | 07-2022 ook klimparken, touwparcoursen, boulderblokken en dergelijke onder het WAS te gaan vallen. HISWA-RECRON spant zich tot het uiterste in om dat te voorkomen, want sport-toestellen voor volwassenen horen niet onder het WAS te vallen. Gelukkig heeft de branchevereniging een ijzersterk argument in handen: de bedrijfsgroep Buitensport – voorheen de VeBON – onderscheidt zich al vele jaren door een steeds verder ontwikkeld Veiligheids ‘Ons VMS gaat veel verder dan het keuren van de installaties’ Management Systeem, kortweg het VMS. Al in een vroeg stadium begreep het bestuur van de VeBON dat veiligheid voor buitensportbedrijven op nummer één moest staan. Daarmee groeide de buitensport uit tot een van de sectoren waar veiligheid het allerbeste is geborgd. Het VMS – een schoolvoorbeeld van goed functionerende zelfregulatie – voorkomt ongevallen én dwingende overheidsregels. Makkelijker en plezieriger Bart Oomen is mede-eigenaar van Rocks ‘n Rivers in Goirle en lid van de kwaliteitscommissie van de bedrijfsgroep Buitensport. “De norm is vorig jaar aangescherpt, we zitten nu op de norm VeBON 5.0. De markt vroeg om een update, waarbij het vooral gaat om een betere monitoring van het beheer van de installaties. Die moeten extern onderhouden worden en dat wordt aantoonbaar gedaan. Daarnaast kwam er een sterk verbeterde digitale audit. Die is makkelijker en plezieriger om in te vullen.” Voor de uitvoering van de backoffice stapte de bedrijfsgroep Buitensport over naar de stichting KMVK, welbekend van de Blauwe Vlag en Green Key. “Hun systeem biedt veel voordelen”, oordeelt Bart Oomen. “Vooral is het makkelijk verder uit te breiden en aan te passen. Dat maakt het toekomstgericht. Veel meer zaken kunnen nu in de digitale audit worden ingebracht. Daardoor kan de persoonlijke audit 07-2022 | Recreactie 15 >
Page 16
Ron, hoe hou ik grip op mijn resultaat en de kosten? Wil je dat jouw gasten het naar hun zin hebben? En wil je zelf grip hebben op het resultaat? Dan heb je behoefte aan iemand die je markt kent. Iemand die je niet alleen helpt met je (salaris)adminstratie, maar ook met financieringsoplossingen en het verbeteren van je rendement. De recreatie- en horecaspecialisten van Countus hebben hier veel ervaring mee en kunnen jou helpen met het maken van strategische keuzes. Hiervoor hebben we zelfs een speciaal expertiseteam in het leven geroepen: Bertijn Vos, Jesca Wemmenhove en Ron Koopmeiners. Wil jij een keer brainstormen over de mogelijkheden voor jouw bedrijf? Neem vrijblijvend contact met ons op. Expertiseteam Recreatie & Horeca recreatie-horeca@countus.nl COUNTUS.NL/RECREATIE Alle seizoenen buiten genieten! Terrasmeubilair is er niet alleen voor de zonnige zomerse dagen. Ook in de andere seizoenen laat u met comfortabele stoelen of loungebanken uw gasten de natuur beleven. Onder een veranda of in de open lucht? Samen gaan wij op zoek naar de beste buitenbeleving voor uw gast en het meest onderhoudsvrije terrasmeubilair voor de technische dienst. Laat u inspireren door de specialisten van Madino. €445 5-delige tuinset www.madino.nl 0488 440138 info@madino.nl Wij zijn 15, 16 en 17 november aanwezig op de Recreatie Vakbeurs. Bezoek ons op stand 312! coverstory – het bezoek van een keurmeester aan het bedrijf voor de her-certificering – beperkt blijven tot een relatief kort bezoek. Meestal is een halve dag voldoende.” Een ander punt dat veel aandacht kreeg in de norm VeBON 5.0 is de incidentenregistratie. Daar speelt het WAS mee. “Gelijke registratie in de hele branche van incidenten is heel belangrijk”, legt Oomen uit. “Want wij weten dat sporten bij onze sector veel veiliger is dan bij een voetbalclub of de gymles op school. Maar hoe toon je dat aan? Dat kan alleen als alle sectoren op een uniforme manier de incidenten registreren. Dat hebben we nu ingevoerd.” ‘Je moet er niet aan denken dat er een ongeval plaatsvindt, als dat te voorkomen was’ Zelfregulering Als Oomen het heeft over het WAS, ziet hij nog een uitdaging voor de buitensportbranche. “Onze klimparken, klimwanden en installaties in bomen en palen zijn sporttoestellen, geen speeltoestellen. Ons systeem van zelfregulering werkt goed. De keuringsinstanties van het WAS lijken nu van plan te zijn om ook onze installaties te gaan keuren. Dat is natuurlijk heel vreemd. Ons eigen VMS gaat veel verder dan enkel het keuren van de installaties. Wij stellen ook eisen aan de instructie van de deelnemers en aan de opleiding van de instructeurs. Absoluut overbodig dus, om ons met extra bureaucratie te belasten. Als wij onder het WAS zouden vallen krijgen we opeens een peperdure productkeuring voor de kiezen, terwijl we alles aantoonbaar op orde hebben.” ‘Je moet dit gewoon goed regelen’ Camping & Beachresort Julianahoeve maakt serieus werk van outdoor-activiteiten. Peter Verhaaf is entertainment coördinator van het bedrijf in Renesse. “We hebben een aparte locatie voor outdoor-activiteiten. Mensen kunnen daar lasergamen, boogschieten of gebruik maken van de klimboom.” Om de veiligheid te borgen heeft Verhaaf een paar jaar terug al contact opgenomen met de VeBON. “Zij hebben hun zaken goed op orde. Het zijn echt specialisten, zowel juridisch als op het gebied van veiligheid. Wij besloten al heel snel ons aan te sluiten en ook te gaan werken aan de erkenning. Zo is een deel van onze entertainers nu opgeleid tot instructeur volgens de VeBON-norm. We hebben er veel tijd en energie in gestoken om alles goed te regelen.” Zou Verhaaf het VMS van de bedrijfsgroep Dagrecreatie aanbevelen aan collega’s die ook buiten sport organiseren? “Zonder meer. Je moet dit gewoon goed regelen. In zwembaden is alles tot in de puntjes geregeld. We willen niet dat er een kind verdrinkt. Maar een knul van 16 jaar mag je een pijl en boog geven. Als je even niet oplet heeft iemand een pijl door zijn been of rug. Dat had je kunnen voorkomen en dat móet je ook voorkomen. Bovendien: zeker met de nieuwe VeBON-norm is alles digitaal veel makkelijker in te vullen. En Charlotte de Baat is een hele goede steun als je eens ergens mee zit. Dit biedt echt meerwaarde.” > 07-2022 | Recreactie 17
Page 18
coverstory ‘Bij activiteiten op water, snelheid of hoogte moet je de veiligheid borgen’ Een complicatie is misschien wel, dat de bedrijfsgroep Buitensport van HISWA-RECRON niet de enige partij is met een Veiligheid Management Systeem voor de buitensport. Ook het Sport Institute Europe en de SVWB (Stichting Veilig Werken Buitensport) hebben prima veiligheidskeurmerken, erkent Bart Oomen. “Nog vóór de coronapandemie voerden we verkennende gesprekken met de andere branche-organisaties over de mogelijkheid om de keurmerken samen te voegen. Ik denk dat dat een goede stap zou zijn, die de buitensport als geheel versterkt. Maar tijdens de pandemie hadden we wel wat anders aan ons hoofd. We zouden dat weer eens moeten oppakken.” Hoe gaat de certificering? Wie zich aanmeldt voor het VMS van de bedrijfsgroep Buitensport begint met het maken van een handboek, waarin de werkwijze tijdens de activiteiten in de praktijk wordt beschreven. Een organisatie is certificeerbaar als het handboek voldoet aan de normen, en als de werkwijze in de praktijk overeenkomt met het handboek. Vervolgens bezoekt een auditor het bedrijf om deze zaken te controleren. Als het certificaat wordt toegekend, kan daarna worden volstaan met jaarlijkse digitale audits. Bedrijven moeten die elk jaar voor 1 april uploaden in het systeem. De certificerende organisatie, TüV Nederland, beoordeelt die stukken. Eens in de drie jaar komt er een auditor naar de bedrijven voor een hercertificerings-audit. Bij uitvoering van de activiteiten wordt de PDCAcyclus gehanteerd. Dat staat voor Plan-Do-CheckAct. Het is een cyclisch proces dat leidt tot een gestructureerde en continue verbetering van de veiligheid. Kruisbestuiving Het VMS dat voor de buitensportbedrijven zo positief heeft gewerkt, is sinds de laatste update ook voor andere HISWARECRON bedrijfsgroepen beschikbaar. Oomen: “Het zou fijn zijn als de kruisbestuiving tussen de VeBON en HISWA-RECRON leidt tot meer partijen die het VMS gebruiken. Dat vindt ook Charlotte de Baat, manager Leisure & Recreatie bij HISWARECRON. “Het is voor recreatiebedrijven niets nieuws om bijvoorbeeld het animatieprogramma zelf te organiseren. Zolang het gaat om het schminken van kinderen en een musical is daar ook geen gevaar aan verbonden. Maar zodra er activiteiten zijn die te maken hebben met water, snelheid of hoogte komen er veiligheidsaspecten bij kijken. Neem boogschieten, springkussens, klimwanden of paintball. Dat gebeurt steeds vaker, want de gasten reageren daar heel positief op. Maar je moet er toch niet aan denken dat er een ongeval plaatsvindt, als dat eigenlijk te voorkomen was. Soms zit gevaar in een klein hoekje. En ook in zo’n geval moet je als ondernemer kunnen aantonen dat je er alles aan hebt gedaan om de activiteit zo veilig mogelijk te laten verlopen. Ondernemers met een camping, bungalowpark of groepsaccommodatie zijn zich daar niet altijd van bewust: die willen gewoon leuke dingen organiseren voor hun gasten. Maar daar worden de risico’s niet kleiner van. Daarom hebben we het VMS van VeBON verbreed en beschikbaar gesteld voor alle HISWA-RECRON leden. Ondernemers kunnen de veiligheid van buitensport-activiteiten nu borgen als een continuproces. Daarmee wordt het dus steeds veiliger.” 07-2022 | Recreactie 19
Page 20
de bezieling Roland van Geest, CEO van Jumpsquare en Jump XL Een overdekt pretpark vol trampolines Met 22 parken in Nederland en 33 parken totaal in Europa is Jumpsquare/Jump XL een fl inke speler op het gebied van trampolineparken. In nog geen tien jaar tijd is die markt in Nederland min of meer verzadigd: vooral in andere Europese landen is nog groei te behalen. CEO Roland van Geest reist dan ook heel wat af. Elke vestiging is weer net wat anders. Maar de veiligheid staat overal voorop. Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Jumpsquare, Maarten Bokslag De trend van de trampolineparken was in de Verenigde Staten al zo’n tien jaar aan de gang toen in Engeland en Nederland de eerste Europese parken werden geopend. Jump XL, dat begon in 2014, was een van de eerste ketens. Jumpsquare begon een jaar later. Januari 2019 gingen beide bedrijven samen onder een nieuwe eigenaar: investeringsmaatschappij Nordian capital. Een week voor de fusie trad Roland van Geest aan als CEO. Geen man met een leisure achtergrond, maar juist met een verleden in de retail. “Ik heb jaren als algemeen directeur voor de AKOboekwinkels gewerkt en later was ik verantwoordelijk voor de 130 Big Bazar-winkels in Nederland. Het was nogal een stap om directeur te worden van een keten van trampolineparken. Wat me trok was het groeiperspectief en de combinatie van horeca met hospitality. Je hebt hier veel meer direct contact met je klanten dan in de retail.” Roland van Geest Kwaliteitseisen Direct na de fusie ging het om veertig parken. Dat waren negen Jumpsquare parken en 31 van Jump XL. De parken zijn onder die twee labels blijven voortbestaan, maar er is de afgelopen jaren veel aan kwaliteitsverbetering gedaan, vertelt Van Geest. “Ongeveer de helft van de parken was op franchisebasis. Daar is niets mis mee, maar we hebben onze eisen fl ink hoger gesteld. Parken moeten een bepaalde omvang en kwaliteit bieden. Daardoor is het aantal parken nu iets minder. Vooral wat kleinere parken zijn zelfstandig geworden.” Op dit moment bestaat de keten in Europa uit 26 eigen parken en zeven parken in franchise. Het interview voor Recreactie vindt plaats in de Jumpsquare in Tilburg. Een park dat vorig jaar nieuw werd geopend en dat goed laat zien waar trampolineparken anno 2022 voor staan: een grote diversiteit in attracties, gericht op een doelgroep van circa 7 tot 30 jaar oud. Natuurlijk is er een ‘veld’ met gewone trampolines. Daarnaast zijn er dodgeball-banen: trampolines waarop in teams van acht tegen acht een variant op trefbal gespeeld kan worden. Er is een turnbaan, bestaande uit een hele lange trampoline. Het Ninjaparcours is een soort hindernisbaan op trampolines. De Foampit is een arena vol met schuimrubber blokken; vanaf een battlebeam kunnen mensen elkaar met sticks te lijf 20 Recreactie | 07-2022 gaan: wie het langs blijft staan is de winnaar. Over de Foampit loopt ook een slackline, een stak gespannen koord waarover je kunt proberen naar de overkant te lopen. Volgens Van Geest zijn er instructeurs die zó naar de overkant lopen, maar de meeste mensen komen hooguit halverwege. Trampoline met beeldschem Helemaal passend bij de tijd is de Valojump, een trampoline voor een groot beeldscherm. Daar speelt zich een game af en degene op de trampoline is – net als bij de Nintendo Wii – fysiek deelnemer van het spel. Heel bijzonder: je ziet jezelf ook echt in het spel. Dat is nog niet het complete aanbod in Tilburg. En op andere vestigingen zijn weer andere attracties te beleven, vertelt Van Geest. Op die vestigingen hebben de vestigingsmanagers een grote verantwoordelijkheid. Zij moeten zelf contact leggen met de doelgroepen, zoals scholen, BSO’s en sportverenigingen. Daarmee is de vestigingsmanager een duizendpoot, die óók de medewerkers aanstuurt, zorgt voor kwaliteitscontrole en veiligheid. “Een veel grotere rol dan simpelweg op de tent passen, en dat trekt mensen die van een uitdaging houden”, constateert Roland de Geest tevreden. De veiligheid wordt heel nauwkeurig geborgd, benadrukt de CEO. “Trampolinespringen heeft niet zo’n hele goede naam en dat komt vooral door gevaarlijke trampolines thuis. Voor ons is het een uitdaging om aan te tonen dat hier echt niet meer incidenten plaatsvinden dan op een gemiddeld sportpark. Dat kunnen we aantonen, want we houden al jaren statistieken bij. We vallen in Nederland onder het WAS en ook in andere landen gelden strenge regels. Daarnaast stellen we bovenwettelijke eisen aan het toezicht, zoals die zijn opgesteld door de IATP, de 07-2022 | Recreactie 21 internationale branchevereniging van trampolineparken. Safety first is ook één van onze kernwaarden.” Verschillende steunkleuren De vestigingen van JumpXL en Jumpsquare verschillen niet wezenlijk van karakter, vertelt de Geest. “De steunkleur in de aankleding is anders. Jumpsquare is geel en JumpXL is rood. Maar we houden beide labels in de lucht omdat er bepaalde landen zij waar JumpXL een begrip is, en andere waar Jumpsquare de bekende naam is. In Nederland gebruiken we ze allebei. Dat De Foampit is een arena vol met schuimrubber blokken >
Page 22
Breng het ultieme vakantiegevoel naar buiten. Marindex levert complete tuinsets van gerenommeerde merken. Wij zorgen ervoor dat de tuinmeubelen het hele jaar op voorraad zijn, u en uw gasten zitten nooit meer zonder. De tuinmeubelen zijn speciaal geselecteerd voor gebruik in de recreatie en zijn daardoor duurzaam en blijven lang leverbaar. Bij Marindex vindt u onder andere de volgende tuinmeubels: stoelen, tafels, ligbedden, lounge sets en parasols. Neem contact op met een van onze medewerkers voor persoonlijk advies. Stationsplein 8a • 2801AK Gouda • tel. 0182 511 511 • www.marindex.nl AUTOMATISCHE BODEMZUIGERS VOOR OPENBARE ZWEMBADEN powered by po az De automatische bodemzuigers van Dolphin zijn gebruiksvriendelijk en ontworpen voor bijna alle soorten, maten en vormen zwembaden. Ideaal voor openbare zwembaden, hotels, resorts en campings. Wilt u meer weten of heeft u interesse in een demo bij u op locatie? Bel ons: +31 (0)40 285 66 58 of stuur een mail naar support@pomaz.nl de bezieling Terugkijkend op de afgelopen jaren hakte vooral de coronapandemie er flink in is geen probleem en het scheelt rebranding van de vestigingen.” Terugkijkend op de afgelopen jaren hakte vooral de coronapandemie er flink in. Het ene moment bezig met uitbreiding en groei, het andere moment de deuren dicht en bezig met de vraag of je bedrijf dit eigenlijk wel gaat overleven. Het leidde ook tot de aansluiting bij HISWA-RECRON. “Tijdens de eerste lockdown werd aan alle sectoren gevraagd om een protocol te maken. Maar er is geen branchevereniging voor ketens van indoor spelen. Dus hebben we de koppen bij elkaar gestoken met Monkeytown en SnowWorld – vergelijkbare ketens die geen concurrenten van ons zijn. Samen zijn we lid geworden van HISWA-RECRON en zo hebben we een afdeling voor leisure ketens opgezet. Inmiddels heeft ook Libéma zich daar met de attractieparken bij aangesloten en we hopen dat er nog meer ketens bijkomen. HISWA-RECRON kan zaken bereiken die voor ons als zelfstandig bedrijf niet haalbaar zijn. Ze zitten ook in Den Haag aan tafel en dat is onmisbaar als het gaat om grote landelijke items als corona of personeelstekorten.” Per land nét iets anders De vestigingen verschillen van karakter in de verschillende Europese landen. “We hebben een groepsbreed concept dat per land is aan te passen”, vertelt De Geest. “Daar krijgen onze landenmanagers veel ruimte voor. Want de verschillende Europese markten zijn écht verschillend. In België is een bezoek aan ons park echt een dagje uit. Daar verkopen ze speciaalbieren en borrelplanken. In Nederland verkopen we juist steeds meer vegan-producten. In Duitsland is een bezoek aan een trampolinepark serieuze sportbeoefening: een alternatief voor de fitness. Iedereen komt ook in speciale sport-outfit, je zult daar nooit een vader in spijkerbroek zien die even met zijn kinderen meespringt. In Duitsland verkopen we in de horeca een heel skala aan sportdrankjes. In Frankrijk is de markt nog pril en daar telt de prijs sterk mee. Het aanbod in de horeca is daar juist elementair en laaggeprijsd.” Lockdown-proof Gevraagd naar het hoogtepunt in zijn carrière komt toch ook de pandemie weer om de hoek kijken. “Dat is toch nog steeds het besef dat al onze parken na diverse lockdowns nog steeds open zijn. Elk half uur wordt er weer een nieuwe lichting mensen toegelaten tot de trampolines. Dan wordt er afgeteld en rent iedereen tegelijk naar de leukste attracties. Dat geeft me elke keer weer een kick. Want we hebben het niet alleen overleefd, we hebben ook gemerkt dat onze parken lockdown-proof zijn. Dat wil zeggen: elke keer als we weer open mochten duurde het maar een paar weken of de bezoekersaantallen lagen weer op het oude niveau. Dat is toch ook weer een geruststelling.” 07-2022 | Recreactie 23
Page 24
de provincies Wat speelt er in Drenthe en Overijssel? Steeds meer druk op de ruimte Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Wanda van Eck, Shutterstock Wat zijn de belangrijkste issues op het gebied van recreatie en toerisme in de provincies? En hoe gaan de HISWA-RECRON regiomanagers daar mee om? In een reeks artikelen zoomen we in op telkens twee provincies. Deel vier: Drenthe en Overijssel. 24 Recreactie | 07-2022 De kwaliteit van de ruimtelijke omgeving en de energietransitie. Dat zijn de twee voornaamste onderwerpen op de recreatieagenda van de provincies Drenthe en Overijssel. En omdat deze onderwerpen in elkaar grijpen vormen ze een flinke uitdaging, zegt Petra Ellens, HISWA-RECRON regiomanager in beide provincies. “Ondernemers hebben ruimte nodig om zich te kunnen ontwikkelen, maar de energietransitie vraagt óók de nodige ruimte. Denk aan parken voor zonne- en windenergie. Je ziet dat de druk op de ruimte toeneemt. Regie van de provincie is daarom belangrijk.” Ellens hamert er bij de provincies op om af en toe een stap terug te zetten. “We zitten in een rijdende transitietrein. Eén keer ruimte verkwanseld, betekent voor altijd ruimte verkwanseld.” Om dat verlies aan ruimte zoveel mogelijk tegen te gaan, pleit de regiomanager onder meer voor de mogelijkheid om kleine ‘Groningse windmolens’ in te zetten. Die zijn compact en gaan met hun houten bladen en groene mast op in het groene landschap. “In veel gemeenten mogen deze inmiddels geplaatst worden bij agrarische gebouwen in het buitengebied. Geef ook recreatiebedrijven de mogelijkheid ze te plaatsen, bijvoorbeeld bij het centrumgebouw. Bij een aantal Drentse gemeenten kan dit inmiddels.” Kennis voor bestuurders Ellens investeert veel tijd in kennisoverdracht naar lokale bestuurders. “Hoe zit de recreatiesector in elkaar? Wat is de omzet van ondernemers? Welke lasten komen op hen af? Wat hebben ze nodig – ook van de overheid?” Aan de hand van data laat de regiomanager aan de provinciebestuurders zien wat de sector doet op het gebied van duurzaamheid en leefbaarheid. Een opdracht die de aandacht blijft vragen. “Elke vier jaar is er een switch van bestuurders. Ook ambtenaren wisselen regelmatig van plek. Beide provinciebesturen hebben inmiddels een wensenlijst voor onze sector ontvangen als bijdrage voor hun verkiezingsprogramma’s. Daarnaast ben ik nu al bezig met de voorbereiding van een verkiezingsdebat in beide provincies.” De investering in kennisoverdracht werpt vruchten af. Neem bijvoorbeeld het probleem van de permanente bewoning. “Verschillende ondernemers lopen daar tegenop. Veel gemeenten zeggen geen capaciteit te hebben om dit op te lossen. Inmiddels wordt er in Drenthe een provinciaal handhavingsteam in het leven geroepen. Daar hebben recreatieondernemers profi jt van.” Ontwikkelingsruimte Om de sector gezond te houden moeten gezonde bedrijven zich kunnen blijven ontwikkelen, stelt Ellens. Dat doet Drenthe met Vitale Vakantieparken. Een convenant waarin HISWA-RECRON samen met lokale overheden samenwerkt om een impuls te geven aan de kwaliteit van vakantieparken. “Een aanpak die gezonde bedrijven fl ink vooruit helpt en tegelijkertijd aandacht heeft voor probleemparken”, oordeelt de regiomanager. “Bijna dertien bedrijven hebben ongeveer een ton subsidie gekregen. Op deze manier komt dat nergens anders voor.” Ook Overijssel heeft een programma Vitale Vakantieparken. “Het verschil is dat Overijssel alleen focust op probleemparken. De gezonde vakantie parken worden vooral bediend door Gastvrij Overijssel. Dat staat dichtbij de ondernemers. Zo lopen er nu meerdere subsidieregelingen specifi ek voor onze sector. Ook zijn we onlangs begonnen met het traject Duurzame Investeringen. Landbouw of recreatie? “Het blijft nodig om het belang van de sector te benadrukken”, vindt regiomanager Petra Ellens. “Je ziet dat op verschillende locaties in de provincies de landbouw afwijkingsbevoegdheden heeft op het gebied van bestemmingsplannen of in nieuwe omgevingsplannen. Als de bestemming ‘landbouw’ is kun je daar meer mee doen, binnen bepaalde kaders. Ik sprak laatst een recreatieondernemer met creatieve plannen die hij sneller kan realiseren als hij een stuk grond op landbouwbestemming laat staan. Wijzigen zou veel te tijdrovend zijn. Dat kan natuurlijk niet. Daarom moeten we voortdurend laten zien hoe belangrijk we zijn als sector. In Overijssel zetten we jaarlijks 3,5 miljard om, in Drenthe meer dan één miljard.” Daarin kijken we vooral naar warmte. Welke investeringen lonen nou het meest? Want ook dat is een probleem voor ondernemers: iedereen weet dat hij moet verduurzamen, maar welke stappen zet je nu al eerste?” Onzekerheid noemt Ellens het belangrijkste knelpunt voor de ondernemers in haar werkgebied. “Eén woord dat staat voor verschillende problemen. Er is onzekerheid over de energieprijzen, over een mogelijke nieuwe coronagolf, over materialen die duurder worden, over het tekort aan personeel en over de stijging van de lonen. Maar ook de landbouwtransitie kan onze sector raken.” Door onder meer het organiseren van congressen en bijeenkomsten probeert ze de leden zoveel mogelijk te ondersteunen. “In Overijssel hebben we binnenkort een congres over technische applicaties en robotisering. In de coronatijd zag je al de opkomst van onder meer horeca-apps waarmee je kunt bestellen en betalen ineen. Dat zijn ontwikkelingen die ondernemers kunnen helpen in de strijd tegen personeelstekorten.” ‘Het belangrijkste knelpunt voor ondernemers is onzekerheid’ Petra Ellens 07-2022 | Recreactie 25
Page 26
KRACHTIGE KOELTECHNIEK laag geprijsd! Koelkast temp.bereik: -2º tot 8ºC 230 V Vrieskast temp.bereik: -18º tot -22ºC 230 V art. nr model afm. cm kW KOELKAST 4750.025* 1 deur 4750.005 1 deur 68 x 71 x 201 0,19 74 x 83 x 201 0,30 4750.010 2-deurs 148 x 83 x 201 0,44 KOELKAST HOOGRENDEMENT UITVOERING 4752.005 1 deur 74 x 83 x 201 0,17 4752.015 2-deurs 148 x 83 x 201 0,36 * afm. rooster 53,5x55 cm 1.291,1.045,1.586,- 1.275,2.578,- 2.195,1.750,1.399,2.845,- 2.295,art. nr model afm. cm kW VRIESKAST 4750.030* 1 deur 4750.015 1 deur 1 deur 2-deurs 68 x 71 x 201 0,40 74 x 83 x 201 0,48 4750.020 2-deurs 148 x 83 x 201 0,78 VRIESKAST HOOGRENDEMENT UITVOERING 4752.010 1 deur 74 x 83 x 201 0,42 4752.020 2-deurs 148 x 83 x 201 0,70 1.576,1.275,1.972,- 1.595,3.003,- 2.425,2.195,1.749,3.275,- 2.625,Vanaf 1.045,Lease vanaf 25,92* Koelwerkbank temp. bereik: -2º tot 8ºC 230 Volt Gastronormbakken set voor in laden leverbaar in 65 en 100 mm diepte 4750.035 OOK LEVERBAAR MET LADE Vanaf 4113.730/780 4750.045 1.245,Lease vanaf 30,88* art. nr model afm. cm kW 4750.035 4750.040 4750.045 2-deurs 3-deurs 4-deurs 223 x 70 x 85 HOOGRENDEMENT UITVOERING 4752.035 4752.040 4752.045 2-deurs 3-deurs 136 x 70 x 85 0,21 180 x 70 x 85 0,23 0,34 136 x 70 x 85 0,20 180 x 70 x 85 4-deurs 223 x 70 x 85 1.554,- 1.245,1.801,- 1.450,2.175,- 1.745,1.680,0,22 0,34 1.345,1.975,- 1.595,2.365,- 1.895,4113.705* 6x 1/6 4113.710 4x 1/4 4113.715* 4x 1/4 * met deksel 4113.705/755 art. nr GN diepte 65 mm 4113.700 6x 1/6 46,37,70,- 56,33,- 27,57,- 46,4113.720 1x 1/2 + 2x 1/4 29,- 24,4113.725* 1x 1/2 + 2x 1/4 50,- 40,4113.730 2x 1/6 + 2x 1/3 33,- 27,4113.735* 2x 1/6 + 2x 1/3 53,- 43,art. nr GN diepte 100 mm 4113.750 6x 1/6 4113.755* 6x 1/6 4113.760 4x 1/4 4113.765* 4x 1/4 52,42,76,- 61,41,- 33,65,- 52,4113.770 1x 1/2 + 2x 1/4 36,- 29,4113.775* 1x 1/2 + 2x 1/4 57,- 46,4113.780 2x 1/6 + 2x 1/3 41,- 33,4113.785* 2x 1/6 + 2x 1/3 61,- 49,Blastchiller/freezer KOEL- EN VR I E SAPPAR ATUU 4 voorgeprogrammeerde programma's kerntemperatuurmeter verrijdbaar 230 Volt Pizzawerkbank temp. bereik: 2º tot 8ºC 230 Volt 4750.155 IDEAAL TE COMBINEREN MET DE art. nr model afm. cm kW 4750.705 5x 1/1 GN of 5x EN 400x600 80 x 80 x100 0,75 2.921,2.349,4750.710 7x 1/1 GN of 7x EN 400x600 80 x 80 x 151,5 0,98 3.479,- 2.785,4750.715 9x 1/1 GN of 9x EN 400x600 80 x 80 x 176,3 1,2 5.664,- 4.539,Gekoelde saladiere geleverd inclusief glasopstand en snijplank* temp.bereik: 2º tot 10ºC 230 Volt 4750.087 OPZETVITRINES HIERONDER 4750.088 Vanaf 4750.110 art. nr model afm. cm 4750.105* 2-deurs 90 x 70 x 85 4750.110* 3-deurs 90 x 70 x 85 4750.112 kW 0,18 0,24 4750.107 2-deurs 136 x 70 x 108,5 0,32 3-deurs 179,5 x 70 x 108,5 0,18 * geleverd inclusief glasopstand en snijplank Opzetvitrine met glasopstand diepte 1/3 of 1/4 GN temp. bereik: 2º tot 10ºC afm. vanaf 120 cm breedte 230 Volt | 0,11 kW art. nr GN 4750.115 afm. cm 5x 1/4 4750.120 6x 1/4 4750.125 7x 1/4 4750.130 7x 1/4 4750.135 8x 1/4 120 x 33,5 x 43,5 140 x 33,5 x 43,5 150 x 33,5 x 43,5 160 x 33,5 x 43,5 180 x 33,5 x 43,5 4750.140 10x 1/4 200 x 33,5 x 43,5 EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl 541,561,574,614,676,721,435,449,459,495,545,579,GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl GN schalen optioneel 4750.107 1.310,1.065,1.527,- 1.225,1.892,- 1.475,2.182,- 1.749,art. nr model 4750.086 2-deurs 4750.087 3-deurs afm. cm kW 150 x 80 x 100 0,21 1.940,1.575,200 x 80 x 100 0,32 2.156,- 1.725,4750.088 1 deur + 7 laden 150 x 80 x 100 0,21 2.262,- 1.825,4750.089 2-deurs + 7 laden 200 x 80 x 100 0,21 2.399,- 1.925,1.575,4750.089 Vanaf art. nr GN 4750.145 4x 1/3 4750.150 6x 1/3 4750.155 6x 1/3 4750.160 7x 1/3 4750.165 8x 1/3 4750.170 9x 1/3 ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl afm. cm 120 x 39,5 x 43,5 140 x 39,5 x 43,5 150 x 39,5 x 43,5 160 x 39,5 x 43,5 180 x 39,5 x 43,5 200 x 39,5 x 43,5 VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl 555,610,631,695,729,781,445,489,505,559,589,625,VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 17-27-01 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. 435,ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl
Page 28
Adria is een pionier op het gebied van de ontwikkeling van campings met hoogwaardige huuraccommodaties. Ons doel is om uw gasten een onderscheidende en unieke vakantie-ervaring te bieden. Onze “one-stop-shop”benadering houdt in dat wij met onze klanten samenwerken van conceptontwikkeling tot service en aftersales. Campings, touroperators en vakantieparken profiteren allemaal van onze unieke service. In 2022 ontving de XLine serie de Red Dot award - Best of the Best en de BigSEE award voor product design. U kunt ons bezoeken op de Recreatie Vakbeurs, Hal 6 stand 649 op 15 t/m 17 november in Hardenberg. Adria Home Benelux c/o Daalmann Mobilheime GmbH Rudolf-Diesel-Str. 11 D - 49843 Uelsen Tom Imming Projectmanager Camping & Toerisme T: 0031 (0)6-28488267 E: tom@daalmann.com www.adria-home.com | www.adria-holidays.net #adriahome #adriaglamping Lid van: veilige werkplek De RI&E heeft af en toe een update nodig Systematische basis voor veilig werken In deze Recreactie-special over veiligheid mag een artikel over de RI&E natuurlijk niet ontbreken. Het is een grondige (en wettelijk verplichte) manier om de arbeidsrisico’s voor werknemers in beeld te brengen en systematisch te verminderen. Met enige regelmaat moet de RI&E opnieuw worden uitgevoerd. En zéker als er nieuwe activiteiten worden ontplooid. Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Beerze Bulten RI&E staat voor Risico Inventarisatie en Evaluatie. Het is een heel concreet hulpmiddel om te voorkomen dat medewerkers tijdens het werk risico’s lopen of fysiek overbelast raken. Toch komt Martin Merks, manager sociaal beleid bij HISWA-RECRON, nog steeds tegen dat ondernemers geen RI&E hebben. “Het is al meer dan tien jaar verplicht. Als de RI&E ontbreekt kan de Inspectie SZW een boete opleggen. Zeker bij een bedrijfsongeval is het van belang dat je een RI&E kunt laten zien.” Het opstellen van een RI&E is voor elk bedrijf met medewerkers verplicht. Voor de verblijfsrecreatie is er een branche-erkende RI&E Recreatie. Daardoor is het alleen voor bedrijven met meer dan 25 medewerkers verplicht om de RI&E te laten toetsen door een gecertificeerde arbodienst of deskundige. Overigens wordt het aantal medewerkers niet bepaald door fte, maar door het gemiddeld aantal mensen dat een bedrijf over het hele jaar gezien in dienst heeft. Oproepkrachten en stagiairs tellen mee. Preventiemedewerker Het opstellen van een RI&E gebeurt meestal door de bedrijven zelf, vertelt Merks. “Er wordt een preventiemedewerker aangesteld. Onder de 25 medewerkers is dat meestal de directeur zelf. Bij grotere bedrijven wordt er een medewerker voor aangesteld. Het opstellen van de RI&E kan ook worden uitbesteed aan een externe partij, maar dat kost extra geld.” Aan de hand van de lijsten brengt de preventiemedewerker per werkplek de risico’s in beeld. Dat kan gaan om allerlei zaken, als onvoldoende bescherming, te zwaar tillen, maar ook geluidshinder of een verkeerde hoogte van de balie. Als alle risico’s zijn ingevoerd in het systeem, komt daar automatisch een plan van aanpak uitgerold. Merks: “Dan heb je een heel concreet kader. Wat moet je gaan aanpakken? Het is dan natuurlijk zaak om die risico’s op korte termijn weg te nemen. Per punt kun je bepalen hoe het op te lossen is, wat dat kost, wie het gaat doen en wat eventuele belemmeringen zijn. Dat doe je voor je medewerkers, maar ook omdat de arbeidsinspectie de vrijheid heeft om op elk moment je bedrijf te controleren. Ook dan wil je dat alle zaken goed in orde zijn.” Arbocatalogus Niet bij alle risico’s is eenvoudig duidelijk hoe die moeten worden weggenomen. Waar een beschermkap ontbreekt, koop en plaats je een beschermkap: simpel. Maar niet alles is zo simpel: lees bijvoorbeeld het artikel over sociale veiligheid op pagina 32. De Arbocatalogus Recreatie kan dan uitkomst bieden. De Arbocatalogus is een digitaal document waarin heel veel aanbevelingen en oplossingen zijn vastgelegd om veilig en gezond te werken. Bij het invullen van de risico’s in de RI&E Recreatie, staat telkens een link naar een mogelijke oplossing in de Arbocatalogus. 07-2022 | Recreactie 29 >
Page 30
Totaalleverancier voor de recreatiesector Wij hebben een ruim assortiment artikelen die benodigd zijn in de camping- of recreatiebranche. Daarnaast bieden we ondersteuning op maat bij de voorbereiding én uitvoering van infrastructurele & technische projecten. Denk aan ontwerpberekeningen of begeleiding op het terrein, bijvoorbeeld bij het aanleggen van leidingsystemen. Extra korting voor HISWARECRON leden! Kijk voor meer informatie op wildkamp.nl/recreatie Gespecialiseerd in het maaien en opvangen van Gras. Sterk in vele andere toepassingen. De PG van Gianni Ferrari is ideaal voor het onderhoud van speelpleinen, tuinen van scholen, kampeerterreinen en overal waar netheid en veiligheid belangrijk zijn om ten volle van groenzones te kunnen genieten. Bel voor een vrijblijvende demonstratie Wilt u meer weten over de PG van Gianni Ferrari? Neem contact met ons op voor meer informatie : Tel . +31 (0) 481-371423 veilige werkplek De RI&E is een breed gedragen document. Om te beginnen zijn de lijsten voor de RI&E Recreatie goedgekeurd door de vakbonden. Als de RI&E en het plan van aanpak eenmaal zijn opgesteld, moet de ondernemingsraad (OR) of de personeelsvertegenwoordiging (PVT) van het bedrijf daarmee instemmen. En als medewerkers de RI&E willen inzien, moet dat gewoon kunnen. Het is dan ook verstandig om de RI&E en het plan van aanpak te verspreiden onder de medewerkers. Zo weet iedereen welke risico’s er spelen en hoe die risico’s aangepakt gaan worden. Zoals gezegd moet de RI&E af en toe een update hebben. “Er is geen vaste periodieke termijn. Je moet het af en toe opnieuw doen omdat er nieuwe normen komen, of omdat er wordt geïnvesteerd en er nieuwe werksituaties voor medewerkers ontstaan”, vertelt Martin Merks. “Het is aan ondernemers om dat zelf in de gaten te houden.” Extern bedrijf Vakantiepark Beerze Bulten heeft al zeker een jaar of vijftien geleden voor het eerst een RI&E laten uitvoeren, vertelt GerritJan Hagedoorn, eigenaar van het bedrijf in Beerze. “In het verleden deden we het altijd zelf. De laatste update, in 2017, hebben we door een extern bedrijf laten uitvoeren. Die zijn het hele bedrijf rondgegaan en dat is toch elke keer weer zinvol. Leerzaam ook, om met zo’n specialist naar je eigen bedrijf te kijken.” Hagedoorn heeft het rapport bij de hand. “Er kwamen echt een paar issues uit. Zo was er een onveilige reling op de zolder en moest er een nieuwe kap op de zaagbank. We moeten ook ladders en hoogwerkers periodiek laten keuren. En dan waren er nog wat andere dingen, zoals de aanwezigheid van gehoorbeschermers en andere handschoenen bij het werken met gevaarlijke stoffen. Naar aanleiding van die RI&E hebben we bijvoorbeeld ook een vertrouwenspersoon aangesteld. Dat zijn maatregelen van een andere orde, maar minstens zo belangrijk. We pakken de aanbevelingen meteen op, want we willen een hygiënische en veilige werkplek bieden voor onze medewerkers en gasten. Met zo’n RI&E zetten we de puntjes op de i en blijven we scherp.” De RI&E voor de recreatie: www.kikk-recreatie.nl Voor de watersport Voor de watersportsector is een eigen RI&E beschikbaar, met vragenlijst, handleiding en een standaardmodel voor het opstellen van een plan van aanpak. De RI&E Watersport is in 2022 geactualiseerd. Een veiligheidskundige heeft de vragen beoordeeld en de bestaande vragenlijst is overgezet in een nieuw IT-systeem. De verbeterde vragenlijst ligt nu ter goedkeuring bij de vakbonden. Daarna volgt een branche-erkenning, zodat de verplichte toetsing van een arbodienst vervalt. Totdat de erkenning er is, blijven de huidige vragenlijsten van kracht. ‘Het is elke keer weer zinvol om zo door het hele bedrijf te gaan’ De RI&E voor de watersport staat op hiswarecron.nl (zoeken op: RI&E) 07-2022 | Recreactie 31
Page 32
sociale veiligheid Sociale veiligheid moet geborgd worden Een fijne plek om te werken Sociale veiligheid wordt steeds belangrijker. Met nationale schandalen als The Voice of Holland staat het onderwerp vol in de belangstelling. Maar hoe borg je de sociale veiligheid, zodat mensen fijn kunnen werken zonder discriminatie, pesten of (seksuele) intimidatie? En bedenk: die sociale veiligheid moet je niet alleen bieden aan je medewerkers. Die moet er ook zijn voor je gasten. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Shutterstock In de Arbowet is vastgelegd dat werkgevers hun medewerkers moeten beschermen tegen psychosociale arbeidsbelasting. Daarom is sociale veiligheid ook een van de aandachtspunten in de RI&E (zie artikel pagina 29). Dat betekent dat je als ondernemer moet werken aan het voorkomen van alle vormen van 32 Recreactie | 07-2022 ongewenst gedrag op de werkvloer, van agressie en discriminatie tot pesten en (seksuele) intimidatie. Het is daarbij aan bedrijven zélf hoe ze dat vormgeven in hun beleid. “Dat moet in elk geval zo duidelijk zijn, dat alle medewerkers voorafgaand aan mogelijke incidenten al weten: ik voel me gesteund door mijn werkgever. Ik kan ergens terecht. Een incident kan namelijk nogal wat impact hebben op medewerkers”, vertelt Herbert van Oord, manager Arbeidsmarkt, Training & Opleiding bij HISWARECRON. “In de praktijk betekent dit dat je in het human capital­beleid van je bedrijf duidelijk aangeeft dat je de sociale veiligheid van je medewerkers in je bedrijf belangrijk vindt en dat je hieraan ook een concrete uitwerking geeft. Medewerkers moeten weten wat ze bij problemen van hun werkgever kunnen verwachten.” Personeelshandboek Het onderwerp sociale veiligheid verdient dan ook een belangrijke plaats in elk personeelshandboek, benadrukt Van Oord. “Wat kan de medewerker verwachten bij een incident? Waar kan hij terecht?” Hij adviseert ook om een vertrouwenspersoon te benoemen. “Dat kan iemand zijn van binnen je organisatie, maar ook van buiten.” Een vertrouwenspersoon is overigens niet wettelijk verplicht. Maar wetgeving over de verplichting daarvan is in de maak. Een wetsvoorstel hierover van Senna Maatoug (Groen Links) ligt inmiddels bij de Eerste Kamer. Belangrijk voor recreatieondernemers is dat in de cao Recreatie is geregeld dat een onderneming met vijftig of meer werknemers in overleg met de ondernemingsraad een vertrouwenspersoon moet aanstellen. Ook is vastgelegd dat werknemers in de sector gebruik kunnen maken van de externe vertrouwenspersoon die speciaal voor de sector beschikbaar is gesteld. Dat is Johan Jongejan. Hij werkt voor KIKK recreatie, het sociaal fonds voor de recreatiesector. KIKK recreatie zet zich in voor goede arbeidsvoorwaarden en opleidings­ en ontwikkelmogelijkheden in de sector. Jongejan helpt medewerkers die binnen hun eigen bedrijf geen vertrouwenspersoon hebben en medewerkers die liever met een externe vertrouwenspersoon praten. Over dat laatste zegt hij: “Vergeet niet dat we in een bijzondere sector werken. Met veel jonge werknemers die intensief samenwerken. En met familieleden die binnen het bedrijf collega’s zijn. Daarom kan een externe vertrouwenspersoon heel belangrijk zijn.” Huisregels Jongejan adviseert álle werkgevers om een vertrouwenspersoon aan te stellen, ook al hebben ze minder dan vijftig werknemers. Maar hoe zorg je ervoor dat een vertrouwenspersoon bekend is én blijft binnen je organisatie? “Je moet er voortdurend aandacht aan besteden. Dat begint al bij de inwerkperiode van nieuwe werknemers. Maar ook in de communicatie met je medewerkers, zoals op het intranet en tijdens bijeenkomsten, moet je het blijven noemen. Ook de steun en aandacht van de top van de onderneming is belangrijk”, zegt Jongejan. “Als directie moet je – samen met je vertrouwenspersoon – blijven aangeven dat je je sociale veiligheidsbeleid serieus neemt. Ook de relatie tussen leidinggevenden en vertrouwenspersoon moet goed zijn.” Ook sociale veiligheid voor de gasten is belangrijk. Medewerkers horen zich goed te gedragen naar gasten, dat spreekt voor zich. Maar andersom werkt het ook. Daarom is het goed om in de huisregels te zetten dat ook gasten zich netjes gedragen. Herbert van Oord: “Je hoeft niet in allerlei details te treden. Het komt er op neer dat je duidelijk aangeeft dat je verwacht dat gasten zich zowel onderling als naar je medewerkers toe netjes gedragen. De Arbocatalogus biedt daartoe al een goede aanzet.” Gedragscode voor medewerkers Als werkgever ben je ook verantwoordelijk voor een goed sociaal veiligheidsbeleid voor het recreatieteam dat je inhuurt. “Het is verstandig om in de overeenkomst met het animatieteam af te spreken dat zij in een veilige omgeving hun werk kunnen doen”, zegt Jongejan. Hoewel een gedragscode voor medewerkers niet wettelijk verplicht is, adviseert Van Oord om wel zo’n gedragscode te maken. Daarin staan voorschriften hoe werknemers zich moeten gedragen binnen je organisatie. “Leg kort en duidelijk uit wat de omgangsregels zijn binnen je bedrijf. Het is verstandig om de gedragscode op te nemen in het personeelshandboek.” Van Oord besluit met een waarschuwing: “Wees niet zo naïef om te denken dat je nooit te maken krijgt met meldingen van sociale onveiligheid. Niet alleen tussen gasten en medewerkers, maar ook tussen medewerkers onderling. Realiseer je dat de kans dát het gebeurt altijd aanwezig is. Zet ook in protocollen hoe je reageert als je ermee in de media komt.” ‘Je moet blijven aangeven dat je sociale veiligheid serieus neemt’ Over de diverse sociale veiligheidsonderwerpen zijn voor werkgevers voorbeeld­beleidstukken en voorschriften beschikbaar in de Arbocatalogus: kikk-recreatie.dearbocatalogus.nl Gedragscode onderdeel van nieuw keurmerk HISWA-RECRON werkt aan een keurmerk speciaal gericht op leden die activiteiten aan minderjarigen aanbieden. “Tijdens jeugdvakanties en -activiteiten staat het plezier van de deelnemer centraal”, zegt Charlotte de Baat, manager Leisure & Recreatie bij de branchevereniging. “Wij vinden het belangrijk dat minderjarigen als deelnemer veilig zijn tijdens de activiteiten en zich ook zo voelen. Een gedragscode is daarom onderdeel van dat keurmerk. In de gedragscode is vastgelegd wat de eisen zijn op het gebied van het begeleiden van jongeren van 15 tot 18 jaar. De gedragscode is belangrijk voor de bewustwording van ondernemers.” Meer informatie over deelname aan het keurmerk wordt binnenkort aan leden bekendgemaakt. 07-2022 | Recreactie 33
Page 34
Complete inventarispakketten voor uw recreatie woningen. Er wordt momenteel veel geïnvesteerd in het plaatsen van nieuwe accommodaties voor uw gasten. Om uw gast de allerbeste vakantie beleving te geven, is het van groot belang dat in de accommodaties alles tot in puntjes geregeld is. Natuurlijk staat er een goede bank, een lekker bed en waarschijnlijk hangen er zelfs al een mooie paar schilderijen aan de muur. Maar heeft u ook al nagedacht over de artikelen voor in de keuken, op de tafel, in de slaapkamer en op het terras? Wilt u deze in een basis of juist een luxe uitvoering? Marindex stelt volgens uw wensen een compleet inventarispakket samen, waar alle woonbehoeften in één pakket per accommodatie compleet geleverd worden. Hierdoor bespaart u veel uitzoekwerk doordat u niet meer van winkel naar winkel hoeft te rijden, alle webshops hoeft door te pluizen en één of meerde grote verzamel pallets hoeft uit te zoeken. U besteld uw eigen samengestelde pakket binnen 1 minuut via onze webshop. Heeft u binnenkort nog meer nieuwe accommodaties? Marindex heeft het pakket online voor u opgeslagen zodat ook hier straks dezelfde artikelen gebruikt worden. Zodra uw accommodaties in gebruik worden genomen, gaan er helaas toch wel eens wat artikelen stuk. Marindex zorgt ervoor dat u zonder lange zoektocht weer dezelfde items kan bestellen als eerder geleverd. Deze artikelen vind je namelijk terug in uw persoonlijke bestellijst, hierdoor heeft u nooit meer 2 verschillende wijnglazen in het keuken kastje staan. Wilt u ook een compleet inventaris pakket samenstellen? Neem dan contact op met een van de specialisten bij Marindex via: www.marindex.nl of bel direct 0182-511 511 Marindex B.V. Stationsplein 8a 2802 AK, Gouda OOK ALLE HUISHOUDELIJKE ARTIKELEN VAN PHILIPS BESTELD U BIJ MARINDEX BIJ MARINDEX ONTVANG JE NU TOT WEL 10% KORTING OP ALLE PHILIPS PRODUC Philips koffiezet apparaten Philips koffiezet apparaten Philips Senseo Philips Senseo PhilipsPhilips stofzuigers stofzuigers PhilipsPhilips waterkokers waterkokers
Page 36
de visie Online veiligheid steeds belangrijker Hoe voorkom je cybercrime? Goed hang- en sluitwerk, voldoende brandblussers en een goed bereikbare nooduitgang. De fysieke veiligheid van je bedrijf is voor het oog heel overzichtelijk. Dat is heel anders met digitale veiligheid, zegt cybercrimeonderzoeker Rutger Leukfeldt. Hoe voorkom je dat cyberaanvallers je systemen binnendringen? Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Haagse Hogeschool, Shutterstock Leukfeldt valt maar meteen met de deur in huis. “Er is geen enkele garantie dat je geen slachtoffer wordt van cybercrime. Omdat honderd procent beveiliging niet bestaat, kun je er maar beter van uitgaan dat je een keer aan de beurt bent. Ons onderzoek laat zien dat één op de vijf ondernemers jaarlijks slachtoffer is van digitale criminaliteit. Toch kun je je als ondernemer wel degelijk goed wapenen tegen cybercrime”, zegt de onderzoeker. U noemt twee valkuilen. Welke zijn dat? “De eerste is: denken dat het je niet overkomt, omdat er bij jou niks te halen is. De tweede: denken dat je veilig bent omdat je je IT-beveiliging hebt uitbesteed aan een specialist. Want je bent nooit veilig. Sommige aanvallen zijn dan misschien gericht op grote bedrijven, maar cybercriminelen schieten vaak ook gewoon met hagel. En ook al valt er niks bij je te halen, ze zijn dan al wel binnen, je data is versleuteld en je moet geld betalen om die weer toegankelijk te maken.” ‘Cybercrime kan iedereen overkomen. Hou er maar rekening mee’ Wat zijn de meest voorkomende vormen van cybercrime? “Phishing en het plaatsen van schadelijke software, ook wel malware genoemd, en ransomware – ofwel gijzelsoftware. Phishing is al jarenlang een veelgebruikte manier om binnen te komen en vervolgens andere delicten te plegen. Bijvoorbeeld om bij je bankrekening te komen. Dat gebeurt bijvoorbeeld door een e-mail, waarbij je op een link moet klikken.” Indringers komen vaak binnen door menselijke fouten. Een medewerker die klikt op een link bijvoorbeeld. Hoe voorkom je zoiets als ondernemer? “Je kunt je medewerkers trainingen en e-learning aanbieden, maar uit studies blijkt dat dit niet automatisch leidt tot veiliger gedrag. Medewerkers gaan zichzelf overschatten omdat ze meer denken te weten. Vergelijk het met een deelnemer aan een slipcursus die vervolgens denkt dat hij veiliger is op de weg en wel wat meer risico kan nemen. Ook al zijn je medewerkers zich nog zo bewust van de gevaren van cybercrime, ze kunnen er nog steeds intrappen.” Wat moet je dan nog meer bieden dan alleen een cursus? “Voor veiliger gedrag heb je ook de juiste randvoorwaarden nodig. Digitale veiligheid is namelijk een continu proces. Het is 36 Recreactie | 07-2022 Moet je als ondernemer je IT-beveiliging zelf regelen of is uitbesteden beter? “Natuurlijk kun je je IT-beveiliging uitbesteden, daar is niets op tegen. Zeker als je een klein bedrijf hebt en er zelf de menskracht niet voor hebt. Maar het is dan cruciaal dat je precies weet wat er in je contract staat. Hoe zijn de verantwoordelijkheden verdeeld? Daar gaat het helaas vaak mis. Mocht het tot een conflict komen met je digitale beveiliger, dan sta je als ondernemer met 1-0 achter omdat je te maken hebt met een specialist die veel vakkennis heeft. Check dus de tekst van je contract. Je kunt daarvoor ook een advocaat inschakelen die is gespecialiseerd in IT-recht.” Rutger Leukfeldt Rutger Leukfeldt is directeur van het Centre of Expertise Cybersecurity van de Haagse Hogeschool. Daarnaast is Leukfeldt senior onderzoeker cybercrime en coördinator van het cybercrime cluster van het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR). niet zomaar een brandje blussen. Cybersecurity moet verweven zijn met je gedrag. Werk bijvoorbeeld met een digitale wachtwoordmanager, waarmee je rondslingerende wachtwoorden op papier voorkomt.” Wat zijn de beste preventieve maatregelen tegen cybercrime? “Je kunt de schade beperken door goed na te denken over de volgende vraag: als morgen al mijn systemen plat liggen, wat had ik dan vandaag moeten doen om toch nog door te kunnen gaan met mijn bedrijf? Verder is het belangrijk om altijd een goede back-up te hebben van je gegevens, je technische systemen goed van elkaar gescheiden te houden en je software altijd up-to-date te houden.” Bedrijven die slachtoffer zijn van cybercrime kunnen ook veel reputatieschade lijden. Hoe ga je daar het beste mee om? “Verhul het niet maar treed er meteen mee naar buiten. Een datalek wordt altijd bekend. Wees open, communiceer het met je klanten en schaam je er niet voor. Ook grote cybersecuritybedrijven zijn weleens slachtoffer. Als er fysiek wordt ingebroken in je bedrijf wordt er ook niet gezegd: wat is dat een dom bedrijf zeg! Cybercrime is een fact of life.” Kijk ook op: hiswarecron.nl/kennisbank 07-2022 | Recreactie 37 Vijf basisprincipes Het Digital Trust Center (DTC) van het ministerie van Economische Zaken heeft als doelstelling om alle Nederlandse bedrijven weerbaarder te maken tegen cyberbedreigingen. Om je digitale bedrijfsveiligheid te vergroten adviseert het DTC de vijf volgende basisprincipes te hanteren: – Inventariseer je kwetsbaarheden. Breng in kaart wat je in huis hebt en hoe je technische afhankelijkheid van leveranciers eruit ziet. – Kies veilige instellingen van je apparatuur, software en netwerk- en internetverbindingen. – Altijd updaten. – Beperk de toegang. Definieer per medewerker welke toegangen deze nodig heeft om goed te kunnen werken. – Stimuleer veilig gedrag van medewerkers, bijvoorbeeld bij het downloaden van apps. – Voorkom virussen en andere malware. Gebruik een antivirusprogramma en beperk de installatiemogelijkheden van software. www.digitaltrustcenter.nl
Page 38
Specialist in chalets, stacaravans & mobilhomes Kom op uw gemak de chalets beleven! Reina Chalets Showterrein Konneweg 6b 3234 KG Tinte +31 (0)181 727 030 info@reinachalets.nl reinachalets.nl kennis delen Wat te doen bij natuurbrand? Met de opwarming van het klimaat en steeds langere periodes van droogte neemt het risico op grote natuurbranden toe. Twee veiligheidsregio’s in Gelderland ontwikkelden in nauwe samenwerking met HISWA-RECRON een nieuw Model ontruimingsplan natuurbranden. Elke recreatieondernemer kan daar zijn voordeel mee doen. Tekst: Maarten Bokslag Foto: Pixabay “De ontwikkeling van een natuurbrand kan snel en onvoorspelbaar verlopen. Mensen gaan dan ook onvoorspelbaar reageren”, vertelt Stijn Boode, regiomanager Gelderland van HISWA-RECRON en nauw betrokken bij de ontwikkeling van het nieuwe Model ontruimingsplan. “Tijdens een natuurbrand zorgen brandweer en politie voor bestrijding van de brand, het afzetten van wegen en de communicatie naar burgers in het gebied. Maar de ontruiming van het recreatiebedrijf is primair een verantwoordelijkheid voor de ondernemer.” Daarom is er nu een nieuw Model ontruimingsplan. Het is ruim geformuleerd en kan voor elk bedrijf op maat worden ingevuld. Via de kennisbank van HISWA-RECRON is het vrij beschikbaar voor alle HISWA-RECRON leden. “We hebben dit als Gelderse veiligheidsregio’s ontwikkeld”, vertelt Klaas Noorland van Veiligheidsregio Noord-Oost Gelderland. ”Het liefst willen we het landelijk als model invoeren. Daarom geven we het nu vast uit.” Nieuwe versie Er bestond al langer een ontruimingsplan voor natuurbranden. De nieuwe versie heeft een paar grote verbeteringen. “Het belangrijkste is dat het nu veel duidelijker is wat iedereen op zo’n moment moet doen”, legt Noorland uit. “Dat komt door het gebruik van taakkaarten. Die zijn er voor meerdere onderwerpen, zodat je zeker weet dat alles aan bod komt. En dat iedereen weet wat er van hem of haar wordt verwacht. Op het moment dat een natuurbrand jouw kant op komt moet je snel kunnen handelen. Zo’n kaart met concrete afspraken en taken is dan een enorme steun.” De kaarten verminderen ook de afhankelijkheid van specifi eke personen, vertelt Noorland. “Stel: er is een incident. En de coördinator natuurbrand van het bedrijf is er niet. Met het oude plan had je dan een groot probleem. Nu is het minder persoonsgebonden. Iemand anders pakt die taakkaart en weet wat er moet gebeuren.” Taakkaarten maken je minder afhankelijk van personen Iedereen heeft last van grote natuurbranden, benadrukt Klaas Noorland. “Niet alleen de recreatiebedrijven. Daarom kijken wij als veiligheidsregio ook naar de andere vitale functies: natuurbeheer, infrastructuur, zorg en wonen. Als er bijvoorbeeld twee campings en een zorginstelling dicht bij elkaar liggen, ontwikkelen we een clusteraanpak. Dan adviseren we hoe je samen aan brandpreventie kunt doen en hoe al die mensen in geval van brand toch op tijd weg kunnen komen.” www.hiswarecron.nl zoeken op (‘natuurbrand’) www.brandweernederland.nl (zoeken op: ‘toolbox’) 07-2022 | Recreactie 39
Page 40
kennis delen Krijgt de gast inzage in de financiën? De recreant wil waar voor zijn geld en zeker niet te veel betalen. Het komt dan ook steeds vaker voor dat een gast volledige inzage in de financiële overzichten van gas, water en elektra verlangt. Krijgt de recreant die inzage niet, dan kan dat zelfs leiden tot een gerechtelijke procedure. Tekst: Annouck de Jong (Stellicher Advocaten) Foto: Shutterstock Een belangrijke vraag is dan ook: wanneer is de recreant voldoende geïnformeerd? Die vraag is deels te beantwoorden aan de hand van een recente gerechtelijke uitspraak. Een groep gasten van een HISWA-RECRON ondernemer wilde de facturen van gas, water en elektra inzien. De ondernemer weigerde en de gasten stapten naar de rechter. Zij vorderden inzage in de financiële stukken op grond van de zogeheten ‘exhibitieplicht’ (artikel 843a Rechtsvordering). De rechtbank oordeelde echter, dat het rechtmatig belang tot inzage aan de zijde van de recreanten ontbrak, en de vorderingen werden afgewezen. De ondernemer had de recreanten namelijk al op verschillende manieren en voldoende geïnformeerd. Voldoende geïnformeerd Op de volgende manieren waren de recreanten geïnformeerd: – Nieuwsbrief: met een uitvoerige toelichting op de wijze waarop de energiekosten worden doorberekend; – De recreanten ontvingen een gespecificeerde factuur van de energiekosten, met een verantwoording voor de samenstelling van het uiteindelijke kWh-tarief; – Enkele jaren geleden had de ondernemer al een deskundige ingeschakeld die de administratie en facturen onderzocht. De deskundige concludeerde dat het doorberekende bedrag per kWh op correcte wijze is vastgesteld; – Ten overvloede gaf de ondernemer ook nog eens extra inzage aan twee financieel onderlegde recreanten en leden van de belangenvereniging. Ook zij hebben de stukken bestudeerd en concludeerden dat deze akkoord waren. In dit specifieke geval had de ondernemer al ruim voldoende inzage verschaft in de kosten. Daarnaast was de wijze van doorberekenen aan de recreanten inzichtelijk gemaakt en met de recreanten gedeeld. Dat was voor de rechter doorslaggevend voor de afwijzing van de vordering tot inzage. Wanneer is een recreant dus voldoende geïnformeerd? Dat is niet in beton gegoten, maar de bovenstaande opsomming kan helpen. De ondernemer bepaalt de hoogte van de kosten en wijze van doorberekening. Maar dat moet wel redelijk en verifieerbaar zijn. Als daaraan wordt voldaan, dan hoeft niet te worden meegewerkt aan extra inzage. Door de gasten voorafgaand en op hoofdlijnen te informeren over de kosten en wijze van berekenen, kan achteraf discussie worden voorkomen. In dit geval kregen de gasten geen inzage in de financiën omtrent gas, licht en water 07-2022 | Recreactie 41
Page 42
Bespaar gegarandeerd 26% op uw energiekosten Met de huidige energieprijzen hoeven we u niet uit te leggen dat het enorm belangrijk is dat u een rem plaatst op het energieverbruik. Daarom gaan we direct naar de kern. Hoe wij energie besparen Wanneer uw onderneming chalets of woningen heeft met verwarming, is het zaak dat de verwarming alleen aan is wanneer uw gasten aanwezig zijn. Of het nu verwarming is met een klassieke cv-ketel, elektrische convectoren of infraroodpanelen, het is altijd zaak om onnodig en te hoog stoken te voorkomen. Onze thermostaten en systemen kunnen al deze vormen van verwarming schakelen. Zelfs warmtepompen kan ons systeem aan, maar daar gaan we iets anders mee om. Wanneer de thermostaat 2 uur (dit is instelbaar) geen beweging ziet, gaat deze automatisch naar een lagere temperatuur. Wordt de thermostaat vervolgens een dag niet bediend, dan gaat de ingestelde temperatuur nog verder omlaag. Ziet de thermostaat langer dan 20 minuten geen licht, dan gaat deze omlaag naar een instelbare nachttemperatuur van bijvoorbeeld 15˚C. Wij hebben veel klanten in binnen- en buitenland die door deze slimmigheden enorm besparen op het energieverbruik. Op dit moment is het zo dat u de investering binnen één winter terugverdiend heeft. Ook onze systemen voor jachthavens en campings zorgen voor grote besparing op de energiekosten. U kunt stroompunten op afstand instellen op een maximaal te gebruiken amperage, energieverbruik op de kWh nauwkeurig afrekenen of werken met een prepaid tegoed. Deze mogelijkheden zorgen ervoor dat uw gasten heel bewust omgaan met wat ze gebruiken tijdens hun verblijf. Energieslurpers zoals elektrische verwarming en elektrische BBQ’s laten ze thuis. En als ze toch besluiten hier gebruik van te maken, dan zijn die kosten voor u in ieder geval gedekt. Bespaargarantie Wij garanderen dat de recreatieondernemer door toepassing van onze draadloze beheersystemen 26% bespaart op de energierekening. Haalt u deze besparing aantoonbaar niet, dan mag u de aangeschafte systemen een jaar na in gebruikname retourneren en krijgt u uw geld terug. ICY is al decennia lang marktleider op het gebied van energiebesparing binnen de recreatiebranche. Wij ontmoeten u graag op de Recreatievakbeurs om meer tekst en uitleg te geven over onze systemen. ICY Campsite Management ICY Marina Management www.icy.nl Bezoek ons op de Recreatievakbeurs in Hardenberg - 15-17 november, Standnummer 456 ICY Accommodation Manageme ent vakinfo Hoe werkt een energieneutraal chalet? Met energieneutrale chalets lever je als ondernemer een belangrijke bijdrage aan een duurzame wereld. Bovendien is het aanpassen van bestaande accommodaties en het plaatsen van nieuwe duurzame chalets fi nancieel aantrekkelijker dan ooit. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Hertzinger Green Connect We streven naar een duurzame wereld. Ook als recreatieondernemer werk je daaraan mee en dat draag je uit naar je gasten. Het transformeren van de chalets op je park kan hiervan een belangrijk onderdeel zijn. Een volledig duurzaam chalet bestaat uit verschillende onderdelen: zonnepanelen, batterij-opslag, een zuinige airconditioning (gecombineerd met verwarming), een warmtepompboiler en een inductiekookplaat. De batterij-opslag zorgt ervoor dat je chalet zelfvoorzienend is, waardoor de accommodatie nagenoeg geen gebruik hoeft te maken van je centrale parkaansluiting. Je koopt minder energie in en beschikt over een stabiel netwerk. Gasinspectie vervalt Een ander voordeel van duurzame chalets is dat de jaarlijkse gasinspectie niet meer nodig is. Vanwege de zeer hoge energieprijzen is de return on investment op het totale concept op dit moment heel interessant. Overschakeling naar een duurzaam park is relatief snel mogelijk, omdat ook bestaande chalets getransformeerd kunnen worden. Als je als recreatieondernemer je chalets wilt vergroenen krijg je in de praktijk te maken met verschillende leveranciers van duurzame apparatuur. Dat kan soms nadelig zijn. Denk bijvoorbeeld aan een mismatch tussen de apparatuur, omdat de leveranciers die niet onderling hebben afgestemd. Bij eventuele problemen loop je als recreatieondernemer het risico dat leveranciers naar elkaar verwijzen. Als alternatief kun je kiezen voor een totaalleverancier. Daar kun je voor alle apparatuur bij één loket terecht. Doordat zo’n centrale leverancier werkt met een integrale oplossing kan hij vaak ook extra mogelijkheden bieden, zoals een geïntegreerde tool voor de monitoring. Daarmee kun je als parkbeheerder in één oogopslag zien wanneer bijvoorbeeld een fi lter van de airconditioning vervangen moet worden. En kun je, in perioden waarin de accommodatie niet bezet is, deze op afstand afschakelen. Zo blijft er meer tijd over je core business: je gasten een prettig en duurzaam verblijf bieden. Met dank aan Hertzinger Green Connect Verduurzaming van chalets is extra aantrekkelijk door de hoge energieprijzen 07-2022 | Recreactie 43
Page 44
Recreatie vakbeurs Stand 730 Vertrouwelijk te koop aangeboden: Foto: Camping Urkerbos Watersportonderneming met o.a. jachthaven, winterstalling en restaurant. Gelegen in een toeristische omgeving in het Noorden van het land. Vraagprijs € 2.800.000,00 k.k. Meer informatie: Arjan Mulder (06 2232 1010). Vossenlaan 16 9408 CN Assen T (0592) 46 28 44 E info@recratief-bedrijfsmakelaars.nl I www.recratief-bedrijfsmakelaars.nl Weverstraat 26 4061 AP Ophemert T 0344 - 652628 info@airtrampoline.nl Bedrijfsoverdracht Contactloos, waterbesparend, stevig … en mooi! Gun je gasten een bijzondere beleving en jezelf interessante opbrengsten uit verhuur inropa Tiny Houses www.TinyHouseHolidays.e www.inropaTinyHouses.nl INROPA b.v Greenbuild Tiny House Handelsstraat 5 NL 7772 TR Hardenber T: +31 (0)53 433 53 7 E: info@inropa-greenbuild.n DEN OTTER VAN VLIET BEDRIJF S OPVOLGING | TAXATIE | COACHING Naast de bekende hoekregelkranen biedt SCHELL een buitengewoon assortiment aanraakvrije armaturen voor wastafels, keukens, douches, WC’s en urinoirs voor de aantrekkelijke inrichting van sanitaire ruimtes. Allemaal zijn ze even betrouwbaar, robuust en duurzaam. Met de bekroonde armaturen van SCHELL zorgt u voor hygiënisch drinkwater en bespaart u water. Meer informatie op www.schell.eu. Verantwoordelijkheid voor gezondheid. Bent u bezig met de toekomst? Lijkt het nog ver weg, of is het juist dichtbij? Samen met u kijken we naar de mogelijkheden en maken we een plan. www.denottervanvliet.nl info@denottervanvliet.nl Tel. 0412 47 42 82 Broekhoek 28 5384 VR Heesch as nl s.eu .v. ses 52 erg 72 .nl productnieuws Tekst: Jaap van Sandijk Hou inbrekers op afstand Met een alarminstallatie of ander beveiligingssysteem voorkom je zoveel mogelijk dat je onderneming een doelwit wordt voor inbrekers. De aanleg van zo’n installatie hoeft geen grote investering te zijn. Voor een vast bedrag per maand is ook een abonnement mogelijk. Bovendien kom je als abonnee niet voor onverwachte kosten te staan. (088) 555 48 88 www.eenveiliggevoel.nu Comfortabel slapen Telefonische bereikbaarheid Watel verzorgt telefonische bereikbaarheid van recreatiepark, camping of jachthaven. Inclusief tijdgestuurde meldingen, doorschakeling of keuzemenu om de technische dienst of een medewerker te kunnen bereiken. Bij kleine locaties of waar de receptie niet altijd bemand is, kunnen oproepen ook eenvoudig met de mobiel aangenomen worden. Watel is ook specialist in intercoms, omroepsystemen, (wifi­) portofoons en VHF­marifoons. (020) 659 39 73 www.watel.nl Slapen zoals thuis. Dat is wat de hedendaagse gast minimaal verwacht tijdens zijn vakantieverblijf. Boxsprings bieden dit comfort, dankzij een verend onderstel. Uw Bed Professional beschikt over boxsprings met dubbele vering voor professioneel gebruik. De veringen bevinden zich in de boxspring zelf én in het matras. De boxsprings zijn verkrijgbaar in diverse kleuren, materialen en afmetingen. Ook leverbaar in elektrisch verstelbare uitvoering. (088) 332 23 10 www.uwbedpro.nl Interactief spelen De Yalp Sona is een interactief geluidsspeeltoestel voor de buitenruimte. Er kan heel eenvoudig gekozen worden voor verschillende spellen. De Yalp Sona speelt muziek en beweegopdrachten. Bovenin de boog zit een camera die precies ziet wat de personen op de vloer doen. De vloer is vrij toegankelijk en meerdere personen kunnen er tegelijkertijd op spelen. Dankzij de ingebouwde zonnecellen zijn de stroomkosten nihil. (0547) 28 94 10 www.yalp.nl 07-2022 | Recreactie 45

Recreactie 2022 - Nummer 6


Page 4
AL MEER DAN 40 JAAR UW MAKELAAR EN TAXATEUR VAN RECREATIEBEDRIJVEN colofon voorwoord Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Wanda van Eck, Jeff rey Belt, Stijn Boode Marike Rosier Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Richard Rademaker, Rutger van de Maat, Marjolein Mulder Opmaak: Dock35 Media Coverfoto: Max de Krijger Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, communicatie@hiswarecron.nl, (033) 303 9700, 65 euro per jaar. 32,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatiebedrijven. Gratis voor HISWA-RECRON-leden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. PARTNERS IN BUSINESS: Manager Communicatie Euforie? Een nieuwe Recreactie vol onderwerpen die spelen in onze branche! Het lezen van alle artikelen gaf mij een bepaald gevoel dat ik lastig kon duiden. Het was een mix van zorgen, maar ook energie en zelfs euforie. In de wereld spelen zoveel ingewikkelde zaken die invloed hebben om mijn welbevinden. Ik maak me zorgen om het klimaat; het stikstofdossier, overstromingen en droogte. De oorlog in Oekraïne vind ik beangstigend dichtbij en mede daardoor zijn de energieprijzen en infl atie torenhoog. Bij enkele artikelen (Nationaal Programma Landelijk Gebied of de Visie van wethouder Kevin Rouwette van Valkenburg) lees ik over deze onderwerpen en word ik deels bevestigd in deze zorgen. Daarnaast geven andere (delen in de) artikelen mij juist weer energie. Ze laten zien dat er fl exibiliteit is, dat we weerbaar zijn en tot innovatieve oplossingen komen. Je voelt de energie die afspat van Pim ten Broeke en René de KENNISPARTNERS: Jong van Up Events, in de rubriek de Bezieling. De coverstory gaat over het onderzoek naar opkopen van vakantieparken. De conclusie heeft weinig te maken met ‘roofi nvesteerders’ en laat juist zien dat onze RECRON-voorwaarden bovenwettelijke bescherming bieden. Een artikel over besparen op energiegebruik bij zwembaden toont dat we zelf ook iets kunnen doen. Euforisch werd ik toen ik het artikel over de rechtszaak tegen Evides over onterecht betaald vastrecht voor water las. Ik ken het dossier al jaren, maar dat de lange adem van enkele ondernemers én van HISWA-RECRON nu eindelijk leidt tot gerechtigheid en tot het terugvloeien van miljoenen euro’s naar de sector is echt geweldig! Ik ben heel benieuwd naar jouw gevoel bij deze Recreactie, veel leesplezier! 06-2022 | Recreactie 5
Page 8
onder de aandacht Dashboard ondermijning op vakantieparken In de vorige Recreactie ging de coverstory over het onderzoek naar ondermijning op vakantieparken. Inmiddels heeft het CBS in het kader van Vitale Vakantieparken een dashboard online gezet dat de ondermijning in beeld wil brengen. Daartoe zijn voor zeven provincies diverse variabelen in kaart gebracht. Dan gaat het om permanente bewoning, aantallen incidenten, het aantal ‘verdachten’ en het aantal mensen met problematische schulden dat op vakantieparken woont. Ook de mate van uitponding wordt in beeld gebracht. De gegevens zijn niet te herleiden naar bedrijven of personen. “Prima om meer inzicht te krijgen in de problematiek op deze semi-woonparken”, oordeelt Jeffrey Belt, hoofd afdeling Leisure & Recreatie bij HISWA-RECRON. “Het betreft parken die vaak al onttrokken zijn uit het recreatieaanbod en waar geen of nauwelijks recreatie meer plaatsvindt. Als brancheorganisatie nemen we afstand van ondermijnende activiteiten.” https://dashboards.cbs.nl/v3/vakantieparken/ 13.000 leads via recron.nl In januari ging recron.nl van start als het nieuwe vakantieplatform voor consumenten. Sindsdien is veel energie gestoken in het verbeteren van de content en de zichtbaarheid op Google. Die is continu verbeterd. “We worden steeds beter gevonden en dat vertaalt zich weer in het aantal doorkliks naar de websites van de HISWA-RECRON leden”, vertelt Jan Ybema, projectleider Online Marketing. “Uit de statistische analyse blijkt dat de bedrijfsprofielen positief scoren in Google. Sinds januari zijn er bijna 45.000 bedrijfsprofielen bekeken en is er meer dan 13.000 keer doorgeklikt naar de site van een HISWA-RECRON lid. Die ‘doorklikratio’ van 29% is bovengemiddeld goed. Voor een goede AdWord-campagne in Google is dat slechts 5%. Recron.nl ontwikkelt zich dus als een prima leadgenerator.” Meer informatie bij Jan Ybema j.ybema@hiswarecron.nl Hans Louwers (KCI) overleden Op 13 september overleed volkomen onverwacht Hans Louwers, secretaris van branchevereniging KCI (Nederlandse Kampeer en Caravan Industrie). Hans werd 55. Hij had een grote passie voor de kampeerwereld, een groot hart met een tomeloze creativiteit, inzet en betrokkenheid. We hebben Hans leren kennen als een zeer optimistisch en aimabel mens, met visie en een open mind. Ook in zijn contacten met leden, relaties, branchegenoten en media wist Hans feilloos kamperen op een positieve manier over het voetlicht te brengen. HISWA-RECRON was de afgelopen periode met de KCI in overleg om de Kampeerkoepel op te richten. Wij zullen het enthousiasme en de toewijding van Hans zeer gaan missen en wensen familie, vrienden en andere naasten veel sterkte bij het verwerken van dit verlies. 8 Recreactie | 06-2022 Foto: Maarten Bokslag Hoe vind je nieuwe medewerkers? Hoe kun je het beste nieuwe medewerkers vinden voor je recreatiebedrijf? Dat is de vraag die vijf communicatiestudenten van Hogeschool Utrecht in het kader van hun studie onderzoeken, in opdracht van HISWA-RECRON. Want het personeelsgebrek wordt snel groter. Dus welke (social) media worden het meest gebruikt door de doelgroep van mbo- en hbo-studenten? En welke boodschap moet je als bedrijf uitdragen? “Het is de bedoeling dat er heel concrete resultaten uitkomen, waar ondernemers mee aan de slag kunnen”, vertelt Rosemarijn de Jong, begeleider vanuit HISWA-RECRON. “15 september was de eerste bijeenkomst en de communicatiestudenten zijn super enthousiast om te starten met het onderzoek. Ik verwacht er veel van.” Meer informatie bij Rosemarijn de Jong r.dejong@hiswarecron.nl ABN AMRO: zorgen om gastvrijheidssector De inflatie is hoog en het consumentenvertrouwen laag: het meest recente sectorrapport voor de gastvrijheidssector van ABN AMRO signaleert donkere wolken aan de horizon. Toch zijn de resultaten op het moment (september 2022) niet slecht: de bestedingen (met name in de horeca) namen fors toe, na afschaffing van alle coronamaatregelen. Ook na de uitbraak van de oorlog in Oekraïne bleven de bestedingen hoog. Veel mensen hebben vakanties geboekt. Hiervoor wordt onder meer het spaargeld aangewend dat tijdens de coronapandemie is opgepot. Bij de overnachtingen doen vooral campings het goed (+18 procent), wat vrijwel geheel te danken is aan een kwart meer Nederlandse gasten. Ook vakantieparken deden het afgelopen jaar goed. Toch is er een afname van het totale aantal overnachtingen ten opzichte van 2019. Met name hotels (-14 procent) en groepsaccommodaties (-6 procent) zijn nog niet volledig hersteld. Extra bemonstering voor zwembaden Op 1 januari 2023 is het (vrijwel zeker) zo ver: de Omgevingswet treedt in werking. Voor zwembaden gaat er dan veel veranderen. Zwembaden moeten gaan werken met een risicoanalyse en beheersplan om risico’s op het gebied van hygiëne en veiligheid te inventariseren, te beoordelen en te borgen. Het gaat daarbij in het bijzonder om risico’s op verdrinking, gezondheidsschade en letsel. Waar het gaat om de metingen worden een aantal grenswaarden van bestaande parameters verlegd. Zwembaden moeten die vanaf 1 januari 2023 laten meten, waarbij ook direct wordt getoetst en gehandhaafd. Daarnaast moet per 1 januari een groot aantal nieuwe parameters worden bemonsterd. Daarop wordt wel direct getoetst, maar het eerste jaar nog niet gehandhaafd. Het door een geaccrediteerd laboratorium uit te voeren maandelijkse onderzoek wordt veel uitgebreider en daarmee ook duurder. Voor meer informatie kun je terecht bij het geaccrediteerd laboratorium dat je nu gebruikt. Of kijk in de kennisbank van hiswarecron.nl. 06-2022 | Recreactie 9 Foto: Molecaten Foto: Dhinand Kleine
Page 10
Alle seizoenen buiten genieten! Terrasmeubilair is er niet alleen voor de zonnige zomerse dagen. Ook in de andere seizoenen laat u met comfortabele stoelen of loungebanken uw gasten de natuur beleven. Onder een veranda of in de open lucht? Samen gaan wij op zoek naar de beste buitenbeleving voor uw gast en het meest onderhoudsvrije terrasmeubilair voor de technische dienst. Laat u inspireren door de specialisten van Madino. €445 5-delige tuinset www.madino.nl 0488 440138 info@madino.nl SAMEN SIGNALEN HERKENNEN VAN UITBUITING Als recreatieondernemer wilt u dat mensen komen ontspannen op uw vakantiepark en dat medewerkers focussen op een zorgeloze vakantie voor uw gasten. Maar helaas zijn Nederlandse vakantieparken ook steeds vaker uitvalsbasis voor illegale activiteiten, zoals prostitutie van minderjarigen. Dit is niet alleen schadelijk voor het imago van het vakantiepark, maar ook verboden. Van directeur en receptionist tot aan manager, technische dienst en schoonmaker: iedereen moet signalen van seksuele en arbeidsuitbuiting kunnen herkennen. Defence for Children ontwikkelde daarom samen met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid en de politie gratis online-trainingen voor vakantieparkmedewerkers. Doe ook mee en volg met uw medewerkers deze trainingen. Zodat alle Nederlandse vakantieparken de veilige ontspanningsplek blijven waar ze voor zijn bedoeld en slachtoffers van mensenhandel worden herkend en geholpen. Kijk op: hetccv.nl/defenceforchildren Kijk op: hetccv.nl/defenceforchildren onder de aandacht column Hoeveel moeten de prijzen stijgen? De inflatie is nog steeds erg hoog. Binnenkort moeten de prijzen voor 2023 aan de gasten en klanten bekend gemaakt worden. Hoe zal dan de prijsontwikkeling voor 2023 zijn? En hoever mág je gaan? Op de site van HISWA-RECRON buigt Marcel Tap zich over deze vragen. “Momenteel ligt de prijsindex zelfs iets boven de 10%. Je weet niet waar we op uitkomen en dat is lastig. Maar een belangrijk deel van de hoge prijsindex wordt veroorzaakt door de energieprijzen. Daar waar mogelijk zouden de energiekosten dus apart in rekening gebracht moeten worden. Zo beweeg je ook gedurende het jaar mee met de marktprijs.” Ook het jaargeld voor gasten met een vaste staanplaats zal in veel gevallen flink omhoog moeten om de stijgende kosten af te dekken. Tap: "Het is vaste jurisprudentie van de Geschillencommissie dat bij prijsverhogingen van 10% en meer een globale motiveringsplicht geldt, én een aanzegperiode van 18 maanden. Niet duidelijk is of dit ook van toepassing is in deze uitzonderlijke tijden met extreme inflatiecijfers”. Hiswarecron.nl » Kennisbank De drie doelen van een accu Steeds meer ondernemers informeren bij mij naar energie-opslag. Dan gaat het om accu’s en voor recreatiebedrijven mogen die een flink vermogen hebben; het gaat al gauw om één of meerdere 35 kW accu’s. Die accu’s zijn niet goedkoop. De prijs kan met name op het gebied van installatiekosten sterk uiteenlopen. We gaan in een voorbeeld even uit van 40.000 euro. Daar kan vaak nog wat investeringsaftrek vanaf. Dat geld kan in een jaar of tien worden terugverdiend. Daartoe zijn er drie verdienmodellen. De eerste ligt voor de hand: het voorzien in je eigen stroomgebruik op momenten dat de zon niet schijnt en je zonnepanelen geen opbrengst hebben. Voor bedrijven met een Nieuwe leden Tussen 15 augustus en 15 september zijn de volgende bedrijven lid geworden van HISWA-RECRON. Welkom! • Verblijf bij Hygge, Bergeijk, www.verblijfbijhygge.nl • Advanced Yacht Consulting, Zaltbommel, www.ayc-nl.nl • Loo Mare, Merselo, https://loomare.nl • Camping De Beekhoek, Ulvenhout, www.campingdebeekhoek.nl grootverbruikersaansluiting is er geen salderingsregeling, dus dit levert direct winst op. Zéker met de snel stijgende energieprijzen. Maar er zijn nog twee verdienmodellen, en die zijn minstens zo interessant. Ten eerste is er de besparing op de kosten van netbeheer. Met een accu kan je bijvoorbeeld je aansluitwaarde verlagen of een verzwaring voorkomen en verlaag je de pieken van je stroomgebruik. Stel dat je nu betaalt voor een piek van 81 kW en dat kan (dankzij een 35 kW accu) verlaagd worden naar 51 kW. Dan scheelt dat je 1.200 euro per jaar. Het derde verdienmodel heeft te maken met het beschikbaar stellen van je accu ten behoeve van reservecapaciteit voor het Nederlandse stroomnet. De landelijke netbeheerder Tennet betaalt daarvoor. Zo kan Tennet de pieken en dalen in het netwerk als geheel opvangen. Afhankelijk van de beschikbaarheid kan de vergoeding door Tennet oplopen tot circa 1.500 euro per jaar. Een accu voor energie-opslag is een duurzame investering, met een gezonde terugverdientijd. Ik verwacht dat steeds meer Green Key-bedrijven dat de komende jaren gaan inzien. Wij denken graag met je mee! Richard Rademaker, keurmeester Stichting KMVK Meer weten over Green Key? Neem contact op met Erik van Dijk E: erik@kmvk.nl T: 06 - 12 81 06 41 06-2022 | Recreactie 11 Foto: Roompot Foto: Loo Mare
Page 12
AUTOMATISCHE BODEMZUIGERS VOOR OPENBARE ZWEMBADEN powered by po az De automatische bodemzuigers van Dolphin zijn gebruiksvriendelijk en ontworpen voor bijna alle soorten, maten en vormen zwembaden. Ideaal voor openbare zwembaden, hotels, resorts en campings. Wilt u meer weten of heeft u interesse in een demo bij u op locatie? Bel ons: +31 (0)40 285 66 58 of stuur een mail naar support@pomaz.nl Foto: Ditta van Ekris Foto: Wanda van Eck onder de aandacht RecreAnders 2022 prima jaar voor de verblijfsrecreatie Stratech verzamelt als leverancier van reserveringssystemen nauwkeurige boekingsgegevens. Over heel 2022 zal de bedrijfsgroep verblijfsrecreatie een nog beter seizoen draaien dan 2021, concludeert Stratech op basis van de boekingen. Gemiddeld is er 10% meer omzet behaald en ruim 8% meer boekingen. De omzetstijging komt door hogere prijzen, maar ook door een betere bezetting. Opvallend is dat de omzetstijging met name te danken is aan de speciale perioden in het voorseizoen (Pasen, meivakantie, Hemelvaart, Pinksteren). Deze perioden hebben aanzienlijk beter gepresteerd dan vorig jaar. De zomervakantie is qua omzet gelijk gebleven. Het aandeel van Duitse en Belgische gasten is nog steeds lager dan vóór de coronapandemie, maar varieert sterk per bedrijf. Het najaar ziet er vooralsnog positief uit. Zo staat er gemiddeld bijna 12% meer omzet geboekt voor de herfstvakantie dan in 2021. Rutger van de Maat ondernemer Seizoensverkorting Onlangs pakte ik de campingfl ight to lowlands Stratech werd recent Partner in Business van HISWA-RECRON 280 slaapplekken voor Oekraïners Dit voorjaar kreeg HISWA-RECRON Zeeland wederom de vraag van de veiligheidsregio om te kijken of er bij recreatiebedrijven tijdelijke opvang voor Oekraïense vluchtelingen mogelijk is. De Zeeuwse bedrijven kwamen samen tot een aanbod voor opvang van 280 Oekraïense vluchtelingen. De wintervaste accommodaties worden tussen oktober en maart ter beschikking gesteld. “Het is nog niet zeker hoeveel plekken er ook werkelijk worden benut”, vertelt HISWA-RECRON regiomanager Björn Schutz. “Het zijn de gemeenten die uiteindelijk bepalen of ze gebruik willen maken van de aangeboden overnachtingscapaciteit. Maar onze leden hebben zich hier van hun beste kant laten zien. Geweldig.” paradise. Een groot meerdaags festival. Ik wist niet wat ik zag. Op het glampingterrein stonden al 4.000 opgebouwde tenten. Er waren meer restaurants dan in mijn nabije omgeving, wellnesscentra, een complete infrastructuur en duizenden bezoekers met een hoog bestedingspatroon. Ik was er een dagje. In de auto terug heb ik een paar sommetjes gemaakt, met de conclusie: het kost wat, maar dan heb je ook wat. Veel ondernemers zullen rond deze tijd van het jaar weer worstelen met de vraag of het openhouden van de faciliteiten er eigenlijk nog wel uit kan. Ook seizoensverlenging is bij veel campings en vakantieparken een jaarlijks terugkerend onderwerp. Door een betere bezetting buiten het hoogseizoen, wordt er namelijk meer verdiend. Maar levert dit eigenlijk wel genoeg op? Voorzieningen voor een betere jaarrond exploitatie zijn nog kapitaalintensiever. Het is de vraag of het rendement dan voldoende is in tijden dat de vraag dermate minder is. Waarom niet nóg meer investeren op het moment dat de vraag en de opbrengsten het grootst zijn? Er valt misschien wel veel meer te verdienen in het hoogseizoen. In Spanje zie je dit soort modellen. Camping Las Dunas gaat in mei open en half september gaan ze volledig dicht. Minder kosten, minder medewerkers. Meer tijd voor onderhoud en voorbereiding. Voor hen is dit het beste model om de maximale winst over te houden. Het grote verschil? Lowlands is 80 hectare groot. Toch is Las Dunas ‘slechts’ 27 hectare groot. Seizoensverkorting is misschien wel de beste oplossing om meer uit het aantal hectare te halen. Zo kun je op de drukste momenten zoveel mogelijk waarde toevoegen. Bovendien kan het voor een fl ink aantal bedrijven bijdragen aan het onderscheidend vermogen. Je wordt tenslotte niet overal wakker met concerten van Stromae en Goldband. 06-2022 | Recreactie 13
Page 14
coverstory Kamermoties leiden tot informatief onderzoek Extra huurbescherming overbodig Dit voorjaar werden in de Tweede Kamer twee moties aangenomen omtrent het afnemend aantal vaste plaatsen op campings. Als antwoord liet de minister onderzoek doen naar aantallen jaarplaatsen op campings, overnames door internationale ketens en de eventuele noodzaak tot extra huurbescherming voor mensen met jaarplaatsen. Een van de conclusies: de RECRON-voorwaarden bieden consumenten bovenwettelijke bescherming. Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Max de Krijger, De Holterberg Het Onderzoek Opkopen Vakantieparken werd uitgevoerd door onderzoekers van CELTH, Erasmus UPT en NRIT. Aanleiding voor het onderzoek zijn twee moties van de SP, die eind vorig jaar door de Tweede Kamer zijn aangenomen. De eerste motie 14 Recreactie | 06-2022 vroeg om onderzoek naar de vermeende overnamegolf door buitenlandse ‘roofinvesteerders’ (de term die de SP gebruikt), die massaal jaarplaatsen zouden vervangen door luxe verhuurbungalows en chalets. In de tweede motie werd gevraagd of de rechten van huurders van jaarplaatsen niet beter beschermd moeten worden, namelijk door dit op te nemen in het huurrecht dat voor woonruimte geldt. Van een overnamegolf is geen sprake, constateren de onderzoekers Kengetallen De onderzoekers hebben veel kengetallen in beeld gebracht. In totaal zijn er 3.881 vakantieparken in Nederland, stellen zij. Op 961 van die parken zijn momenteel 119 duizend jaarplaatsen. Dat zijn er 3,5% minder dan vijf jaar geleden. Ook voor de komende jaren wordt een dergelijke afname van het aantal jaarplaatsen verwacht. Jaarplaatsen hebben echter nog steeds een groot aandeel (33%) in het totale aanbod aan verblijfsrecreatieve accommodaties en standplaatsen. Ketens van recreatieparken spelen op de totale markt een bescheiden rol, constateren de onderzoekers. Van alle vakantieparken is 14% bij een keten aangesloten en van alle jaarplaatsen is 20% in beheer bij een ketenorganisatie. Wel valt op dat parken die worden overgenomen relatief vaak worden geherstructureerd. Dat wil zeggen dat jaarplaatsen en toeristische plaatsen verdwijnen ten gunste van chalets en bungalows voor de toeristische verhuur. Wachtlijsten Van een overnamegolf is geen sprake, constateren de onderzoekers. Van een dramatische afname van het aantal jaarplaatsen ook niet. Toch begrijpen de onderzoekers dat voor de individuele huurder een opzegging van de jaarplaats heel vervelend is. Wat de huurders vooral parten speelt is het geringe 06-2022 | Recreactie 15 >
Page 16
coverstory ‘De markt vraagt luxere verblijven, die gehuurd kunnen worden’ aanbod aan vervangende jaarplaatsen. Slechts 1,5% van het totale aanbod is vrij beschikbaar en een meerderheid van de parken heeft een (flinke) wachtlijst. Na opzeggen van de jaarplaats is het voor veel huurders lastig om elders een nieuwe standplaats te vinden. Vandaar dat de SP pleit voor toepassing van het huurrecht voor jaarplaatsen op campings. Met dat idee maken de onderzoekers korte metten. Zij stellen dat toepassing van het huurrecht ondernemers – eigenaars van de grond en alle voorzieningen – ernstig beperkt in de exploitatiemogelijkheden van het vakantiepark. Zij schrijven: ‘Die beperking van mogelijkheden staat in geen verhouding tot de vele rechten die huurders nu al hebben ten aanzien van het opzeggen van het huurcontract van de jaarplaats. Bovendien blijkt uit het programma Vitale Vakantieparken overduidelijk dat vakantieparken met goed ondernemerschap, die aansluiten bij de marktbehoefte, de grootste kans hebben om vitaal te blijven. Parken waar ondernemers door huurbescherming niet kunnen herstructureren worden beperkt in hun mogelijkheden tot innovatie en aansluiting op de marktvraag.’ Lobby-jargon De SP schrijft in de persberichten bij de Kamermoties steevast over de verroompotisering van de campings. Baptiste van Outryve, manager Corporate Communication bij Roompot, is daar erg ongelukkig mee. “Het is typisch lobby­jargon”, vertelt hij. “Je pakt een bekende naam en hangt daar je betoog aan op. Maar uit het onderzoek blijkt dat wij in de afgelopen jaren helemaal geen campings hebben gekocht om te herontwikkelen. En er verdwijnen bij ons nauwelijks jaarplaatsen. Sterker: ons park in Kamperland wordt uitgebreid en daarbij houden we juist jaarplaatsen in stand. Want wij willen ook die mensen met jaarplaatsen graag als gast behouden.” Roompot Beach Resort in Kamperland wordt in de toekomst geherstructureerd. Het park telt ruim 570 jaarplaatsen. “Die staan dicht op elkaar en hebben niet meer de juiste voorzieningen, zoals internet en voldoende zware stroomaansluitingen. De infra moet dus toch op de schop”, legt Van Outryve uit. “Samen met gemeente en huurders van jaarplaatsen hebben we overlegd hoe we dit kunnen aanpakken. Daarbij zijn we erop uitgekomen dat we op de bestaande locatie mogen herstructureren. Ernaast plannen we een uitbreiding van het park. Een geheel nieuwe ontwikkeling, met enkel jaarplaatsen. Nu overleggen we met de huurders welke voorzieningen we daar zullen aanleggen. Willen ze bijvoorbeeld van het gas af? Willen ze parkeren op de eigen standplaats of liever op parkeereilanden? Wat voor een soort internetvoorziening willen ze? Zo houden we de jaarplaatsen in stand, maar maken we er weer een product van dat past bij de wensen van de gast.” Herstructureren Jeffrey Belt, hoofd afdeling Leisure & Recreatie bij HISWARECRON, beschouwt het onderzoek als heel waardevol. “De onderzoekers hebben veel gegevens over de sector verzameld > Impact op omgeving is wisselend In een van de moties van Kamerlid Beckerman (SP) werd specifiek gevraagd naar de natuurschade die ontstaat bij de overstap van jaarplaatsen naar vakantiewoningen. De impact op de natuur is niet eenduidig vast te stellen, constateren de onderzoekers. Na een transitie zijn deze parken zelf in potentie duurzamer, maar het effect daarvan wordt deels tenietgedaan door hogere aantallen en frequentie van gasten. 06-2022 | Recreactie 17
Page 18
Ron, hoe hou ik grip op mijn resultaat en de kosten? Wil je dat jouw gasten het naar hun zin hebben? En wil je zelf grip hebben op het resultaat? Dan heb je behoefte aan iemand die je markt kent. Iemand die je niet alleen helpt met je (salaris)adminstratie, maar ook met financieringsoplossingen en het verbeteren van je rendement. De recreatie- en horecaspecialisten van Countus hebben hier veel ervaring mee en kunnen jou helpen met het maken van strategische keuzes. Hiervoor hebben we zelfs een speciaal expertiseteam in het leven geroepen: Bertijn Vos, Jesca Wemmenhove en Ron Koopmeiners. Wil jij een keer brainstormen over de mogelijkheden voor jouw bedrijf? Neem vrijblijvend contact met ons op. Expertiseteam Recreatie & Horeca recreatie-horeca@countus.nl COUNTUS.NL/RECREATIE Wordt u geconfronteerd met extreem hoge energiekosten? Bespaar 25% op uw verbruik Niemand aanwezig? Temperatuur omlaag! Optioneel op afstand instelbaar en te koppelen met uw reserveringssysteem De slimme ICY Timer Thermostaat www.icy.nl Komend stookseizoen terugverdiend coverstory en brengen duidelijk nuances aan in de discussie. Bijvoorbeeld over de mate waarin vakantieparken worden opgekocht, of de vermeende schade aan de natuur. Duidelijk wordt ook dat er geen sprake is van een massaal opkopen van campings en vakantieparken door grote concerns. Wel zie je dat de vraag van de gast verandert en dat er als gevolg daarvan wordt geherstructureerd. De markt vraagt luxere verblijven. Ondernemers spelen daarop in door jaarplaatsen en toeristische plaatsen in te ruilen voor vakantiewoningen en chalets, die verhuurd kunnen worden. En als er jaarplaatsen moeten verdwijnen, moet dat netjes gebeuren, volgens de RECRON­voorwaarden. Het is daarna aan gemeenten om te toetsen of er natuurschade optreedt. Zij hebben daarvoor voldoende ruimtelijke ordeningsinstrumenten tot hun beschikking. Al geeft het onderzoek wel aan dat gemeenten daar niet altijd gebruik van maken.” Meer huurbescherming voor mensen die jaarplaatsen huren is niet nodig en niet wenselijk, constateren de onderzoekers. De RECRON­voorwaarden voor vaste plaatsen – tot stand gekomen in nauw overleg met Consumentenbond en ANWB – blijken na een juridische check een prima garantie voor de rechten van de huurder. Belt weet waar de schoen wringt: “Het probleem is dat de huurders een stacaravan kopen, die vaak al op een plek staat. Na verloop van jaren realiseren ze zich niet meer wat ze hebben gekocht – een stacaravan – en dat ze de plek huren op een jaarcontract. En dat is en blijft dus jaarlijks opzegbaar, als de ondernemer gegronde redenen heeft. Daarnaast is het probleem dat niet de hele markt de RECRON­voorwaarden hanteert. Het zou voor iedereen duidelijker zijn om ze tot een standaard te maken voor de hele sector.” ‘Bij verkoop van een stacaravan mag je de standplaats niet meetellen’ Schrijnende gevallen ‘Géén permanente bewoning’ Bianca Veneklaas van Camping de Holterberg in Holten houdt de circa tachtig jaarplaatsen op haar bedrijf in stand. Maar zij is fel gekant tegen permanente bewoning. “In deze hele discussie wordt wonen vaak verward met recreatie. Mijn mening is dat permanente bewoning en huisvesting van bijvoorbeeld arbeidsmigranten niet thuishoren op een recreatiepark. Dat heeft niets met vrijetijdsbesteding te maken. We willen dat onze branche vitaal blijft en dat kan alleen als je duidelijk afstand neemt van die permanente bewoning.” Maar zoals verouderde camping soms weg dreigen te zakken naar het niveau van Camping Fort Oranje, vormt ook uitponden en het bouwen van chalets en bungalows een risico, merkt Veneklaas op. “Er zijn prima ketens hoor, die alles netjes onderhouden en exploiteren. Maar er zijn er ook die eerst als projectontwikkelaar zo snel mogelijk veel geld willen verdienen, daarna het park in de verhuur gooien en weinig aandacht besteden aan onderhoud of toezicht. Dan gaan mensen er permanent wonen en heb je er na tien of twintig jaar weer een probleem bij. Dat moeten we echt zien te voorkomen. Hoe? Ik denk dat de bal daar ligt bij de gemeenten. En voor zelfstandige ondernemers geldt: probeer je bedrijf sterk te houden. Onderneem actief en focus op recreatie. Zoek samenwerking met collega’s en pak de marketing samen op. Wij zitten bij Ardoer en dat bevalt ons heel goed.” Belt ontkent niet dat er schrijnende gevallen bestaan. Zoals mensen die een nieuwe stacaravan hebben geplaatst en een jaar later te horen krijgen dat hun plaats verdwijnt. “Natuurlijk moet de ondernemer zo ruim tevoren als mogelijk melden dat iemand zijn plek verliest. Maar voor consumenten blijft ook gelden: realiseer je wat je koopt en lees de voorwaarden. Je koopt vrijwel altijd een chalet of stacaravan, niet de grond. De caravan blijft gewoon zijn dagwaarde houden, net als een tweedehands auto. Maar de waarde van de standplaats mag nooit meetellen. Die moet je dus ook niet betalen, als je een caravan koopt en de huur van de standplaats over kunt nemen.” Misschien is het toch tijd de RECRON­voorwaarden te vernieuwen? “Die discussie loopt natuurlijk altijd. We denken er regelmatig over na of er nog evenwicht is tussen huurder en verhuurder. Het kan de ene of de andere kant op worden aangepast. Maar of we daar de problemen van gedupeerde gasten mee oplossen betwijfel ik. De kern van het probleem is: die standplaats is gehuurd. Die is niet van jou.” 06-2022 | Recreactie 19
Page 20
de bezieling Pim ten Broeke en René de Jong van Up Events Personeelsbeleid als basis voor het succes Door op tijd de bakens te verzetten en het activiteitenprogramma volledig online te voeren, behaalde het Amsterdamse Up Events op het dieptepunt van de lockdown een hogere omzet dan ooit tevoren. Ze houden daar van snel schakelen. Daarnaast is het personeelsbeleid de sleutel tot succes: het allesoverheersende gevoel dat de medewerkers ertoe doen. En dat ze er samen aan werken om elke dag iets beter te worden. vertelt Pim ten Broeke, senior business developer. Samen met algemeen manager René de Jong is hij aangeschoven voor het interview met Recreactie. “Met de nieuwe naam Up Events en een totaal nieuwe branding zijn we gaan werken aan professionalisering en continue verbetering van onze events”, vertelt Pim. “Het uitgangspunt is dat we verwachtingen altijd willen overtreffen. Dat nemen we heel letterlijk: we zorgen altijd voor een element, een spel of activiteit die tevoren niet was aangekondigd. Zo blijven we ook onze vaste relaties verrassen.” Die focus op kwaliteit gaat heel ver. Is de klant ergens niet volledig tevreden over? Dan hoeft dat niet betaald te worden. Maar bovendien mag de klant terugkomen om het volledig gratis opnieuw te doen. Zo maak je vrienden – en dat vertaalt zich in groei. Pim ten Broeke (links) en René de Jong Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Up Events Up Events is een evenementenbureau dat grotendeels is gericht op de zakelijke markt. Het is een door-ontwikkeling van Kunstgras Events, het bedrijf dat zestien jaar geleden werd opgezet door Martijn Lentjes – samen met Daniël Mulder nog steeds eigenaar van het bedrijf. Kunstgras Events was gericht op talentontwikkeling voor scholen. Het groeide al snel uit tot een succesvol bedrijf, met meer dan honderd activiteiten en veel verschillende lespakketten. Toen de subsidies in het onderwijs wegvielen schakelde Kunstgras over naar sportieve en creatieve activiteiten voor bedrijven. Al snel kwamen daar een escaperoom en een mobiele escape-bus bij. Daarmee was het Amsterdamse bedrijf één van de eerste van Nederland en het was een schot in de roos. Verhuizing Zes jaar geleden groeide Kunstgras Events uit zijn jasje en werd een veel groter evenemententerrein gevonden aan de westkant van Amsterdam. Daarbij werd ook de focus nieuw bepaald, 20 Recreactie | 06-2022 Beachclub Waar op de oude locatie groepen tot vijftig mensen welkom waren, zijn groepen van meerdere honderden mensen op het huidige terrein van 4 hectare geen probleem. Er staan zeven loodsen, die volledig zelfvoorzienend zijn. Er kunnen dus ook veel groepen tegelijk komen, voor activiteiten als boogschieten, archery tag, lasergames en escaperooms. Er is een beachclub met zandstrand, waar feesten tot zo’n 600 mensen plaats‘Het uitgangspunt is dat we verwachtingen altijd willen overtreffen’ vinden. Robinson Crusoe is een zeskamp met een capaciteit van 380 mensen, waarbij teambuilding en competitie worden gecombineerd. Zoals het bedrijf de afgelopen tien jaar diverse malen de bakens heeft verzet, gebeurde dat ook in 2020. Vanaf maart legde de lockdown alle activiteiten plat. Voor oprichter Martijn een prima reden om zich te richten op online events, vertelt René de Jong. “Hij bouwde games die je in een team kon spelen. Al snel konden we dat aanbieden. Het begon vrij rustig, met een paar games per dag. In de zomer van 2020 liep dat op tot 150-160 deelnemers per week. Dat waren vooral kids. Maar toen eind dat jaar de tweede lockdown kwam, liep het helemaal uit de hand. Elk bedrijf wilde dringend werken aan teambuilding en het groepsgevoel versterken. Opeens kregen we zestig aanvragen per dag om games te mogen spelen. Al die games worden begeleid door een enthousiaste medewerker – dus die mensen moesten we weer aantrekken en opleiden. Daarnaast was de techniek er nog niet echt klaar voor. Het stond hier helemaal vol met vijftig laptops om al die spellen te draaien. Ondertussen ontwikkelde Martijn een online escaperoom, een speciale wintergame, een pubquiz, noem maar op. Na zo’n activiteit konden mensen nog kiezen voor een borrelbox – gezellig napraten en kletsen met je team. Om onze medewerkers te scholen waren er twee avonden per week trainingen. Outdoor events begeleiden is natuurlijk totaal iets anders dan online entertainen voor een camera.” Zo werd december 2020 qua omzet voor Up Events de beste maand ooit; zonder ook maar één fysieke activiteit. René, die tot dan toe de sales voor het bedrijf had gedaan, werd ingezet om de organisatie van de online games op te schalen. Zelfsturende teams Dat organiseren bleek hem goed af te gaan. In 2021, toen de online games gaandeweg weer werden vervangen door fysieke events, mocht René als algemeen manager inhoud geven aan een nieuwe opbouw van de organisatie. “We konden in feite weer helemaal opnieuw beginnen”, vertelt hij. “Dat gaf ons de kans om te gaan werken met zelfsturende teams. We hebben 06-2022 | Recreactie 21 >
Page 22
Totaalleverancier voor de recreatiesector Wij hebben een ruim assortiment artikelen die benodigd zijn in de camping- of recreatiebranche. Daarnaast bieden we ondersteuning op maat bij de voorbereiding én uitvoering van infrastructurele & technische projecten. Denk aan ontwerpberekeningen of begeleiding op het terrein, bijvoorbeeld bij het aanleggen van leidingsystemen. Extra korting voor HISWARECRON leden! Kijk voor meer informatie op wildkamp.nl/recreatie Kijken uw gasten terug op een heerlijke vakantie? www.hertzinger.com tel: 033-4610337 info@hertzinger.nl U wilt uw gasten een optimale beleving aanbieden en wij willen u hierbij helpen. Hertzinger staat altijd met raad en daad voor u klaar. Als specialist in WiFi internet en TV systemen weten wij hoe belangrijk het is om regelmatig de systemen te inspecteren en onderhoudswerkzaamheden uit te voeren. Misschien wilt u een uitbreiding op het Wifi internetsysteem, of wilt u een storing laten verhelpen.Vraag vrijblijvend naar onze mogelijkheden. Contactloos, waterbesparend, stevig … en mooi! Naast de bekende hoekregelkranen biedt SCHELL een buitengewoon assortiment aanraakvrije armaturen voor wastafels, keukens, douches, WC’s en urinoirs voor de aantrekkelijke inrichting van sanitaire ruimtes. Allemaal zijn ze even betrouwbaar, robuust en duurzaam. Met de bekroonde armaturen van SCHELL zorgt u voor hygiënisch drinkwater en bespaart u water. Meer informatie op www.schell.eu. Verantwoordelijkheid voor gezondheid. de bezieling het bedrijf verdeeld in verschillende pools: voor de buitensport, voor fun & gaming, voor teambuilding. Medewerkers kunnen zich specialiseren binnen één van die pools.” De teams zijn daarmee zelf verantwoordelijk gemaakt voor zaken als planning, verantwoord gebruik en onderhoud van het materiaal. “Dat vergroot wederom de verbondenheid van de medewerkers met het bedrijf”, vult Pim ten Broeke aan. Want Up Events voert een personeelsbeleid met een zeer sterke focus op plezierig werken. Pim: “Happy employees = happy Er is een beachclub met strand, waar feesten tot 600 mensen plaatsvinden customers. Daar geloven wij echt in. Onze medewerkers moeten enthousiasme uitstralen. Altijd een stapje extra zetten voor de klant. Dat kun je alleen als je zelf ook lekker in je vel zit. Daarom besteden we heel veel aandacht aan de ontwikkeling van ons eigen team.” Hoe vind je nieuwe medewerkers? Bij Up Events worden veel nieuwe medewerkers aangebracht door de bestaande vaste krachten of oproepmedewerkers. Het bedrijf onderhoudt daarnaast warme contacten met scholen in de regio en maakt veel gebruik van stagiairs. Het gebeurt vaak dat die stagiairs later oproepkracht of vaste medewerker worden. Om de contacten met scholen warm te houden organiseert Up Events de eerste weken van september voor veel scholen introductieprogramma’s. Daarmee laat het bedrijf alvast een stevig visitekaartje achter. Pim ten Broeke vertelt dat medewerkers van Up Events ook hoorcolleges geven op scholen. “We nodigen ze ook uit voor praktijkcolleges. Zo kunnen we echt wat betekenen voor de onderwijsinstellingen. En de docenten weten precies wat ze van ons kunnen verwachten als ze stage-adressen nodig hebben. In de praktijk hoeven we nooit mensen van buitenaf te werven.” Lekker werken Dat gebeurt onder meer door dagelijkse evaluaties. Elke medewerker vult aan het eind van zijn werkdag een kort evaluatieformulier in. Hoe druk het ook is, dat formulier wordt de volgende dag bekeken en als er aanbevelingen in staan worden die opgevolgd. Pim geeft een voorbeeld: “Vroeger moesten medewerkers na afloop van een event zelf opruimen en schoonmaken. Dat begon ze tegen te staan. Nu hebben we een externe schoonmaakploeg ingehuurd, zodat onze medewerkers zich helemaal op de klant kunnen richten.” René: “Maandelijks hebben we per pool een vergadering en borrel. Regelmatig zijn er feesten. Afgelopen winter gingen we met veertig man op wintersport. De opkomst is altijd enorm, want het is dan supergezellig. En als medewerkers na afloop van een event nog even willen blijven hangen en kletsen moedigen we dat aan. Willen ze zelf iets organiseren voor hun eigen vrienden of familie? Dan kunnen ze de faciliteiten gebruiken en kost het ze niets.” Pim: “Samen bouwen we hier aan iets geweldigs. Sales verkoopt iets waarvan onze medewerkers zeker weten dat de klant het supergaaf gaat vinden. Dat roept enthousiasme op. En daarmee wordt het werken hier steeds leuker!” 06-2022 | Recreactie 23
Page 24
de visie Wethouder Kevin Rouwette van Valkenburg ‘Een tweede watersnood overleven we niet’ Kevin Rouwette Kevin Rouwette (Heerlen, 1981) volgde de hbo-opleiding Netwerk Infrastructuur Design aan Zuyd Hogeschool en behaalde daarna zijn master Business Information. Hij was opleidingsmanager bij de ICT Academie van Zuyd Hogeschool. Sinds mei 2022 is hij namens de VVD wethouder Economie, Toerisme en Recreatie in Valkenburg. Hij is vader van een dochter van acht en een zoon van zes. 24 Recreactie | 06-2022 Wethouder Kevin Rouwette is een geboren en getogen Valkenburger die supertrots is op zijn woon- en werkplaats aan de Geul. Voor de uitvoering van zijn beleid luistert hij nadrukkelijk naar zijn stakeholders. “Het is mijn taak om te enthousiasmeren en te faciliteren. En om tot een gezamenlijke visie te komen.” Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Gemeente Valkenburg, Shutterstock “Valkenburg is mijn passie.” VVD’er Kevin Rouwette kent Valkenburg als geen ander. Hij woonde één dag buiten de gemeente: toen hij werd geboren in het ziekenhuis in Heerlen. Voordat hij wethouder werd was hij ruim drie jaar adviseur en bestuurslid van de Stichting Evenementen Valkenburg aan de Geul Promotion. Ook was hij werkzaam in de plaatselijke horeca en bij de kabelbaan. “Ik heb een breed netwerk in de gastvrijheidssector.” Als wethouder Economie, Toerisme en Recreatie heeft Rouwette de mooiste baan van de wereld, vindt hij. “Landschap, cultuur, bezienswaardigheden, het bourgondische leven: de kracht van Valkenburg is onze diversiteit. Van de grotten tot de kabelbaan, van de kasteelruïne tot de Geulpoort.” Kan die diversiteit ook niet een zwakte zijn, omdat Valkenburg zich niet met één gezicht profileert? “We profileren ons inderdaad op verschillende gebieden. De vraag is of we het in de toekomst meer moeten zoeken in één bepaalde richting. Eigenlijk zoeken we onze identiteit nog. Onlangs hebben we een plan van aanpak vastgesteld om te komen tot een nieuwe visie op onze vrijetijdseconomie. Daar trekken we een jaar voor uit. Alle stakeholders worden daarbij betrokken.” Hoe zou die profilering van Valkenburg er volgens u uit moeten zien? “Dat laat ik graag over aan de stakeholders. Zij moeten, onder regie van de gemeente, met de visie aan de slag. Mijn taak als wethouder is niet om het beleid te bepalen – ook al ben ik daar verantwoordelijk voor. Ik laat dat over aan de stakeholders, die dagelijks de oren en ogen open hebben. Zij hebben de kennis, kunde en ervaring. Kennis zit ook bij bijvoorbeeld Visit Zuid-Limburg, dat beschikt over data met betrekking tot het toerisme in Zuid-Limburg. Die data zouden het vertrekpunt van discussie over onze visie moeten zijn. Als wethouder is het mijn taak om te enthousiasmeren, faciliteren en om tot die gezamenlijke visie te komen.” Toeristen houden zich niet aan gemeentegrenzen. In hoeverre werkt Valkenburg samen met de regio? “We moeten het samen doen. Net als wij hebben ook andere gemeenten hun eigen toeristische belangen. Met vijftien andere gemeenten maken we deel uit van Visit Zuid-Limburg, dat de gezamenlijke visie ‘Bestemming Zuid-Limburg 2030’ opstelde. Kwaliteit, duurzaamheid en vernieuwing vormen de ruggengraat, Belangrijk is daarnaast dat we ook minder bekende locaties onder de aandacht willen brengen.” De afwikkeling van de schade van de zware wateroverlast in juli 2021 is nog gaande. Uw burgemeester Daan Prevoo zet zich intensief in voor een snelle gang van zaken. Hoe verloopt dat? “Het beeld is divers. Er zijn nog steeds ondernemers die wachten op hun geld. Het overleg met Den Haag verloopt stroperig. En dat terwijl de Tweede Kamer heeft besloten om ruimhartig te compenseren. Veel ondernemers hebben inkomstenderving en weten nog steeds niet of ze in aanmerking komen voor een landelijke regeling. En dan moet je ook nog een aannemer vinden die beschikbaar is!” ‘We bepalen nu onze toeristische identiteit, samen met de stakeholders’ Als er niets gebeurt, zou Valkenburg binnen 25 jaar zomaar nog een watersnood kunnen overkomen, zeggen deskundigen. “Dat zouden ondernemers niet meer overleven. De angst zit er nog steeds in. Als er een paar dagen veel regen valt, worden ze al zenuwachtig. Het probleem is dat hier sprake is van een gezamenlijke verantwoordelijkheid en dat er gezamenlijke maatregelen genomen moeten worden. We zijn als gemeenten in gesprek met de provincie en het waterschap. Onder regie van provincie en waterschap wordt gewerkt aan een actieplan. Dat gaat verder dan alleen de Geul, waar Valkenburg aan ligt. Ook de Maas maakt deel uit van het plan. Ik hoop dat men niet vergeet dat de grootste problemen vorig jaar bij de Geul lagen. Daar maak ik me zorgen om. Als gemeente Valkenburg is het onze taak om de problematiek van het Geuldal hoog op de agenda te krijgen.” Hoe kijkt u aan tegen de rol van HISWA-RECRON in het ondernemers - landschap? “Tijdens de watersnood heeft de branchevereniging zich ongelofelijk ingezet. Er waren wekelijks constructieve gesprekken met gemeente en ondernemers. En er werden wekelijks concrete acties bepaald. Gelukkig werd de recreatiesector relatief minder hard geraakt. Het grootste deel van de campings bijvoorbeeld ligt niet in het diepe dal.” U heeft werkervaring opgedaan in de gastvrijheidssector. Wat heeft u daarvan geleerd? “Als je je gasten goede gastvrijheid biedt, krijg je daar veel voor terug. Niet alleen financieel. Ook qua sfeer, ontspannenheid en gezelligheid. Het maakt van de sector een fijne plek om te werken.” 06-2022 | Recreactie 25
Page 26
de provincies Wat speelt er in Zuid-Holland en Zeeland? ‘Stikstof komt hier vanaf zee aanwaaien’ Wat zijn de belangrijkste issues op het gebied van recreatie en toerisme in de provincies? En hoe gaan de HISWA-RECRON-regiomanagers daar mee om? In een reeks artikelen zoomen we in op telkens twee provincies. Deel drie: Zuid-Holland en Zeeland. Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Wanda van Eck, Shutterstock Björn Schutz is regiomanager in twee provincies die op het eerste gezicht elkaars tegenpolen lijken. Zuid-Holland is Randstedelijk, druk en vol. Terwijl Zeeland buiten het hoogseizoen ruimtelijk en landelijk is. Toch hebben de kustprovincies voor een deel te maken met dezelfde problematiek. Neem bijvoorbeeld stikstof. “Het unieke van Zeeland en Zuid-Holland is dat de bronnen van de stikstofneerslag hoofdzakelijk niet in deze provincies liggen”, zegt Schutz. “Wat bij ons neerslaat komt vooral van de scheepvaart op de Noordzee, uit de Belgische havens en – als er een flinke wind staat – zelfs uit Engeland. Onze mogelijkheden om aan de stikstofknop te draaien zijn veel beperkter dan bij collega’s in bijvoorbeeld het oosten van het land.” Toch loopt Zuid-Holland qua tempo voorop bij het uitwerken van gebiedsplannen (zie 26 Recreactie | 06-2022 ook het artikel op pagina 28). “Deze provincie zit al in de richtinggevende fase, waarin gebiedsgerichte maatregelen voor stikstofreductie en natuurherstel worden opgesteld. Zeeland is net als andere provincies minder ver, daar werd tot voor kort nog gewerkt aan gegevensverzameling.” Constructieve houding De regiomanager benadrukt de constructieve houding van HISWA-RECRON in de stikstofaanpak. “Wij zien het niet per se als een bedreiging, maar ook als een kans. We laten als sector zien wat onze footprint is en nemen deel aan de gebiedsgerichte aanpak. Het gaat in Zuid-Holland om gebiedstrajecten rond de Nieuwkoopse Plassen, de Biesbosch, de Hoeksche Waard, de duinstrook en de kuststrook. En natuurlijk Goeree-Overflakkee en Voorne Putten. Ook laten we zien wat we als sector al doen aan verduurzaming.” Meer diversiteit in het aanbod Belangrijk onderwerp in Zeeland is de actie agenda Waterrecreatie Zeeland. “Zeeland beschikt over heel veel water. Om de kwaliteit van het toerisme op peil te houden en te verhogen wordt de watersport richting 2030 steviger op de agenda gezet”, vertelt Björn Schutz. “Watersport en recreatie gaan de bestemming Zeeland meer en meer samen vormgeven. Concreet betekent dit dat we gaan werken aan een aantrekkelijke en vitale sector met een meer divers aanbod. Ook in samenwerking met natuurorganisaties. Dat lijkt een open deur, maar dat is het niet. Als je je ambities en doelen samen vastlegt in een document kun je zaken benoemen en elkaar aanspreken op wat je hebt afgesproken. Leven en laten leven en elkaar de ruimte bieden. Uiteindelijk gaan we voor hetzelfde doel. Een vitale en aantrekkelijke provincie.” deze samenwerking de opmaat is naar een plek in het Algemeen Bestuur van Nationaal Park Oosterschelde voor de recreatiesector. Andere belanghebbenden staan daar positief tegenover. Sluiting Haringvlietbrug ‘Bij Nationaal Park Oosterschelde zoeken we evenwicht tussen natuur en recreatie’ Schutz zorgt ervoor dat hij in beide provincies een prominente plek aan de gesprekstafels heeft. Dat geldt zeker bij een actueel thema als het Nationaal Park Oosterschelde. “Het Nationaal Park werkt aan een ambitiedocument voor dit park, maar voor de totstandkoming waren aanvankelijk niet alle stakeholders uitgenodigd. Ook de aangesloten leden van het Nationaal Park HISWA-RECRON, KHN en Vekabo niet. Dat kan natuurlijk niet. Als je economische dragers, zoals de recreatie en de beroeps visserij niet meeneemt, wordt het een te groen feestje. Bovendien sluit je dan niet aan bij het nieuwe concept van de Nationale Parken. Daarin speelt ook recreatie een belangrijke rol. Met name de duurzame recreatie. Beleven is wat ons betreft minstens zo belangrijk als beheren en beschermen. Omdat er naar onze mening te weinig aandacht was voor recreatie, wilden wij onze naam niet als geconsulteerde partij onder het document hebben. Inmiddels hebben we bereikt dat ik namens de gastvrijheidssector in de redactiecommissie zit. Zo willen we een evenwichtige balans tussen natuur en recreatie bereiken. Dat blijkt overigens nog steeds geen sinecure.” Schutz vertrouwt erop dat Een ander actueel onderwerp is de aangekondigde tijdelijke sluiting van de Haringvlietbrug in de zomer van 2023. Met name de pleziervaart met masten van meer dan 13 meter en de watersportondernemers hebben daar last van. “Volgens Rijkswaterstaat is de zomerperiode de minst overlast gevende periode”, aldus Schutz. “Maar voor onze sector is dit juist funest. Het is duidelijk dat hier geen evenwichtige belangenafweging heeft plaatsgevonden. Inmiddels hebben we ook aan deze gesprekstafel een plek weten te verwerven. We zetten ons in voor een minimum aan overlast voor onze sector.” Björn Schutz 06-2022 | Recreactie 27
Page 28
landbouwhervorming Nationaal Programma Landelijk Gebied Op zoek naar nieuwe coalities Het was een hete zomer. Qua temperatuur, maar ook waar het gaat om boerenacties. Die boerenacties werden getriggerd door de publicatie van de Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied. Met name het gewraakte stikstofkaartje leidde tot veel onrust. Daardoor is het rapport zelf wat ondergesneeuwd. Maar wat zijn de perspectieven die de herziening van het landelijk gebied biedt aan de sector recreatie en toerisme? Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Pixabay, Max de Krijger In de Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied, die 10 juni aan de Tweede Kamer werd gepresenteerd, wordt geen enkel woord gewijd aan recreatie. Op zich goed nieuws, vindt Jeffrey Belt, hoofd afdeling Leisure & Recreatie bij HISWARECRON. “We worden als sector niet gezien als grote vervuiler, en dat is ook wel terecht. Al hebben we natuurlijk wel de maatschappelijke plicht ons steentje bij te dragen aan verduurzaming en beperking van uitstoot van stikstof en CO2 . Het programma gaat met name over stikstofreductie en over herziening van de landbouwsector. Die wordt als een van de grote veroorzakers van stikstofuitstoot in Nederland gezien. Wij zijn in mindere mate onderdeel van het probleem. Maar misschien wel een deel van de oplossing.” Als het programma wordt uitgevoerd, zullen in en rond de mooiste natuurgebieden van ons land fl inke oppervlakten landbouwgrond vrijkomen. Belt: “Daar moet iets mee gebeuren. Je kunt er meestal geen huizen op zetten. Je zou er natuur van 28 Recreactie | 06-2022 kunnen maken, maar dat kost enorm veel geld en wie betaalt dat? Misschien zijn er dan mogelijkheden voor de recreatiesector? De vraag naar verschillende vormen van recreatie zal de komende jaren gaan stijgen. Wellicht kunnen bestaande ondernemers nabij Natura 2000­gebieden extra ontwikkelingsruimte krijgen voor hun bedrijf, en in ruil daarvoor een flink stuk natuur ontwikkelen. Een dergelijke regeling kennen we ook uit het verleden, maar het blijft wel maatwerk per regio. Een gelijk speelveld is daarbij belangrijk.” Kampeerboeren In de politiek wordt druk gezocht naar manieren om boeren die straks hun bedrijf moeten stoppen, een andere kostwinning te geven. Ook recreatie kwam daarbij al voorbij. Boeren kunnen landwinkels beginnen met lokale producten. Of buitensportactiviteiten organiseren. Minicampings zijn natuurlijk al heel bekend. Mogelijkheden genoeg. Maar is dat ook wenselijk? Merlijn Pietersma van adviesbureau Ginder (voorheen ZKA) waarschuwt voor al te hoge verwachtingen, zowel bij recreatieondernemers als bij boeren. “Een minicamping met 25 glampingtenten klinkt heel aardig, maar daar ga je nooit zoveel inkomen uit halen als 150 melkkoeien. Daarbij komt dat niet alle boeren geschikt zijn om ondernemer te worden in de gastvrijheidssector. Als je goed met beesten kunt omgaan, betekent dat niet dat je ook goed met je gasten kunt omgaan.” Toch ziet Pietersma wel perspectief voor recreatie op de vrijkomende gronden. “De bevolkingsgroei gaat nog steeds hard: tot 2035 komen er bijna een miljoen mensen bij in Nederland. Die mensen gaan voor een groot deel wonen in de steden en willen ook recreëren. Daarnaast zou het best eens kunnen dat door de klimaatverandering steeds meer toeristen uit zuidelijke landen in de zomer naar het noorden komen. De behoefte aan recreatiemogelijkheden blijft in Nederland dus flink groeien. Maar dat is niet overal. Zoals studies nu al uitwijzen, heb je in Nederland op sommige plaatsen zelfs teveel bezoekers. Je moet het eventueel uitbreiden van het aanbod van recreatie en toerisme – of dat nou van bestaande of nieuwe aanbieders komt – dus gebiedsgericht benaderen. Wat is er in een bepaald gebied aanwezig aan voorzieningen? Wat is de potentie? Welke bezoekstroom kan de natuur in een gebied aan? En hoe zal de vraag zich ontwikkelen? Op basis daarvan kun je kijken of er ruimte is voor groei van het aanbod.” Die gebiedsgerichte aanpak komt er: het programma omschrijft heel duidelijk dat provincies op dit moment de taak hebben om gebiedsplannen te maken voor stikstofreductie. Bufferzones Ab Pouwer, eigenaar van Camping Oranjezon in Vrouwenpolder, heeft in Zeeland al dertig jaar ervaring met gebiedsprocessen. “De komende jaren zullen landbouwgronden anders gebruikt gaan worden”, constateert hij. “Welk gebruik dat kan worden, moet je natuurlijk per geval bekijken. Hier in Zeeland denk ‘Reken maar dat de provincie gevoelig is voor gezamenlijke plannen van onderaf’ 06-2022 | Recreactie 29 >
Page 30
landbouwhervorming ik dat boeren niet per se hoeven te stoppen, maar wel op zoek moeten naar een veel houdbaarder model: dus minder intensieve landbouw en veeteelt.” Pouwer hoopt dat er een echte oplossing komt voor de stikstofproblematiek en andere grote problemen waar de agrarische sector mee worstelt. “Maar het is de vraag of dat recreatie moet worden. Er is onder de Zeeuwse bevolking geen draagvlak meer voor een verdere groei van recreatie en toerisme. Dat is een belangrijk gegeven. Maar die groei, vooral van het dagtoerisme, is niet zo makkelijk te beïnvloeden. Dagtrips en vakanties niet te ver van huis worden steeds populairder. Het is daarom dringend nodig dat we het natuurlijke en landschappelijke draagvlak de komende jaren groter maken”, stelt Ab Pouwer. “We hebben in de coronaperiode gezien dat diverse natuurgebieden overbelast raakten door bezoekers. De sterke groei van bezoekers is structureel. Er is enorme behoefte aan bufferzones rond dorpen, steden, concentraties van recreatievoorzieningen én rond de echte waardevolle ‘donkergroene’ natuur. Dan kun je denken aan landschapsgronden. Daar kan bio­landbouw plaatsvinden, naast belevingsruimte voor recreatie en toerisme. Dan schep je ruimte voor de mensen, je ontziet de echte natuurgebieden én je maakt gezonde economische ontwikkeling mogelijk. Ik hoop dat dat het uitgangspunt wordt van de provinciale en gemeentelijke gebiedsvisies.” Partijen bijeen brengen Welke rol kunnen bestaande recreatieondernemers daar dan in spelen? Merlijn Pietersma pleit voor het sluiten van coalities. “Probeer de partijen in je regio bij elkaar te brengen. Wellicht kun je komen tot een gezamenlijk plan van enkele recreatieondernemers, boeren én natuurbeheerders. Met dat plan ga je naar de gemeente en als je die meekrijgt naar de provincie. En reken maar dat die gevoelig is voor dit soort initiatieven van onderaf. Dan versterk je niet alleen jezelf, maar ook je buren en het landschap.” Wat zijn de plannen? De Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) geeft een kader om de stikstofuitstoot in Nederland te verminderen. Want, zoals inmiddels bekend, teveel stikstofuitstoot is slecht voor de natuur en daarmee voor de draagkracht van ons ecosysteem en de waterhuishouding. Er moet dus iets gebeuren en de startnotitie geeft daar duidelijke kaders voor. Daarbij ligt de focus op hervorming van de intensieve veeteelt, waarbij grote hoeveelheden stikstof vrijkomen. Het NPLG geeft ook een duidelijk tijdspad, maar of dat wordt gehaald (en hoe) is nog zeer afhankelijk van het politieke steekspel dat op dit moment plaatsvindt. Het stikstofkaartje dat zoveel stof deed opwaaien, is heel helder: in Natura 2000-gebieden moet meer dan 95% van de stikstof worden gereduceerd, in de ring er omheen 70%. Vooral op de Veluwe gaat het daarbij om een enorm gebied. Er zijn nog aardig wat delen door het hele land waar het gaat om 47-58% reductie en voor de rest van het land staat 12% stikstofreductie aangegeven. Waar veel stikstof wordt uitgestoten, zullen boerenbedrijven moeten hervormen, stelt het NPLG. 06-2022 | Recreactie 31
Page 32
ledenservice HISWA-RECRON wint slepende rechtszaak Evides moet miljoenen euro’s terugbetalen HISWA-RECRON heeft na een lange juridische strijd de rechtszaak tegen Evides gewonnen. De branchevereniging, die samen met zes recreatiebedrijven tegen het waterleidingbedrijf procedeerde, werd tot en met het hoogste rechtscollege, de Hoge Raad, in het gelijk gesteld. Als gevolg daarvan stromen miljoenen euro’s aan onterecht betaald vastrecht terug naar de recreatiesector. Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Center Parcs Het begon in 2015. Verschillende Zeeuwse en Zuid-Hollandse recreatiebedrijven kregen facturen met enorme bedragen van waterleidingbedrijf Evides. De oorzaak: Evides had besloten dat recreatiebedrijven het vastrecht voor drinkwatergebruik per recreatie-object moesten betalen. En dus niet voor uitsluitend de centrale bedrijfsaansluiting, aan de poort van het park. Het argument voor die wijziging was een eerlijker kostenverdeling voor iedereen die op het waterleidingnetwerk is aangesloten. 32 Recreactie | 06-2022 Maar dat argument klopt niet, betoogt Marcel Tap, hoofd afdeling Ledenservice en Beleid bij HISWA-RECRON. “Het gaat hier om een waterleidingnetwerk dat eigendom is van het recreatiebedrijf. De recreatieondernemer heeft het netwerk aangesloten en voert het onderhoud uit. En moet dus voor één hoofdaansluiting het vastrecht betalen.” Beleidswijziging Evides besloot tot de ingrijpende tarievenverandering nadat een aantal Zeeuwse en Zuid-Hollandse gemeenten een beleidswijziging hadden doorgevoerd op het gebied van de registratie van gebouwen. Zij hadden besloten om recreatiebungalows, stacaravans en chalets in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) op te nemen. De BAG is het openbaar register waarin alle adressen en gebouwen in Nederland beschreven staan. “Maar het is geen instrument dat je zomaar kunt inzetten om vastrechtheffingen te veranderen. Daar is de BAG niet voor ontworpen”, zegt Tap. “Dat heeft de minister ook uitdrukkelijk gezegd bij de invoering ervan in 2009.” De beleidswijziging van de gemeenten leidde tot bizarre situaties, waarbij bedrijven soms voor honderden stacaravans en chalets werden aangeslagen. Recreatieondernemers moesten vele tienduizenden euro’s meer betalen voor het gebruik van drinkwater. “Een groot bedrijf met 1.500 recreatie-objecten dat gewend was om 3.000 euro voor de centrale bedrijfsaansluiting te betalen, moest opeens 1.500 keer 70 euro betalen”, vertelt Tap. “Een stijging naar ruim een ton”, rekent hij voor. “Terwijl er aan het geleverde product zélf en aan de afgenomen hoeveelheid water niets was veranderd.” Compensatie In 2016 wonnen RECRON en zes recreatiebedrijven hun rechtszaak tegen de Zeeuwse en Zuid-Hollandse gemeenten over de inschrijving van stacaravans en chalets in de BAG. De stacaravans en chalets in de betreffende gemeenten werden daarmee weer uit de BAG gehaald en de gedupeerde bedrijven werden door Evides gecompenseerd. “We hebben gemeenten gevraagd heel nauwkeurig afbakeningsregels van de BAG te volgen en eerdere BAG-registraties tegen het licht te houden”, vertelt Ronald Prins, directiesecretaris van Molecaten. “En dat is gebeurd. Het bleek ook nodig. Er waren gemeenten die op basis van enkel luchtfoto’s honderden kampeermiddelen in de BAG hadden gekieperd.” Met de gewonnen rechtszaak was de kous nog niet af. Marcel Tap: “Na deze deeloverwinning zijn we doorgegaan, in het belang van de recreatiebedrijven die ook na de uitspraak tegen de gemeenten nog veel BAG-objecten op hun terrein hadden. Bijvoorbeeld bungalowparken. Wij vonden namelijk dat Evides de tariefregeling discriminatoir had ingezet. Voor ons Bij één bedrijf steeg de vastrechtnota van 3.000 euro naar ruim een ton was daarmee duidelijk dat de tarievenregeling van Evides op basis van de BAG van tafel moest.” En dus zette de branchevereniging, samen met de recreatiebedrijven, de volgende stap. Want in de BAG staan ook nietverplaatsbare objecten, zoals recreatiebungalows en dubbel geschakelde chalets. Voor zover het om de BAG-registratie gaat is dat terecht. “Maar onterecht – want discriminatoir – als die registratie wordt ingezet voor de heffing van vastrecht”, stelt Tap. “En dus gingen we opnieuw procederen, maar nu tegen Evides.” Dat werd een slepende kwestie, want nadat de branchevereniging en de ondernemers ook in deze zaak door de rechter in het gelijk werden gesteld, bleef Evides in hoger beroep gaan. De Hoge Raad, het hoogste rechtscollege van Nederland, stelde op 24 december 2021 de recreatiesector in het gelijk. Tap: “Daarmee hebben we de discriminatoire tarievenregeling van Evides definitief onderuit gehaald.” Goede samenwerking Ronald Prins van Molecaten vindt dat de kracht van het collectief van groot belang was in de juridische strijd. “In die jaren is er heel wat gemaild en vergaderd”, blikt hij terug. “Logisch, want de belangen waren aanzienlijk, voor de procederende ondernemers en voor de sector als geheel.” Hij benadrukt de uitstekende samenwerking tussen de zeven procederende partijen onder leiding van Marcel Tap. “Evides is een machtige partij met een lange adem als het om procederen gaat. Evides is de olifant en als individuele afnemer van drinkwater ben je de muis. Terugkijkend op de hele gang van zaken kan ik alleen maar concluderen dat ook onze advocaat, mr. Robin Schelvis en de cassatieadvocaat uitstekend werk hebben verricht.” Evides is na deze uitspraak begonnen met terugbetaling van de gedupeerde ondernemers. De bedrijven die onder protest hebben betaald (HISWA-RECRON had hiervoor een voorbeeldbrief gemaakt) krijgen tot zeven jaar voorafgaand aan de uitspraak terug van hun teveel betaalde vastrecht. Bedrijven die 06-2022 | Recreactie 33 >
Page 34
WAAROM STELLICHER ADVOCATEN ALLE ENERGIE STEKEN IN RECREATIE Al 35 jaar zijn wij nauw betrokken bij de Nederlandse recreatiebranche. Dat is wat je met recht een specialisme kunt noemen. Wij staan recreatie-ondernemers bij met praktisch advies en juridische procedures. Omdat we persoonlijk contact en creativiteit belangrijk vinden, kunnen we daadwerkelijk maatwerk bieden; geen standaard oplossingen, maar oplossingen waar anderen geen uitkomst zien. En dat doen we allemaal met veel kennis, expertise en plezier. Ontdek onze kracht op stellicher.nl Uw inventaris in één keer compleet en altijd up-to-date. Ons full-service concept bespaart u veel tijd en hoofdbrekens. Als specialist in complete inventarispakketten verzorgen wij snel en accuraat de volledige inventaris voor uw recreatiewoningen. Van theelepel tot tuininventaris. En via de handige app kunt u deze daarna eenvoudig op peil houden. Want de kracht van ons assortiment is dat wij artikelen langdurig kunnen naleveren. Stationsplein 8a • 2801AK Gouda • tel. 0182 511 511 • www.marindex.nl ledenservice niet onder protest hebben betaald, krijgen tot vijf jaar terug. Om in aanmerking te komen voor te veel betaald vastrechtgeld moet het bedrijf beschikken over een eigen waterleidingnet, dat het zelf heeft aangelegd en zelf onderhoudt. De recreatiebedrijven die meer dan 10.000 kubieke meter water verbruiken worden weer teruggezet naar de categorie grootverbruiker. Ondernemingen die minder dan 10.000 kuub water gebruiken zijn weer gewoon kleinverbruiker. “In totaal gaat het nu om een groep van ongeveer tachtig gedupeerde bedrijven”, vertelt Tap. “Als ik de bedrijven meereken die voorheen ook voor vastrecht werden aangeslagen in verband met aanwezige stacaravans op hun terrein, gaat het om veel meer bedrijven. Alles bij elkaar vloeien er miljoenen euro’s terug naar de sector.” Zowel grote als kleine slachtoffers In de rechtszaken trok HISWA-RECRON gezamenlijk op met zes recreatiebedrijven: Camping Julianahoeve, Hof Domburg, Rekreatiecentrum Aqua Delta, Recreatiepark Port Greve, Molecaten Park Kruininger Gors en Center Parcs Netherlands. In totaal werden circa tachtig bedrijven – van groot tot klein – de dupe van de tarievenwijziging. Voorbeeld van een relatief kleine gedupeerde is Bungalowpark Familyland in Hoogerheide. Dit bedrijf betaalde onder protest en gebruikte hiervoor de voorbeeldbrief van HISWA-RECRON. “Wij hebben circa 215 accommodaties waarvoor we plotseling apart moesten betalen. Inmiddels hebben we zo’n 12.000 euro per jaar teruggekregen”, zegt Peter de Bakker, administrateur bij het vakantiepark. “Gelukkig maar, want de nieuwe werkwijze van Evides was volkomen onterecht. Ik ben blij dat HISWA-RECRON snel actie ondernam.” De Bakker wijst erop dat Evides wel erg radicaal was in het opleggen van betalingen. “Zelfs de trafohuisjes op ons park werden aangeslagen.” ‘Zelfs de trafohuisjes op ons park werden aangeslagen’ Brabant Water Tap benadrukt dat de uitspraak ook landelijk van groot belang is. “We hebben Evides de pas afgesneden en tegelijkertijd een belangrijk signaal afgegeven naar andere waterleidingbedrijven in Nederland.” Toch wil dit niet zeggen dat vergelijkbare kwesties niet kunnen voorkomen. Brabant Water zette, in navolging van Evides, een soortgelijke regeling op. “Ook in deze regeling staat de BAG centraal. Maar Brabant Water zegt dat zijn tarievenregeling anders is dan die van Evides en dat de uitspraak in de Evides-zaak niet op hen van toepassing is. Of die opvatting hout snijdt wordt op dit moment onderzocht door onze advocaat. Vooralsnog betalen de klanten van dit waterleidingbedrijf op ons advies onder protest. Als uit het onderzoek van onze advocaat blijkt dat er kansen zijn in een juridische procedure tegen Brabant Water, dan maken we de afweging om ook tegen Brabant Water te procederen.” 06-2022 | Recreactie 35
Page 36
Bedrijfsoverdracht CHALETS MET ALLE COMFORT AFGESTEMD OP UW PARK WIJ BOUWEN UW VERHUUR- EN PROJECTMATIGE CHALETS Rollecate 39 | 7711 GG Nieuwleusen | 0529-488900 www.arcabo.com | info@arcabo.nl DEN OTTER VAN VLIET BEDRIJF S OPVOLGING | TAXATIE | COACHING Bent u bezig met de toekomst? Lijkt het nog ver weg, of is het juist dichtbij? Samen met u kijken we naar de mogelijkheden en maken we een plan. www.denottervanvliet.nl info@denottervanvliet.nl Tel. 0412 47 42 82 Broekhoek 28 5384 VR Heesch Meer boekingen in 2023? Dat regel je met het complete boekingssysteem van Tommy Booking Support en de strategische marketing van Prosuco. Samen maken we je blij met meer omzet, betere (online) vindbaarheid en automatisering die je écht werk uit handen neemt. Scan de code en win een gratis adviesgesprek kennis delen Herstructureren: wat is concreet en uitvoerbaar? Een terugkerend thema in de rechtspraak over herstructurering is de vraag waar de opzegging van huur over - een komsten met recreanten nu precies aan moet voldoen. Het komt daarbij aan op voorbereiding, formaliteiten en finesses. In mei 2022 verscheen in dat kader een interessant vonnis van de rechtbank Zeeland-West Brabant over opzegging bij herstructurering overeenkomstig de RECRON-voorwaarden vaste plaatsen. Tekst: Marjolein Mulder (Zypp advocaten) Foto: Max de Krijger Eén van de vereisten, waar een rechtsgeldige opzegging op grond van herstructurering aan moet voldoen, is de noodzaak van een concreet en uitvoerbaar plan. Daaronder wordt verstaan dat de voor de werkzaamheden ‘benodigde vergunningen, wijzigingen en/of ontheffingen zijn verleend, dan wel op redelijke termijn te verwachten zijn’. Er moet dus niet alleen een duidelijk plan voor de herstructurering zelf zijn, zoals de ondernemer dat voor ogen staat, maar dit plan moet ook realiseerbaar zijn van overheidswege. Die toets gaat nog wat verder, zo blijkt uit het vonnis: enkel een geldend bestemmingsplan op het tijdstip van opzegging is onvoldoende. Er moet concreet zicht zijn op het verkrijgen van de noodzakelijke vergunningen, of nog beter: deze moeten al zijn verkregen. Te vroeg opgezegd In dit geval ging de opzegging van de recreatieondernemer mank: de ondernemer kon niet aan de rechter duidelijk maken dat hij ‘ten tijde van het versturen van de opzegging’, met nota bene een opzegtermijn van 12 maanden, een redelijke verwachting had dat al die toestemmingen van de overheid zouden worden verkregen. Hij had aldus geen zicht op de concrete start van de realisatie van de herstructurering. Omdat de ondernemer ook gaandeweg de procedure deze leemte niet kon invullen en evenmin een nieuwe en tijdige opzegging had gedaan, wees de kantonrechter de vorderingen van de ondernemer af. De recreanten mochten hun verblijf (in elk geval voorlopig) voortzetten. De conclusie is dat het van wezenlijk belang is om niet alleen aandacht te besteden aan de tekst van de opzegging, maar vooral ook om de voorgenomen herstructurering ten tijde van de opzegging in een vergevorderde fase te brengen. Niet alleen bestemmingsplan, ook vergunningen moeten op orde zijn 06-2022 | Recreactie 37
Page 38
IS JOUW RECREATIEBEDRIJF KLAAR VOOR DE TOEKOMST? Laat je inspireren door Ginder! Als adviseurs met diverse achtergronden in de verblijfsrecreatie helpen we jou te vernieuwen. We zijn benieuwd waarmee we je kunnen helpen! 088 - 2100 200 info@wijzijnginder.nl Brugstraat 1a 5211 VS, ‘s-Hertogenbosch Kijk voor al onze diensten op onze website. vakinfo Besparen op energie: juist nu! Besparen op energiekosten is nu belangrijker dan ooit. Wie slim bespaart op het energieverbruik van zijn zwembad, kan zijn energierekening fl ink omlaag brengen. Voorbeelden van mogelijke investeringen zijn een zwembadwaterpomp en afdekking. Daarbij bestaat de keuze uit een schuimdeken of een lamellenafdichting. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Pomaz Zwembaden kunnen veel energie gebruiken. Gelukkig zijn er mogelijkheden om het verbruik te verlagen. In deze tijd van torenhoge energieprijzen wordt de terugverdientijd snel korter. Voor buitenbaden die worden verwarmd met een warmtewisse laar op de cv-ketel kan de overstap naar een warmtepomp interessant zijn. En het reinigen van het zwembad kan eenvoudiger, goedkoper en schoner met behulp van een automatische bodemzuiger. Ook kiezen voor de juiste afdekking voor het zwembad kan besparingen opleveren. Warmtepomp Een van de opties is om over te schakelen van een warmtewisselaar op de gasgestookte CV-ketel naar een zwembadwarmtepomp. Deze is zuiniger in gebruik dan een ketel. Er is voldoende keus aan warmtepompen die specifi ek van toepassing zijn voor zwembaden. Warmtepompen worden voornamelijk gebruikt voor buitenbaden. Omdat deze baden alleen gebruikt worden in het zomerseizoen heeft een warmtepomp een goed rendement. Voor een binnenbad – dat het hele jaar gebruikt wordt – is een zwembadwarmtepomp veel minder interessant. De warmtepomp heeft in de winter namelijk minder rendement, door de lage buitentemperatuur. Een andere belangrijke energietip is zwembadafdekking. Wanneer je je zwembad buiten de openingstijden goed afdekt, wordt de warmte beter vastgehouden en koelt je bad minder snel af. Er zijn verschillende soorten afdekking. - Een schuimdeken drijft op het water en is gemaakt van PE-schuim. De deken is licht van gewicht en voorzien van een beschermende toplaag. Dit type afdekking wordt met de hand op- en afgerold. - Een lamellenafdekking zorgt voor een afsluiting in de vorm van aan elkaar geklikte lamellen. Deze zijn voorzien van luchtkamers waardoor ze een hoge isolatiewaarde hebben. Of een lamellenafdekking geschikt is voor jouw zwembad is afhankelijk van het type, model en maatvoering van het zwembad. Vooral bij buitenbaden bespaart een warmtepomp veel gas Bodem reinigen Naast energiebesparing is ook effi ciënte inzet van je medewerkers belangrijk. Een extra tip voor goed en doelmatig zwembadonderhoud is daarom de keuze voor een automatische bodemzuiger. Wie kiest voor een automatische zuiger in plaats van een handzuiger heeft minder achtergebleven verontreiniging en dus een schoner bad. Bovendien zet je dankzij deze automatisering je personeel nog doelmatiger in. Met dank aan Pomaz 06-2022 | Recreactie 39
Page 40
De No. 1 B2B beddenleverancier Boxsprings Matrassen Stapelbedden Bedtextiel partner van Volg ons op social media W: www.uwbedpro.nl T: +31 (0)88 33 22 310 M: advies@uwbedpro.nl Gespecialiseerd in het maaien en opvangen van Gras. Sterk in vele andere toepassingen. De PG van Gianni Ferrari is ideaal voor het onderhoud van speelpleinen, tuinen van scholen, kampeerterreinen en overal waar netheid en veiligheid belangrijk zijn om ten volle van groenzones te kunnen genieten. inspiratieprojecten Bel voor een Nieuw in de verkoop: Een fraai in het Friese Merengebied gelegen camping: - 4,8 hectare eigen grond; - circa 200 kampeerplaatsen; - met overdekt zwembad. Taxatie nodig? Wij zijn u graag van dienst! Kiest u ook voor een écht familiebedrijf in Noord-Nederland? vrijblijvende demonstratie Vraagprijs: € 2.150.000,00 k.k. Wilt u uw bedrijf verkopen? Zoekt u hierbij begeleiding, met oog voor persoonlijke aandacht? Neem dan contact met ons op! Neem dan contact op met Arjan of Carina! Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Nadere www elaar O.Z. 592 462 844 22 32 10 10 Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Wilt u meer weten over de PG van Gianni Ferrari? Neem contact met ons op voor meer informatie : Tel . +31 (0) 481-371423 Vossenlaan 16 9408 CN Assen T (0592) 46 28 44 www.hiswa-recronmakelaar.nl E info@recratief-bedrijfsmakelaars.nl I www.recratief-bedrijfsmakelaars.nl BEZOEK ONS OP VAKBEURS RECREATIE, 15, 16 & 17 NOVEMBER. STAND 513 productnieuws Tekst: Jaap van Sandijk Inventarispakketten Wecovi Service heeft complete inventarispakketten samengesteld. Hiermee kun je accommodaties snel en netjes inrichten. Van borden en bekers tot bestek, van potten en pannen tot glaswerk: je accommodatie is met het totaalpakket in één keer efficiënt ingericht. Stickers en overbodig plastic zijn al van de producten verwijderd, zodat ze snel in gebruik kunnen worden genomen. (038) 468 68 88 www.wecoviservice.com Terrasreiniging Je terras reinigen zonder tegels te beschadigen. Design laadpaal Geen standaard kunststof of aluminium laadpaal voor elektrische auto’s op je terrein? Seijsener levert nu ook de Futuro Home Box van het merk Timberlab. Een laadpaal die er anders uitziet door het design en de uitvoering in eikenhout. De laadregelaar kan binnen in de technische ruimte, meterkast, verdeelkast, schuur of andere plek worden opgehangen en wordt verbonden met de outlet op de paal. De benodigde kabel wordt meegeleverd. (075) 681 06 10 www.seijsener.com Dat kan met de Cleanfix EdgeFix MX. De compacte schrobmachine komt door de rechthoekige vorm met kunststof stootrand makkelijk langs plinten en randen en in de hoeken. De machine maakt 2.850 bewegingen per minuut en is daardoor eenvoudig in elke gewenste richting te sturen. De EdgeFix MX is geschikt voor het reinigen, strippen en renoveren van kleine tot middelgrote vloeroppervlakken. (050) 312 96 85 www.wola.nl Speelhuisje Een plek om te spelen of om je juist even terug te trekken. Om samen verhalen te verzinnen en na te spelen. Het kan allemaal in de speelhuisjes van BOERplay. Veel van de huisjes zijn gethematiseerd en voorzien van materialen met tactiele stimulering. Dit bevordert de zintuigelijke ontwikkeling bij de kleintjes. Het afgebeelde huis van Nijntje is voor kinderen van 1 tot 6 jaar en heeft een valhoogte van 0,6 meter. (0183) 40 23 66 www.boerplay.com 06-2022 | Recreactie 41
Page 42
BESPAAR OP BEDRIJ FSKOSTEN en spaar het milieu! Vaatwasser voorlader Type: Zanussi ZLAI3 dubbelwandig rvs (18/10) rvs spoelarmen 3 wasprogramma’s: 90|120|240 sec. 2,5 liter per spoelbeurt HACCP monitoring zelfdiagnose systeem diepgetrokken naadloze bodem ingebouwde naglansdosering automatisch zelfreinigingsprogramma gegarandeerde naspoeltemperatuur van minimaal 84°C incl. borden- en koppenkorf, 2 bestekcylinders afm. 60x61x82 cm 400 Volt | 5,35 kW ACTIVE Voorlader Type ZL1 en ZL3 demontabele wasarmen vervaardigd van roestvaststaal (AISI 304) 2 wasprogramma’s 120 | 180 seconden 5,8 liter boiler voorzien van een grof- en fijnvuilfilter naglansinjector en zelfreinigingsprogramma inclusief bordenkorf en 1 bestekkorf afm. 60x65x82 cm QUA HOOGTE EENVOUDIG TE 4550.1562 normaal ZL1 3.785,actie 3.195,inruilkorting 300,NU Sneller Stiller Pure and ActivActive P A ti d Zuiniger Schoner 2.895,Lease vanaf 66,59* 4550.1550 230 Volt 2.395,1.695,Lease vanaf 42,04* ZL3 4550.1548 400 Volt 2.595,1.895,Lease vanaf 47,00* * De in deze advertentie vermelde lease tarieven zijn per maand op basis van 60 maanden en op basis van operationele lease. PLAATSEN ONDER SPOEL- OF WERKTAFEL Doorschuiver Type: Zanussi ZHT8IELG geheel rvs (AISI304) geisoleerde bovenkap energiezuinige dubbelwandige tank capaciteit 1440 borden p/uur 3 wasprogramma's: 45|84|150 seconden extreem laag verbruik: 2 liter per spoelbeurt automatisch zelfreinigingsprogramma afm. 75x88x227 cm 400 Volt | 9,9 kW 4550.682 normaal actie ACTIVE Met maar liefst 5.000,EIA fiscale aftrek 11.500 7.89 inruilkorting 1.000 NU 6.895, Lease vanaf 147,55 * WARMTE TERUGWINNING ZORGT VOOR EEN LAGERE ENERGIEREKENING 00,95,00,,VA ATWA S S E R S Doorschuiver Type: Hakpro HDS80 geheel rvs (AISI 304) diepgetrokken tank met afgeronde hoeken laag verbruik: slechts 2 liter per spoelbeurt atmosferische boiler naglanspomp 3 programma's: 45| 84|150 seconden zelfreinigingsprogramma en automatische leegloop krachtige 12 liter boiler vulhoogte tot 44 cm incl. 1 bordenkorf + 1 bestekkorf afm. 67x76x157 cm (excl. beugel) 400 Volt | 9,9 kW 4558.911 normaal actie 6.278,4.745,inruilkorting 750,NU 3.995,Lease vanaf 91,89 * COMBINATIE B 120 cm | | 67 cm | 110 cm | 4558.913 normaal 6.432,actie 4.875,Inruilkorting 750,4194.110 4558.010 COMBINATIE C 110 cm | 67 cm 4194.106 4.125,Lease vanaf 94,88* | | 120 cm | 4558.915 normaal 6.432,actie 4.875,Inruilkorting 750,4.125,Lease vanaf 94,88* 4194.108 4558.010 Glazenspoeler 1 wasprogramma: 120 seconden inzet voor 12 schotels 29x29x7,5 cm incl. 1 glazenkorf en 1 bestekkorf 30 korven per uur naglansinjector 230 Volt 4194.112 4194.118 4558.010 4194.106 Century waterontharder Type Compact geïntegreerde harstank, 5 ltr. bypass is standaard inbegrepen capaciteit 750 ltr. per uur afm. 21,5x35x46 cm OOK LEVERBAAR MET AFVOERPOMP EN/OF DOSEERUNIT art.nr afm. cm afm. korf 4550.1500 44x50x64 38x38 cm 1.640,1.245,4550.1510 46x55x70 40x40 cm 1.780,- 1.345,EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl 1.245,Lease vanaf 30,88* ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl 17-03-01 Alle prijzen zijn exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen, druk en zetfouten voorbehouden. Vanaf 4270.102 830,719,VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl 4194.114 4558.010 COMBINATIE E | 180 cm 4194.106 COMBINATIE D 120 cm | | 67 cm | 110 cm | 4194.110 Door hoge vulhoogte 44 cm, ook geschikt voor pannenkoekenborden 4550.010 4194.102 AFGEBEELDE OPSTELLINGEN ZIJN OOK GESPIEGELD LEVERBAAR INRUIL ACTIE Groot afgebeeld: COMBINATIE A 4558.917 normaal 6.483 actie 4.925 Inruilkorting 750 4.175,Lease vanaf103,5 | 67 cm | 110 cm | 4558.919 normaal 6.778 actie 5.100 Inruilkorting 750 4.350,Lease vanaf107,88

Recreactie 2022 - Nummer 5


Page 4
AL MEER DAN 40 JAAR UW MAKELAAR EN TAXATEUR VAN RECREATIEBEDRIJVEN colofon voorwoord Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Wanda van Eck, Jeff rey Belt, Stijn Boode Marike Rosier Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Annouck de Jong, Janine Messelink Opmaak: Dock35 Media Coverfoto: Joyce van Belkom Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, communicatie@hiswarecron.nl, (033) 303 9700, 65 euro per jaar. 32,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatiebedrijven. Gratis voor HISWA-RECRON-leden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. PARTNERS IN BUSINESS: Manager Communicatie Droog Na een heerlijk zonnige en leuke kampeervakantie schrijf ik dit voorwoord in de broeierige warmte. Warmte die de hele zomer aanhield. Voor vakantiegangers en onze sector was dat prima. De gasten genoten volop en er kwamen geen foto’s in de media van verregende campinggasten en journalisten die met regenlaarzen en paraplu over de camping rondbanjeren. Maar we realiseren ons steeds meer dat warmte en droogte ook nadelen kennen. Berichten over berm-, bos- en duinbranden waren er volop. De lage waterstand geeft problemen voor de scheepvaart, de pleziervaart, maar ook voor het grondwater. Minder grondwater leidt tot verzakking van huizen en gebouwen, schade aan de natuur en biodiversiteit, mislukte oogsten en minder drinkwater. Ik heb dan ook met veel interesse het artikel over grootschalig hergebruik van water bij Camping Olmenveld in Serooskerke gelezen. KENNISPARTNERS: Wat een innovatieve en duurzame oplossing wordt daar gerealiseerd! Maar ook nog een oplossing met een verdienmodel voor de ondernemer. Het gaat om zuivering en hergebruik van water, allereerst voor de camping zelf. Omdat het om zoveel water gaat kan de campingeigenaar Jos Westerbeke het overige water zuiveren, bufferen en aan boeren in zijn gebied verkopen. De boeren gebruiken hiermee een duurzame bron en verdroging en verzilting wordt tegengegaan. Wat een mooie win-win situatie is dat. Deze editie bevat overigens nog vele andere interessante onderwerpen. Van pandemische paraatheid tot de behoefte aan extra camperplekken. En van ondermijning tot de krappe arbeidsmarkt. De rubriek de Bezieling geeft een inkijkje in het ideële gedachtegoed en karakter van de Paasheuvelgroep. Met het hele Recreactie-team hebben we weer ons best gedaan om er geen gortdroge kost van te maken. Ik vind dat in elk geval goed gelukt. Veel leesplezier! 05-2022 | Recreactie 5
Page 8
onder de aandacht Verkiezing Leerbedrijf Recreatie Welk bedrijf wordt het Leerbedrijf Recreatie 2022? Wie is de beste praktijkopleider? En wie is eigenlijk de leukste collega in de recreatiesector? Kikk Recreatie organiseert deze drie verkiezingen uit naam van het sociaal fonds. Het bekendste is natuurlijk de verkiezing ‘Leerbedrijf Recreatie’. Door deel te nemen laat je zien dat je een voorbeeld bent van goede praktijkbegeleiding in de branche én zet je het bedrijf in de spotlights bij (toekomstige) medewerkers. Maar ook de verkiezing van de beste praktijkopleider én van de leukste collega zijn geweldig om aan mee te doen. www.kikk-recreatie.nl/nieuws Nieuwe winterformule voor Toverland ‘Wikkelhouses’ op Beerze Bulten Op vakantiepark Beerze Bulten (Beerze) werden afgelopen zomer zeven nieuwe accommodaties geopend, de ‘Wikkelhouses’. De basis van de duurzaam gebouwde Wikkelhouses bestaat uit plaatkarton. Dit wordt rond een grote mal gewikkeld en vervolgens wordt er milieuvriendelijke lijm toegevoegd. Dit vormt elementen die kunnen worden gecombineerd en afgewerkt met hout. Bij Beerze Bulten staan twee compacte Wikkelhouses (met zes elementen) en vijf Wikkelhouses XL (bestaande uit acht elementen). Beide accommodaties zijn geschikt voor vier personen. Toverland werkt serieus aan seizoensverlenging. In de herfstvakantie en de weekends van oktober en begin november is het park open rond het thema Halloween. Na twee weekends sluiting gaat het park eind november alweer open voor acht weekends opening, inclusief twee weken Kerstvakantie. Voor de winteropening is een nieuw concept bedacht: Winter Feelings. Voor het eerst blijven daarbij alle zes de themagebieden van het attractiepark open. Gasten genieten van verschillende extra attracties, zoals curlingbanen en een schaatsbaan met kerstboom van maar liefst 10 meter hoog. Elders wordt het Keltische Midwinterfeest gevierd, waar tovenaar Merlijn gasten uitnodigt om hun wensen voor het komende jaar uit te spreken in een magisch ritueel. Online marketeer Eind juli begon Justin de Groot (23) als online marketeer bij HISWA­RECRON. Hij studeerde commerciële economie aan de HAN in Nijmegen. Justin gaat zich vooral bezighouden met de consumentenwebsites van HISWA­RECRON, zoals recron.nl. Hij zorgt voor goede SEOteksten, zodat deze websites nog beter vindbaar worden. Bovendien gaat hij meewerken aan social media en online acties om bezoekers naar de websites te trekken. Zo helpt hij de ondernemers aan nieuwe klanten. Justin woont in Ede, komt veel op de sportschool en is fanatiek motorrijder. 8 Recreactie | 05-2022 Foto: Wanda van Eck Martin Maassen naar Facet Martin Maassen is per 1 september als adviseur aan de slag gegaan bij Facet architecten & adviseurs. Eerder werkte Maassen bijna 25 jaar voor RECRON en HISWA­RECRON, meest recent als plaatsvervangend directeur. “Ik ken Facet al een aantal jaar”, vertelt Maassen. “Wat ik mooi vind is dat zij rust nemen in de ontwikke ling van toekomstvisies voor recreatieondernemers. Vaak zien we dat ondernemers ‘even snel’ een beslissing willen nemen en doorgaan. Bob en Johan dwingen je om eens goed naar je onderneming te kijken en naar waar je zelf staat. Naar kansen en trends. Naar je doelgroep en de ontwikkelingen daarin. Facet zorgt ervoor dat ondernemers de juiste beslissing nemen voor hun bedrijf. Voor mij is de overstap naar Facet meer dan logisch. Ik doe niets liever dan met recreatieondernemers praten over hun toekomst.” Naast zijn advieswerk is Martin Maassen gemeenteraadslid voor WijApeldoorn en voorzitter van voetbalclub AGOVV. ACM stelt eisen aan prijzen De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft recent de regels omtrent het aanbieden van producten en diensten via internet flink aangescherpt. Ook de recreatiesector moet zich daaraan houden, ondanks gegronde bezwaren van zowel individuele bedrijven als HISWA­RECRON. De nieuwe regels bepalen dat de getoonde prijs bij de huur van een vakantieverblijf, kampeerplaats of boot ook de werkelijke eindprijs is (all­in). Daarin moeten dus alle verplichte kosten zijn inbegrepen, inclusief verplichte variabele kosten als de toeristenbelasting. Vanaf 15 september kan de ACM hier ook op handhaven. Het is voor ondernemers dus zaak de internet­ en boekingssystemen zo aan te passen, dat tijdig wordt voldaan aan de eisen. HISWA­RECRON is nog in gesprek met de ACM en met diverse Kamerleden. “Wij vinden dat de ACM met deze aanpassing van de eisen teveel op de stoel van de wetgever gaat zitten. En de invoering moet veel te snel gebeuren”, stelt Marcel Tap van HISWA­RECRON. www.hiswarecron.nl » Kennisbank Slimme subsidie voor het MKB Om MKB­bedrijven te stimuleren bij het ontwikkelen van hun medewerkers, is de nieuwe subsidieregeling SLIM in het leven geroepen. SLIM staat voor Stimuleringsregeling Leren en Ontwikkelen in MKB-ondernemingen. Er zijn vier activiteiten die voor subsidie in aanmerking komen: 1. Opstellen van een opleidings­ of ontwikkelplan voor de onderneming; 2. Opstellen van een loopbaan­ of ontwikkeladvies voor de individuele werknemer; 3. Een methode die werknemers stimuleert hun kennis, vaardigheden en beroepshouding verder te ontwikkelen tijdens het werk; 4. Praktijkleerplaatsen, gekoppeld aan de derde leerweg bij een erkend leerbedrijf. Subsidiabel zijn de inzet van externe adviseurs en van interne medewerkers. Bedrijven tot 50 medewerkers kunnen 80% subsidie ontvangen. Het subsidiebedrag is minimaal € 5.000 en maximaal € 25.000. De maximale subsidie voor grotere MKB­bedrijven (tot 250 werknemers) is 60%. De projecten duren in beginsel één jaar. Informatie via Herbert van Oord h.vanoord@hiswarecron.nl hiswarecron.nl (zoekterm: ‘arbeidsmarktmonitor’) 05-2022 | Recreactie 9 Foto: Max de Krijger Foto: Ditta van Ekris
Page 10
BARKOELERS GLASDEURKOELKASTEN die gezien mogen worden Verlichte barkoeler geforceerde koeling afsluitbaar (behalve schuifdeurenvariant) verstelbare rekken temp.bereik: 0º tot 10ºC 230 Volt Glasdeurkoelkast verlichting verrijdbaar temp.bereik: 2º tot 10ºC 230 Volt zwarte binnenzijde en roosters Vanaf Vanaf 1.065,525,art.nr. model 4181.051* 1-deur 4181.080 1-deur 4181.053* 2-deurs 4181.082 2-deurs 4181.055* 3-deurs 4181.084 3-deurs 4181.053 4181.084 art.nr. model kleur afm. cm zwart 50 x 50 x 90 50 x 50 x 84 rvs zwart 90 x 50 x 90 90 x 50 x 84 rvs 4181.057 2-schuifdeuren zwart 4181.059 3-schuifdeuren zwart * Ook leverbaar in 84 cm hoogte Glasdeurkoelkast kleur: zwart afsluitbaar verlichting inhoud: 136 ltr. voor 190 blikjes à 330 ml voor 97 fl essen à 500 ml temp.bereik: 0º tot 10ºC afm. 50x58,3x89 cm 230 Volt EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl 4660.710 2.130,4282.004 515,349,GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl 1.599,Lease vanaf 39,66* * De in deze advertentie vermelde lease tarieven zijn per maand op basis van 60 maanden en op basis van operationele lease. ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 20-03-00 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl zwart 134 x 50 x 90 134 x 50 x 84 90 x 50 x 90 rvs inhoud afm. cm 690,789,985,1.125,1.325,1.035,525,595,745,845,995,1.565,- 1.175,775,134 x 50 x 90 1.405,- 1.065,4181.951 1-deur 360 ltr 4181.955 2-deurs 750 ltr 4181.957 2-deurs 750 ltr 62 x 67 x 197 112 x 60 x 197 112 x 60 x 210 Barkoeler Heavy duty Type MBK 3-G kleur: antraciet afsluitbaar verlichting inhoud: 460 ltr. (441 fl essen) temp.bereik: 0º tot 10ºC afm. 200,2x51,3x86 cm OOK LEVERBAAR: 2 OF 4 DEUREN 1.415,1.065,1.829,- 1.375,1.925,- 1.445,? onder de aandacht RecreAnders Nieuwe leden Tussen 1 juni en 15 augustus zijn de volgende bedrijven lid geworden van HISWA-RECRON. Welkom! • Verblijf bij Hygge, Bergeijk, www.verblijfbijhygge.nl • BSL Watersport, Buitenkaag, www.bslwatersport.nl • Sprookjesbos Valkenburg, Valkenburg a/d Geul, www.sprookjesbos.nl • Camperplaats Nederland, Maastricht, www.camperplaatsnederland.nl • The Coon, 's­Hertogenbosch, www.thecoon.nl • FlevoHome Chaletbouw, Nunspeet, www.flevohome.nl Janine Messelink Prosuco Prijzen Mijn ‘marketingzomer’ ging over prijzen. Eindeloos kreeg ik prijslijsten van diverse campings en vakantieparken voorgelegd. Wat ik ervan vind. Of ze te laag zijn, of toch te hoog? Energielasten inbegrepen of extra energietoeslag berekenen? Hoeveel inflatiecorrectie moeten we toepassen? Wat doen anderen? Er vliegen termen als ‘koudetoeslag’ om mijn oren, om in de wintermaanden de energielasten nog een beetje onder controle te houden. Ook zal menig ondernemer met airconditioning in accommodaties zich afgelopen zomer achter de oren hebben gekrabd bij het zien van zijn energieverbruik. Hoe doen we daar wat aan? Met veel headlines over (energie)kosten die de pan uit stijgen, inflatiecijfers die ‘nog nooit zo hoog waren’ en schrijnende verhalen van consumenten die niet meer rondkomen, is het samenstellen van nieuwe prijslijsten inderdaad nog best een puzzel. Onderzoek naar ‘cijfers van anderen’ wees dit jaar nog eens extra uit: geen prijs bleef lang hetzelfde. Inclusief personeelsbeleid Het personeelstekort in onze sector wordt steeds groter – zie ook ‘de stelling’ op pagina 22. Daarom is iedereen welkom om bij onze bedrijven te werken. Maak werk van een inclusief personeelsbeleid dat óók gericht is op gehandicapten, ouderen, inwoners met een andere culturele achtergrond en mensen uit de LHBTQ+ gemeenschap. Zorg dat deze mensen zich volledig geaccepteerd en gewaardeerd voelen. Het gaat al snel om een behoorlijk percentage van je medewerkers. De LHBTQ+ gemeenschap alleen al maakt zo’n 5­10% uit van je personeelsbestand. Daar komen alle medewerkers uit de andere groepen nog bij. Die wil je en kun je niet missen. Onderwijscentrum GoodHabitz heeft een aantal tips gepubliceerd voor een inclusief personeelsbeleid. www.goodhabitz.com » inspiratie » downloads Tel daarbij het verschil in prijspresentatie van diverse aanbieders, dan raak je helemáál de weg kwijt. De ACM kondigde aan strenger toe te zien op correcte en eenduidige prijsweergaves. In mijn ogen een onmisbare voorwaarde bij het aangaan van een eerlijke strijd om de juiste gast. Maar wat is nu de juiste prijsstrategie? Tips te over. Mijn mening is dat dit valt en staat met het allerbelangrijkste: beschouw je prijzen als dynamisch en stap af van de statische prijslijst. Realiseer je dat een prijs slechts één element is in het beslissingsproces van de gast. Past je prijs bij het boekingsmoment? Past je prijs bij je (gewenste) gast? Hoeveel is het je waard om je gast terug te laten komen of te belonen voor vroeg boekingsgedrag? Wanneer is leegstand beter dan korting? Is er naast omzet en bezettingsgraad ook nog een ander doel te formuleren? Zo kan ik nog even doorgaan… Veel succes met het samenstellen (of aanpassen) van je volgende prijslijst! 05-2022 | Recreactie 11 Foto: Sprookjesbos Valkenburg
Page 12
coverstory Onderzoek naar criminaliteit op vakantieparken Samen tegen ondermijning Half juni was het het gesprek van de dag: criminele investeringen op vakantieparken. RIEC Oost-Nederland presenteerde een onderzoek waaruit het beeld naar voren kwam van een sector die gevoelig is voor witwaspraktijken, drugscriminaliteit en prostitutie. Helaas ontbrak de nuance in de berichtgeving. “Verreweg de meeste parken hebben hun zaken prima op orde. Het gaat hier vooral om de parken waar geen toezicht meer is.” Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Shutterstock, Maarten Bokslag, Vitale Vakantieparken Het onderzoek werd uitgevoerd op verzoek van het RIEC Oost-Nederland – een expertisecentrum op het gebied van ondermijning. Het onderzoek schetst voorbeelden en casussen 12 Recreactie | 05-2022 van criminele activiteiten en investeringen in vakantieparken, overigens zonder dat echt hard te maken. Het beeld ontstaat van een sector die door (te) weinig toezicht onder meer gevoelig blijkt voor witwaspraktijken. Voor de overige conclusies: zie het kader op pagina 19. Riné van Dingstee, directeur van RCN vakantieparken en bestuurslid van HISWA-RECRON, verbaast zich niet over de ‘Witwassen gebeurt overal waar geld wordt verdiend’ uitkomsten. “Ik ben vroeger zelf politiecommissaris geweest in Apeldoorn en het risico op witwassen bestaat bij elke sector waarbij de omzet variabel is en niet heel hard vast te stellen. Neem de autohandel of de horeca. IJssalons zijn berucht: je verkoopt er één, maar zet drie ijsjes aan omzet op de belastingaangifte. Op die manier breng je zwart geld in de legitieme omloop, dat is witwassen.” Onroerend goed “Je ziet nu dat er overal casino’s ontstaan. Wat denk je daarvan? Witwassen komt ook in de wereld van het onroerend goed voor en dus ook in de handel in vakantiewoningen”, stelt Van Dingstee. “En dan gaat het om groot geld. Dat is veel interessanter dan de verkoop van ijsjes of biertjes. Nieuw voor mij is dat het volgens het onderzoek is doorgedrongen tot in de top van sommige bedrijven. Crimineel geld wordt kennelijk gebruikt om hele parken te kopen en op te knappen. Die parken brengen een rendement op en na verloop van jaren is het crimineel geld volledig uit zicht geraakt. Dat is al jaren aan de gang en wat dat betreft levert de overheid een achterhoedegevecht. Ze zijn nu aan het jagen op het besteden van zwart geld. Maar dan zit je helemaal aan de achterkant van het criminele proces. Idealiter zou de overheid veel eerder moeten ingrijpen: daar waar het geld op een kennelijk criminele manier wordt verdiend.” 05-2022 | Recreactie 13 >
Page 14
coverstory Ook Rob van den Hazel van Vitale Vakantieparken Veluwe is niet verrast door de uitkomst. “Dit is ook het gevolg van onze eigen acties. Wij zijn als eerste tot in detail gaan kijken naar campings en bungalowparken. In het begin kwamen er op een beperkt aantal parken vooral sociale misstanden naar boven. Naar aanleiding daarvan zijn gemeenten op de Veluwe samen met politie en Openbaar Ministerie meer gaan handhaven. En dan kom je van alles tegen, maar het bleef een fragmentarisch beeld. Nu is dat in een onderzoek goed uitgezocht. De resultaten verbazen mij niet, want waar geld te verdienen is, kom je ook minder bonafide partijen en dus ondermijning tegen. Dat zit bijvoorbeeld ook in de Rotterdamse haven. Maar je moet wel beginnen met vast te stellen: op het overgrote deel van de parken speelt dit allemaal níet.” Geen toezicht Dat is ook de stelling van Geert Dijks, directeur van HISWARECRON. “Het gaat vooral om de parken waar geen toezicht meer is. De parken die niet meer aantrekkelijk zijn voor recreatieve verhuur, of waar eigenaren er met de pet naar gooien. Er zit niemand bij de receptie, er is geen parkbeheer. Op dat soort niet-vitale parken komt ruimte voor permanente bewoning en criminele praktijken. Daar kun je onder de radar blijven en dat is belangrijk voor criminelen.” Ahmed Marcouch, naast burgemeester van Arnhem ook voorzitter van RIEC Oost-Nederland, is daarom voorstander van een strengere controle op vakantieparken. In actualiteitenprogramma OP1 (uitzending 20 juni) bepleitte hij het kadastraal registreren van stacaravans en chalets, om de eigenaren uit de anonimiteit te halen. Een veel te zwaar middel, vindt Dijks, die ook aan tafel zat bij OP1. “Dat is niet de oplossing. Dan zadel je de hele sector op met flinke administratieve lasten. En je zorgt dat het hebben van een chalet voor de gewone burger een stuk duurder wordt. Je krijgt notariskosten en je kunt erop wachten dat de gemeente extra belastingen gaat heffen. Wat mij betreft kun je eigenaren van vakantieparken verplichten om te registreren wie de chalets bezitten. De overheid moet dat kunnen opvragen. En verder gaat het om een duidelijk afgebakende groep parken. We weten precies welke het zijn. Nu wil je de hele sector met dit probleem opzadelen. Mij lijkt het veel effectiever dat er af en toe controleteams komen die de verloederde parken regelmatig bezoeken en gericht controleren. Dan schud je de boel op en juist dat schrikt criminelen af.” Rob van den Hazel ziet het probleem vooral op uitgeponde, ietwat verlopen parken, die buiten het zicht van de overheid liggen. “Daar bestaat meer risico op misstanden. Je weet het gewoon niet. En juist dat schaduwbestaan, buiten de controles om, is heel aantrekkelijk voor criminelen.” ‘Het is onzin om elke ondernemer nu een extra vergunning op te leggen’ Samen optrekken Zowel Marcouch als Geert Dijks vinden dat de eigenaar van het recreatiebedrijf goed moet opletten. Marchouch wil dat ondernemers meer samen met de overheid optrekken. Dijks: “Natuurlijk moet je je park actief beheren en korte lijnen onderhouden met de gemeente en de politie. En als dat er niet meer van komt, als het geen recreatiepark meer is, moet het uit de markt worden genomen. Dan moet de bestemming worden aangepast; daar zijn diverse oplossingen voor. Je voorkomt heel veel problemen als de beheerder vaak op het park te zien is, hier en daar een praatje maakt en mensen aanspreekt als er verdachte omstandigheden zijn.” Rob van den Hazel: “Het is goed als ondernemers zich ervan bewust zijn dat hun park interessant kan zijn voor criminelen. En als je iets vermoedt, draai je dan niet om, maar onderneem actie of meld het bij de politie. Want als je de onderwereld faciliteert, kom je er niet meer van los.” Van den Hazel noemt het contant accepteren van grote bedragen als een voorbeeld. “Gewoon niet doen. Dat is witwassen. Wie betaalt tegenwoordig nog met 50 duizend euro cash?” Maar ook een veel te hoog bod op je recreatiebedrijf is verdacht, en soms moeilijk te weerstaan. Van den Hazel: “Als iets te mooi lijkt om waar te zijn, is het dat meestal ook. Op korte termijn extra 05-2022 | Recreactie 15 >
Page 16
Recreatie 15/16/17 NOVEMBER ’22 EVENEMENTENHAL HARDENBERG Kom naar dé enige vakbeurs in de Benelux voor de gehele Recreatiebranche! NOTEER ALVAST IN UW AGENDA! VERBLIJFSACCOMMODATIES, SPELEN & BEWEGEN, ENTERTAINMENT & GAMES, RECREATIETECHNIEK, ICT & SOFTWARE, FACILITAIR, DIENSTVERLENING, ZWEMBAD & WATER, TUIN & PARK, MOBILITEIT, INTERIEUR & STYLING, OUTDOOR LIVING EN FOOD & BEVERAGE WWW.RECREATIE-VAKBEURS.NL coverstory inkomsten leiden tot lange termijn problemen. Overleg het bod met de gemeente of met een taxateur waar je vertrouwen in hebt. En kies uiteindelijk voor je eigen goede nachtrust.” Onderlinge verkoop In het rapport is ook sprake van witwassen door de onderlinge verkoop van chalets. Daar spelen malafide taxateurs een rol bij, die de chalets flink te hoog taxeren. Door de winst bij wederverkoop wordt vervolgens geld witgewassen. Maar hier gaat het om de verkoop tussen particulieren onderling. Wat kunnen ondernemers daar voor rol bij spelen? Riné Dingstee van RCN kent het probleem: “Je koopt een chalet dat 60 duizend euro waard is voor het dubbele en betaalt de helft zwart. Bij verkoop voor hetzelfde bedrag – of meer – is het zwarte geld witgewassen. Dat komt voor. Daarom stellen wij bij RCN zelf de maximale verkoopprijs van chalets en bungalows op onze parken vast. Daar mogen verkopers niet boven gaan. Mensen weten dat van te voren. Maar lang niet iedereen vindt dat leuk, want dat drukt de verkoopprijs; we hebben al advocaten aan onze broek gehad. Hiermee beperken we witwas-mogelijkheden en voorkomen we speculatie. We voorkomen ook dat de locatie of het uitzicht wordt meegerekend in de verkoopprijs. De huurgrond is namelijk het bezit van RCN en mag geen onderdeel zijn van de prijs van chalet of bungalow.” Een van de aanbevelingen in het rapport is het opleggen van een exploitatievergunning, zodat de wet Bibob kan worden toegepast en een burgemeester het park zo nodig onder bestuursdwang kan sluiten. Sinds enkele jaren is dat heel effectief in de ‘Bedenk wel: op het overgrote deel van de parken speelt dit allemaal níet’ horeca. Geert Dijks is er niet per se tegen. “Het is onzin om elke ondernemer nu een extra vergunning op te leggen. Maar het zou goed zijn als de burgemeester, na duidelijke aanwijzingen, zo’n vergunning kan eisen. Om vervolgens bij misstanden of na een controle de wet Bibob toe te passen. Zo geef je een duidelijk signaal af: wij tolereren dit niet.” De aanbevelingen uit het onderzoek: In het onderzoek ‘Criminele Investeringen in Vakantieparken in Oost-Nederland’ worden de volgende aanbevelingen gedaan om ondermijning in de recreatiesector tegen te gaan. • Voer de exploitatievergunning (weer) in zodat de Bibob-toets mogelijk wordt. • Verbied contante betaling van recreatieobjecten. • Neem als overheid een actieve rol; voorkom dat criminelen in staat worden gesteld verlopen parken op te kopen. • Negatieve mediaberichtgeving kan leiden tot een negatief imago van de sector, terwijl heel veel wel goed gaat. Blijft dus als overheid investeren in goede contacten met de bonafide ondernemers. • Laat ook wijkagenten goede relaties onderhouden met parkeigenaren. • Probeer als gemeente meer inzicht te krijgen in de eigenaren en bewoners van huisjesparken. • Zorg voor een realistische en consequente lijn in de handhaving. Ook Van Dingstee vindt een exploitatievergunning niet zo gek. “We hebben dat al op onze Franse parken. Je krijgt die vergunning alleen als je ook echt exploiteert. Dan heb je in elk geval weer een stok om de hond te slaan. Het punt is: de politie kan niet zoveel met dat witwassen van vakantieparken. Je krijgt het bewijs dat er crimineel geld wordt gebruikt maar zelden rond. En dan komt er een slimme advocaat die er altijd wel een wig tussen weet te drijven. Maar de FIOD, ofwel de Belastingdienst, heeft wel degelijk middelen om dit soort parken aan te pakken. Die mogen gebruikmaken van een omgekeerde bewijslast en dat is een compleet ander perspectief. Toon maar aan dat je het geld eerlijk hebt verdiend.” Kwaliteitseisen Geert Dijks benadrukt dat HISWA-RECRON er alles aan doet om de sector ‘schoon’ te houden. “Onze leden moeten voldoen aan kwaliteitseisen. Daar horen de RECRON-voorwaarden bij, en de Geschillencommissie. In ons kwaliteitsbeleid staat een aparte paragraaf over witwassen. Dan gaat het onder meer over het handelen volgens de WWft, de wet ter voorkoming van witwassen, het registreren van de eigendom van chalets en het bijhouden van een nachtregister. Wij zijn tegen permanente bewoning. Bedrijven met het RECRON-keurmerk worden actief beheerd en zijn echt gericht op de toeristisch-recreatieve markt. Dat is de beste manier om problemen tegen te gaan.” 05-2022 | Recreactie 19
Page 18
de bezieling Peter Verdaasdonk en Dimitri Schenk Het idealisme van de Paasheuvelgroep Honderd jaar Paasheuvelgroep, dat is een eeuw lang sociaal bevlogen recreatie. Maar ook: kennismaken met de natuur en vorming van kinderen. Dat idealisme is er nog steeds en is misschien wel harder nodig dan ooit, stellen Peter Verdaasdonk en Dimitri Schenk van de Paasheuvelgroep. “Kinderen brengen een groot deel van hun leven door met hun telefoon, in een digitale wereld. Maar wat ze hier zien en meemaken is écht.” Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Max de Krijger, Paasheuvelgroep Honderd jaar geleden werd in Vierhouten de basis gelegd voor een van Nederlands eerste groepsverblijven. Dat hangt nauw samen met de in 1918 opgerichte AJC: de Arbeiders Jeugd Centrale. Die wilde vakanties en bijeenkomsten organiseren voor de jonge socialisten. De Paasheuvel in Vierhouten was de aangewezen plek. Het allereerste groepsgebouw staat er nog steeds en is nu vergaderruimte en hoofdkantoor van de Paasheuvelgroep. Samen met nog enkele gebouwen en het openluchttheater staat het op de Rijksmonumentenlijst. In de loop der jaren groeide de Paasheuvelgroep met meerdere accommodaties. In 2010 bereikte de groep de huidige omvang. Toen ontstond, door een fusie met de Stichting Jeugd Buitenverblijven, een stichting met in totaal 36 accommodaties op negen locaties. ‘In de coronajaren hebben we grote verliezen gedraaid’ Geen gespreid bedje Voor het interview met Recreactie praten we met Peter Verdaasdonk en Dimitri Schenk; respectievelijk directeur en marketing manager van de Paasheuvelgroep. We zitten op de eerste verdieping van dat gebouw in Vierhouten waar het allemaal begon. Verdaasdonk trad begin vorig jaar aan en dat was beslist niet in een gespreid bedje. “De hele organisatie was nog in shock door het onverwachts overlijden van Martin Sloof, de vorige directeur”, vertelt Verdaasdonk. “Daarbij kwamen de grote verliezen door de coronamaatregelen: 2020 was voor de groepsaccommodaties een rampjaar en ook grote delen van 2021 bleven de deuren verplicht dicht.” Dimitri Schenk (l.) en Peter Verdaasdonk De stichting wist de coronacrisis te overleven en 2022 wordt weer een topjaar, weten Verdaasdonk en Schenk. “We zullen iets boven 2019 uitkomen. Er is ‘inhaalbezoek’. Schoolgroepen 18 Recreactie | 05-2022 die vorig jaar niet door konden gaan, komen alsnog. We weten dus nog niet of die extra drukte blijft”, vertelt Schenk. “En de situatie rond corona is nog steeds niet helder. Je weet niet wat er komende winter gebeurt.” Voorlopig blijft de hand dus nog even op de knip. Bleekneusjes Peter Verdaasdonk (63) is een ervaren bestuurder. Hij stond onder meer aan het roer van het Tropenmuseum en Madurodam. “Ik vind het heel mooi dat ik nu kan werken voor een stichting met een belangrijk maatschappelijk belang: kinderen en jongeren leren om op een respectvolle manier met elkaar en de natuur om te gaan. Dat was honderd jaar geleden het uitgangspunt en dat is het nog steeds. Toen ging het om de bleekneusjes uit de stad. Nu krijgen we groepen met kinderen – bijvoorbeeld uit RotterdamZuid – die nog nooit in de natuur zijn geweest. Die kennismaking met de natuur en met elkaar is belangrijker dan ooit.” Verdaasdonk en Schenk schetsen een beeld van scholieren die enkel op hun telefoon kijken. Die grotendeels leven in een virtuele wereld, waarbij polarisatie steeds erger wordt en begrip en respect voor elkaar verdwijnt. “Deze scholieren zijn de beleidsmakers van de toekomst”, stelt Schenk. “Die beslissen straks over onze natuur. Dan is het belangrijk dat ze die ook echt hebben leren kennen. Als is het maar een paar dagen lang, tijdens het schoolkamp.” Schenk: “Soms ga ik kijken bij die schoolkampen. Dan komt zo’n klas hier aan en zie je die kinderen balen: ‘We zijn hier midden in het bos. Er is niks te doen. Waar zijn we terecht gekomen?’ Maar al heel snel slaat dat om. Dan zien ze de eerste eekhoorn. Of ontdekken dat je in een boom kunt klimmen. We hebben hier geen pretpark nodig. Het bos biedt zelf vermaak. En die kinderen genieten daar samen van. Zo zien we dat ze elkaar snel beter leren kennen en met respect met elkaar omgaan. Ze doen hier een ervaring op waar ze hun leven lang plezier van hebben. Natuurlijk, het is geen cruise rond de wereld of trektocht door Cambodja. Maar iedereen weet toch nog hoe geweldig dat schoolkamp vroeger was?” Belangrijke leeftijd “Deze kinderen komen hier op een heel belangrijke leeftijd”, vertelt Verdaasdonk. “Vaak zijn ze voor het eerst weg zonder ouders. Ze zijn voor het eerst op stap met een groep en op elkaar aangewezen. En voor het eerst zien ze herten, of ze ontdekken hoe donker en koel het ook overdag kan zijn in een bos. Wij willen ze die ervaringen heel bewust meegeven en zo de wereld een beetje beter maken. Soms zeggen mensen dan: nou, dat is > 05-2022 | Recreactie 19
Page 20
Draadloze beheersystemen elektra(verbruik) • verwarming • melders ICY Campsite Management ICY Marina Management www.icy.nl Ron, hoe hou ik grip op mijn resultaat en de kosten? Wil je dat jouw gasten het naar hun zin hebben? En wil je zelf grip hebben op het resultaat? Dan heb je behoefte aan iemand die je markt kent. Iemand die je niet alleen helpt met je (salaris)adminstratie, maar ook met financieringsoplossingen en het verbeteren van je rendement. De recreatie- en horecaspecialisten van Countus hebben hier veel ervaring mee en kunnen jou helpen met het maken van strategische keuzes. Hiervoor hebben we zelfs een speciaal expertiseteam in het leven geroepen: Bertijn Vos, Jesca Wemmenhove en Ron Koopmeiners. Wil jij een keer brainstormen over de mogelijkheden voor jouw bedrijf? Neem vrijblijvend contact met ons op. Expertiseteam Recreatie & Horeca recreatie-horeca@countus.nl COUNTUS.NL/RECREATIE ICY Accommodation Management Bespaar veel energie de bezieling De Paasheuvelgroep biedt al honderd jaar basic comfort voor schoolgroepen wel heel idealistisch. Prima. Dan zijn we maar idealisten.” Dat neemt niet weg dat de Paasheuvelgroep zelf de broek moet ophouden. De panden moeten worden onderhouden en de medewerkers betaald. Er moet een reserve zijn om te investeren en onvoorziene tegenslagen op te vangen. “Wij worstelen daar soms mee en zoeken heel bewust naar een evenwicht”, vertelt Verdaasdonk. “Aan de ene kant vliegen de kosten omhoog en is er 8% inflatie. Aan de andere kant willen we betaalbaar blijven voor schoolgroepen. Dat is een puzzel die we moeten leggen.” Verdaasdonk is van plan om de vijf jaar tot zijn pensionering nuttig te besteden. “Toen ik aantrad heb ik mezelf – en de stichting – drie doelen gesteld. Het eerste was: de coronacrisis overleven. Tot nog toe is dat gelukt. Het tweede doel is het versterken van de organisatie. Dat gaat het om structureel onderhoud van de gebouwen en terreinen, maar ook om voldoende medewerkers, nu en op de lange termijn. Het derde doel is: het zeker stellen van de toekomst van de stichting, door samenwerkingsverbanden aan te gaan en elk jaar een kleine groei te realiseren.” Een heldere doelgroep De groepsaccommodaties van de Paasheuvelgroep zijn volledig afgestemd op schoolkampen van de basisschool en het voortgezet onderwijs. Daarnaast komen er ook kampen van sport- en muziekverenigingen. Het comfort en de voorzieningen zijn eenvoudig: er wordt geslapen op zaal in stapelbedden en er is bijvoorbeeld geen afwasmachine: de kinderen wassen zelf af, als deel van de groepsactiviteit. “Soms krijgen we aanvragen van familiegroepen”, vertelt Dimitri Schenk. “Dan vraag ik mensen altijd om eerst even langs te komen. Soms zijn er families die juist kiezen voor dat basiscomfort. En die zijn natuurlijk van harte welkom.” Medewerkers binden De Paasheuvelgroep doet al zo’n honderd jaar hetzelfde: school- en jeugdgroepen een onvergetelijke vakantie bieden in de natuur. Met basic comfort, niets meer en niets minder. Dat gebeurt zonder winstoogmerk en juist dat is in deze tijd bijzonder geworden, realiseren Verdaasdonk en Schenk zich. “We hebben dan ook besloten om dat ideële meer uit te dragen. Het komt prominenter op onze websites en in onze communicatie naar voren”, vertelt Schenk. “Zo kunnen we onze doelgroepen beter bereiken.” Daarnaast blijkt het ook een middel om medewerkers te binden. Verdaasdonk: “Wij betalen mensen volgens de cao, dus daar kunnen we niet veel mee. We willen een goede werkgever zijn, maar dat maakt ons niet uniek. Ik denk dat mensen juist graag voor ons willen werken omdát we staan voor onze idealen. Omdat ze mee willen helpen om die kinderen een onvergetelijke ervaring te bieden en de wereld ietsjes beter te maken.” 05-2022 | Recreactie 21
Page 22
de stelling Stelling: de krappe arbeidsmarkt remt mijn groeiambities Net als in veel andere sectoren hebben ook werkgevers in de recreatiesector moeite met het vinden van medewerkers. Hoe ga je als ondernemer om met het tekort aan aanbod? Wring je je in allerlei bochten om koste wat kost aan personeel te komen of pas je je bedrijfsvoering aan? Onze stelling luidt: de krappe arbeidsmarkt remt mijn groeiambities en de vernieuwing van mijn bedrijf. Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: FNV Recreatie, Shutterstock Jesse Zahn-Van der Valk CEO Kolibrie HRM voor Horeca Denise Knol Manager Stagebureau Roompot ‘Creëer een happy workplace’ “De overheid helpt natuurlijk niet mee door het progressieve belastingstelsel; meer verdienen betekent hogere belasting betalen én soms je toeslagen verliezen. Dat kan werken soms onaantrekkelijk maken. Als specialist in payroll en HRM binnen de horeca en recreatie krijgen wij regelmatig de vraag hoe wij kunnen helpen bij het vinden van medewerkers. Ons advies is: hou de focus op de medewerkers die hebt, zodat ze minder snel geneigd zijn om te vertrekken en investeer in HRM-diensten. Dat zien we terug in onze coaching-tak Happy Talents. Denk ook na over het DNA van je onderneming en communiceer dat. Kijk naar wat je je medewerkers belooft en zorg dat je dat op orde hebt. Functioneringsgesprekken kunnen een waardevol instrument zijn, net als workshops. Het is belangrijk dat je core groep blij is met de werkplek en dat je als bedrijf ook uitstraalt dat je een happy workplace biedt. Niet alleen salaris, maar ook feestjes, bonussen en andere extraatjes zijn belangrijk en helpen te zorgen dat jouw medewerker bij je wil blijven.” ‘We zetten in op trainen en ontwikkelen’ “Gelukkig zijn we bij Roompot nog steeds in staat om medewerkers aan ons te binden, al merken we wel dat het steeds lastiger wordt. Jongeren doen steeds meer aan jobhoppen. En daar komt de toenemende krapte op de arbeidsmarkt ook nog bij. Bij het werven van medewerkers zetten we in op trainen en ontwikkelen. Dat wordt gewaardeerd. We merken dat onze medewerkers zich daardoor beter aan ons binden. We benadrukken ook de afwisseling in het werk dat we kunnen bieden en maken meer budget vrij om medewerkers in het zonnetje te zetten. Ook werken we samen met een aantal uitzendbureaus. Zowel grote als kleine, en ook bureaus die in het buitenland ervaren personeel werven. Innoveren doen we ook. Zo testen we op een van onze locaties een robot in de bediening. Gasten vinden dat leuk. De robots zorgen er vooral voor dat de medewerkers veel minder hoeven te lopen en te sjouwen. Zo kunnen ze meer tijd aan onze gasten besteden.” 22 Recreactie | 05-2022 Maaike Basting Mariska Eshuis Eigenaar Camping Zonneweelde ‘Bedrijven kunnen beter samenwerken’ “Ik ben het eens met de stelling. We hebben onze horeca – die goed is voor 25 procent van onze totaalomzet – twee dagen in de week moeten sluiten. In het hoogseizoen was dat, dankzij de inzet van tijdelijke krachten, gelukkig niet nodig. Toen was de horeca één dag per week gesloten. We vingen dat op met een foodtruck van een collega-ondernemer. We zijn van plan ons bedrijf uit te breiden met 22 nieuwe verhuurunits. Het extra werk, zoals schoonmaak, proberen we zoveel mogelijk op te vangen met ons bestaande team. Je wordt toch voorzichtiger. We zijn ook actiever geworden op het gebied van werving. Zo heb ik samen met een collegaondernemer een vacaturekrant opgetuigd die in een oplage van 100.000 is verspreid over heel ZeeuwsVlaanderen. Dat leverde een aantal goede reacties op. Samenwerken is belangrijk. Beter dan tegen elkaar opbieden. Ik zie dat horecabedrijven in de omgeving personeel bij elkaar proberen weg te kapen. Voor een paar euro meer wordt medewerkers gevraagd om over te stappen. Dat vind ik niet collegiaal. Marges komen daardoor zwaar onder druk te staan.” Eigenaar Kampeerdorp de Zandstuve ‘We bieden medewerkers veel extra’s’ “Nee, bij ons is daar gelukkig niet zoveel van te merken. Volgend jaar openen we een nieuwe horecavoorziening en de medewerkers daarvoor zijn al vastgelegd. We hebben dan twee aparte horecalocaties – een familierestaurant en een pizzeria – en we zullen moeten afwachten hoe dat uitpakt op het gebied van personeelsinzet. We hebben een nieuw loonhuis opgebouwd dat het aantrekkelijker maakt om bij ons te werken. De beloning is forser geworden en we besteden meer aandacht aan teambuilding. We organiseren barbecues voor medewerkers en bieden ons personeel en familie ook de mogelijkheid om tegen gereduceerd tarief te komen zwemmen en eten op het bedrijf. Daarnaast verrassen we onze medewerkers door af en toe een presentje te geven. Ook medewerkers die met vakantie gaan, krijgen van ons een cadeautje. We merken dat dat rondzingt in de regio. En dat levert je medewerkers op. Personeelsbeleid vergt creativiteit. We zijn actief op Instagram, TikTok, diverse platforms en op onze eigen site. Belangstellenden kunnen direct appen met een teamleider en hoeven geen cv te sturen. We zeggen: kom maar langs, dan gaan we met elkaar in gesprek.” ‘Personeelsbeleid vergt creativiteit. En dat levert je medewerkers op’ 05-2022 | Recreactie 23
Page 24
de provincies Wat speelt er in Noord-Holland en Flevoland? Van waterplanten tot Kustpact Wat zijn de belangrijkste issues op het gebied van recreatie en toerisme in de provincies? En hoe gaan de HISWA-RECRON regiomanagers daar mee om? In een reeks artikelen zoomen we in op telkens twee provincies. Deel twee: Noord-Holland en Flevoland. Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Wanda van Eck, NBTC/Hollandse Hoogte In Noord-Holland en Flevoland komen water en land letterlijk samen. Bijna elk recreatie-onderwerp raakt aan watersport en bijna elk watersportonderwerp heeft wel een (dag) recreatiecomponent. Het is dan ook niet verwonderlijk dat regiomanager Gerdina Krijger na de fusie de HISWA- en RECRON-besturen en commissies in haar regio meteen samenvoegde. Beide bloedgroepen profiteren van die integratie, want er zijn veel gedeelde belangen. Neem bijvoorbeeld toeristenbelasting. “Typisch een onderwerp dat land- en waterrecreatie verbindt”, zegt Krijger. “Op veel plekken in de provincies moesten we in actie komen. De gemeente Wijdemeren spande de kroon. Die wilde een verhoging van € 1,28 naar 3 euro. En dat terwijl het de administratieve uitvoering niet eens op orde had. We hebben daar met succes tegen geageerd. De verhoging is van de baan. En binnenkort sluiten gemeente en ondernemers een convenant. Daarin is onder meer vastgelegd dat er een adviescommissie komt, die zich gaat richten op de kwaliteit en de toekomstbestendigheid van het plassengebied in de gemeente.” Een resultaat waar Krijger trots op is. “Je begint bij het onderwerp toeristenbelasting en je komt uit bij iets dat de essentie van land- en waterrecreatie raakt.” Gerdina Krijger Woekerende planten Belangrijk issue in Noord-Holland en Flevoland is de waterplantenproblematiek. “Een dossier dat al langer dan tien jaar speelt”, vertelt Krijger. “Door woekerende waterplanten groeien meren dicht. Voor de waterrecreatie zijn ze een grote bron van overlast, omdat schroeven van boten zich vastdraaien in de lange slierten.” Probleem is dat de planten vaak beschermde gewassen zijn en regelgeving maaien maar beperkt toelaat. De schade is aanzienlijk, blijkt uit een inventarisatie die in opdracht van HISWA-RECRON is gemaakt. “Watersportbedrijven meldden bedragen van 50.000 tot 100.000 euro per jaar. Er is schade aan schepen, ligplaatsen functioneren niet, boten kunnen niet worden verhuurd en klanten vertrekken naar plaatsen waar geen waterplantenoverlast is.” Na jarenlang lobbyen richting de Tweede Kamer en ministerie keerde vorig jaar het tij in de goede richting. “De recreatiesector vindt al lang dat het Rijk verantwoordelijk is, maar het Rijk wees altijd naar de regionale overheden en de watersport. Inmiddels lobbyen de gemeenten en provincies ook richting de centrale overheid voor het nemen van een grotere verantwoordelijkheid voor het probleem. We zijn ook nog in gesprek over de te nemen structurele maatregelen. Ondertussen heeft de provincie Noord-Holland op advies van HISWA-RECRON een waterplantenapp gelanceerd. Die geeft per dag aan waar veilig kan worden gevaren.” Een ander belangrijk onderwerp voor Gerdina Krijger is het Kustpact. Dit werd ruim vijf jaar geleden gesloten tussen onder meer overheden, natuurbeschermers, HISWA en RECRON. Het convenant moet voorkomen dat de kust roekeloos wordt volgebouwd. “We bewaken de uitvoering ervan. Het mag natuurlijk niet zo zijn dat de mogelijkheden voor recreatieondernemers aan de kust onnodig worden ingetoomd. We willen voorkomen 24 Recreactie | 05-2022 ‘We willen voorkomen dat het Kustpact een extra landelijke toets wordt’ dat het Kustpact een extra landelijke toets wordt, bovenop de gemeentelijke en provinciale toets.” Regionale Energie Strategie Andere onderwerpen die de aandacht van Krijger opeisen zijn onder meer het Toeristisch Toekomstplan van Texel, het Regionaal Overleg IJsselmeergebied en de Regionale Energie Strategieën (RES). Wat de RES-gebieden betreft wijst de regiomanager op het belang van een goede ledencommunicatie. “Elke RES-regio in Nederland onderzoekt waar en hoe het beste duurzame elektriciteit opgewekt kan worden. Er kan in de plannen dus zomaar een zonnepark of een windturbine naast je bedrijf worden geplaatst. Ik roep leden daarom op om alert te zijn en mij goed op de hoogte te houden van ontwikkelingen in hun gemeente.” Emissieloos varen? In Amsterdam is emissieloos varen een hot topic. Als het aan de hoofdstad ligt, vaart binnen de gemeentegrenzen met ingang van 2025 iedereen zonder CO2-uitstoot. Dat is voor HISWA-RECRON te kort door de bocht. Krijger: “We hebben onderzoek gedaan in Amsterdam. Nog geen 4 procent vaart op dit moment emissieloos. Uit ons onderzoek blijkt ook dat slechts 9 procent van de ligplaatshouders bereid is om over te stappen op elektrisch varen. Veel recreanten kunnen het gewoon niet betalen. En netbeheerder Liander levert geen extra capaciteit stroom, terwijl juist dat nodig is op de jachthavens. Gelukkig hebben we al bereikt dat het emissieloze gebied wordt beperkt tot het centrum van de hoofdstad. Ons doel is nu, om ook daar de start vijf jaar op te schuiven. Dan is namelijk de hele stad voor alle vormen van vervoer aan de beurt.” 05-2022 | Recreactie 25
Page 26
pandemie Sectorplan Pandemische Paraatheid ‘ We moeten een nieuwe lockdown voorkomen’ Alle sectoren die de afgelopen twee jaar door corona zijn geraakt, zijn door de overheid gevraagd een eigen sectorplan te maken voor als het virus weer oplaait. HISWA-RECRON maakte het sectorplan voor de watersporten recreatiesector. “Iedereen ziet het belang van het voorkomen van een lockdown.” Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Shutterstock Geert Dijks, directeur van HISWA-RECRON, vindt het positief dat sectoren nu zelf maatregelen opstellen tegen een mogelijk weer oplaaiend coronavirus of een andere pandemie. Uitgangspunt daarbij is het standpunt van de overheid dat de samenleving zo open en veilig mogelijk gehouden moet worden. “We proberen haalbare en betaalbare maatregelen te treffen met een maximaal effect en nauwelijks of geen economische schade”, licht Dijks toe. Het sectorplan is mede op basis van de adviezen van het RIVM en het MIT tot stand gekomen. Het MIT is het Maatschappelijk Impact Team, dat adviseert over de sociale, maatschappelijke en economische impact van coronamaatregelen. Vier scenario’s In het sectorplan Pandemische Paraatheid worden vier scenario’s beschreven: Verkoudheid, Griep+, Continue Strijd en Worst Case. De voorgestelde maatregelen variëren van handen wassen (in alle scenario’s) tot en met een thuisblijfadvies voor kwetsbare personen en het tonen van een Corona Toegangs Bewijs (CTB) of een zelftest te plaatse (uiterste maatregel in het Worst Case scenario). Voor HISWA-RECRON is het belangrijkste dat gasten niet worden uitgesloten. Alles is gericht op het open en veilig houden van de samenleving. Voor het betreden van binnenruimtes wordt in het scenario Griep+ geadviseerd om een zelftest of thuistest te doen. Vanaf het scenario Continue Strijd worden kwetsbare mensen opgeroepen om thuis te blijven. Niet-kwetsbare gasten blijven – ook in het zwaarste scenario – welkom. Dijks: “Voor de binnen- en buitenruimtes zullen we dan wel ter plaatse een test afnemen en deze controleren. Tegen relatief lage kosten bied je op deze manier zo veel mogelijk mensen de mogelijkheid om te blijven deelnemen.” In goed vertrouwen Ieder bedrijf is anders. Op een vakantiepark is een andere spreiding van mensen dan op een attractiepark. “Het uitvoeren van dezelfde maatregelen is daarom niet realistisch en onnodig”, stelt de HISWA-RECRON directeur. “Dat leidt tot onnodig grote 26 Recreactie | 05-2022 schades.” Het sectorplan is daarom algemeen opgesteld. Iedere ondernemer kan het plan op zijn eigen manier toepassen. “De uitvoering gebeurt op basis van goed vertrouwen. Iedereen ziet het belang van het voorkomen van een lockdown.” Kijkend naar de afgelopen twee jaar hoopt Dijks dat het in de watersport- en recreatiesector relatief zal meevallen. Al beseft hij ook dat niets zeker is. “Alles hangt af van een nieuwe variant. Gelukkig kunnen we constateren dat de afgelopen twee jaar in Elk bedrijf vult het sectorplan in voor de eigen situatie onze sector vrijwel geen corona-uitbraken hebben plaatsgevonden. Op campings en jachthavens zijn mensen nu eenmaal vooral in de buitenlucht. Groepsaccommodaties zijn de afge lopen jaren hard getroffen, maar ook zij kunnen met onze voorgestelde maatregelen uit de voeten. De grootste risico’s blijven liggen bij de horeca en de event- en cultuursector.” Waakzaam blijven Toch moet de sector waakzaam en goed voorbereid zijn, waarschuwt Dijks. “We vragen onze ondernemers om aandacht voor vier punten. Ten eerste: zorg ervoor dat je je basis op orde hebt. Dat betekent dat je aandacht blijft besteden aan handen wassen, ontsmetten en thuiswerken bij klachten. Op de tweede plaats: zorg voor goede ventilatie op je bedrijf. Dat is heel effectief bij het tegengaan van de verspreiding van virusdeeltjes. Ook vaccineren blijft belangrijk, zeker in deze tijd van grote personeelstekorten. En tot slot: zorg ervoor dat je als ondernemer goed voorbereid bent op worst case scenario’s. Maak bijvoorbeeld afspraken met je leveranciers en partners.” Het sectorplan heeft niet alleen als voordeel dat de sector zelf aan het roer staat bij het vastleggen van maatregelen. Er is ook meer duidelijkheid bij de uitvoering ervan. “De afgelopen corona- periodes kon het gebeuren dat de ene veiligheidsregio het sanitair dicht wilde, terwijl de andere vond dat deze open kon blijven. Ook de communicatie van de overheid was onzorgvuldig. Dankzij het sectorplan is er een gelijk speelveld.” Handhaving zal een stap terug doen, verwacht Dijks. “Met plannen per sector heb je geen keiharde landelijke richtlijnen meer. Handhaving kijkt toe en intervenieert alleen bij calamiteiten. Dat verwacht ik althans.” Op de hoogte blijven van de actuele sectorplannen over dit onderwerp? Houd de nieuwsbrieven van HISWA-RECRON in de gaten. 05-2022 | Recreactie 27
Page 28
duurzaamheid Inspirerende innovaties bij Camping Olmenveld Grootschalig hergebruik van water Door zuivering en hergebruik van water helpt Camping Olmenveld in Serooskerke mee aan de verduurzaming van Zeeland. Tegelijkertijd voorziet het zich van een zelfvoorzienend systeem met een aantrekkelijk verdienmodel. “Ik wil iets terugdoen voor de wereld.” Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Ditta van Ekris “Kijk”, wijst campingeigenaar Jos Westerbeke naar de watersporen in het rulle zand. “De boeren zijn volop aan het rijden.” Hij loopt naar een zuigbuis naast zijn waterbassin, dat 20.000 kuub water kan opslaan. “Vacuümwagens kunnen in vijf minuten 34 kuub water wegzuigen.” Op dat moment zit er uitsluitend regenwater in het bassin. Dit najaar, als de waterzuiveringsinstallatie klaar is, komt daar gezuiverd afvalwater bij. Tot die tijd gebruikt Westerbeke het regenwater voor douches, toilet en wasserette, én verkoopt hij het aan boeren in de omgeving die er hun gewassen mee besproeien. “Een paar jaar geleden, tijdens een extreem droge 28 Recreactie | 05-2022 periode, zag ik schepen aankomen met water dat bestemd was voor de boeren hier”, vertelt de ondernemer. “Toen dacht ik: het is toch eigenlijk gek dat ik op mijn bedrijf elk jaar bijna 100.000 kuub water in het riool en in de sloot stort, terwijl boeren water tekort komen? Waarom zuiver en buffer ik het water niet en verkoop ik het voor een aantrekkelijke prijs? Dan gebruiken we een duurzame bron én kunnen we verdroging en verzilting tegengaan. Dat is echt een groot issue hier. Er slaat zout op het grondwater, waardoor dat onbruikbaar wordt.” Voor de eigen regio Westerbeke liep al heel lang met het idee om iets terug te doen voor de wereld. “Omdat wij heel veel van de wereld némen. Hoe mooi is het dan als je met je bedrijf voor je eigen regio iets kan terugdoen? Want als ik wil dat mijn kinderen straks ook nog Zeeuwse aardappelen kunnen eten, moeten we echt nú iets doen.” Westerbeke was al gestart met zijn waterzuiveringsplannen toen hij in contact kwam met een professor van de Universiteit Gent. Die wees hem op de mogelijkheden om het Green City­concept toe te passen op zijn camping. Ook wees hij op de fi nancieringsmogelijkheden vanuit Brussel. In februari 2021 ging het project van start, mede gefi nancierd door REACT­EU. Een programma van de Europese Commissie dat is gericht op een groen, digitaal en veerkrachtig herstel na de pandemie. In het project werkt Westerbeke nauw samen met onder meer Pure Blue, dat is gespecialiseerd in waterbehandeling. Regen- en afvalwater Doel van het project is om al het regen­ en afvalwater (zo’n 55 tot 65 duizend kuub) na zuivering op te slaan en de boeren aan te sluiten op een duurzame bron. Nu vervoeren de boeren het water nog in tankauto’s naar hun land, maar Westerbeke ziet graag dat dit in de nabije toekomst via leidingen gebeurt. “Dan is er naast een aanvoer – het water komt via een leidingnetwerk van een kilometer in het bassin terecht – ook een afvoer.” Een ander belangrijk doel is dat het project een duurzaam businessmodel oplevert, dat vergelijkbare recreatiebedrijven kunnen inzetten. “Dat is trial and error, maar het project verloopt goed”, aldus een tevreden Westerbeke, die zelf een technische achtergrond heeft. “We maken gebruik van bestaande technieken en systemen, maar het samenspel levert een innovatieve en duurzame oplossing op. Al ons water wordt hergebruikt. Hoeveel we besparen verschilt per jaar, afhankelijk van de droogte. Maar in elk geval gebruiken we op dit moment al dertig procent minder drinkwater omdat we dat niet meer inzetten voor douches, toiletten en wasserette. En we leveren niets terug Jos Westerbeke bij de wateropslag aan het waterschap. Ook dat levert een besparing op. Daarnaast onderzoeken we hoe we voedingsstoffen, zogeheten nutriënten, nuttig kunnen maken voor hergebruik. Denk bijvoorbeeld aan vloeibaar kunstmest.” Verdienmodel Wat het project precies kost, wil Westerbeke niet zeggen. “Dit is een pilot. Het kan als maatwerk worden toegepast bij andere bedrijven, maar het is moeilijk om dat in kosten te vertalen. Ik kan in elk geval vertellen dat het een goede investering is, met een return on investment van zeven tot tien jaar. Het verdienmodel zit ‘m in de reductie van je waterverbruik en de verkoop van het gezuiverde water.” Het project zit qua uitvoering nu op 65 procent. “Ik ben nog in afwachting van de afvalwaterzuiveringsinstallatie”, zegt de ondernemer. “Die is naar verwachting in oktober klaar voor gebruik.” Ook het slib dat daaruit voortkomt is herbruikbaar. Want zelfs poepwater kan gezuiverd worden – dankzij een techniek die in de scheepvaart al in gebruik is. Bovendien kun je uit slib warmte halen. “Uiteindelijk wil ik volledig self supporting zijn. We gaan ook een overdekt parkeerterrein met zonnepanelen en laadpalen voor elektrische auto’s realiseren.” Hoewel zijn project dus geen blauwdruk is, kunnen collegaondernemers er op eigen niveau mee aan de slag. Daarbij is een goede voorbereiding belangrijk, benadrukt Westerbeke. “De eerste stap is inzicht creëren in je waterhuishouding. Vervolgens komt het aan op een goed plan van aanpak. Technisch is het eigenlijk niet zo spannend, omdat je werkt met bestaande technieken. Het is een kwestie van dóen.” ‘Het is een goede investering, met een return on investment van 7 tot 10 jaar’ 05-2022 | Recreactie 29
Page 30
kennis delen Jaarplaatsen met ‘huisje’ kunnen ook worden opgezegd Herstructurering is en blijft een hot topic. Eens te meer als het gaat om vaste jaarplaatsen met daarop een niet-verplaatsbaar kampeermiddel. Sommige recreanten menen namelijk dat die huurovereenkomst bij herstructurering niet kan worden opgezegd op grond van de RECRON-voorwaarden voor vaste plaatsen. De kantonrechter bepaalde dit voorjaar dat opzeggen wel degelijk kan. Tekst: Annouck de Jong (Stellicher advocaten) Foto: Pixabay In die rechtszaak verwezen de recreanten naar de toelichting op de RECRON-voorwaarden, waarin het volgende staat vermeld: ‘In deze voorwaarden is de opzegging wegens herstructurering van de niet-verplaatsbare kampeermiddelen niet geregeld’. In de uitspraak van 25 mei 2022 heeft de kantonrechter Zeeland-WestBrabant echter geoordeeld dat ook zulke overeenkomsten wel degelijk opgezegd kunnen worden op grond van artikel 11 lid 1 sub h van de RECRON-voorwaarden voor vaste plaatsen 2016. Daarbij moet volgens de rechter wel een ‘zwaarwegende grond’ aanwezig zijn. Niet-verplaatsbaar Belangrijk is dat het gaat om niet-verplaatsbare kampeermiddelen. De RECRON-voorwaarden spreken in dit verband over een ‘zomerhuisje’ dat ter plaatse is gebouwd – steen voor steen of plank voor plank. Verplaatsen betekent dus: het afbreken De RECRON-voorwaarden voor vaste plaatsen gelden ook hier van het huisje. Uitgangspunt is dat het kampeermiddel van begin af aan niet-verplaatsbaar is geweest. Dan is er de eis om een ‘voldoende zwaarwegende grond’. De rechter sluit daarbij aan bij de in artikel 11 lid 1 sub h van de RECRON-voorwaarden opgenomen opzeggingsgrond en de daarvoor geldende voorwaarden. Dat zijn bijvoorbeeld de opzegtermijn van één jaar en het hebben van een concreet en uitvoerbaar plan ten tijde van de opzegging. Vergoeding Anders dan de forfaitaire tegemoetkoming, als bedoeld in artikel 12 van de RECRON-voorwaarden, dient de recreatieondernemer een redelijk aanbod tot betaling van een vergoeding te doen. Dat aanbod tot betaling dient te zijn toegespitst op de waarde van het specifieke kampeermiddel en verschilt dus per kampeermiddel. Deze waarde dient los van de staanplaats en objectief te worden bepaald. Om tot een redelijk aanbod tot betaling te komen, is het verstandig om de waarde van het kampeermiddel in kaart te laten brengen. Maak daarbij gebruik van een taxateur die bekend is met de recreatiebranche. 30 Recreactie | 05-2022 kennis delen Misverstanden rond het WAS Het WAS – Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen – wordt herzien. De aanleiding is het grote aantallen ongevallen dat gebeurt met opblaastoestellen en trampolines voor de particuliere (verhuur) markt. Nu lijkt het erop of ook klimtoestellen in het WAS worden betrokken. “We doen er alles aan om dat te voorkomen”, stelt Charlotte de Baat van HISWA-RECRON. Tekst: Maarten Bokslag Foto: Lieke Esveldt Opblaaskasteel huren voor een kinderpartijtje of straatfeest? Het lijkt een leuk idee, maar het spelen zonder toezicht blijkt te leiden tot veel ernstige ongevallen. Zoveel, dat minister Martin van Rijn in 2020 aan de Kamer moest beloven dat het WAS wordt herzien. Ook speeltoestellen voor de particuliere (verhuur)markt vallen straks onder het besluit. “Een goede zaak”, oordeelt Charlotte de Baat, manager Leisure & Recreatie bij HISWA-RECRON. “Maar de minister heeft ook de veiligheid van klimtoestellen in professionele bedrijven bij de herziening betrokken. Terwijl daar amper ongevallen plaatsvinden, dankzij het uitstekende Veiligheids Management Systeem dat de buitensportsector hanteert.” Herziening in twee delen HISWA-RECRON speelde kort op de bal en wist de betrokken ambtenaren ervan te overtuigen dat de herziening van het WAS het beste in twee delen kan worden geknipt. De Baat: “Eerst wordt het besluit aangepast voor particulier gebruik en ver huur van speeltoestellen. Dat heeft natuurlijk urgentie, want daar vinden veel ongevallen met kinderen plaats. In tweede instantie wordt gekeken naar het garanderen van de veiligheid van klimparken, touwparcoursen, boulderblokken en dergelijke. Daarbij moeten we echt voorkomen dat die ook onder het WAS gaan vallen.” Het gaat hier allesbehalve om speeltoestellen. De toestellen worden onafhankelijk gekeurd bij productie en installatie en voldoen aan alle mogelijke veiligheidseisen. Bovendien werken opleidingen en medewerkers streng gereguleerd. Maar toch worden de buitensportinstallaties door de AKI’s, de keuringsinstanties van speeltoestellen, vaak als speeltoestellen gekwalificeerd. De Baat: “Dat is ten onrechte. We zien dat ze vol enthousiasme zaken gaan keuren en beoordelen die volledig buiten de scope van het WAS vallen. Daarmee dreigt regelgeving voor een sector waar al jaren een uitstekend veiligheidssysteem functioneert en waar zelden ernstige ongevallen plaatsvinden.” In reactie op de argumenten van HISWA-RECRON heeft het ministerie aangegeven dat er toch ook grip moet komen op de binnen- en buitensportbedrijven die níet zijn aangesloten bij een branchevereniging. Hoe krijg je grip op die bedrijven? “Wellicht door te eisen dat ze zich onderwerpen aan ons Veiligheids Management Systeem”, stelt De Baat. “Daar komt wel een oplossing voor. Voorlopig gaat het er vooral nog om dat het WAS gericht blijft op speeltoestellen. Daar vallen onze sport-toestellen dus niet onder.” ‘Klimparken en touwparcoursen horen niet onder het WAS te vallen’ 05-2022 | Recreactie 31
Page 32
* Voldoet aan alle door de NVWA gestelde eisen * Géén touw, harnas of klimuitrusting nodig * Voorzien van Keurmerk/TüV veiligheidscertificaat * Zonder toezicht van personeel WWW.KLETTERSTEIN.COM STABIEL, SNEL EN VEILIG INTERNET NET ALS THUIS Neem contact op en we helpen je graag verder! info@seijsener.nl 075-6810 610 trends Gezocht: extra plekken voor campers De verkoop van campers zit al jaren in de lift, maar met de coronagolf ging het harder dan ooit. De NKC (Nederlandse Kampeerauto Club) deed onderzoek onder mensen met een camper en concludeert dat er in bepaalde toeristische regio’s een flink tekort is aan camperplaatsen. Bijzondere uitkomsten van het onderzoek: lang niet elke camperaar wil gratis staan, en het liefst reserveren ze tevoren. Tekst: Maarten Bokslag Foto: Pixabay De NKC houdt regelmatig polls onder camperaars. Eerder dit jaar werd een uitgebreid onderzoek gedaan naar camperplaatsen. Ruim 5.700 mensen met een camper vulden hem in: een respectabele respons. De opvallendste resultaten? - 75 procent van de camperaars wil graag een camperplaats met basic voorzieningen: de optie om water te tanken, afvalwater en het cassettetoilet te lozen is al genoeg. - 90 procent van de mensen met een camper is bereid om tot 20 euro per overnachting te betalen. De groep die per se gratis wil staan, is maar heel klein. - Camperaars gaan gemiddeld voor de helft van hun overnachtingen naar campings. - 25 procent van de camperaars trekt er het hele jaar door op uit met de camper - De helft van de camperaars wil graag dat een camperplaats te reserveren is. Ook in de winter Vooral de laatste twee resultaten zijn opvallend, vindt Jaap van Ravels, die zich bij de NKC onder meer bezighoudt met de ontwikkeling van camperplaatsen. “Een kwart van de camperaars trekt er ook in de winter graag op uit. Dan is het een gemiste kans dat vrijwel alle Nederlandse campings en jachthavens dicht zijn. De uitkomst dat camperaars willen kunnen reserveren vonden wij als NKC nog het meest opvallend. Van oudsher staat camperen voor vrijheid, gaan en staan waar je wilt. Reserveren past daar niet echt bij. Maar dat is dus aan het veranderen.” Die verandering komt hoogstwaarschijnlijk door de voortdurende groei van het aantal kampeerauto’s in West-Europa. De Nederlandse cijfers liegen er in elk geval niet om: in 2018 reden in Nederland 115.000 campers rond, nu zijn dat er 163.000, meldt de Bovag. Een groei van ruim 40 procent in vier jaar. Jaap van Ravels pleit voor meer overnachtingsplaatsen voor campers, bij campings en jachthavens. “We zien dat camperaars ongeveer de helft van de overnachtingen op campings doorbrengen. Ik denk dat daar een mooie kans ligt voor bedrijven die de camperplaatsen jaarrond geopend houden. Dat geldt vooral voor bepaalde regio’s. De hele Noordzeekust is populair, vooral bij Duitsers. Belgen en Nederlanders gaan graag met de camper naar Zeeland, Limburg, Noord-Brabant en Gelderland. Juist daar zijn nieuwe overnachtingsplaatsen dus zeer welkom.” Het aantal Nederlandse campers is in vier jaar 40% gestegen. 05-2022 | Recreactie 33
Page 34
Uw inventaris in één keer compleet en altijd up-to-date. Ons full-service concept bespaart u veel tijd en hoofdbrekens. Als specialist in complete inventarispakketten verzorgen wij snel en accuraat de volledige inventaris voor uw recreatiewoningen. Van theelepel tot tuininventaris. En via de handige app kunt u deze daarna eenvoudig op peil houden. Want de kracht van ons assortiment is dat wij artikelen langdurig kunnen naleveren. Stationsplein 8a • 2801AK Gouda • tel. 0182 511 511 • www.marindex.nl Bedrijfsoverdracht DEN OTTER VAN VLIET BEDRIJF S OPVOLGING | TAXATIE | COACHING Bent u bezig met de toekomst? Lijkt het nog ver weg, of is het juist dichtbij? Samen met u kijken we naar de mogelijkheden en maken we een plan. www.denottervanvliet.nl info@denottervanvliet.nl Tel. 0412 47 42 82 Broekhoek 28 5384 VR Heesch ® vakinfo Terrasmeubilair: meer uitstraling, meer omzet Voor de gast die lekker wil genieten op zijn terras is het plastic kuipstoeltje echt passé. Net als bij de inrichting van het interieur van het vakantieverblijf verwacht hij ook op het terras minimaal de luxe van thuis. Waar moet je op letten bij de aanschaf van ligbedden, terrasstoelen, tafels en loungesets? Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Madino Terrasmeubilair Lounge- en diningsets zijn er in vele varianten. Voor de recreatieondernemer is het de kunst om bij de aanschaf van dit terrasmeubilair de juiste keuze te maken. Daarbij zijn vier criteria belangrijk. - Kwaliteit Gasten gaan anders om met hun vakantiemeubilair dan met hun eigen meubilair thuis. Kies voor kwalitatief materiaal dat tegen een stootje kan en dat nageleverd kan worden. - Comfort Zorg ervoor dat de meubels een prettige zitting, rugleuning en armleuning hebben. - Uniek aanbod Verras de gast met een onderscheidende uitstraling. Het terrasmeubilair moet er uitnodigend uitzien. Dat begint al met de presentatie op je website. Denk bijvoorbeeld aan aluminium tafels met houtlook. - Geen onderhoud Kies voor meubilair dat vier seizoenen buiten kan staan en nauwelijks tot geen onderhoud nodig heeft. Ga niet voor losse kussens en beschermhoezen. Kies liever gestoffeerde meubels die comfortabel zijn en eenvoudig schoon te maken. Gestoffeerde meubels met geïntegreerde kussens (voorzien van dikke vullingen) zijn wel zo praktisch en het ziet er het hele jaar rond gezellig uit. Wel of geen aluminium? Houd bij de aanschaf van ligbedden rekening met de locatie waar deze gebruikt worden. Hoewel de meeste terrasstoelen zijn gemaakt van aluminium, is dit voor een ligbed dat wordt gebruikt bij een zwembad niet aan te raden. Polypropyleen is dan een betere keuze. Hanging eggs creëren een authentiek loungegevoel en hebben als voordeel dat ze de ruimte optisch een stuk groter maken. Het is een product waarmee je je gast kunt verrassen. Daarnaast is het een mooi object om bij kleinere accommodaties, zoals tiny houses, in te zetten. Hanging eggs passen heel goed bij een tiny house Nog twee laatste tips om te onthouden: zorg voor eenheid in uitstraling bij de keuze van nieuw terrasmeubilair. Dat geeft rust. En kies voor meubilair met zo weinig mogelijk (liefst géén!) scharnierende delen. Zo voorkom je onnodige extra inzet van je medewerkers bij eventuele vervanging van boutjes. Maar bovenal: kies voor kwaliteit en comfort. De ervaring leert dat wanneer je bij enkele woningen een loungeset plaatst, deze op voorkeur geboekt worden. Met dank aan Madino Terrasmeubilair 05-2022 | Recreactie 35
Page 36
De No. 1 B2B beddenleverancier Boxsprings Matrassen Nieuw in de verkoop: - 4,8 hectare eigen grond; - circa 200 kampeerplaatsen; - met overdekt zwembad. aandacht? Stapelbedden Bedtextiel Taxatie nodig?Wilt u uw bedrijf verkopen? Wij zijn u graag van dienst! Kiest u ook voor een écht familiebedrijf Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur Een fraai in het Friese Merengebied gelegen camping: Zoekt u hierbij begeleiding, met oog voor persoonlijke Vraagprijs: € 2.150.000,00 Neem dan contact met ons op! in Noord-Nederland? Neem dan contact Nadere www elaar O.Z. 592 462 844 22 32 10 10 Kijk atie op: Volg ons op social media W: www.uwbedpro.nl T: +31 (0)88 33 22 310 M: advies@uwbedpro.nl Gastensets & Inventaris voor de recreatie Een warm welkom zit 'm in de details. Door nét dat beetje extra te doen, voelen uw gasten zich welkom en thuis. Zo creëert u een buitengewone vakantiebeleving, die zorgt voor tevreden en terugkerende gasten. Vossenlaan 16 9408 CN Assen T (0592) 46 28 44 www.hiswa-recrontaxateur.nl www.hiswa-recronmakelaar.nl E info@recratief-bedrijfsmakelaars.nl I www.recratief-bedrijfsmakelaars.nl part of renewables Vaart u al de groene koers? Wij navigeren u hier graag doorheen. www.mainenergie.nl Vastgoed & Overheid Advocatuur nieuwe stijl Scherp & persoonlijk ZYPP advocaten T: 026 - 702 47 87 info@zypp.nl Kijk voor meer gastensets en inventaris op wecoviservice.com www.zypp.nl Kennispartner RECRON en specialist op het gebied van recreatief vastgoed. nl productnieuws Tekst: Jaap van Sandijk Alles-in-1 reserveringssysteem Recranet Booking is een online reserveringssysteem dat, aldus de producent, zorgt voor meer boekingen, optimale automatisering en het ontzorgen van vakantieparken, campings en verhuurorganisaties tot aan hotels. De totaaloplossing bestaat uit de website met zoek-en-boekfunctie, het reserveringssysteem en online marketing. (0118) 20 20 19 www.recranet.nl Extra fris toilet De fl exibele urinoirmatten Rood Reinigend en Extra Verfrissend Tropical van Wola zijn gemaakt van doorschijnend materiaal. Ze bevatten tot tien keer meer parfum dan traditionele matjes. De toplaag bestaat uit kleine puntjes waardoor spetteren vermindert. Het urinoirmatje bevat goede bacteriën die het urinoir reinigen en stank tegengaan. De matjes passen in elk urinoir en zijn 30 dagen werkzaam. Waterglijbanen Watergames & More heeft een volledig nieuw mallenpakket ontwikkeld voor de waterglijbanen. Dankzij de nieuw ontwikkelde glijbaanmallen kan de producent nog beter voldoen aan de vraag van de klant. Doordat het bedrijf ook een geheel eigen multimediasysteem heeft ontwikkeld, kunnen de glijbanen tot complete attracties worden ontwikkeld. (079) 206 50 60 www.watergamesandmore.com Inchecken in een bushokje 24 uur geopend voor de gasten, zonder inzet van personeel. Dat kan met het incheck-bushokje van Tommy Booking Support. De zuil is gekoppeld aan het reserveringssysteem, zodat de gast op elk gewenst moment kan boeken, betalen en inchecken. Ook de slagboom is gekoppeld, zodat deze automatisch open gaat als de boeking is afgerond. De zuil is hufterproof en weerbestendig. Op de foto de zuil op Camping Zeehoeve. (0318) 49 58 88 www.tommybookingsupport.nl (050) 312 96 85 www.wola.nl 6 85 l 85 05-2022 | Recreactie 37
Page 38
Bereid uw camping voor op de toekomst IAAPA Expo Europe is de plek waar duizenden recreatie en leisure professionals samenkomen om de laatste trends te ontdekken. Honderden leveranciers presenteren hun innovaties, waaronder speeltoestellen, zwembadinfrastructuur en springkastelen, maar ook bijvoorbeeld nieuwe concepten qua eten & drinken en reservatiesystemen. Mis uw kans niet om uw vakantieresort/camping op te waarderen. BEURS: 13–15 Sept. | 2022 CONFERENTIE: 12–15 Sept. | 2022 LONDEN, VERENIGD KONINKRIJK REGISTREER NU IAAPA.org/IAAPAExpoEurope @IAAPAEMEA | #IAAPAExpos BAKWANDEN MET SLECHTS 22 KW net zoveel capaciteit als andere merken met 35 kW Een revolutionair frituurconcept: Fry Logic Denkt u zich eens in: een lagere energierekening, een grotere afbakcapaciteit, meer gebruiksgemak, milieuvriendelijk ondernemen en een overheerlijk eindproduct. Fry Logic biedt het allemaal! 100% Nederlands fabrikaat Model met enkele afzuiging. Frontpaneel leverbaar in elke gewenste RAL-kleur. 100% Nederlands fabrikaat EEN BAKWAND OP MAAT omdat elke ondernemer uniek is, net als zijn bakwand N DIT WAARDEREN ONZE KLANTEN ✓ Adviseurs die meedenken in praktische oplossingen ✓ Maatwerk mogel� kheden van onze rvs fabriek ✓ Korte levert� den ✓ Vakkundige installatie ✓ 24/7 Service met landel� ke dekking Benieuwd naar ervaringen van onze klanten? www.hakpro.nl/projecten EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 20-10-00 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl De Vivo bakwand met dubbele afzuiging. Dubbel zo indrukwekkend en vrijwel geurloos. De robuuste uitstraling, afgeronde hoeken en naadloze afwerking zijn kenmerkend voor de ViVo bakwand. Het afwerkingsniveau en materiaalgebruik zijn van ongekend niveau, net als de (indelings) mogelijkheden. De ViVo is eenvoudig te bedienen waardoor al uw personeel dezelfde kwaliteit friet aflevert. N G r G r A T A T T T R n R n T U A T U A I I I I E E I I o o F F e e R R m m U U R R * K * K E f E f E E L L S a S a r r e e n n a a r r d d e e v v o o o o r r w w a a a a r r d d e e n n

Recreactie 2022 - Nummer 4


Page 4
AL MEER DAN 40 JAAR UW MAKELAAR EN TAXATEUR VAN RECREATIEBEDRIJVEN colofon voorwoord Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Wanda van Eck, Jeff rey Belt, Stijn Boode Marike Rosier Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Eelco de Jong, Facet, Guido Klep Vormgeving: Jessica Dales, Dock35 Media Coverfoto: RCN Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, communicatie@hiswarecron.nl, (033) 303 9700, 65 euro per jaar. 32,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatiebedrijven. Gratis voor HISWA-RECRON-leden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. PARTNERS IN BUSINESS: Manager Communicatie 80-20-regel In 1906 stelde de Italiaan Vilfredo Pareto dat 80% van de bezittingen in Italië in handen was van 20% van de Italiaanse bevolking. Deze 80-20-regel wordt dan ook wel het Pareto-principe genoemd. Een bedrijfseconoom uit die tijd, Joseph Juran, populariseerde deze term omdat hij ontdekte dat de 80-20-regel op heel veel aspecten toepasbaar is. 80% van de uitkomsten kan verklaard worden door 20% van de oorzaken. In de column RecreAnders op pagina 13 lees je ook over dit principe. Hier gaat het over de 20% niet-vitale vakantieparken die het beeld van de 80% vitale parken mogelijk vertroebelt. Deze column en vooral de conclusie is mij uit het hart gegrepen! Je zou dit principe ook kunnen omdenken. Door te focussen op de 20% activiteiten die je het leukste vindt, en waar jouw passie ligt, levert dat 80% van de beste resultaten op! Dit kan zowel gelden KENNISPARTNERS: voor je bedrijf of werk als privé. Vermijd zoveel mogelijk de 80% van de activiteiten waar je geen plezier uithaalt, volgens mij zit je dan niet alleen persoonlijk beter in je vel, maar draag je ook nog eens positief bij aan de maatschappij. Ook voor onze branche is zo’n positieve bijdrage goed. Voor de beeldvorming op de arbeidsmarkt, voor het recreëren in eigen land, voor de omzet en voor de werklust op jouw bedrijf. Om ook de werklust en positieve bijdragen van de HISWA-RECRON regiomanagers te delen, starten we een nieuwe rubriek, die laat zien wat de belangrijke issues in de provincies zijn en hoe de regiomanager daar samen met leden mee omgaat. Lees deze rubriek vooral! Maar misschien moet je dan de 80-20-regel even loslaten en de tijd nemen om 100% te lezen en te genieten? Veel leesplezier! 04-2022 | Recreactie 5
Page 8
onder de aandacht Plastic bungalow op Geversduin Sommige soorten plastic zijn prima te recyclen. Andere soorten zijn lastig. Het eerste vakantiehuis in Europa dat gemaakt is van moeilijk recyclebaar plastic is geopend op Camping Geversduin in Castricum. Het is zelfs deels gemaakt van plastic dat door gasten van de camping verzameld is op het strand van Castricum. Ook bij de inrichting van het huis is rekening gehouden met het duurzame karakter en gebruik gemaakt van duurzame materialen. Niet alleen de buitenkant van ‘het plastic huis’ is gemaakt van gerecycled plastic, ook aan de binnenkant van het huis is dit doorgevoerd. Zo zijn de keukenkasten gemaakt van gerecyclede pet-flessen en zitten gasten onder meer op de ‘ocean chair’, die gemaakt is van 100% oceaanplastic. De Beekse Bergen bouwt 122 accommodaties Park de Beekse Bergen in Hilvarenbeek is flink aan het bouwen. 2 juni werd het nieuwe centrumgebouw geopend, nadat het vorige een jaar geleden af was gebrand. Eind april begon het park bovendien met de bouw van 112 nieuwe accommodaties met hotelservice bij het Safari Resort. De kamers hebben uitzicht op een nieuw aan te leggen savanne. Hier zullen onder andere giraffen, zebra’s, struisvogels, antilopen en witte neushoorns te zien zijn. “Uit onderzoek blijkt dat gasten graag een kortere periode, bijvoorbeeld één of twee nachten, bij ons willen verblijven”, vertelt general manager Stephanie Struis. “Er is een grote vraag naar ontzorging. Mensen willen er echt even uit en dan is het fijn als je gewoon kunt aanschuiven voor ontbijt, lunch en diner.” Pilot: meer leerlingen naar vmbo Recreatie We schreven er in Recreactie al vaker over: het aantal studenten dat kiest voor de richting toerisme en recreatie is aan het dalen. HISWA-RECRON werkt er samen met vmbo, mbo en hbo-opleidingen aan om de opleidingen aantrekkelijker te maken voor toekomstige studenten. In het vmbo starten vanaf 2022 pilot-praktijkprogramma’s op 150 vmbo-scholen. Dankzij HISWA-RECRON doen recreatie en watersport(industrie) mee aan deze pilot-praktijkprogramma’s. De ondernemingen kunnen daar een belangrijke bijdrage aan leveren. Neem contact op met vmbo-scholen in je eigen regio voor het geven van gastlessen, het verzorgen van excursies en het aanbieden van praktijkstages. Meer weten? Neem contact op met Herbert van Oord h.vanoord@hiswarecron.nl 033 - 303 97 34 8 Recreactie | 04-2022 Foto: Beekse Bergen Foto: FNV Recreatie Projectmanager Arbeidsmarktbranding Rosemarijn de Jong (46) begon eind april bij HISWA-RECRON als Projectmanager Arbeidsmarktbranding en arbeidsmarktcommunicatie. Haar doel is het op de kaart zetten van deze sector als goede, leuke en interessante werkgever door middel van branding en communicatie. Haar vorige baan was Senior adviseur Smart Mobility bij de gemeente Rotterdam. “Nu maak ik de overstap van de wereld van slimme mobiliteit naar de watersport- en recreatiesector”, vertelt Rosemarijn. “Dat is voor mij een logische overstap in verband met de liefde voor deze branche en mijn ervaring in het leiden van projecten en het enthousiasmeren, stimuleren en verbinden van diverse stakeholders. Ik heb erg veel zin om samen met leden van HISWA-RECRON, scholen en bonden Nederland te laten weten hoe leuk het is om te werken in de watersport- en recreatiesector!” Rosemarijn woont met haar vriend en hun zoon in Den Haag, maar voor deze zomer staat een verhuizing naar Lemmer op de agenda. “Ik ben dol op zeilen, buiten zijn in, op en aan het water en dat komt in Lemmer helemaal goed.” Blauwe vlaggen 2022 uitgereikt Op 12 mei werden in Elburg de Blauwe Vlaggen en Groene Wimpels 2022 uitgereikt. De Blauwe Vlag is het internationale symbool voor veilige, duurzame en schone jachthavens, en voor schone stranden met goede waterkwaliteit. 130 jachthavens en 59 stranden ontvingen dit jaar de Blauwe Vlag. Van de 130 jachthavens is maar liefst driekwart lid van HISWA-RECRON. In Nederland kunnen jachthavens met een Blauwe Vlag in aanmerking komen voor een extra award: de Groene Wimpel. Een jachthaven verdient deze wimpel door extra inspanningen te doen op gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen en verduurzaming van de jachthaven. Dit jaar ontvingen 25 jachthavens de Groene Wimpel. Kamermoties onderzocht en beantwoord Het afgelopen jaar zijn er in de Tweede Kamer diverse moties ingediend die te maken hebben met het bewonen en bouwen van recreatiewoningen. Minister Hugo de Jonge van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening deed 20 mei in een brief aan de Kamer verslag van de voortgang. Met de motie Koerhuis en Van Eijs verzocht de Kamer om gemeenten de mogelijkheid te geven om objectgebonden (in plaats van persoonsgebonden) vergunningen ten behoeve van permanente bewoning van recreatiewoningen te verlenen. De minister heeft Bureau Berenschot onderzoek laten uitvoeren naar de neveneffecten van deze wijziging, waarbij ook HISWA-RECRON is geconsulteerd. De conclusie is dat de wijziging geen tot zeer beperkt effect zal hebben op de bewust door gemeenten verleende vergunningen voor permanente bewoning van recreatiewoningen. Gemeenten kunnen nu al op andere manieren permanente bewoning toestaan. Daarnaast verwacht Berenschot een grote hoeveelheid aan aanvragen, die mogelijk niet op tijd door gemeenten kunnen worden afgedaan. Vergunningen moeten dan van rechtswege worden toegekend. Dit zal leiden tot versnippering van de functies wonen en recreatie op parken. Berenschot adviseert om de inwerkingtreding van de Omgevingswet, die is voorzien op 1 januari 2023, af te wachten. Ook de motie van Kamerlid Bromet, waarin werd gevraagd te onderzoeken of nieuwbouwlocaties voor vakantiewoningen niet beter gebruikt kunnen worden voor reguliere woningen, is reeds afgerond. Onderzoeksbureau Buiten concludeert dat er geen concurrentie bestaat tussen locaties voor woningbouw en recreatiewoningen: beide functies hebben totaal andere ruimtelijke voorwaarden. r.dejong@hiswarecron.nl 033 - 303 97 35 04-2022 | Recreactie 9 Foto: Studio Lusin
Page 10
Bezoek gelijktijdig ook AGROTECHNIEK HOLLAND entreekorting via www.groentechniekholland.n Kortingscode: Recreactie Vier dagen lang hét vakevenement voor professionals in de openbare ruimte ND d.nl onder de aandacht column CAO recreatie app In het vorige nummer van Recreactie konden wij al melden dat de cao Recreatie rond is, met een looptijd van 1 januari 2022 tot 31 december 2023. In de app van de Cao Recreatie is de nieuwe cao 2022-2023 nu ook opgenomen. Deze app is te downloaden zowel in de App Store als voor Android. De volledige tekst van de cao met de loontabellen is in de app opgenomen. Daarnaast tref je er veel gestelde vragen aan en uitgebreide toelichting op de cao. De modelarbeidsovereenkomsten A tot en met G uit bijlage 4 zijn te downloaden in Word en daarmee gemakkelijk beschikbaar. Proeftuin Sinds december vorig jaar ben ik Green Keykeurmeester. Ik kom op heel wat bedrijven en merk dat ondernemers graag duurzaam en toekomstgericht willen ondernemen. Maar ook dat ze er moeite mee hebben om het handen en voeten te geven. Wil je met het hele bedrijf van het gas af? Trek er gerust een ton of anderhalf voor uit. Wil je je bedrijf aanpassen aan een ecologisch streefbeeld? Hoe doe je dat, en waar moet je beginnen? Mijn tip: Maak het klein en probeer dingen in je bedrijf uit. Zoals een paar lokaal geproduceerde en vegetarische gerechten op de menukaart. Nieuwe leden Tussen 15 april en 1 juni zijn de volgende bedrijven lid geworden van HISWA-RECRON. Welkom! • Olivier Events, Tolbert, www.olivierevents.nl • JR E-Yachts BV, Drachten, www.jryachts.nl • Prior Yachting, Middelburg, www.prioryachting.nl • Jachttechniek Holland BV, Aalsmeer, www.jachttechniekholland.nl • Sportmomentje, Amsterdam, www.sportmomentje.nl • Breskens Apartments BV, Breskens, www.breskensapartments.com • Zicht op Water, Zeewolde, www.zichtopwater.nl • Beaufort Watersport BV, Woudsend, www.beaufortwatersport.nl • Erve Raewyck BV, Radewijk, www.raewyck.nl • Nederzandt Sport Events, Noordwijk ZH, www.nederzandt.nl • Daalmann Mobilheime GmbH/Adria Home Benelux, Uelsen (Dld.), www.daalmann.com Vertel waarom je bepaalde dingen doet en die keuzes maakt, en kijk hoe je gasten erop reageren. Zo kun je ook gescheiden inzamelen: textiel, sinaasappelschillen, koffiedik: er zijn geweldige toepassingen voor, die weer kunnen terugkeren in je bedrijf. Een ander idee: maak (letterlijk!) een proeftuintje met alleen de planten en struiken die bij de omgeving passen. Of een zichtbare moestuin, waarbij de kruiden weer terugkomen op je menukaart. Leuk voor je gasten, goed voor de vogels. Zo’n proeftuintje hoeft maar 5 bij 5 meter te zijn. Een stap verder is een vakantiehuisje met een volledig circulaire inrichting. Misschien zelfs natuurinclusief gebouwd, van hout met een groendak en andere duurzame materialen. Gasloos en passend bij de natuur in de streek. Mijn gok is dat de meeste gasten het geweldig zullen vinden en dat het echt bijdraagt aan de beleving. Dus ga eens brainstormen in het team of samen met de gemeente of het IVN. Ook Green Key kan heel veel inspiratie bieden. Zo maak je als ondernemer dingen zichtbaar en bespreekbaar, en zet je ook nog een klein stapje voorwaarts. Guido Klep, keurmeester Stichting KMVK Meer weten over Green Key? Neem contact op met Erik van Dijk E: erik@kmvk.nl T: 06 - 12 81 06 41 04-2022 | Recreactie 11 Foto: Jachttechniek Holland
Page 12
LOTEC GEEFT WATER VORM DE EUROPESE SPECIALIST VOOR ‘STATE OF THE ART’ ZWEMBADEN EN WATERTECHNIEK. LAGO Kortrijk-Weide Exclusief distributeur Drenkelingendetectie Lotec is een Europese specialist voor ‘state of the art’ zwembaden en watertechniek. We zijn uitgegroeid tot een absolute specialist met kwalitatief hoogwaardig zwemwater als belangrijkste uitgangspunt. Hierbij gaan wij tot het uiterste. Met geavanceerde technologieën en efficiënte oplossingen creëren we innovatieve (beheers)systemen die water een extra dimensie geven. In veel gevallen ontstaan op onze eigen tekentafels. We durven daarom wel te stellen dat we onze sporen als totaalinstallateur op zwemwater gebied hebben verdiend. Onze naam staat garant voor de hoogste waterkwaliteit en is onlosmakelijk verbonden met uw, maar ook onze reputatie. ONTDEK WATERPROOF H2O TECHNOLOGY, ONTDEK LOTEC! LOTEC Nederland LOTEC Noord-Oost LOTEC Belgium Boven Zijde 12, 5626 EB Eindhoven Koppelstraat 35, 7391 AK Twello Esperantolaan 4, 3001 Heverlee T 040 243 00 21 T 057 174 38 00 T 016 98 01 03 E info@lotec.nl E twello@lotec.nl E info@lotec.be www.lotec.nl www.lotec.nl www.lotec.be de onder de aandacht RecreAnders Nieuw: de ACSI Awards Voor het eerst werden dit jaar de ACSI Awards uitgereikt. Via de diverse websites van ACSI konden recreanten stemmen op hun favoriete bedrijven en dat leverde een prijzenregen op: maar liefst 120 prijzen in heel Europa. In Nederland vielen de volgende bij HISWA-RECRON aangesloten bedrijven in de prijzen. Van harte! – Camping Het Lierderholt: Beste camping – Recreatiepark Samoza: Mooiste campingzwembad – Recreatiepark ’t Veluws Hof: Beste fi ets- en wandelcamping – Camping Cassandria-Bad: Beste campinganimatie – Camping Ommerland: Meest hondvriendelijke camping – Camping ’t Geuldal: Beste campingrestaurant – Vakantiepark Delftse Hout: Beste camperplaatsen. Johan Drenth en Bob Kettering Facet, ruimtedenkers in recreatie De top van Europa De Nederlandse campings behoren al jarenlang tot de top van Europa. Elk jaar weer worden bedrijven succesvol genomineerd voor diverse Europese awards. De Europese gasten weten Nederland goed te vinden en vertrouwen op de kwaliteit van de Nederlandse recreatieondernemers. En Meerwijck gekocht door Franse keten In april hebben Gert en Petry de Vries hun KampeerterreinJachthaven Meerwijck (Kropswolde) verkocht aan de Franse recreatie keten Siblu Villages. Sinds 1975 heeft de familie de Vries het bedrijf ontwikkeld tot een populaire camping met 524 standplaatsen, een jachthaven met 212 ligplaatsen, een overdekt zwembad en een Beach Club met zandstrand aan het Zuidlaardermeer. Met de overname heeft Siblu nu een vierde vakantiepark in Nederland – naast 22 Franse parken. Mochtar Velders van Siblu Nederland vertelt dat de camping komende jaren verder wordt ontwikkeld. “We zullen ons daarbij richten op de verkoop en verhuur van vakantiechalets op jaarplaatsen en het ontwikkelen van nieuwe services en faciliteiten voor de eigenaars en toeristische verblijfsgasten.” hoewel we hier onwijs trots op moeten zijn, vinden recreatieondernemers dit over het algemeen maar heel gewoon. We doen gewoon ons best … Maar als we kijken naar het politieke niveau is het beeld van Nederlandse campings en recreatieondernemers minder rooskleurig. Maar liefst 20% van de branche is, volgens onderzoek, helemaal niet vitaal! Door vitaliteitsscans en programma’s als ‘Massa is kassa’, ontstaat een misplaatst beeld van de sector. Door het accent te leggen op 20% van de markt, wordt de 80% vergeten die wél succesvol is. Er worden miljoenen uitgetrokken om die 20% te veranderen en er komt beleid om de ontwikkelvrijheid aan banden te leggen. Maar daarmee benadeel je de goede bedrijven. Laten we juist die 80% een podium bieden. Leg de nadruk op het succes van de branche. De werkgelegenheid die deze brengt, in de wijde omgeving. In veel regio’s halen voorzieningen als supermarkt, zwembad, horeca en culturele voorzieningen hun bestaansrecht uit de aanwezigheid van campings, jachthavens en vakantieparken. We moeten de geweldige innovatiekracht van de branche uitlichten, de bijdrage aan natuurinclusief en circulair ondernemen benoemen en de geluksmomenten, waar elke dag aan wordt gewekt. Leg de focus op het succes. Dan wil toch iedereen in deze sector werken? Nu hoor ik je denken: ‘Mooi verhaal, maar wat kan ik hiermee?’ Als jij niet vertelt hoe trots je bent op het recreatiebedrijf, je werknemers en je gasten, hoe moet een ander dat dan weten? Je kunt zelf de lokale politiek benaderen en focus claimen voor je positieve bijdrage. Want die 80% doet niet gewoon zijn best, maar levert een geweldige bijdrage aan de maatschappij! 04-2022 | Recreactie 13 Foto: Meerwijck Foto: Het Lierderholt
Page 14
coverstory Succesvolle samenwerking in Taskforce Gastvrijheid Schouders eronder en doorpakken Gastvrij Nederland en de Taskforce Gastvrijheidssector speelden een belangrijke rol in de coronajaren. Er werd een ambitieuze Actie Agenda geformuleerd die de sector duurzaam richting 2030 stuurt. Nu is het zaak om de gezamenlijke spirit vast te houden en door te pakken, vinden alle partijen. Maar wie zet de eerste stap? Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: VisitBrabant, NBTC, Koen Smilde, Buitencentrum Gastvrij Nederland – de Nationale Raad voor toerisme, recreatie, horeca en vrije tijd – verenigt sinds ruim tien jaar de werkgevers in de gastvrijheidssector. In de jaren 2020 en 2021 beleefde de 14 Recreactie | 04-2022 koepelorganisatie zijn finest hour door een krachtige gezamenlijke stem te laten horen tijdens de coronacrisis. Ook waar het ging om het verbinden van partijen en kennisuitwisseling was (en is) Gastvrij Nederland van grote betekenis. “Opeens bleek hoe ontzettend belangrijk het is om korte lijnen te hebben, om snel te kunnen schakelen op collectieve onderwerpen als kennisdeling en lobby”, stelt HISWA­RECRON directeur Geert Dijks. ‘Terugkijkend hebben we in de coronatijd een belangrijk netwerk gerealiseerd’ Herstelmaatregelen De intensievere samenwerking leidde in juni 2020 tot de oprichting van de Taskforce Gastvrijheidssector. Deze werd ingesteld door toenmalig staatssecretaris Mona Keijzer van EZK. In de Taskforce zijn naast de partijen uit Gastvrij Nederland ook het IPO (provincies), VNG (gemeenten), Celth (onderzoek), NBTC en het ministerie van EZK vertegenwoordigd. Het doel van de Taskforce was om in crisistijd snel te kunnen schakelen over steunpakketten en herstelmaatregelen en om samen te werken aan duurzaam herstel van de sector. “Terugkijkend hebben we in de coronatijd een belangrijk netwerk gerealiseerd”, stelt Dijks. “We hebben veel contacten kunnen uitbouwen en zijn zowel bij de Kamerleden als bij de ministeries nu een bekende en gewaardeerde partij. Het Algemeen Overleg Toerisme bijvoorbeeld was min of meer vergeten. Dat werd op 11 mei voor de eerste keer weer georganiseerd en dan zie je dat de partijen een stuk dichter bij elkaar staan.” Dat bleek onder meer uit de woorden van minister Micky Adriaansens van EZK tijdens het toerismedebat. “Een van de positieve effecten van de coronacrisis is dat we elkaar gevonden hebben, de sector en de overheid, en dat we een taskforce voor gastvrijheid hebben ingericht. Daarmee zijn we aan de slag. Ik zie dat als een heel mooi vertrekpunt van een samenwerking. Er ligt een hele ambitieuze Actie Agenda, die we met elkaar 04-2022 | Recreactie 15 >
Page 16
Breng het ultieme vakantiegevoel naar buiten. Marindex levert complete tuinsets van gerenommeerde merken. Wij zorgen ervoor dat de tuinmeubelen het hele jaar op voorraad zijn, u en uw gasten zitten nooit meer zonder. De tuinmeubelen zijn speciaal geselecteerd voor gebruik in de recreatie en zijn daardoor duurzaam en blijven lang leverbaar. Bij Marindex vindt u onder andere de volgende tuinmeubels: stoelen, tafels, ligbedden, lounge sets en parasols. Neem contact op met een van onze medewerkers voor persoonlijk advies. Stationsplein 8a • 2801AK Gouda • tel. 0182 511 511 • www.marindex.nl WIL JE OOK VOLOP PROFITEREN VAN ALLE CAMPERSUCCESSEN? Neem vrijblijvend contact op en we helpen je graag verder! info@seijsener.nl 075-6810610 coverstory moeten vormgeven en oppakken. We hebben natuurlijk ook het NBTC, dat dit ondersteunt en ook professioneel sturing geeft aan het ontwikkelen van toerisme.” Plan zonder budget Dijks is zeer tevreden over de onderlinge samenwerking en blij dat het toerismedebat weer plaatsvindt. Maar hij is ook teleurgesteld dat de minister geen harde toezeggingen wilde doen. “Alle partijen onderkenden het belang van de sector en de Actie Agenda Gastvrijheidseconomie. Maar dit is een plan zonder budget. Helaas werd er niet gepleit om in de begroting ruimte te maken voor meer investeringen in de sector. Minister Adriaansens kon alleen maar toezeggen te faciliteren en te regisseren.” Belangrijke onderwerpen uit de Actie Agenda zijn onder meer het personeelstekort en spreiding van toerisme (zie kader). Jos Vranken krijgt als directeur van het NBTC een belangrijke rol toebedeeld bij het spreidingsbeleid. “Je ziet dat de afgelopen twee jaar de focus heel erg op de korte termijn lag: hoe overleeft de sector de crisis? Nu werken we aan een duurzame ontwikkeling voor de lange termijn, met een evenwicht tussen economische ontwikkeling, ecologie en de sociaal­maatschappelijke impact”, legt Vranken uit. “Wij zetten niet meer alleen in op kwantiteit, maar ook op kwaliteit en duurzaamheid. We richten ‘Je kunt geen plannen maken en dan zonder financiering zeggen dat iedereen aan de slag moet gaan’ ons minder op veraf gelegen markten en meer op de directe buurlanden. En de focus ligt weer sterker op het bekende ‘Lekker weg in eigen land’. Actie Agenda Gastvrijheidssector In de Actie Agenda Gastvrijheidssector worden vijf speerpunten benoemd die richting geven aan de ontwikkeling van de gastvrijheidssector. Het gaat dan om: • Lusten en lasten in balans Soms gaat het toerisme ten koste van de leefbaarheid, zoals in Amsterdam en Giethoorn. Kunnen gemeenten effectiever sturen op aanbod? • Nederland overal aantrekkelijk Dit gaat over het spreiden van toerisme. Door het land maar ook in de tijd, bijvoorbeeld door recreatie parken jaarrond geopend te houden. • Toegankelijk en bereikbaar Grote delen van het land zijn niet per openbaar vervoer bereikbaar. En hoe zit het met de toegang voor mensen met een beperking? • Duurzaam Toerisme heeft een flinke carbon footprint. Dat komt vooral door internationaal vliegverkeer en cruises. Het bewustzijn van consumenten zou vergroot moeten worden. • Gastvrij Hier gaat het vooral om human capital: de uitdaging om goede medewerkers te vinden. Dit moet samen met de opleidingen worden aangepakt. Duitsland en België Het NBTC richt zich in de Nederland­promotie vooral op de buurlanden. “Wij richten onze inspanningen op de markten waar ze het meeste rendement hebben. Soms hebben mensen het beeld dat wij enkel proberen om mensen uit het verre oosten naar ons land te halen. Dat is niet zo. Maar zo’n groep Chinese of Japanse toeristen valt wel veel meer op. Laten we het even in verhouding zien: in 2019 kwamen er 365.000 Chinese verblijfstoeristen naar Nederland. En 6,5 miljoen Duitsers. Er is dus sprake van een scheve beeldvorming. Samen met de DMO’s, de regionale marketingorganisaties, gemeenten en ondernemers willen we de aantrekkelijkheid en zichtbaarheid van ons land juist in Duitsland, België, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk vergroten. Dat is nodig ook. Want we denken in Nederland dat alles weer bij het oude is. Maar uit onze monitor blijkt dat met name Duitse consumenten nog relatief terughoudend zijn om op vakantie te gaan en te boeken. Duitsers zijn verhoudingsgewijs nog erg gevoelig voor de coronadreiging en ook de oorlog in Oekraïne heeft daar een sterkere impact dan bij ons. Wij doen ons uiterste best om Duitse gasten dan toch te interesseren voor een verblijf in Nederland. Daar profiteren de leden van HISWARECRON ook van.” De Taskforce Gastvrijheid heeft tijdens de coronacrisis een belangrijke rol gespeeld. De samenwerking is opbouwend en positief. Alle partijen zijn het erover eens dat dit het juiste moment is om daar een krachtig vervolg aan te geven. Kortom: samen aan de slag met die Actie Agenda. Dat vindt ook Charlotte Wolff. Zij werkt bij het ministerie van EZK en is secretaris van de 04-2022 | Recreactie 17 >
Page 18
Accommodation Management Het draadloze beheersysteem voor uw vakantiepark • Toegangsbeheer • Energiebesparende thermostaten • Melding bij rook, brand, lage cv-druk, inbraak, vorst of spanningsuitval • Te koppelen met uw reserveringssysteem www.icy.nl Totaalleverancier voor de recreatiesector Wij hebben een ruim assortiment artikelen die benodigd zijn in de camping- of recreatiebranche. Daarnaast bieden we ondersteuning op maat bij de voorbereiding én uitvoering van infrastructurele & technische projecten. Denk aan ontwerpberekeningen of begeleiding op het terrein, bijvoorbeeld bij het aanleggen van leidingsystemen. Extra korting voor HISWARECRON leden! Kijk voor meer informatie op wildkamp.nl/recreatie Bespaar veel energie coverstory Taskforce. “We moeten het met elkaar doen. Overheden, NBTC, DMO’s, onderzoeksinstituten, ondernemers. We geloven in die samenwerking en dat we elkaar kunnen versterken. Dat moet dus niet enkel van de overheid komen. Alle partijen moeten hier een inbreng leveren. En dit is het moment om er samen de schouders onder te zetten”, stelt Wolff. Tempo maken Ondanks alle mooie woorden vreest Geert Dijks toch dat het elan verdwijnt als er nu geen concrete toezeggingen komen. “We willen het tempo erin houden. Maar daar zijn dus ook fondsen voor nodig. Je kunt geen plannen maken en dan zonder financiering zeggen dat iedereen aan de slag moet gaan. Terwijl er opties genoeg zijn. Bijvoorbeeld door meer afstemming tussen de provincies. Alle provincies hebben projecten die op elkaar lijken. Kijk maar eens naar projecten op het gebied van innovatie, duurzaamheid en de energietransitie. Diverse provincies zijn daarmee bezig. Als al die provinciale projecten worden gekoppeld tot een landelijk project, kan dat wellicht worden opgewaardeerd tot een Europees project. Het geld dat de provincies er nu insteken wordt dan al gauw verdubbeld.” ‘Wij zetten niet meer alleen in op kwantiteit, maar ook op kwaliteit en duurzaamheid’ Dijks pleit ook voor versterking van Gastvrij Nederland. “Het is een samenwerking van veel brancheorganisaties, maar wat mij betreft met een te klein secretariaat. Ik vind dat we dat bij Gastvrij Nederland moeten uitbouwen naar een volwaardig secretariaat met meer slagkracht en coördinatie. Dan kunnen we nog beter het moment pakken. Zo bouwen we het succes dat we tijdens de coronapandemie boekten uit naar meer actuele onderwerpen.” Dijks denkt dan aan onderwerpen die voor de hele gastvrijheidssector belangrijk zijn: de human capital agenda, export, sociaal beleid, digitalisering, cybercrime, duurzaamheid, innovatie, knellende regelgeving en subsidieregelingen. Dijks zou het logisch vinden dat zo’n fulltime secretariaat net als nu zetelt in het VNO/MKB hoofdgebouw in de Malietoren in Den Haag. “Daar gaat zoveel rond. Al die VNOen MKB­commissies zijn bezig met zaken die ons aangaan. Europese regels, subsidies, nieuwe wetten. Ik zie de secretaris van Gastvrij Nederland als extra ogen en oren voor de deelnemende partijen. Zo verbeteren we onze voelhorens in het Haagse en Europese veld.” Gastvrij Nederland Gastvrij Nederland is de koepel van werkgevers in de gastvrijheidssector. Het overlegorgaan is ondergebracht bij VNO-NCW en MKB Nederland. Er zijn 18 leden. Bekende partijen zijn onder meer HISWARECRON, Koninklijke Horeca Nederland, de Club van Elf en de ANVR. Naast werkgevers zijn bijvoorbeeld ook de ANWB, het NBTC en VVV Nederland lid. Ondernemersagenda Gastvrij Nederland pleit er inmiddels voor om de goede contacten te gebruiken voor een beter gestructureerd overleg met de minister van EZK. Dijks: “We streven naar een aparte ondernemersagenda. Het gaat dan om specifieke zaken die we als ondenemersorganisatie willen bespreken met de minister en die niet op de Actie Agenda staan. We pleiten al jaren voor een eigen staatssecretaris. Die is er ook nu niet gekomen. Maar zo’n kortere lijn met het ministerie zou een stap in de goede richting zijn. Wellicht is de tijd nu rijp om dat te bereiken.” 04-2022 | Recreactie 19
Page 20
in beeld Duurzaam en mindful ontspannen Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Ons Buiten De transitie van Ons Buiten naar een steeds duurzamer bedrijf is in volle gang. De circulair gebouwde wellnessvoorzieningen met zwembad zijn een eyecatcher, waarbij binnen en buiten moeiteloos in elkaar overgaan. 20 Recreactie | 04-2022 Ons Buiten in Oostkapelle ontwikkelt zich tot een natuurlijk terrein waar biodiversiteit, grondkwaliteit en de creërende kracht van de natuur centraal staan. Daarmee gaat een droom van eigenaar Gabriël Coppoolse in vervulling. Al van jongs af aan is hij ervan overtuigd dat de natuur een belangrijke rol moet spelen op het terrein. Voor Coppoolse is de transitie dan ook veel meer dan het aansluiten bij een mondiale ontwikkeling. Het is de vertaling van zijn visie naar een bedrijfsstrategie. Ons Buiten speelt ook in op de nieuwe, alternatieve manieren van recreëren. “Gasten willen op vakantie ruimte creëren voor dingen waar ze thuis niet aan toekomen, zoals leven met het ritme van de natuur”, stelt de ondernemer. Wellness Opvallend onderdeel van de transitie is het Wellness & Poolgebouw. Het eerste circulair gebouwde zwembad van Nederland, waarbij gebruik is gemaakt van onder meer materialen uit de haven van Veere. In de architectuur van het zwembad is rekening gehouden met het ‘mindful’ gebruiken van deze voorziening. “De zichtlijnen naar buiten bevinden zich op zwemniveau, met uitzicht op de wellnesstuin. Dit nodigt uit om in het water te zijn”, legt Coppoolse uit. “En dus minder om op de kant te spelen of lang buiten het zwembad te verblijven.” Het Scandinavisch design legt de nadruk op rust en ruimte. “Opblaasbanden en vergelijkbare attributen vind je niet bij ons.” Naast het Wellness & Pool-gebouw heeft Ons Buiten samen met partners uit de boomhuttenbouw en landschapsinrichter Jos Willemsen een zo natuurlijk mogelijke water-modder-speeltuin ontworpen en aangelegd. “Een ideale voorziening voor kinderen om op hun eigen manier de verschillende natuurelementen te ontdekken.” 04-2022 | Recreactie 21
Page 22
BESPAAR OP BEDRIJ FSKOSTEN en spaar het milieu! Vaatwasser voorlader Type: Zanussi ZLAI3 dubbelwandig rvs (18/10) rvs spoelarmen 3 wasprogramma’s: 90|120|240 sec. 2,5 liter per spoelbeurt HACCP monitoring zelfdiagnose systeem diepgetrokken naadloze bodem ingebouwde naglansdosering automatisch zelfreinigingsprogramma gegarandeerde naspoeltemperatuur van minimaal 84°C incl. borden- en koppenkorf, 2 bestekcylinders afm. 60x61x82 cm 400 Volt | 5,35 kW ACTIVE Voorlader Type ZL1 en ZL3 demontabele wasarmen vervaardigd van roestvaststaal (AISI 304) 2 wasprogramma’s 120 | 180 seconden 5,8 liter boiler voorzien van een grof- en fijnvuilfilter naglansinjector en zelfreinigingsprogramma inclusief bordenkorf en 1 bestekkorf afm. 60x65x82 cm QUA HOOGTE EENVOUDIG TE 4550.1562 normaal ZL1 3.785,actie 3.195,inruilkorting 300,NU Sneller Stiller Pure and ActivActive P A ti d Zuiniger Schoner 2.895,Lease vanaf 66,59* 4550.1550 230 Volt 2.395,1.695,Lease vanaf 42,04* ZL3 4550.1548 400 Volt 2.595,1.895,Lease vanaf 47,00* * De in deze advertentie vermelde lease tarieven zijn per maand op basis van 60 maanden en op basis van operationele lease. PLAATSEN ONDER SPOEL- OF WERKTAFEL Doorschuiver Type: Zanussi ZHT8IELG geheel rvs (AISI304) geisoleerde bovenkap energiezuinige dubbelwandige tank capaciteit 1440 borden p/uur 3 wasprogramma's: 45|84|150 seconden extreem laag verbruik: 2 liter per spoelbeurt automatisch zelfreinigingsprogramma afm. 75x88x227 cm 400 Volt | 9,9 kW 4550.682 normaal actie ACTIVE Met maar liefst 5.000,EIA fiscale aftrek 11.500 7.89 inruilkorting 1.000 NU 6.895, Lease vanaf 147,55 * WARMTE TERUGWINNING ZORGT VOOR EEN LAGERE ENERGIEREKENING 00,95,00,,VA ATWA S S E R S Doorschuiver Type: Hakpro HDS80 geheel rvs (AISI 304) diepgetrokken tank met afgeronde hoeken laag verbruik: slechts 2 liter per spoelbeurt atmosferische boiler naglanspomp 3 programma's: 45| 84|150 seconden zelfreinigingsprogramma en automatische leegloop krachtige 12 liter boiler vulhoogte tot 44 cm incl. 1 bordenkorf + 1 bestekkorf afm. 67x76x157 cm (excl. beugel) 400 Volt | 9,9 kW 4558.911 normaal actie 6.278,4.745,inruilkorting 750,NU 3.995,Lease vanaf 91,89 * COMBINATIE B 120 cm | | 67 cm | 110 cm | 4558.913 normaal 6.432,actie 4.875,Inruilkorting 750,4194.110 4558.010 COMBINATIE C 110 cm | 67 cm 4194.106 4.125,Lease vanaf 94,88* | | 120 cm | 4558.915 normaal 6.432,actie 4.875,Inruilkorting 750,4.125,Lease vanaf 94,88* 4194.108 4558.010 Glazenspoeler 1 wasprogramma: 120 seconden inzet voor 12 schotels 29x29x7,5 cm incl. 1 glazenkorf en 1 bestekkorf 30 korven per uur naglansinjector 230 Volt 4194.112 4194.118 4558.010 4194.106 Century waterontharder Type Compact geïntegreerde harstank, 5 ltr. bypass is standaard inbegrepen capaciteit 750 ltr. per uur afm. 21,5x35x46 cm OOK LEVERBAAR MET AFVOERPOMP EN/OF DOSEERUNIT art.nr afm. cm afm. korf 4550.1500 44x50x64 38x38 cm 1.640,1.245,4550.1510 46x55x70 40x40 cm 1.780,- 1.345,EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl 1.245,Lease vanaf 30,88* ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl 17-03-01 Alle prijzen zijn exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen, druk en zetfouten voorbehouden. Vanaf 4270.102 830,719,VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl ONLINE BESTELLEN www.hakpro.nl 4194.114 4558.010 COMBINATIE E | 180 cm 4194.106 COMBINATIE D 120 cm | | 67 cm | 110 cm | 4194.110 Door hoge vulhoogte 44 cm, ook geschikt voor pannenkoekenborden 4550.010 4194.102 AFGEBEELDE OPSTELLINGEN ZIJN OOK GESPIEGELD LEVERBAAR INRUIL ACTIE Groot afgebeeld: COMBINATIE A 4558.917 normaal 6.483 actie 4.925 Inruilkorting 750 4.175,Lease vanaf103,5 | 67 cm | 110 cm | 4558.919 normaal 6.778 actie 5.100 Inruilkorting 750 4.350,Lease vanaf107,8
Page 24
de bezieling Zeilschool Vinkeveen, Thom Hoff ‘Alles draait om opleiden en leren’ Een jaar geleden kocht hij het watersport- en recreatiebedrijf waar hij al jaren werkte. Inmiddels staat Thom Hoff stevig aan het roer van het bedrijf in Vinkeveen, met zeilschool, haven, botenverhuur, groepsaccommodatie, verblijf, bedrijfsevenementen en méér. “Zoveel activiteiten, daar kun je goed in verdwalen. Voor de komende tijd staan kwaliteitsverbetering en synergie tussen de activiteiten centraal.” Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Joanne Blokland (Zeilschool Vinkeveen) Zeilschool Vinkeveen en Vinkeveen Haven liggen op een prachtige locatie aan de Vinkeveense plassen. Zo’n veertig jaar geleden kwam de voormalige gymzaal van het dorp beschikbaar. Een slimme ondernemer verbouwde die tot groepsverblijf voor kinderen en begon een zeilschool. Vele generaties kinderen leerden er vervolgens zeilen. Eén daarvan is Thom Hoff (34), die hier op zijn negende voor het eerst naar zeilkamp ging. Dat beviel goed en als 17­jarige werd hij instructeur. Dat verzekerde hem van een leuke vakantiebaan. Professioneel koos hij voor een andere richting: Hoff studeerde rechten en werkte als jurist onder meer bij een rechtbank en bij CWO, de Commissie Watersport Opleidingen. Maar het water bleef trekken. Moest hij de rest van zijn leven op kantoor doorbrengen? Vier jaar geleden kreeg hij het aanbod om manager te worden van Zeilschool Vinkeveen en dat bleek een schot in de roos. De eigenaar had het bedrijf de laatste vijftien jaar fl ink uitgebreid, met onder meer een jachthaven, restaurant, botenverhuur en een paar Pipowagens voor B&B­verblijf. Daarnaast zorgde de aloude zeilschool met groepsverblijf nog steeds voor heel wat aanloop. Het bedrijf biedt naast de zeilschool en haven ook groepsverblijf, Pipowagens en evenementen Coronaregels Thom Hoff De overname viel natuurlijk niet in de meest gunstige periode. Had het bedrijf veel te lijden onder de coronaregels? “Dat viel erg mee”, oordeelt Hoff. “Ons bedrijf kent vier pijlers: de zeilschool, de haven met botenverhuur, de evenementen en het overnachten. Juist die diversiteit hield ons op de been. Er was altijd wel iets mogelijk. En de zeilschool en botenverhuur zijn vrijwel de hele periode gewoon doorgegaan.” Het was wel een spannende tijd voor de startende ondernemer. “Drie keer per week moesten alle instructeurs worden getest. 24 Recreactie | 04-2022 Dan was het altijd weer duimen dat er geen uitval was. Het is heerlijk dat nu alles weer mag. Dat we de ouders die ons hun kinderen toevertrouwen gewoon een hand kunnen geven.” Bereikbaar Uniek aan Zeilschool Vinkeveen is de ligging. Waar mensen voor zeilkampen normaal al gauw aan Friesland denken, gaat het hier om een bedrijf dat 15 autominuten van Amsterdam ligt en 20 minuten van Utrecht. Dat betekent dat ook ouders die hun kinderen liever niet in de groepsaccommodatie laten over nachten, bij de zeilschool terecht kunnen. Zij kunnen de kinderen tijdens de zeilweek dagelijks zelf brengen en halen. Ook voor bedrijven is de locatie een enorm pluspunt. Het bedrijf ligt midden in de natuur en er heerst de rust van het landelijk gebied. Maar toch is het vanuit de hele Randstad goed te bereiken. Er zijn allerlei arrangementen mogelijk, zoals samen zeilen op twee historische platbodems, vergaderen, catering of diner, barbecue en zo meer. Vanuit de haven worden vijftig motorboten verhuurd. “Dat lijkt veel, maar in het hoogseizoen kunnen we er wel drie keer zoveel verhuren”, vertelt Hoff. “Daarnaast hebben we zo’n vijftig kano’s en supboards. Ook die zijn bij mooi weer allemaal in gebruik.” Opleiden en leren Het allerleukste aan zijn bedrijf vindt Hoff dat heel veel draait om opleiden en leren. Dan gaat het om de zeilschool, waar jaarlijks zo’n 1.500 kids leren zeilen. Maar het gaat ook om het opleiden van de eigen medewerkers. Het bedrijf telt naast tien vaste krachten maar liefst 150 instructeurs in een flexpool, en dertig oproepkrachten voor andere taken. “Jaarlijks leiden we dertig tot veertig instructeurs op. Die moeten zeilles kunnen geven, maar vooral oog hebben voor de kinderen. Ze moeten 04-2022 | Recreactie 25 >
Page 26
inspiratie? Meer Ga naar onze site of scan de qr-code en word gratis abonnee van ons online inspiratie magazine. de bezieling Uniek is de ligging van het bedrijf, centraal in de Randstad kunnen communiceren, samenwerken en zelfreflectie hebben – ook als er dingen misgaan. Al die kinderen in je les zijn uniek. Dat betekent ook dat je les niet altijd verloopt zoals jij het gepland hebt. Dat zijn allemaal vaardigheden die onze instructeurs hier opdoen.” Kwaliteitsverbetering Het bedrijf is de afgelopen vijftien jaar flink uitgebreid. Je kunt verder blíjven uitbreiden, maar Hoff kiest ervoor om eerst te werken aan kwaliteitsverbetering en het versterken van de synergie tussen de verschillende pijlers. “Om een voorbeeld te noemen: de jachthaven en zeilschool hebben nu twee websites. Hoe digitaal wil je zijn? Zeilschool Vinkeveen was een van de eerste bedrijven die na afloop van elke zeilweek een aftermovie maakte. Tegenwoordig worden die geschoten met drones en GoPro’s. De films zijn van hoog niveau. Wel is het zo dat tegenwoordig elke zeilschool een aftermovie maakt. Bij Thom Hoff en zijn team roept dat de vraag op: Hoe digitaal wil je zijn? En hoe hip wil je eigenlijk worden? Moet er elke keer iets nieuws komen? Hoff: “In basis is zeilen een analoge sport. We willen de kracht van deze plek en de activiteit niet verliezen. Mensen komen hier bij elkaar om te leren en te recreëren en in de natuur te zijn. Dan willen we niet dat kinderen de hele tijd op hun telefoon kijken om met anderen te appen en chatten. Daarin zoeken we heel bewust naar een evenwicht.” We werken op het moment aan één nieuwe huisstijl en op basis daarvan komt er een nieuwe site voor alle activiteiten. Als mensen hier komen om een boot te huren zien ze ook dat leuke restaurant, de zeilschool en B&B’s. Als je dan nog eens een zeilschool zoekt of een leuke activiteit voor je bedrijf weet je waar je moet zijn. Die kruisbestuiving willen we ook online realiseren. Nu kunnen mensen de zeilschool boeken zonder te zien dat we ook bootverhuur en een haven hebben”, stelt Hoff. De kwaliteitsverbetering die hij nastreeft zit in grote en kleine zaken. De gebouwen krijgen een upgrade; zo is afgelopen winter het gebouw voor bedrijfsactiviteiten gerenoveerd en voorzien van extra ramen. Het ziet er nu weer fris en uitnodigend uit. De catering, de ontvangst, de benadering van ouders: alles wordt kritisch onder de loep genomen en waar nodig verbeterd. “Met een jong team en een modernere uitstraling willen we steeds beter worden in wat we doen.” 04-2022 | Recreactie 27
Page 28
de provincies Wat speelt er in Noord-Brabant en Limburg? Verzet tegen de luchthaven Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Wanda van Eck, Shutterstock Wat zijn de belangrijkste issues op het gebied van recreatie en toerisme in de provincies? En hoe gaan de HISWA-RECRON regiomanagers daar mee om? In een nieuwe reeks artikelen zoomen we telkens in op twee provincies. Om te beginnen op Noord-Brabant en Limburg. 28 Recreactie | 04-2022 Vraag Arthur van Disseldorp (regiomanager Noord-Brabant en Limburg) naar hét hete hangijzer in zijn werkgebied en hij antwoordt in drie kapitalen: “MAA!” Maastricht Aachen Airport maakt structureel verlies en toch is het een kansrijk scenario om het aantal vluchten te verviervoudigen. “Dat betekent meer vluchten over meer routes, mogelijk ook in de nacht”, stelt Van Disseldorp. “Daarmee raak je onze sector. Onbegrijpelijk, want er zijn alternatieven.” In totaal gaat het om een uitbreiding van 6.500 naar 22.000 vliegbewegingen. De luchthaven kan de uitbreidingsplannen – waarvoor onder meer een baan moet worden verzwaard – niet zomaar uitvoeren. Daarvoor is een aanvullende vergunning van de provincie nodig. De HISWA-RECRON regiomanager is in zijn verzet tegen de uitbreiding van MAA tot de tanden gewapend. “Als je de werkgelegenheidscijfers van onze sector afzet tegen die van de luchthaven, zie je dat onze bedrijfstak veel groter is en veel dieper geworteld in Limburg.” Samen optrekken ‘Viermaal zoveel vluchten, dat is onnodig en schadelijk voor onze sector’ In het verzet trekt Van Disseldorp samen op met KHN en Visit Zuid-Limburg. In de praktijk betekent dat veel overleg op het provinciehuis en communicatie met de pers. “De strijd tegen de uitbreiding van MAA is voor een belangrijk deel ook een strijd tegen beeldvorming.” Nachtregister en waterhuishouding Een ander belangrijk issue is het digitaal nachtregister. Vijftien van de circa negentig gemeenten in Noord-Brabant en Limburg zetten dit middel nu in om ondermijning tegen te gaan. Onnodig, inefficiënt en onuitvoerbaar, stelt Van Disseldorp namens HISWA-RECRON. “Het schrikt criminelen niet af en scheept ondernemers op met extra werk”, zegt hij. “Nachtregistratie bestaat bovendien al, in de vorm van de reserveringssystemen van de recreatiebedrijven.” De regiomanager werkt in dit dossier nauw samen met leden van HISWA-RECRON in de betreffende gemeenten. “We hebben regelmatig overleg met de gemeenten, vooral op ambtelijk niveau. Liefst in een zo vroeg mogelijk stadium van de besluitvorming.” Inhoudelijk wijst Van Disseldorp op de juridische onhaalbaarheid van digitale nachtregistratie én op de privacywetgeving. “Als je ondermijning wilt tegengaan, moet je dat op een andere manier aanpakken. Niet door het inzetten van een middel als een digitaal nachtregister.” Overstromingen Een derde thema waar de regiomanager veel energie in steekt is het toekomstbestendig maken van de waterhuishouding. “Dit speelt vooral in Limburg, maar ook in een deel van NoordBrabant. Wat de recente wateroverlast betreft hebben we deels compensatie kunnen regelen voor getroffen ondernemers, zowel materiële als emotionele. Sommige ondernemers zaten er helemaal doorheen na corona én de waterproblematiek. Voor de langere termijn zijn we in gesprek met het Waterschap Limburg, Rijkswaterstaat en de Veiligheidsregio’s over een toekomstbestendige waterhuishouding.” Naast de drie genoemde thema’s zet Arthur van Disseldorp zich ook in voor dossiers als het masterplan Maasplassen, de strijd tegen openbare camperplaatsen, stikstofproblematiek, personeelstekorten, Vitale Vakantieparken, zonering in de Biesbosch en de oprichting van het platform Gastvrij Brabant. Genoeg werk aan de winkel in Noord-Brabant en Limburg! 14 juli 2021 is een datum die Maike Vaessen niet gauw zal vergeten. Op die dag stond haar bedrijf Camping ’t Geuldal in Meerssen door de overstromingen volledig onder water. De schade liep in de tonnen. “De afwatering, stroomkabels en stroomkasten waren volgelopen en moesten allemaal vervangen worden. Ook de vloer in onze brasserie liet los.” Regiomanager Arthur van Disseldorp was een van de eersten die bij Vaessen aan de telefoon hing. “Hij voorzag ons van tips op het gebied van schadedocumentatie en hielp ons in het traject naar de overheid. Ook wees hij ons erop dat we onze eigen manuren ook moesten verhalen op de verzekering. Op zulke momenten besef je de waarde van je branchevereniging.” Ruben van der Bool van Landschapscamping Alleleijn in Epen verzet zich, samen met andere HISWA-RECRON-leden, tegen het digitale nachtregister dat de gemeente Gulpen-Wittem ondernemers oplegt. “Wij doen daar niet aan mee. We hebben geen moeite met digitalisering, maar wel met het extra werk en de kosten.” Ook maakt hij bezwaar tegen de koppeling van het nachtregister met de toeristenbelasting. “Toeristenbelasting wordt achteraf betaald en het digitale nachtregister is voor de aanmelding van de te komen nacht.” Dankzij een stevige brief van HISWA-RECRON wordt zijn weigering gedoogd. “Dit najaar verwacht de gemeente echter dat wij aansluiten. Dat doen wij niet. Desnoods gaan we samen met HISWA-RECRON naar de rechter.” Arthur van Disseldorp 04-2022 | Recreactie 29
Page 30
taxateurs adviseurs rentmeesters t zijn Taxaties Vastgoedadvisering Rentmeesterij Grondverwerving Schadevergoedingsrecht Buitenstate Vredo Vertrekdag gasten Vredo dag 1 Vredo dag 14 Vredo dag 21 Vastgoedadvies vanuit Zeeuwse nuchterheid Hoofdstraat 54 4416 AE Kruiningen T 0113 57 28 35 E info@rijk.eu www.rijk.eu Hoofdstraat 54 4416 AE Kruiningen T 0113 57 28 35 E info@advieskantoorrijk.nl www.advieskantoorrijk.nl Vredo Dodewaard BV +31 (0) 488 411 254 verkoop@vredo.nl www.vredo.nl Bedrijfsoverdracht MAAK HET LANDSCHAP KLEURRIJK MET GRAUSTABIEL EN/OF ANDERE HALFVERHARDINGEN www.debeijerbv.com DEN OTTER VAN VLIET BEDRIJF S OPVOLGING | TAXATIE | COACHING Weverstraat 26 4061 AP Ophemert T 0344 - 652628 info@airtrampoline.nl Bent u bezig met de toekomst? Lijkt het nog ver weg, of is het juist dichtbij? Samen met u kijken we naar de mogelijkheden en maken we een plan. www.denottervanvliet.nl info@denottervanvliet.nl Tel. 0412 47 42 82 Broekhoek 28 5384 VR Heesch NIEUW Nu ook in 95 cm uitvoering leverbaar! n kennis delen De Omgevingswet: dat wordt toch opletten Zou het er dan toch van komen? Recent heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen die de regering oproept dat uiterlijk 1 januari 2023 de Omgevingswet in werking zal moeten treden. Nu hebben wij niet alleen een Tweede Kamer maar ook nog een Eerste Kamer: dus niet te vroeg gejuicht. Tekst: Eelco de Jong (Zypp advocaten) Foto: Max de Krijger De vraag is: moeten wij eigenlijk juichen over de komst van een nieuwe wet? Dat is lastig te zeggen. Er zijn hartstochtelijke fans en er zijn hartstochtelijke haters. Dat is nu al het geval en na inwerkingtreding zal iedere groep het gelijk van zijn eigen standpunt zien. De wet heeft veel belang voor de recreatiesector. De Omgevingswet is straks de wet waar heel veel regels over de fysieke leefomgeving in terug te vinden zijn. En dat is zo’n beetje alles tussen hemel en aarde. Regels over lucht, bodem, water, landschappen, natuur. Maar ook alles wat wij mensen in die omgeving hebben gedaan: bebouwing, industrie, infrastructuur en dus ook campings en jachthavens. Nou zijn daar natuurlijk al regels voor. De Omgevingswet brengt al die regels samen in één wet. Dat betekent dus ook dat een groot aantal wetten wordt ingetrokken. Denk aan de Wet algemene bepalingen omgevingsDiverse uniform geldende landelijke regels worden straks door de gemeente vastgelegd recht (omgevingsvergunning), de Wet ruimtelijke ordening (bestemmingsplannen), allerlei milieuwetgeving (Wet milieubeheer, Wet bodembescherming) en nog heel veel andere wetten. En daar komt dus één wet, de Omgevingswet, met een aantal AMvB’s voor terug. Omgevingsplan Sommige onderwerpen veranderen, andere onderwerpen blijven inhoudelijk gelijk. We geven een paar voorbeelden. Een object voor recreatief nachtverblijf (max. 70 m² oppervlak en max. 5 meter hoog) kan nu, als het in overeenstemming is met het omgevingsplan, zonder vergunning worden gebouwd. Dat wat in het bestemmingsplan stond, staat straks in het omgevingsplan. In dat omgevingsplan komen alle regels die betrekking hebben op de fysieke omgeving terug. Dus niet alleen – zoals nu – regels over gebruik van gronden en bouwen, maar ook de regels voor het kappen van een boom, het maken van een uitweg, het hebben van een terras, openingstijden horeca. Nu geregeld in gemeentelijke verordeningen, straks in het omgevingsplan. Maar ook allerlei milieuregels – denk daarbij vooral aan regels die lokale milieuhinder veroorzaken, geluid en geur – komen terug in het omgevingsplan. Dat is wel echt een verandering, want dat zijn regels die nu landelijk zijn geregeld. Vanaf januari 2023 worden die dus door de gemeenten vastgelegd in het omgevingsplan. Strenger, of juist minder streng dan nu. Dat wordt dus opletten. 04-2022 | Recreactie 31
Page 32
vakinfo Razendsnelle metamorfose van je park Kun je je recreatiebedrijf in een aantal weken, hooguit maanden, een volledige metamorfose geven? Kun je in zo’n korte periode al je chalets vervangen door een moderne variant? Een nieuwe ontwikkeling op de recreatiemarkt maakt het mogelijk. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Adria De gast op je recreatiebedrijf wordt steeds kritischer. Verwachtte hij tot voor kort altijd hetzelfde comfort als thuis, tegenwoordig wordt hij graag verrast door nieuwe, voor hem onbekende trends. Als recreatieondernemer moet je daar voortdurend op inspelen door je accommodaties volledig up-to-date te houden en oog te hebben voor nieuwe ontwikkelingen. De levenscyclus van een accommodatie is veel korter dan die van een traditionele woning. Een recreatiewoning kan technisch weliswaar langer mee dan hij gebruikt wordt, de gast (ofwel: de ‘verhuurbaarheid’) bepaalt op zeker moment dat vervanging noodzakelijk is. En dus zul je als recreatieondernemer op zo’n moment je aanbod moeten moderniseren. Maar een upgrade van je park – zeker als dat een flinke omvang heeft – kan een complexe en langdurige aangelegenheid zijn. Enerzijds moet je bedrijf gewoon doordraaien en anderzijds wil je toch je aanbod moderniseren en de gasten niet teveel storen. In één keer vervangen Een nieuwe ontwikkeling op de Nederlandse recreatiemarkt maakt deze omslag een stuk gemakkelijker. Zo is het met ingang van 2023 mogelijk om je chalets in één keer te verkopen aan de aanbieder van je nieuwe accommodaties. Aankoop van nieuwe chalets is dat jaar – ondanks de krapte in de markt – ook gewoon mogelijk. Vergelijk het met het inruilen van je oude auto bij de aankoop van een nieuwe. Voordeel van deze procedure is dat je met één partij zaken doet en de metamorfose in korte tijd gerealiseerd kan worden. Afhankelijk van de omvang van je bedrijf is de operatie in enkele weken tot maximaal enkele maanden mogelijk. Planning, ontwikkeling en montage komen in handen van de partij waarmee je samenwerkt, waardoor je zelf kunt blijven focussen op je core business. Een upgrade van het park kan een langdurige aangelegenheid zijn Doordat je verouderde accommodaties worden gerecycled of een nieuw leven krijgen bij een particuliere koper, ben je als recreatiebedrijf ook duurzaam bezig. Maar ook maatschappelijk relevant: op de Duitse markt (waar deze werkwijze al langer wordt gebruikt) werden slachtoffers in overstromingsgebieden en vluchtelingen uit Oekraïne al tijdelijk gehuisvest in zowel nieuwe als gebruikte accommodaties. Met dank aan Adria Benelux 32 Recreactie | 04-2022 productnieuws Tekst: Jaap van Sandijk XXL doucheprofi el Tece heeft het assortiment doucheprofi elen uitgebreid met een lengte van 1600 mm. Dit als aanvulling op de bestaande lengten 800, 900, 1000 en 1200 mm. Voor een exacte inbouw zijn alle doucheprofi elen met een handzaag op maat in te korten. Naast edel zwart levert TECE de doucheprofi elen in roestvaststaal en in de PVD-coatings Gold Optic (goud), Red Gold (koper) en Black Chroom, zowel geborsteld als gepolijst. T: (0592) 41 50 74 I: www.tece.nl Chaletbouw Arcabo, specialist in de bouw van mobiele bungalows, biedt maatwerkoplossingen voor de bouw of herontwikkeling van grotere recreatieprojecten. Het bedrijf beschikt over een ruim assortiment modellen voor zowel de kleine als de middelgrote recreatieondernemer en begeleidt en adviseert bij investeringsprojecten. In de showroom in Nieuwleusen zijn tal van modellen te bekijken. T: (0529) 48 89 00 I: www.arcabo.nl/zakelijk Aanpasbare sport-arena De multifunctionele houten Ace Arena van Yalp biedt een veelzijdige en aanpasbare omgeving voor allerlei balspelen en diverse andere vormen van lichaamsbeweging. De Ace Arena’s zijn ruimte-effi ciënt en op maat aan te vullen met hoge en of lage doeltjes, volleybalnet, baskets en openingen in de boarding. T: (0547) 28 94 10 I: www.yalp.nl Groene verpakking Wecovi Service werkt aan de vergroening van gastensets, welkomstpakketten en andere sets voor de accommodatie. De verpakkingen van de sets worden vervangen door een milieuvriendelijker variant. Na een stapsgewijze introductie zullen uiteindelijk alle sets gemaakt zijn van gerecycled materiaal. Ook veel producten in de sets zijn duurzaam en voorzien van milieukeurmerken. T: (038) 468 68 88 I: www.wecoviservice.com 04-2022 | Recreactie 33
Page 34
Nieuw in de verkoop: Een fraai in het Friese Merengebied gelegen camping: - 4,8 hectare eigen grond; - circa 200 kampeerplaatsen; - met overdekt zwembad. Taxatie nodig? Wij zijn u graag van dienst! Kiest u ook voor een écht familiebedrijf in Noord-Nederland? Vraagprijs: € 2.150.000,00 k.k. Wilt u uw bedrijf verkopen? Zoekt u hierbij begeleiding, met oog voor persoonlijke aandacht? Neem dan contact met ons op! Neem dan contact op met Arjan of Carina! Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Nadere www elaar O.Z. 592 462 844 22 32 10 10 Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Vossenlaan 16 9408 CN Assen T (0592) 46 28 44 www.hiswa-recronmakelaar.nl E info@recratief-bedrijfsmakelaars.nl I www.recratief-bedrijfsmakelaars.nl   088 555 48 88    * Voldoet aan alle door de NVWA gestelde eisen. * Géén touw, harnas of klimuitrusting nodig. * Voorzien van Keurmerk/TüV veiligheidscertificaat. * Zonder toezicht van personeel. WWW.KLETTERSTEIN.COM Bereid uw camping voor op de toekomst IAAPA Expo Europe is de plek waar duizenden recreatie en leisure professionals samenkomen om de laatste trends te ontdekken. Honderden leveranciers presenteren hun innovaties, waaronder speeltoestellen, zwembadinfrastructuur en springkastelen, maar ook bijvoorbeeld nieuwe concepten qua eten & drinken en reservatiesystemen. Mis uw kans niet om uw vakantieresort/camping op te waarderen. BEURS: 13–15 Sept. | 2022 CONFERENTIE: 12–15 Sept. | 2022 LONDEN, VERENIGD KONINKRIJK REGISTREER NU IAAPA.org/IAAPAExpoEurope @IAAPAEMEA | #IAAPAExpos

Recreactie 2022 - Nummer 3


Page 4
AL MEER DAN 40 JAAR UW MAKELAAR EN TAXATEUR VAN RECREATIEBEDRIJVEN colofon voorwoord Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Wanda van Eck, Jeff rey Belt, Stijn Boode Marike Rosier Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Rutger van de Maat, Jeroen Kamphuis Vormgeving: Jessica Dales, Dock35 Media Coverfoto: NBTC / Daan Steijnen van Eck Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, communicatie@hiswarecron.nl, (033) 303 9700, 65 euro per jaar. 32,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatiebedrijven. Gratis voor HISWA-RECRON-leden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. PARTNERS IN BUSINESS: Manager Communicatie De wolf Voor je ligt een interessante editie waarin klimaatverandering en klimaatadaptatie een grote rol hebben. Wat betekenen overstromingen, bosbranden, droogte of juist veel neerslag voor onze sector? Hoe pas je je bedrijf hierop aan? Kan dat wel? In de coverstory een paar prachtige verhalen van ondernemers en inzichten van een wetenschapper van Wageningen University & Research en van de directeur Natuur van het ministerie van LNV. Belangrijkste boodschap: wees voorbereid! In een ander artikel lees je over de verzekerbaarheid van dit soort risico’s – met grote gevolgen. Het wordt er niet makkelijker op om een goede verzekering te vinden en zeker niet om dit betaalbaar te houden. Breng dus zelf de risico’s in kaart voor je bedrijf en bedenk wat je hiermee wel of niet wilt. Het artikel dat mij deze keer het meeste prikkelde is de Stelling: ‘De wolf is een bedreiging voor de recreatie’. Uiteraard zijn er KENNISPARTNERS: voor- en tegenstanders. Ik ben dus zo’n recreant die ernaar uitkijkt om een keer een wolf te zien tijdens een boswandeling. Toen laatst op meerdere plekken binnen een paar kilometer van mijn huis een wolf werd gespot – zelfs in een woonwijk in Amersfoort – werden mijn wandelingen anders. Ik kijk continu speurend rond, denk van elk stuk rondslingerend hout of bruingrijs struikgewas dat het een wolf is. Mijn wandelvriendin (bang voor wolven) wordt er niet goed van. Tot nu toe heeft het nog niets opgeleverd. Behalve dat ik ander wild zoals reeën nog beter in de gaten heb, ook omdat de bomen nu nog niet allemaal in het blad zitten. Vanavond ga ik weer op pad. Wie weet kom ik hem dit keer tegen? Veel leesplezier! 03-2022 | Recreactie 5
Page 8
onder de aandacht Nieuwe cao’s De cao HISWA was al eerder rond, inmiddels is ook de cao Recreatie akkoord bevonden door werkgevers en werknemers. De cao Dagrecreatie was al op een eerder moment ongewijzigd ver lengd voor 2022. De cao Recreatie heeft een looptijd van 1 januari 2022 tot en met 31 december 2023. Er zijn meer wijzigingen, maar het belangrijkste zijn de volgende loonsverhogingen, die in de cao zijn opgenomen: 4% per 1 april 2022, 2% per 1 januari 2023 en 1% per 1 juli 2023. De jeugdschalen worden per 1 januari 2022 extra verhoogd met 5%. De loonsverhogingen die in de cao Recreatie voor 2022 zijn afgesproken, gelden ook voor de cao Dagrecreatie. De volledige teksten zijn te zien op hiswarecron.nl (zoekterm: cao) Kun je toeristen spreiden? Roompot Zonnecollectief Roompot wil in 2030 de CO2 -footprint halveren. Vorig jaar kondigde de keten al aan om zelf meer dan 4.500 zonnepanelen te plaatsen op het hoofdkantoor en de centrumgebouwen van acht parken. Dat gaat jaarlijks 1,6 miljoen kWh groene stroom opleveren. Nu wil Roompot ook de particuliere eigenaren van Roompot-recreatiewoningen stimuleren tot het aanbrengen van zonnepanelen. Daartoe is het Roompot Zonnecollectief opgezet. Dat doet de eigenaren per park een voordelig aanbod. Zo hoopt het concern meer groene stroom op te wekken, minder CO2 uit te stoten en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. Beleidsmakers willen toeristen meer spreiden over het land, maar kan dat wel? Onderzoek van BUas, samen met Marketing Oost, NBTC en Travel with Zoey, laat zien dat écht kan. En dat het bezoek aan minder bekende hotspots zeker niet leidt tot een slechtere vakantie-ervaring. Het onderzoek werd uitgevoerd met medewerking van tien Overijsselse vakantieparken. Daarbij werden 150 gasten gevolgd, waarvan de helft tips kreeg voor de bekendste uitstapjes in de regio, en de helft tips voor minder bezochte trips (beleidsgestuurd). Via WhatsApp konden ze chatten en aanvullende tips ontvangen. Voor de vakantie-ervaring bleek er geen verschil te zijn tussen de twee groepen. www.celth.nl (zoekterm: toeristen spreiden) Toverland LIVE! Toverland haakt in op de festivaltrend met Toverland LIVE! Op de avond van 21 mei organiseert het attractiepark in Sevenum een festival vol swingende stages, spectaculaire achtbanen en sensationele artiesten. Dat zijn publieksfavorieten als Maan, Rolf Sanchez en Kris Kross Amsterdam. De vier outdoor themagebieden bieden die avond elk een eigen beleving. Entreegebied Port Laguna is het tropische middelpunt van het festival, waar de hoofdacts optreden. In de Magische Vallei zorgt dj Rewind voor een magische mix van hits van toen en nu. Lekker loungen met de houten achtbaan Troy als achtergronddecor kan in Ithaka. Het vierde themagebied wordt een unieke club, waar de beats van de dj’s gepaard gaan met een night ride in wing coaster Fenix. ¯ 8 Recreactie | 03-2022 Foto: NBTC Opvolging Camping Meistershof Alfred Klaassen, zoon van huidige eigenaars Janneke en Wim Klaassen, neemt per 1 januari 2023 Camping Meistershof (Lheebroek) over. Hij wordt de derde generatie van de familie die het bedrijf overneemt, vertelt een trotse Janneke Klaassen. “En hij zal het bedrijf weer aanpassen naar zijn eigen inzichten”, vertelt ze. “De nadruk komt te liggen op campers. Nu is dat voor ons ook al een belangrijke groep, we kunnen zo’n 45 campers kwijt. Straks wordt het bedrijf vrijwel geheel ingericht voor campers. Dan komen er zo’n 90 camperplaatsen, naast ongeveer 15 tot 20 gewone kampeerplaatsen.” Om dit te faciliteren wordt er geautomatiseerd. Inmiddels is er een aanmeldzuil en een systeem waarbij campers al geruime tijd tevoren specifieke plekken online kunnen reserveren. Door kentekenherkenning gaat dan automatisch de slagboom ophoog. Met de focus op campers komt er ook een nieuwe naam voor het bedrijf. Wat het gaat worden, wil Klaassen nog niet zeggen. “De burgemeester zal dat op 10 juni bekendmaken.” Camping Meistershof is al vanaf het prille begin in 1969 lid van RECRON. 4-5 juni: Meevaarweekend In het weekend van 4 en 5 juni organiseert HISWA-RECRON voor de tweede keer het Meevaarweekend. Dit vormt onderdeel van de campagne Welkom op het Water. Tijdens dit weekend wordt aan booteigenaren, watersportondernemers en -verenigingen gevraagd om iemand mee het water op te nemen die nog nooit gevaren heeft. Aan alle bedrijven en verenigingen gaat de oproep uit om zo veel mogelijk watersporters te enthousiasmeren voor dit prachtige weekend! Zet jij je deuren open om potentiële watersporters welkom te heten? Of gaan vanaf jouw locatie watersporters met hun gasten het water op? Meld de activiteit aan. Zo kunnen we samen zoveel mogelijk mensen overstag laten gaan. www.meevaarweekend.nl Snackautomatiek voor honden Landal GreenParks richt zich al langer op de gasten die hun hond mee willen nemen op vakantie. Er is een ruim aanbod aan speciale ‘hondenbungalows’. Nu heeft Landal, samen met Nestlé Purina, de eerste twee hondensnackautomaten geplaatst op Landal Rabbit Hill (Uddel) en Landal Twenhaarsveld (Holten). Gasten met een huisdier ontvangen bij aankomst een gratis munt waarmee ze een hondensnack naar keuze uit de automaat kunnen halen. De automatiek werkt ook met € 2,- munten. 03-2022 | Recreactie 9 Foto: Wanda van Eck
Page 10
Foto: Jachthaven De Vrijheid Foto: Yuverta onder de aandacht Besparen op energiekosten Bungalowpark Het Verscholen Dorp (Harderwijk) is sinds vorig jaar deelnemer aan HISWA-RECRON Energie. Daarmee heeft het park een forse stijging in energiekosten kunnen voorkomen. Manager Sisco Fuster is erg tevreden over de service van EnergyProof, dat het inkoopcollectief begeleidt. HISWA-RECRON Energie groeit. In 2021 hebben dertig leden van de vereniging zich aangemeld als nieuwe deelnemers. Het Verscholen Dorp is er daar eentje van. Sisco Fuster heeft het park met 132 eenheden in 1993 overgenomen, samen met Jannette Bijsterbosch. Ze zijn inmiddels al bijna dertig jaar lid van HISWA-RECRON. Toen de energieprijzen vorig jaar begonnen te stijgen, gingen zij op zoek naar een andere energieleverancier. “Via de portal van HISWA-RECRON zijn we terecht gekomen bij Top Supplier EnergyProof. Robert Ensel heeft ons heel snel, gericht en accuraat geholpen en kwam met een aantrekkelijk voorstel. Toen was de keuze snel gemaakt”, aldus Fuster. Buiten de Nieuwe leden Tussen 15 februari en 15 april zijn de volgende bedrijven lid geworden van HISWA-RECRON. Welkom! • Qualia Tenders, Emmeloord, www.qualia-tenders.nl • Camping Tuinenburg, Zaamslagveer, www.campingtuinenburg.nl • Mooirust, Leersum, www.mooirust.nl • Jachthaven De Vrijheid, Warns, www.de-vrijheid.nl • Share The Otter, Loosdrecht, www.deotterloosdrecht.nl • Recreatiepark De Heimolen, Baarle-Nassau, www.deheimolen.nl • Surla Groep, Kaageiland, www.surla.nl • Allround Yachting, Enkhuizen, www.allroundyachting.nl • Van Tilburg Botenstalling, Heijningen, www.vantilburgbotenstalling.nl • Capfun Nederland, Rheezerveen, www.capfun.nl • Windsafe Sailing, Oosterwolde Het Verscholen Dorp scherpe tarieven is Fuster erg tevreden over de manier waarop hij is ondersteund. “We kwamen uit een situatie waarbij we energie op de dagmarkt inkochten. Met het aanbod van EnergyProof konden we aanhaken op de veel voordeliger tarieven van het collectief. We hebben ook geen omkijken gehad naar het regelen van contracten. Alles verliep duidelijk, snel en correct.” Nieuw audit-systeem voor buitensport De gecertificeerde buitensportbedrijven (met het VeBONveiligheidskeurmerk) maken al jaren gebruik van het digitaal audit-systeem van Komma. Komma gaf vorig jaar echter aan dat het systeem sterk is verouderd en dat er veiligheidsrisico’s dreigen. HISWA-RECRON heeft – in nauw overleg met het bestuur van de bedrijfsgroep Buitensport/VeBON – de mogelijkheden geïnventariseerd voor een nieuw platform. Daarbij is besloten over te stappen naar een nieuw veiligheidsmanagement systeem (VMS), van een andere leverancier. De digitale audits (voor certificering voor het VeBON veiligheidskeurmerk) zullen vanaf de zomer plaatsvinden in het VMS van de Stichting KMVK. Met Komma zijn goede afspraken gemaakt over de overdracht van gegevens. Meer informatie bij Charlotte de Baat van HISWA-RECRON c.debaat@hiswarecron.nl 033 - 303 9719 03-2022 | Recreactie 11
Page 12
Accommodation Management Het draadloze beheersysteem voor uw vakantiepark • Toegangsbeheer • Energiebesparende thermostaten • Melding bij rook, brand, lage cv-druk, inbraak, vorst of spanningsuitval • Te koppelen met uw reserveringssysteem www.icy.nl Dichtbij jouw branche Jouw accountant, overal dichtbij Jouw bedrijf, branche en uitdagingen. Wij willen het van dichtbij meemaken. Dat doen we vanuit een landelijke actieve organisatie en vanuit een kantoor dat altijd om de hoek zit. Samen werken hier meer dan 1000 specialisten in accountancy en bedrijfsadvisering met brede financiële kennis én specialistische branchekennis. Met Alfa haal je veel kennis van de recreatiesector in huis. Niet voor niets zijn we partner van HISWA-RECRON. Bij Alfa vind je adviseurs die dichtbij je camping of bungalowpark staan. Eén voor één zijn het specialisten met een actuele kennis van recreatiezaken, ook als het gaat om complexe weten regelgeving. Alfa Accountants en Adviseurs Anders Celsiusstraat 3 7442 PB Nijverdal Neem voor meer informatie contact op met Wim Kappers via (088) 2532804 of Herma Brinkhuis via (088)2532803. 088 2532750 nijverdal@alfa.nl www.alfa.nl Bespaar veel energie onder de aandacht RecreAnders 170 subsidieregelingen Op aandringen van onder andere HISWA-RECRON heeft het ministerie van Economische Zaken onderzoek laten uitvoeren door bureau Dialogic naar subsidieregelingen voor de gastvrijheidssector. Voor het onderzoek zijn ook ondernemers geïnterviewd, waaronder zeven watersport- en recreatieondernemers die aangesloten zijn bij HISWA-RECRON. De uitkomst is dat er in totaal 170 regelingen zijn die relevant zijn voor ondernemers in de sector. Dat zijn overwegend regelingen op het gebied van innovatie, duurzaamheid en digitalisering. De gastvrijheids sector benut de subsidies veel minder dan mogelijk zou zijn. Dat heeft diverse oorzaken, zoals een gebrek aan tijd en kennis om mee te doen met de vaak zeer complexe regelingen. De resultaten zijn weergegeven in een onderzoeksrapport met – toch wel heel interessant – vanaf pagina 66 informatie over alle 170 regelingen. www.hiswarecron.nl (zoekterm: Dialogic) Rabobank: snel herstel recreatiesector In de meest recente leisure update schetst de Rabobank een positief beeld van de ontwikkeling van de sectoren horeca en recreatie. Daarbij zitten wel grote verschillen tussen de deelsectoren, meldt de Rabobank. Bedrijven die afhankelijk zijn van internationaal toerisme herstellen trager. Jos Klerkx, sectormanager leisure, geeft een toelichting: “We verwachten dat vakantieparken en campings in 2022 alweer boven het niveau van 2019 komen. Maar met name hotels in grootstedelijk gebied en afhankelijk van de zakelijke reiziger zullen langer op herstel moeten wachten.” Dit jaar verwacht Nederland ongeveer 12 miljoen bezoekers uit het buitenland. Dit is 90% meer dan in 2021, maar nog altijd ruim 40% minder dan in 2019, toen het aantal buitenlandse toeristen 20,1 miljoen bedroeg. Het buitenlands toerisme uit de omliggende landen herstelt zich veel sneller dan uit het verre oosten of de VS. De inflatie en het personeelstekort ziet de bank als bedreigingen voor de ontwikkeling van de sector in de komende jaren. Rutger van de Maat ondernemer De kloof Alles wordt duurder. Even omdenken: dat betekent ook dat ons huidige bezit meer waard wordt. Daarnaast zijn onze medewerkers meer waard geworden dan ooit. Het mooiste komt nog: de forse inflatie zorgt ervoor dat onze schulden minder waard worden. Gefeliciteerd! Voor ons hoe dan ook geen crisis. 3-0 voor, en we zitten nog maar in de eerste helft. Maar val niet in slaap. Er is nog een helft te spelen. De kloof in de wereld tussen arm en rijk wordt groter. Is er in de branche ook een kloof? Ik weet het niet. En wat de tijd zal brengen, durf ik ook niet te voorspellen. Geven de stenen de benen en wordt het massa is kassa? Of wordt het de tijd van de verdere uitsplitsing van exploitatie en vastgoed, omdat ons kapitaal te duur wordt? Ik ben Louis van Gaal niet, en kan (en wil) het dan ook niet voorspellen. Maar dat er nieuwe uitdagingen op ons afkomen, weet ik zeker. Louis verandert het systeem van 4-3-3 (11) naar 1-3-4-1-2 (11). Wat ga jij doen? Hoe jij je exploitatie ook voert, er zijn altijd kansen. Creatief omgaan met je speelwijze mag, maar blijf met 11 spelers in het veld staan. Maak je bedrijf in mogelijk moeilijke tijden nóg kapitaalintensiever met investeringen die renderen op de korte termijn en investeer zeker ook in je medewerkers en gasten. Want een winning team bevriezen is kapitaalvernietiging. De kortetermijnwinst zal verlagen, maar de langetermijnwinst en mogelijkheden nemen toe. En in al die cycli duurt een mindere periode veel korter dan een goede periode. Dat is zeker. De zon schijnt dus en de sfeer in het stadion is goed. Maar de tweede helft moet nog gespeeld worden. Doe je dit op halve kracht en groeit je kapitaal ondergemiddeld mee, dan weet je zeker dat je aan de verkeerde kant van de kloof zit. 03-2022 | Recreactie 13 Foto: Center Parcs
Page 14
coverstory Klimaatverandering en klimaatadaptatie ‘Goed voorbereiden scheelt enorm’ Het klimaat verandert en dat heeft onmiskenbaar gevolgen voor de recreatiesector. Het weer – en de overlast die daaruit voortkomt – wordt steeds extremer. Wat staat ons te wachten en hoe kunnen ondernemers in watersport en recreatie daar het beste op inspelen? “Neem alle maatregelen die je kunt en wees goed voorbereid als het een keer misgaat”, stellen de experts. Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: ‘t Geuldal, Shutterstock, De Wildhoeve Afgelopen jaar viel de zomer een beetje tegen. Niet dat het een slechte zomer was, maar we beginnen als Nederlanders al gewend te raken aan die lange, hete zomers. Maar de wat wissel14 Recreactie | 03-2022 vallige zomers, met af en toe een buitje, horen eigenlijk veel meer bij ons klimaat. Toch zullen de hete zomers steeds vaker voorkomen, zo laten klimaatmodellen zien. Die kunnen gepaard gaan met lange perioden van droogte. Zo zullen ook stormen en regenbuien extremer worden. Experts voorspellen het al jaren; inmiddels heeft Nederland het ook in de praktijk meegemaakt. ‘Wateroverlast en langdurige droogte bedreigen ook recreatiebedrijven’ Steeds vaker zijn er ook kleine natuurbranden – en je kunt erop wachten tot er een keer een echt grote brand komt. Dit voorjaar woedde er een drielingstorm die vijf dagen duurde. Vorig jaar overstroomden de rivieren in Limburg door de combinatie van hoog water en aanhoudende regen. Het zijn excessen waar we ons op moeten voorbereiden. Overstroomd Maike en Raymond Vaessen van Camping ‘t Geuldal in Meerssen waren in juli 2020 zelf op vakantie in Zeeland, toen de veiligheidsregio belde. Of ze hun Limburgse bedrijf met 700 gasten onmiddellijk wilden evacueren. Ze sprongen in de auto en reden terug naar Limburg. “Het water steeg zo ontzettend snel”, vertelt Maike Vaessen. “Gelukkig waren we er op tijd bij. De meeste mensen hebben hun tenten en caravans nog weg kunnen halen. Bij de caravans die bleven staan stond het water in de voortent soms een halve meter hoog. Soms stond het zelfs in de caravan.” In allerijl werden nog schotten geplaatst voor de brasserie van het bedrijf. Die stond er pas twee jaar. De vloer overstroomde uiteindelijk wel, maar de schade bleef beperkt. “Het ergste kwam daarna pas”, vertelt Vaessen. “Want het bleef maar regenen. Uiteindelijk was de hele camping drassig. Dat is nog maanden zo gebleven en daar hebben we ook veel problemen over gehad met gasten. We hebben vorig jaar erg veel schade geleden.” 03-2022 | Recreactie 15 >
Page 16
MAXimaal genieten! U doet er alles aan om uw gasten www.hertzinger.com tel: 033-4610337 info@hertzinger.nl maximaal te laten genieten. Nu Viaplay de Formule 1 races live uitzendt wilt u dit uw gasten natuurlijk niet onthouden. Hertzinger heeft met AranitaCast de oplossing voor u in huis. Meer weten over het casten van iaplay? Bel of mail voor meer informatie. Aan- en verkoop Boxsprings Matrassen Stapelbedden 15 jaar uw No.1 B2B beddenspecialist Dat vieren we graag met onze klanten Kom langs, bekijk onze website of check onze social media voor meer info www.uwbedpro.nl luxemburgstraat 5 - Kaatsheuvel 088 332 2310 - advies@uwbedpro.nl Denkt u aan de verkoop van uw recreatiebedrijf? Of wilt u een bedrijf aankopen? Den Otter Van Vliet, uw makelaar en persoonlijk adviseur DEN OTTER VAN VLIET BEDRIJF S OPVOLGING | TAXATIE | COACHING www.denottervanvliet.nl ! n t coverstory Mitigatie en adaptatie Wateroverlast en langdurige droogte bedreigen ook recreatiebedrijven, bevestigt Tim van Hattum, programmaleider Klimaat bij de WUR – Wageningen University & Research. “Overstromingen en bosbranden kunnen we steeds vaker verwachten. Op wereldschaal proberen we de uitstoot van broeikasgassen te beperken. We noemen dat mitigatie. Daar kunnen ondernemers – en iedereen – aan bijdragen door duurzaam te ondernemen en zo min mogelijk fossiele brandstof te gebruiken. Daarnaast hebben we adaptatie: het aanpassen van het landschap aan de gevolgen van de klimaatverandering. Hoe bereid je je voor op het steeds extremer weer?” Daar is geen standaard oplossing voor, stelt Van Hattum. “Stad en platteland zijn wezenlijk verschillend. Zit je aan de kust of in het binnenland? Langs een rivier of in een groot bosgebied? Voor elk bedrijf zal het anders zijn.” Nederlandse gemeenten zijn wettelijk verplicht een klimaatstresstest te doen, vertelt Van Hattum. “Dat gaat met klimaatmodellen en experts. Het zou goed zijn als ondernemers met een recreatiebedrijf iets dergelijks zouden doen. Wat komt er de komende jaren op je af? Welk risico loop je? Daarna kun je bepalen wat verstandig is om te doen. Regenwater apart opvangen bijvoorbeeld, om verdroging tegen te gaan. Groendaken zijn ook geschikt om water vast te houden. Er zijn heel veel mogelijkheden.” Van Hattum verwijst naar de website Klimaateffectatlas.nl. Daarop is per locatie te zien welke gevolgen er te verwachten zijn. Op de schop De eigenaren van Camping ‘t Geuldal zijn na de overstromingen hard aan de slag gegaan met klimaatadaptatie. “Vrijwel het hele bedrijf is op de schop gegaan”, vertelt Maike Vaessen. “Vorig jaar zijn de bestaande draineerbuizen vol slib gestroomd en sneuvelden de pompen. We hebben het drainagesysteem nu flink uitgebreid. Alles stroomt naar een centraal drainagebekken. Daarnaast hebben we een aantal laaggelegen plaatsen opgehoogd. En als we volgend jaar nieuwe sanitairgebouwen zetten, gaan we die zeker verhoogd plaatsen. We studeren ook op de mogelijkheid om dijken rond de gebouwen te zetten.” De Limburgse ondernemers accepteren dat de Geul af en toe uit zijn oevers treedt. “Het is beschermde natuur. We mogen er niet zomaar dijkjes langs bouwen”, vertelt Maike Vaessen. ‘Dood hout is goed voor de biodiversiteit, maar beslist brandgevaarlijk’ Spagaat Dat tekent een spagaat in het beleid, vertelt Lyda den Hartog, waarnemend directeur Natuur bij het ministerie van LNV. “Aan de ene kant willen we dat mensen recreëren en genieten van de natuur. We willen dat ze dat veilig kunnen doen. Maar aan de andere kant willen we dat de natuur zich ontwikkelt, dat we overstroomgebieden hebben bij de rivieren en dat we een robuust landschap hebben, dat bestand is tegen droogte en bosbranden. Die spanning komt bijvoorbeeld ook naar boven als het gaat om het laten liggen van dood hout in natuurgebieden. Dat is heel goed voor de natuurontwikkeling en biodiversiteit. Maar als je kijkt naar brandgevaar zou je dat hout het liefste meteen opruimen. Dat is het altijd zoeken naar een evenwicht.” In zijn algemeenheid is meer groen beter tegen de klimaatverandering, stelt Den Hartog. “Bossen nemen CO2 op, maar 03-2022 | Recreactie 17 >
Page 18
Uw inventaris in één keer compleet en altijd up-to-date. Ons full-service concept bespaart u veel tijd en hoofdbrekens. Als specialist in complete inventarispakketten verzorgen wij snel en accuraat de volledige inventaris voor uw recreatiewoningen. Van theelepel tot tuininventaris. En via de handige app kunt u deze daarna eenvoudig op peil houden. Want de kracht van ons assortiment is dat wij artikelen langdurig kunnen naleveren. Stationsplein 8a • 2801AK Gouda • tel. 0182 511 511 • www.marindex.nl Onze sterkste warmtepompen OPTIMALE EFFICIËNTIE EN BETROUWBAARHEID OOK VOOR DE GROTERE ZWEMBADEN. Inverter+  60 kW & 110 kW Pomaz levert een breed assortiment zwembadcomponenten aan zwembadbouwers en zwembadinstallerende bedrijven. Alles draait om kennis en samen weten we er alles van! Vraag naar de nieuwe zwembad- en watertechniek catalogus. Wilt u meer weten? Bel ons: +31 (0)40 285 66 58 of stuur een mail naar support@pomaz.nl coverstory bieden ook verkoeling. Ook voor recreatieterreinen kan ik me voorstellen dat de aanplant van bomen bijdraagt aan de mitigatie. Onze zomers zijn steeds warmer en dan hebben mensen behoefte aan schaduw, aan wat verkoeling.” Den Hartog benadrukt dat het natuurbeleid in Nederland is gedelegeerd aan de provincies. “Zij hebben het beste zicht op de regionale natuur.” Ook het veiligheidsbeleid is decentraal geregeld, in de veiligheidsregio’s. Dagelijkse zorg Voor Karin van der Kaaden van Camping de Wildhoeve (Emst) is klimaatverandering een dagelijks issue. “We zijn er al vele jaren mee bezig. Hier op de Veluwe speelt vooral het risico op grote natuurbranden. Om ons daarop voor te bereiden passen we ons bedrijf aan. Daarnaast zorgen we dat we goed voorbereid zijn op een eventuele calamiteit.” De aanpassingen op het bedrijf zijn al jaren terug vastgelegd in het bedrijfsnatuurplan. Sparren en andere brandgevaarlijke naaldbomen worden gaandeweg vervangen door loofbomen. Die passen beter in de Nederlandse natuur (biodiversiteit) én vatten door hun groene bladeren minder snel vlam. Twee parkeerplaatsen aan de voor­ en zijkant van het bedrijf vormen een logische brandgang naar de aangrenzende Veluwse bossen. “Toch is kaalslag natuurlijk niet de oplossing”, benadrukt Van der Kaaden. “Je moet de balans zoeken en weten waar je risico’s liggen.” Met dat doel heeft De Wildhoeve deelgenomen aan de pilot zelfredzaamheid, een initiatief van de veiligheidsregio en provincie Gelderland. Een van de onderdelen is een ontrui‘Nu kwam het hoog water opeens midden in het seizoen – de bedrijven zaten vol’ Model Ontruimingsplan Ondernemer Karin van der Kaaden neemt namens HISWA-RECRON deel in de coördinatiegroep Natuurbrandrisico’s Veluwe. Ook Stijn Boode, regiomanager van HISWA-RECRON in Gelderland, bezoekt de bijeenkomsten van die groep. “Hier op de Veluwe is men al heel ver. Op het moment ligt de focus op een gebiedsgerichte aanpak, waarbij clusters van recreatiebedrijven worden onderscheiden. Vaak zitten campings en bungalowparken dicht bij elkaar, of aan één straat. Als daar een grote brand op afkomt moeten duizenden mensen tegelijk weg. Nu wordt onderzocht of dat ook echt lukt. Misschien zijn er extra ontsluitingswegen nodig. Of een achteruitgang. Of een brandgang, of een corridor van loofbomen om het vuur af te remmen.” Om recreatiebedrijven praktische handvatten te bieden, actualiseren de Gelderse Veiligheidsregio’s en HISWA-RECRON daarom het Model Ontruimingsplan Recreatieterreinen bij Natuurbranden. Daarna is het de bedoeling om dit ontruimingsplan landelijk in gebruik te nemen. mingsoefening. Van der Kaaden: “Je ziet dat het altijd anders uitpakt dan je denkt. Hier op de Veluwe was recent brandalarm op een bungalowpark. Sirenes erbij, echt alarm. En wat doen veel mensen? Die blijven gewoon in hun vakantiehuis zitten wachten tot er wat gebeurt. In die zin moet je ook de gasten wel duidelijk maken wat er van ze verwacht wordt.” Tijdens de oefening op De Wildhoeve bleek weer eens dat er duide lijke basisregels zijn. Van der Kaaden: “Bedenk tevoren hoe je de minder validen van het bedrijf haalt. En haal nooit ouders en kinderen uit elkaar. Je denkt: iedereen die weg is, is weg. En dan laat je een kind meerijden met de auto van iemand anders. Maar reken maar dat de ouders van dat kind het bedrijf niet verlaten voor hun kind terecht is. Als je je niet voorbereid, wordt het chaos. In het hoogseizoen hebben we hier 1.400 mensen op het park. Die moeten in een uur tijd weg kunnen zijn.” Ruimte voor de Rivier Zoals Gelderland zich al jarenlang voorbereidt op natuurbranden, kennen de streken rond de grote rivieren het probleem van de wateroverlast ook al veel langer. Het programma ‘Ruimte voor de rivier’ werd ingesteld na de extreme waterstanden in 1993 en 1995. Toch werd iedereen verrast door de overstromingen van afgelopen zomer. “Het hoge water is een periodiek verschijnsel, waar ondernemers mee hebben leren leven”, stelt Arthur van Disseldorp, regiomanager Brabant en Limburg van HISWA­RECRON. “Maar normaal is het hoog water in de eerste maanden van het jaar. Nu was het opeens midden in het seizoen – de bedrijven zaten vol. Om daarop te anticiperen zijn de belangrijkste partijen bij elkaar gekomen om te werken aan het ‘Deltaprogramma Maas’. Wij zijn daar ook nauw bij betrokken, net als Rijkswaterstaat, waterschap en de provincie. We willen zelf vaststellen wat de meest effectieve manier is om de bedrijven en natuur tegen deze overstromingen te beschermen. Zo willen we ook voorkomen dat de veiligheidsregio met nieuwe, dwingende regels komt. Wij werken eraan om voorbereid te zijn op nieuwe calamiteiten.” 03-2022 | Recreactie 19
Page 20
de stelling Stelling: De wolf is een bedreiging voor de recreatie Wolven zijn in opmars. Na de eerste waarneming in 2015 leven nu naar schatting enkele tientallen wolven op de Veluwe. Ondertussen wordt de discussie steeds levendiger. Want is de wolf een vloek of een zegen? Tegenstanders, waaronder boeren, wijzen op het gevaar voor hun vee. Voorstanders vinden de terugkeer van de wolf van groot ecologisch belang. Onze stelling luidt: De wolf is een bedreiging voor de recreatiesector. Eens of oneens? Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Pixabay Bart Looijmans Janneke Klaassen Eigenaar Camping de Helfterkamp ‘Een hond en een hek als bescherming’ “De wolf zie ik als een kans en zeker niet als een bedreiging. Mijn gasten komen voor de natuur. Ze hopen zelfs een wolf tegen het lijf te lopen! Ik denk dat je de terugkeer van de wolf als een voldongen feit moet zien. Hij is er nu eenmaal en daarmee moet je leren leven. Zoals je een paraplu opzet als het regent. En ja, je moet wel enkele maatregelen nemen om je onderneming te beschermen. Ik heb mijn bedrijf beveiligd met een hek van 1,40 meter. Dat staat aan de boszijde van de camping. Verder heb ik een hond gekocht. Wij wonen met onze kinderen op de camping, dus dat vind ik wel een veilig idee. Als mijn kinderen in het bos willen spelen, moeten ze de hond meenemen. Wolven zijn bang voor honden en mensen. Of ik zelf al een wolf heb gespot? Nee, maar ik heb wel de sporen gezien. Het zal een kwestie van tijd zijn voordat ik er eentje tegenkom.” Eigenaar Camping Meistershof ‘Een wolf kan mijn gasten afschrikken’ “Wij hebben nog geen wolf gezien op onze camping. Maar ik kan me heel goed voorstellen dat de komst van dit dier voor boeren erg lastig is. Voor de recreatiesector ligt dat misschien anders, maar een wolf heeft de akelige gewoonte om een prooi te vangen en te doden en vervolgens te laten liggen. Ik moet er niet aan denken dat mijn gasten en hun kinderen tijdens een fietstocht langs een schapenwei komen waar de wolf een bezoek heeft gebracht. Of onze eigen geitenwei... Omdat het een schuw dier is, denk ik niet dat hij zonder reden naar je camping komt. Maar onze geiten hebben geen enkele kans in de omheinde wei en zijn een makkelijke prooi voor de wolf. Ik begrijp dat mensen angst kunnen hebben voor een wolf. Toen ik bij vrienden in Polen was en wij buiten worstjes gingen roosteren, hoorden we de wolven huilen. Dat maakt best indruk. Een wolf komt ook bedreigend over. Zodra we hier een wolf zien, zullen we zeker maatregelen nemen.” 20 Recreactie | 03-2022 Erik Koffeman Frank Theunissen Secretaris Faunabeheereenheid Gelderland ‘Het is natuurlijk wél een wild dier’ “Als we naar de ontwikkelingen elders in Europa kijken, zijn er niet snel problemen te verwachten. De wolf kan wél een probleem worden als we hem gaan voeren, dus men moet zich bewust zijn van het feit dat het een wild dier is, dat zijn eigen kostje bij elkaar scharrelt. We moeten dan ook een gezonde afstand bewaren. Het blijft tenslotte een roofdier. Maar wat de terugkeer van de wolf precies betekent, weten we gewoon nog niet. Er zijn internationaal gezien geen vergelijkbare, dichtbewoonde gebieden als in Nederland. Wat we inmiddels wél weten, is dat hij zich bij ons minder schuw gedraagt dan in Oost-Europa. Dat komt omdat de wolf in Nederland minder druk ervaart. Er wordt niet gejaagd – waarbij hij zwaar verontrust wordt. Daardoor is hij ook meer zichtbaar. Bij alle verhalen rondom de wolf speelt overigens ook een stukje beeldvorming mee. Als het gaat om gevaarlijke dieren gingen aan de wolf in Nederland de adder en de houtteek vooraf. Spannender was het niet. Die hebben toch een andere impact. Daarnaast kennen we de wolf als boos personage uit sprookjes.” Boswachter Natuurmonumenten ‘De wolf verrijkt de natuur’ “De wolf is geen bedreiging, maar een verrijking voor de natuur. De wolf biedt juist ook kansen voor recreatieondernemers. Het wordt spannender en dynamischer voor de recreant. Wat is er nou intenser dan te wandelen in een gebied waarvan je weet dat deze roofdieren er leven? Daarbij wil ik benadrukken dat wolven in principe niet gevaarlijk zijn voor de mens en ons zoveel mogelijk uit de weg zullen gaan. De aanwezigheid van wolven in ons landschap zal recreanten aantrekken en recreatieondernemers kunnen op de aanwezigheid van wolven anticiperen. Bijvoorbeeld door het aanbieden van excursies. Dat zou prima kunnen in samenwerking met Natuurmonumenten. Belangrijk voor de recreant is dat er goede en juiste voorlichting over wolven komt. Dat zal bijdragen aan de acceptatie van dit dier in ons land. Jaarlijks worden er in Gelderland in opdracht van de provincie duizenden edelherten, damherten, reeën en wilde zwijnen afgeschoten. Dit zijn allemaal prooidieren voor wolven. Hij gaat ons dus juist in dit beheer van het wild helpen. De wolf hoort in dit land thuis en heeft hier altijd geleefd. Tot wij hem uitgemoord en verdreven hebben.” ‘Mijn gasten hopen zelfs dat ze een wolf tegen het lijf lopen!’ 03-2022 | Recreactie 21
Page 22
verzekeren Klimaatverandering leidt tot nieuwe risico’s Verzekeren of niet? Ben je oververzekerd of onderverzekerd? Wat zijn de risico’s die je daarmee loopt? Met de klimaatverandering worden die vragen voor ondernemers in watersport en recreatie steeds belangrijker. Want wat zijn de gevolgen van een grote natuurbrand of overstroming? En zijn die eigenlijk wel te verzekeren? Tekst: Maarten Bokslag Foto: Shutterstock Eind februari trok er een unieke drielingstorm over ons land. Vijf dagen storm leidde tot een schadelast van recordhoogte; volgens het Verbond van Verzekeraars zo’n 500 miljoen euro. Vorig jaar zorgden overstromingen tot enorme schade voor onder meer Zuid-Limburgse recreatieondernemers. Door de langere periode van droogte is er ook steeds meer risico op natuurbranden. En de coronapandemie, waarbij bedrijven voor langere tijd moesten sluiten, ligt nog vers in het geheugen. Ondernemers lopen grote risico’s. Veel risico’s zijn te verzekeren, maar niet allemaal. Waar trek je als ondernemer de grens? Risico’s in beeld brengen “Dat is een vraag waar ondernemers goed over moeten nadenken”, vindt Jos Kuhl van Aon Verzekeringen. “Je kunt van te voren de risico’s in beeld brengen. Daarna kun je per risico bepalen wat je ermee wilt. In feite heb je als ondernemer vier opties. De eerste is het stoppen met de risicovolle activiteit. Dat kan in sommige gevallen een goede keuze zijn. Het gaat erom wat een activiteit je oplevert in vergelijking met het risico dat je loopt. Als tweede optie kun je de risico’s reduceren door het nemen van preventieve maatregelen. Dat is altijd verstandig. Vaak wordt het ook vereist door de verzekering. Vergelijk het maar met een goed slot op de deur of een alarmsysteem in dure auto’s.” De derde optie is om risico’s zelf te dragen, bijvoorbeeld door het opzijleggen van geld. De arbeidsongeschiktheidsverzekering is daar een voorbeeld van. Sommige ondernemers besluiten dat risico niet te verzekeren. “Maar bedenk dan wel heel goed: wat gebeurt er met je bedrijf en met je gezin als je arbeidsongeschikt wordt?” stelt Kuhl. “Je kunt sommige risico’s zelf dragen. Maar breng ze wel eerst objectief in beeld.” Als vierde optie zijn er de risico’s die zo groot zijn dat de ondernemer ze niet zelf kan dragen. De opstalverzekering is een voorbeeld, maar Kuhl wijst ook op de cyberverzekering. “Cybercrime is op het moment het belangrijkste risico dat ondernemers lopen. Het risico is groter dan op brand. Dus moeten onder22 Recreactie | 03-2022 nemers eerst alles doen om het risico in te perken, bijvoorbeeld door veilige wachtwoorden te gebruiken. Je kunt heel veel zelf doen. En daarna is het verstandig om zo’n cyberverzekering af te sluiten. Want het gebeurt echt hoor, recreatiebedrijven waarvan alle data worden gegijzeld.” Verzekeren wordt lastiger Net als Aon is Kuiper Verzekeringen een tussenpersoon met grote kennis van de recreatiemarkt. “Wij zijn al heel lang actief op het gebied van boten, watersport- en recreatiebedrijven”, vertelt Ronald de Valk van Kuiper Verzekeringen. “We merken dat het verzekeren van grote risico’s lastiger wordt en steeds meer specifieke kennis vraagt. Neem het verzekeren tegen overstromingen en stormen. De dekking die je hebt is afhankelijk van de polisvoorwaarden. Daar moet je wel op letten als je zo’n risico mee wilt verzekeren.” Daarnaast wijst De Valk op de eigen verantwoordelijkheid van de ondernemer. “Dat speelt bijvoorbeeld een rol als het gaat om de verzekerbaarheid van een botenstalling. Je sluit een polis af om de stalling te verzekeren, maar daar staan voorwaarden in. Mensen mogen bijvoorbeeld geen las- en slijpwerk aan hun boot verrichten. Laat je dat als ondernemer toch toe, dan sta je niet sterk als er uiteindelijk toch brandschade ontstaat. Het kan dan zijn dat de verzekeraar een hoger eigen risico oplegt, of zelfs besluit om helemaal niet uit te betalen.” ‘Het is een uitdaging om zaken voor recreatieondernemers goed onder te brengen bij verzekeraars’ Datzelfde geldt bij de personeelsverzekeringen. “Als ondernemers verzuimen om de periodieke risico-inventarisatie – de RI&E – op te stellen, kan een verzekeraar heel lastig gaan doen. Stel dat een medewerker letsel heeft opgelopen terwijl dit met een actuele RI&E voorkomen had kunnen worden. Dan valt dat onder onachtzaamheid. Ik wil maar zeggen: verzekeraars verwachten ook wel wat van de ondernemers. Dat geldt ook voor brandverzekeringen. Vaak zijn er eisen voor periodieke con troles van de elektrische installatie, of voor het gebruik van stalen afvalbakken in de werkplaats. Daar moet je je als ondernemer wel aan houden. Zorg dat je eigen dossier op orde is en je preventieve maatregelen hebt getroffen.” Annuleringen Overnames De wereld van de verzekeraars staat niet stil en de laatste jaren zijn er veel overnames geweest. Botenverzekeraar Delta Lloyd verdween en recreatieverzekeraar de Europeesche werd een label van a.s.r.. Dat soort ontwikkelingen maakt dat tussenpersonen langer moeten zoeken om ‘complexe’ objecten verzekerd te krijgen. En dat premies en eigen risico’s stijgen. “Voor ons is het altijd een uitdaging om zaken voor recreatie- en watersportondernemers goed onder te brengen bij verzekeraars. Maar uiteindelijk lukt dit ons altijd”, vertelt Ronald de Valk. “We willen geen nee verkopen. Maar we zien wel dat het meer moeite kost, omdat de verzekeraars de groeiende risico’s ook willen beheersen. Soms moet een ondernemer dan akkoord gaan met een hoger eigen risico.” De coronapandemie heeft gasten en ondernemers geleerd dat je nooit weet wat er nu weer gaat gebeuren. Daarmee is het belang van goede annuleringsverzekeringen gegroeid, vertelt Chris van Eck van RecreatieVerzekeringen.nl. “Overheidsmaatregelen vielen niet onder de dekking. Maar wel als mensen zelf ernstig ziek werden van corona. Na overleg met de verzekeraar valt ook de periode dat iemand na een positieve PCR-test in quarantaine moet onder de dekking. Datzelfde geldt voor zijn of haar gezinsleden.” Het aantal mensen dat een annuleringsverzekering afsluit is hierdoor de afgelopen twee jaar sterk gegroeid, vertelt Van Eck. “Mensen zoeken toch een soort zekerheid. Maar een deel van de groei komt ook doordat er aanzienlijk meer boekingen waren op de Nederlandse vakantieparken.” 03-2022 | Recreactie 23
Page 24
onderzoek Positief toekomstscenario voor sector ‘ Eén procent groei per jaar is realistisch’ Binnenlandse vakanties gaan de komende jaren aan populariteit winnen en het aantal vrijetijdsactiviteiten zal iets toenemen. Dat blijkt uit de toekomstvisies voor de Nederlandse vakantiemarkt van Trends & Tourism. Toch blijft voorzichtigheid geboden, zegt onderzoeker Kees van der Most. “Wat is bijvoorbeeld de impact van de oorlog in Oekraïne?” Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: NBTC, Frans Lemmens/ANP Trends & Tourism, het onderzoekbureau van Kees van der Most, publiceerde vorig jaar twee toekomstvisies naar 2030: zowel voor de Nederlandse vakantiemarkt als voor de gehele vrijetijdsmarkt. De rapporten zijn tot stand gekomen op basis van uitgebreide deskresearch, tientallen expertinterviews en consumentenonderzoek. Voor zowel de Nederlandse vakantiemarkt als de vrijetijdsmarkt voorspellen de onderzoeken een bescheiden, maar mooie groei van één procent per jaar. Toch houdt Van der Most een paar slagen om de arm. “De pandemie lijkt voorbij, maar hoe deze zich precies zal ontwikkelen weten we natuurlijk niet. En dan is er de oorlog in Oekraïne. Die heeft een flinke impact op de koopkracht. De consument kan minder geld uitgeven aan vrije tijd. Daarnaast maakt de angst voor escalatie een deel van de Nederlanders voorzichtiger als het gaat om het kiezen van een vakantiebestemming voor komende zomer. Veel mensen willen zorgeloos op vakantie. En dan is Nederland een veilige haven.” Verantwoord toerisme Een groei van één procent lijkt weinig. Maar dat is het niet, bezweert de onderzoeker. “Op een totaal van 40 miljoen vakanties – binnen- en buitenlandse vakanties samen – heb je het dus wel over 400 duizend vakanties extra per jaar. En dat jaar in, jaar uit.” Op de Nederlandse vakantiemarkt ziet Van der Most een aantal duidelijke trends. “Verantwoord toerisme zal blijven groeien. De consument is zich steeds meer bewust van de impact van zijn keuzes. Hier kan Nederland van profiteren. De footprint van een binnenlandse vakantie is kleiner.” ‘Ik verwacht dat de inkomende markt ook weer zal gaan groeien’ Andere trend is de herontdekking van Nederland als vakantieland. “Ons land wordt beter gewaardeerd als vakantiebestemming. Tien, twintig jaar geleden was het suf om te zeggen dat je in eigen land bleef. Maar dat beeld is gekanteld. Je bent duurzaam en verstandig bezig. En omdat de sector goed innoveert heeft Nederland kwalitatief nu ook veel meer te bieden. De verwachting voor de komende jaren is dan ook dat het aantal binnenlandse vakanties wat harder zal groeien dan het aantal buitenlandse.’’ Ook voor de vrijetijdsmarkt geldt dat een bescheiden groei wel degelijk impact heeft. Van der Most: “In 2018 ondernamen Nederlanders zo’n 3,6 miljard uithuizige vrijetijdsactiviteiten. Dat zal doorgroeien naar ruim vier miljard in 2030.” Belangrijke trends zijn onthaasten (het genieten van rust), flexibilisering (meer vrijetijdsmomenten, ook op doordeweekse dagen) en vaker alleen er op uit. Kijkend naar sectoren zijn de verwachtingen hoog voor wandelen en fietsen. Funshoppen zal als één van de weinige sectoren gaan dalen, door de opkomst van online winkelen. Kees van der Most Senioren Dat de groeicijfers laag zijn is eigenlijk volkomen normaal, zegt Van der Most. “Bijna 85 procent van de Nederlanders gaat jaarlijks zo’n drie keer met vakantie. Als je kijkt naar de omvang van de vrije tijd dan zal deze naar verwachting niet veel verder 24 Recreactie | 03-2022 groeien. Volwassen markten groeien doorgaans heel bescheiden.” Toch wil hij benadrukken dat de verwachtingen nog wel waargemaakt moeten worden. “Nu corona wat meer naar de achter grond gaat zullen meer vakantiegangers toch weer voor het buitenland kiezen. De behoefte aan een andere cultuur blijft. Ik denk dat de groei van de binnenlandse vakantiemarkt vooral zal zitten in korte tussendoorvakanties. Met name de seniorenmarkt is dé uitdaging voor recreatieondernemers. Het is een doelgroep die meer te besteden heeft en die vaker met vakantie gaat.” Aan die positieve voorspelling koppelt Van der Most meteen een disclaimer. “Het is een doelgroep die vooral gericht is op de hotellerie. De recreatiesector moet dus met goede concepten voor senioren komen. De vraag is hoe je dat doet, als camping of bungalowpark. Die hebben vooral gezinnen als kerndoelgroep. Als recreatieondernemer moet je goed kijken naar de sterke punten van je bedrijf en naar de doelgroep die daarbij past. En naar de trends die uit ons onderzoek naar voren komen.” België en Duitsland En uiteindelijk, zo voegt Van der Most eraan toe, is er meer dan alleen de binnenlandse vakantiemarkt. “Neem de inkomende markt. Vóór de coronacrisis groeide die harder dan de binnenlandse markt. Met name België en Duitsland zijn heel belangrijk. Ik verwacht dat die positieve ontwikkeling zich na de coronapandemie zal voortzetten.” Per saldo gaat de sector een goede toekomst tegemoet, concludeert de onderzoeker. De soms snel wisselende coronamaatregelen hebben daarbij nog voor een neveneffect gezorgd. “De sector weet nu hoe het is om snel te schakelen om op veranderende omstandigheden in te gaan. Zo kun je nieuwe doelgroepen bereiken.” Meer informatie over beide onderzoeken op www.trends-tourism.nl Tien trends De volgende tien trends gaan volgens Trends & Tourism het komende decennium de binnenlandse vakantiemarkt bepalen: 1. Vaker kort op vakantie 2. Meer seniorenvakanties 3. Zelf je vakantie samenstellen 4. Altijd verbonden 5. Bij (of met) locals 6. Hang naar luxe 7. Duurzaam op reis 8. Van de gebaande paden 9. Meer betekenisvol 10. Gezond leven 03-2022 | Recreactie 25
Page 26
praktijkdag Voor het eerst onder de vlag van HISWA-RECRON Eindelijk weer een Praktijkdag Buitensport! Voor het eerst sinds 2019 troffen buitensport ondernemers en -instructeurs elkaar weer op de jaarlijkse Praktijkdag Buitensport. Met inspirerende workshops, uitdagende buitenactiviteiten én een stralend zonnetje waren de omstandigheden optimaal. Het programma vormt een mix van actief bewegen en kennis opdoen over nieuwe ontwikkelingen. Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Wanda van Eck We mógen weer! Dat was – na twee afgeblazen edities – het overheersende gevoel tijdens de Praktijkdag Buitensport, die 15 maart plaatsvond bij De Kaap in Zoelen. Tegelijkertijd was de bijeenkomst de start van iets nieuws. Want voor het eerst werd de praktijkdag georganiseerd door HISWA-RECRON. Een gevolg van de toetreding van de VeBON-leden tot de onder nemersvereniging. Jeffrey Belt, hoofd van de afdeling Leisure & Recreatie, heet de aanwezigen welkom en legt in een korte introductie uit hoe de organisatie HISWA-RECRON eruit ziet en wat deze voor de buiten sportondernemers kan betekenen. Belangenbehartiging en lobby, ledenservice en ledenadvies, marketing, promotie, 26 Recreactie | 03-2022 maar ook trainingen en certificatie (het VeBON-veiligheidskeurmerk) zijn belangrijke onderdelen. Belt noemt een aantal actuele thema’s voor de buitensport waar de commissie Buitensport zich voor inzet. Hij wijst op het WAS-dossier, de stijgende (energie)prijzen en de inflatie, verzekerbaarheid, de aanpassing van de richtlijn pakketreizen, de krapte op de arbeidsmarkt en de samenwerking met het Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS). Kennis opdoen en actief bewegen De Praktijkdag Buitensport bestaat uit een mix van actief bewegen en het opdoen van kennis. Op de fraaie locatie van De Kaap volgen alle ruim veertig deelnemers tijdens het ochtend programma drie workshops. De workshop archery tag – boogschieten met elementen van paintball – blijkt voor verschillende sporters een eye opener. “Dat is echt tóp”, zegt Kai Reijnen van Limburgsuitje.nl enthousiast. “Ik dacht dat deze sport veel statischer was.” Ook Patrick van Eldonk, buitensportcoördinator bij Het Buitencentrum in Overasselt, is verrast over de mogelijkheden van archery tag. “Ik vind het vooral interessant om te zien wat je allemaal kunt doen op het gebied van spelvormen en materialen. We hebben veel nieuwe inzichten opgedaan. Die gaan we zéker delen met onze instructeurs.” David Stevenhagen van In Out Events, die de workshop leidde, is blij met de positieve reacties van de deelnemers. “De sport wordt vaak als een bijproduct gezien, terwijl je het heel goed kunt inzetten als hoofdsport. Archery tag wordt veel dynamischer als je bijvoorbeeld spannende elementen als sudden death toevoegt. Door telkens nieuwe elementen in te brengen hou je het spel spannend en afwisselend. Je zorgt er ook voor dat deelnemers bij je blijven terugkomen. Zo maak je de sport ook voor het publiek aantrekkelijker.” Schoon materiaal Tijdens de workshop over het controleren van klimmaterialen benadrukt Bart Cnossen tegenover zijn toehoorders hoe belangrijk het is om je materialen schoon te houden en goed op te slaan. Vochtige en koude opslag, verhoogde slijtage door verkeerd touwverloop en schimmel in gordels en helmpjes zijn de meest voorkomende problemen, zegt de inspecteur. De workshopdeelnemers buigen zich over de picknicktafel waarop Cnossen allerlei klimmaterialen heeft uitgestald. Prangende vraag: welke materialen zijn afgekeurd en zo ja, waarop? Dat blijkt nog geen gemakkelijke opgave. De workshop Wipeout gaat nader in op de gevaren en risico’s van het waterspektakel – zowel voor de recreanten als het buitensportbedrijf. Laszlo de Jong, risicoanalist bij De Kaap, vertelt dat onderschatting het grootste risico is bij deelnemers. Video’s en valinstructies zijn waardevolle hulpmiddelen. Registratieformulieren van deelnemers, waarop ze het niveau van hun vaardigheden aangeven, zijn belangrijk. “Maar straks ben je als bedrijf hoe dan ook verantwoordelijk als er iets gebeurt. In België is dat al zo.” De deelnemers tokkelen over het water met de langste zipline van Nederland Sociale veiligheid Voordat het middagprogramma begint en de deelnemers wanden kunnen beklimmen en kunnen tokkelen over het water met de langste zipline van Nederland, vertelt Nelly Voogt van Centrum Veilige Sport Nederland (onderdeel van NOC*NSF) over sociale veiligheid. Een actueel thema met het oog op de landelijke discussie over grensoverschrijdend gedrag. Aan de hand van de video ‘Blijf je stil of praat je er over?’ wisselen ondernemers en instructeurs ervaringen uit. De afsluitende borrel bevestigt dat verbinden en kennis delen toch het beste gaat op de traditionele manier – ongeacht het praktische gemak van video conferencing. “Veel deelnemers vinden de ontmoeting en de gezelligheid heel belangrijk”, zegt Charlotte de Baat, manager Leisure & Recreatie van HISWARECRON. Ze blikt tevreden terug op de praktijkdag. “Ik merkte dat er duidelijk weer behoefte was aan deze dag. Het positivisme, de interactie en het openstaan voor elkaar maakten het tot een succes. Ook de combinatie van actie en kennis opdoen was precies goed.” 03-2022 | Recreactie 27
Page 28
in beeld Nieuwe materialen en concepten Interieur met een personal touch Interieur is meer dan alleen inrichting. Het is ook beleving. Persóónlijke beleving. Wie op het gebied van interieur zijn gast wil verrassen, maakt het verblijf extra aantrekkelijk met domotica, intens kleurgebruik en een personal touch. Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Landal/Ross Tucker, Instyle Concepts 28 Recreactie | 03-2022 “Gasten willen verrast worden en gaan steeds meer voor een beleving”, zegt Anita Bosman van Ross Tucker Projectinterieur. “De tijd van voorspelbare concepten – zoals een waterthema bij woningen aan zee of meer – is voorbij.” Verrassen doe je met vernieuwende concepten, met een raakvlak naar de historie of het ontstaan van een bepaalde plek. “Maar ook met de mogelijkheid om elk seizoen buiten te kunnen zitten. Uniek meubilair met een luxe uitstraling en een lange levensduur en dat eenvoudig is schoon te maken is hier belangrijk.” Ook intenser kleurgebruik is een belangrijke interieurtrend, zegt Bosman. “Denk aan accentwanden die doorlopen op het plafond of geschilderde banen op de wand, die dienen als lambrisering.” Duurzaamheid en circulariteit spelen een steeds grotere rol. “Vooral in de keuzes van het materiaal. Kijk bijvoorbeeld naar het gebruik van PVC-stroken, die voor 40 procent bestaan uit gerecyclede materialen. Of gordijnen en prikborden gemaakt uit garens, die gewonnen worden uit gebruikte PET-flessen.” Materiaalgebruik Materiaalgebruik is ook een belangrijke indicator voor het onderscheid tussen een standaard en een luxe accommodatie, zegt Pim Pera van projectinrichter Instyle Concepts. “Denk aan de gedateerde plavuizen vloer versus visgraat PVC-vloer, meubels van velours versus kunstleer en het gebruik van kunstplanten of echte planten.” Maar anno 2022 is gebruik van kwalitatief en duurzaam materiaal niet genoeg. De gast wil meer dan alleen de ‘net als thuis’-beleving. “Luxe moet ook verrassend zijn. Wat heeft de gast thuis juist níet?” Als voorbeeld geeft Pera domotica – het toepassen van slimme elektronica in huis. “Denk aan automatisch bestuurbare gordijnen en temperatuurregeling op afstand.” Ook met personalisering verras je de gast. “Gasten wordt vooraf steeds vaker gevraagd naar hobby’s en favoriete muziek. Als ze bij het openen van de deur van de accommodatie meteen hun lievelingsmuziek horen, bied je ze écht een persoonlijke verrassing.” 03-2022 | Recreactie 29
Page 30
de bezieling Frank van het Reve, Camping It Soal Een droom die werkelijkheid wordt Camping It Soal in Workum ligt op een prachtige locatie, direct aan het IJsselmeer. De komende jaren gaat het 30 hectare grote bedrijf volledig op de schop. De haven wordt uitgebreid, er komen appartementencomplexen en een hotel. Gefaseerd worden 250 lodges gebouwd die het park een volledig ander aanzien geven. Het licht voor de werkzaamheden staat op groen. Maar dat heeft wel 24 (!) jaar geduurd. Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Max de Krijger, It Soal It Soal bij Workum begon in de jaren ‘60 als gemeentelijke voorziening om te zwemmen en recreëren. Zwembad en recreatie strand werden in later jaren aangevuld met een camping en jachthaven. In 1995 werd het bedrijf gekocht door Gert Jan Mondeel, die nog steeds de eigenaar is. Al direct na de overname begon Mondeel (nu 70 jaar oud) met het maken van herstructureringsplannen. Door allerlei omstandigheden duurde het 24 jaar voor de plannen definitief groen licht kregen. De dagelijkse leiding is inmiddels in handen van dochter Amanda (50) en schoonzoon Frank van het Reve (52). Bezwaar op bezwaar “Sinds 2006 werken wij voor het vakantiepark en toen al dachten we dat de investeringsplannen in kannen en kruiken waren”, vertelt Frank van het Reve. Dat bleek echter te vroeg gejuicht. Van het Reve vertelt beknopt wat de oorzaken waren van de kwart eeuw vertraging: “In de loop der jaren is er van alles gebeurd. 30 Recreactie | 03-2022 Als landmark is op de hoek van de haven een rond torentje gepland Door de loods meer naar de weg te plaatsen en het uitzicht voor de roofvogels te belemmeren met een aarden wal, hebben we hier een oplossing voor gevonden.” Recent leverden de coronacrisis en vooral de stikstofproblematiek nog vertraging op. Maar uiteindelijk kwam midden vorig jaar de definitieve goedkeuring. Draaiboek Daarmee kon een draaiboek in gang gezet worden, dat zich in de loop der jaren behoorlijk had ontwikkeld. De klok tikte voort en de plannen veranderden met de tijd. Zo werd uiteindelijk besloten om volledig te stoppen met de vaste plaatsen. In juni 2021 werden de 400 seizoensplaatsen opgezegd, vertelt Frank van het Reve. “De meeste vaste gasten van ons bedrijf wisten dat natuurlijk al lang, want deze plannen kwamen nou niet bepaald onverwacht. Maar veel mensen hoopten toch dat ze op een andere plek op de camping een vaste plek terug zouden krijgen. Toch hebben we besloten er helemaal mee te stoppen.” En dan zijn er altijd mensen die boos worden. In de gemeenteraad was opeens sprake van het wegnemen van de vakantie van mensen met minimuminkomens. “Dat raakt me wel hoor”, vertelt Van het Reve. “Maar jarenlang hebben die mensen het hier heerlijk gehad. Wij zijn een onderneming. Eindelijk kunnen we verder. Daarnaast zijn er hier ook chalets van 80.000 euro. Ook die verdwijnen. Het gaat echt niet alleen om de mensen met lage inkomens. Bovendien willen we eerlijk zijn en open kaart spelen over onze plannen.” Vanuit ondernemersoogpunt is een bedrijf dat van oktober tot april gesloten is weinig aantrekkelijk. Toeristische plaatsen staan bovendien een groot deel van het jaar leeg. Daarom kiest Een gemeentelijke herindeling; diverse malen kwam er een andere wethouder. Je kreeg de Natura 2000-wetgeving. Die heeft grote impact, want we zitten bij het IJsselmeer en ons bedrijf grenst aan de Workumerwaard, een beschermd vogelgebied. Op een gegeven moment waren we er met de gemeente en provincie uit. Toen bleek dat er een stichting van natuurbeschermers is, die speciaal bestaat om bezwaar te maken tegen plannen als de onze. Het bezwaar liep helemaal door tot aan de Raad van State, en die heeft het bestemmingsplan van de gemeente verworpen. Daarna hebben we een tijd lang tegenover elkaar gestaan: wij wilden ons plan doorvoeren en de natuurbeschermers waren tegen. Pas de laatste vijf jaar zijn we echt met elkaar gaan praten. We hebben gevraagd wat ze precies dwars zat, en hoe we die bezwaren weg konden nemen. Zo kwamen we tot oplossingen. Onze geplande botenloods bleek bijvoorbeeld te dicht bij het natuurgebied te liggen. De vrees was, dat roofvogels op de loods gingen zitten en zo de weidevogels zouden bedreigen. > Frank van het Reve 03-2022 | Recreactie 31
Page 32
Nieuw in de verkoop: Een fraai in het Friese Merengebied gelegen camping: - 4,8 hectare eigen grond; - circa 200 kampeerplaatsen; - met overdekt zwembad. Taxatie nodig? Wij zijn u graag van dienst! Kiest u ook voor een écht familiebedrijf in Noord-Nederland? Vraagprijs: € 2.150.000,00 k.k. Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recronmakelaar.nl Verkoop bij inschrijving: Uitgifte in erfpacht van een camping (5,2 hectare) in Zuidwest Friesland Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Nadere www Neem dan contact op met Arjan of Carina! elaar O.Z. 592 462 844 22 32 10 10 Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Vossenlaan 16 9408 CN Assen T (0592) 46 28 44 E info@recratief-bedrijfsmakelaars.nl I www.recratief-bedrijfsmakelaars.nl Vredo Dodewaard BV +31 (0) 488 411 254 verkoop@vredo.nl www.vredo.nl CHALETS MET ALLE COMFORT AFGESTEMD OP UW PARK WIJ BOUWEN UW VERHUUR- EN PROJECTMATIGE CHALETS Rollecate 39 | 7711 GG Nieuwleusen | 0529-488900 www.arcabo.com | info@arcabo.nl 088 555 48 88 MAAK HET LANDSCHAP KLEURRIJK MET GRAUSTABIEL EN/OF ANDERE HALFVERHARDINGEN   www.debeijerbv.com    NIEUW Nu ook in 95 cm uitvoering leverbaar! W de bezieling It Soal in de toekomst voor de verhuur van appartementen en lodges, zodat jaarrond exploitatie mogelijk wordt. Dat biedt grote voordelen, zoals vaste contracten voor de medewerkers en extra omzet voor de lokale winkels en horeca. 150 appartementen It Soal stopt gefaseerd met de vaste plaatsen: de eerste plekken komen eind dit jaar vrij. Over een jaar of vijf zijn alle seizoensplaatsen verdwenen. Het toeristisch kamperen blijft wel bestaan: Van het Reve denkt aan honderd plekken – nu zijn het er 150. De vrijgekomen ruimte op het bedrijf wordt gebruikt om ambitieuze plannen te realiseren, waarbij land- en waterrecreatie op een mooie manier samengaan. De bestaande jachthaven wordt uitgebreid en verandert deels van een haven met vaste ligplaatsen naar een passantenhaven. In totaal komen er zo’n 70 ligplaatsen bij. Er omheen komen 150 appartementen met onder meer een hotel, een restaurant, enkele winkels, wellness en speelvoorzieningen. Op artist’s impressions zijn gebouwtjes te zien in een kleurige Scandinavische stijl. Als landmark is op de hoek van de nieuwe haven een rond torentje gepland, dat direct doet denken aan een vuurtoren. Deze appartementen en centrumfaciliteiten vormen straks het hart van het bedrijf. Daarnaast komen er zo’n 250 lodges op het terrein. “Daarmee gaan onze activiteiten sterk van karakter veranderen”, voorspelt Van het Reve. “De lodges en appartementen worden als investering verkocht, waarbij de eigenaar het huisje enkele weken per jaar zelf mag bewonen. Wij worden dan meer een beheerorganisatie.” Niet iedereen was blij met het opzeggen van de 400 vaste plaatsen Daarbij tekent de ondernemer aan dat hij wel grip wil houden op de kwaliteit. “We realiseren hier een echt kwaliteitsproject. Het wordt ontzettend mooi en dat willen we zo houden. Het mag geen tweede woningenpark worden. We verplichten mensen tot collectief onderhoud en tot verhuur. Daarmee komt er veel meer reuring op het bedrijf. Wisselende gasten betekent meer omzet voor onze horeca, maar ook meer bezoek aan Workum, de lokale winkel, middenstand en attracties.” Die gasten zijn Nederlanders, maar ook veel Duitsers. Nu al is zo’n 70% van de gasten op de camping Duits. In de jachthaven komt 60% van de gasten uit Duitsland. Daarnaast komt een klein deel uit België; de rest zijn Nederlanders. Sterke combinatie It Soal biedt al jaren een unieke combinatie van verblijf en watersport op het IJsselmeer. Met de komende verbouwing wordt die combinatie versterkt. Goed voor Friesland, en goed voor het bedrijf. “Nu we eindelijk aan de slag kunnen wordt een droom werkelijkheid”, vertelt Van het Reve enthousiast. “We zetten niet zomaar wat neer. Mensen komen straks van heinde en verre naar It Soal in Workum.” 03-2022 | Recreactie 33
Page 34
donderdag 2 juni 2022, 10-17 uur De Bonte Wever in Assen Landelijk Congres Vitale Vakantieparken Bent u klaar voor de toekomst? Programma 09.00 uur - zaal open, inloop en registratie 10.00 uur - opening en plenair programma 11.00 uur - deelsessies #1 12.00 uur - netwerklunch 13.00 uur - deelsessies #2 14.00 uur - deelsessies #3 15.00 uur - plenaire terugkoppeling en afsluiting 16.00 uur - netwerkborrel 17.00 uur - einde Lagerhuisdebat onder leiding van Merlijn Pietersma van ZKA Toeristisch Ondernemerschap Excelleren, vitaliseren, verduurzamen, circulaire economie... Transformeren Recreatiefunctie, permanente bewoning, verevening... Veilige Vakantieparken Signalering sociale problematiek, ondermijning, criminaliteit... Presentator Eric van Oosterhout burgemeester gemeente Emmen Aanmelden kan tot uiterlijk 20 mei 2022 www.vitalevakantieparkendrenthe.nl VOOR WIE? We organiseren dit congres voor recreatieondernemers, parkeigenaren, leden van VvE’s, VVP-teams, gedeputeerden, burgemeesters, wethouders en ambtenaren, kennispartners en intermediairs kennis delen Verkoopprovisie: reken je niet te snel rijk Regelmatig krijgen wij vragen over het in rekening brengen van verkoopprovisie bij verkoop van een kampeermiddel met behoud van de plaats. Ondernemers rekenen zich soms al snel rijk, maar de praktijk laat zien dat de geschillencommissie in veel gevallen de kant van de recreant kiest. Tekst: Jeroen Kamphuis (Zypp advocaten) Foto: Wanda van Eck Recreatieondernemingen die jaarplaatsen verhuren worden vaak geconfronteerd met recreanten die hun kampeermiddel aan een derde willen verkopen, met behoud van de plaats. In artikel 9 lid 1 van de RECRON-voorwaarden voor vaste plaatsen (2016) is vastgelegd dat verkoop van een kampeermiddel met behoud van de plaats slechts is toegestaan na schriftelijke toestemming van de ondernemer. De ondernemer kan daarbij verkoopvoorwaarden hanteren waaraan de recreant zich dient te houden. Bemiddelingskosten Er zijn ondernemers die bemiddelen bij verkoop van een kampeermiddel en daar ook een provisie voor in rekening brengen. Het kan dan gaan om een vooraf afgesproken vast bedrag of een percentage van de gerealiseerde verkoopprijs. De recreant is vrij in de keuze om het kampeermiddel zelf te verkopen of de ondernemer in te schakelen als bemiddelaar bij de verkoop. Als de recreant de ondernemer opdracht geeft om te bemiddelen, moet dit schriftelijk worden vastgelegd. In de opdrachtbevestiging moet de bemiddelingsvergoeding (vast bedrag of percentage) De geschillencommissie kijkt kritisch naar de handelwijze van de ondernemer worden vastgelegd. Deze bemiddelingsvergoeding dient in redelijke verhouding te staan tot de te verwachten uren en kosten die de ondernemer maakt of zal maken bij de uitvoering van zijn opdracht. Ook dat staat in de RECRON-voorwaarden. Volgens diezelfde voorwaarden mag een ondernemer medewerking aan het sluiten van een nieuwe huurovereenkomst met de beoogde koper niet afhankelijk stellen van een financiële tegemoetkoming of opdracht tot bemiddeling. Daar ging het mis bij een zaak waar de geschillencommissie in januari 2021 over moest oordelen. De ondernemer had, als voorwaarde voor zijn toestemming bij verkoop van het kampeermiddel met behoud van de plaats, bedongen dat bemiddeling via hem diende plaats te vinden. De ondernemer had een bemiddelingsovereenkomst opgesteld en een provisie van 4% van de verkoopprijs vastgelegd. De recreant heeft deze provisie (€ 3.360,-) in eerste instantie voldaan, maar deze later teruggevorderd. De geschillencommissie stelde de recreant in het gelijk, nu de ondernemer had gehandeld in strijd met artikel 9 lid 3 van de RECRON-voorwaarden. Dit is slechts een van de voorbeelden waaruit blijkt dat de geschillencommissie, als het om verkoopprovisie gaat, kritisch kijkt naar de handelwijze van de recreatieondernemer. Reken jezelf dan ook niet te snel rijk. Laat de bemiddelingsovereenkomst bij twijfel toetsen, zodat verrassingen achteraf worden voorkomen. 03-2022 | Recreactie 35
Page 36
vakinfo Eff iciënt voldoen aan legionellaregels Als recreatieondernemer heb je te maken met veel regelgeving. Bijvoorbeeld de regels die zijn vastgelegd in het Drinkwaterbesluit. Op het gebied van legionellabeheersing worden al jaren strenge regels gesteld. Ondernemers moeten regelmatig spoelen en hun inzet vastleggen in een logboek. Hoe kun je zo eff iciënt mogelijk aan de hygiëneregels voldoen? Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Schell Een stille ramp in 1999 leidde tot een ommekeer op het gebied van het legionellabeleid. De legionella-uitbraak in Bovenkarspel had 206 ernstig zieken en 32 doden als gevolg. Sinds ‘Bovenkarspel’ is de recreatiesector verplicht om een risicoanalyse van de drinkwaterinstallatie uit te voeren. Die analyse moet worden gekoppeld aan een beheersplan. De taken die voortvloeien uit dit beheersplan, moeten vervolgens worden genoteerd in een logboek. Klimaatverandering De regelgeving, vastgelegd in het Drinkwaterbesluit, is nog steeds urgent. Het aantal legionella-besmettingen neemt de laatste jaren weer toe. Mogelijk is dit een gevolg van de klimaatverandering. Maar ook het onvoldoende naleven van de wet- en regelgeving kan een oorzaak zijn. Volgens het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) lag in 2017 het Nederlandse aantal ziektegevallen zelfs boven het Europees gemiddelde. Naast de legionellabacterie komt ook de bacterie pseudomonas aeruginosa steeds vaker voor in Nederland. Ook deze bacterie 36 Recreactie | 03-2022 beweegt zich in het drinkwater en kan voor levensbedreigende infecties zorgen. Daarbij komt dat het voor drinkwaterbedrijven steeds moeilijker wordt ons drinkwater op de gewenste kwaliteit te houden. Het wekelijks verversen van tappunten is daarom van groot belang. Het aantal legionella-besmettingen neemt weer toe Watermanagement Voor recreatieondernemers die zich liever richten op hun core business is er de mogelijkheid om het watermanagement te automatiseren. Er zijn elektronische oplossingen op de markt die automatisch tappunten spoelen én logboeken bijhouden. Tijden kunnen naar eigen wens worden ingesteld en de digitale logboeken kunnen op elk gewenst moment worden geraadpleegd. Afgezet tegen de kosten van arbeid bij het handmatig uitvoeren van de regels van het Drinkwaterbesluit, verdient een investering in elektronische kranen zich binnen een jaar terug. Met dank aan Schell productnieuws Tekst: Jaap van Sandijk Infiltratiekratten Infiltratiekratten zorgen ervoor dat regenwater niet via het riool wordt afgevoerd, maar geleidelijk aan de grond wordt toegevoegd. Dit zorgt ervoor dat de bodem water langer vasthoudt, waardoor er minder watertekort is in droge perioden en minder wateroverlast tijdens piekbuien. Een goed idee om de gevolgen van de klimaatverandering tegen te gaan. Infiltratiekratten en ­systemen zijn er in diverse soorten. T: (0523) 68 75 10 I: www.wildkamp.nl Groene sanitairreiniger De EcoFactory Micro San is een sanitairreiniger op basis van natuurlijke bacteriën. De Micro San verwijdert lichte zeepopbouw en huidvetaanslag, en voorkomt kalkopbouw. Het product wordt standaard geleverd in een doseerfles. De Micro San is geschikt voor dagelijks gebruik in sanitaire ruimten. Het kan op alle waterbestendige oppervlakken worden gebruikt. De microbiologische producten van EcoFactory voldoen allemaal aan de Green Key­normen. T: (085) 792 02 20 I: www.lsgbv.nl Reinigen met stoom De Cleanfix DS8 stoomreiniger reinigt en desinfecteert volledig contactloos. In één beweging stoom en zuig je er je interieur mee. De reiniger is ook zeer geschikt voor het reinigen van bekleding, zoals stoelen en matrassen. De machine heeft een flinke capaciteit en beschikt over een ketel van roestvast chroomstaal. T: (050) 312 96 85 I: www.wola.nl Waterdoorlatende halfverharding Aquado is een waterdoorlatende halfverharding met een natuurlijke uitstraling. Het product is breed toepasbaar en eenvoudig aan te brengen. Halfverhardingen zorgen voor een natuurlijke uitstraling en stimuleren het opnemen van hemelwater door de grond. Daarmee vormen ze een milieuvriendelijk en financieel aantrekkelijk alternatief voor asfalt of bestrating. Ze verbeteren niet alleen de toegankelijkheid van je locatie, maar verlagen ook je onderhoudskosten. T: (088) 400 63 60 I: www.debeijerbv.com 03-2022 | Recreactie 37
Page 38
Fornuis 6-pits + gasoven Convectieoven elektrisch Type Z7GCGL6C1H gietijzeren pandragers afm. 120x70x85 cm 6x5,5 kW branders oven 6 kW | 2/1 GN + opbergruimte Type FCF 101EZ-NL 5 standen instelbare stoomfunctie 10 plaats (1/1 GN) kerntemperatuurmeter temp.bereik: 30º tot 300ºC afm. 89x90x97 cm 400 Volt | 17,3 kW 4500.1020 normaal actie 4.270,3.270,inruilkorting 500,NU 2.770,Fornuis 4-pits + gasoven Type Z7GCGH4CGH gietijzeren pandragers afm. 80x70x85 cm 4x5,5 kW branders oven 6 kW | 2/1 GN Friteuse gas Type Z7FRGD1GF0 koude zone 1x 15 liter, incl. mand afm. 40x70x85 cm 14 kW 4530.027 normaal actie INRUIL ACTIE 6.805,3.995,inruilkorting 1.000,NU 2.995,Friteuse gas Type Z7FRGH2GFH koude zone 2x 15 liter, incl. manden afm. 80x70x85 cm 28 kW 4500.1004 normaal actie 3.400,2.605,4502.1010 normaal inruilkorting 375,NU 2.230,Friteuse elektrisch Type Z7FREH2E00 2x 12 liter, incl. manden afm. 80x70x25 cm 400 Volt |17,4 kW 3.520,actie 2.695,inruilkorting 350,NU 2.345,Friteuse elektrisch Type Z7FREH2FF0 2x 14 liter, incl. manden afm. 80x70x85 cm 400 Volt | 17,4 kW 4502.1012 normaal actie 6.150,4.705,inruilkorting 745,NU 3.960,Pastakoker gas Type Z7PCGD1KF0 24,5 liter afm. 40x70x85 cm 10,5 kW excl. manden opklapbare elementen 4502.1064 normaal actie 3.460,2.650,inruilkorting 400,NU 2.250,EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl 4502.1072 normaal actie 4.545,3.480,inruilkorting 555,NU 2.925,GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl 17-22-01 Alle prijzen zijn exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen, druk en zetfouten voorbehouden. 4509.1000 normaal 2.910,actie 2.295,inruilkorting 350,NU 1.945,VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl ? FORSE INRUILPREMIE ONTVANGEN? Lever uw oude kookapparatuur in Kookunit 2-pits gas Kookunit 4-pits gas Type Z7GCGD2C0H gietijzeren pandragers afm. 40x70x25 cm 2x5,5 kW branders Type Z7GCGH4C0H gietijzeren pandragers afm. 80x70x85 cm 4x5,5 kW branders Kookunit 6-pits gas Type Z7GCGL6C00 gietijzeren pandragers afm. 120x70x85 cm 6x5,5 kW branders 4500.1000 normaal actie 1.260,950,4500.1002 + 4510.1004 normaal actie inruilkorting 150,NU 800,Bakplaat elektrisch Type Z7FTEDHSI0 glad afm. 40x70x25 cm 400 Volt | 4,2 kW 4501.1040 normaal actie 1.940,1.485,inruilkorting 155,NU 1.330,Kookunit 2-plaats inductie Type Z7INED2000 energieregelaar afm. 40x70x25 cm 400 Volt | 7 kW EIA SUBSIDIE 4500.1050 normaal actie 45,5 Energie Investerings  Aftrek 2.385,1.670,inruilkorting 150,NU 1.520,Lavagrill gas enkel Type Z7GRGDLC00 gietijzeren grillrooster afm. 40x70x25 cm 7 kW 4505.1004 normaal actie 2.095,1.630,inruilkorting 225,NU 1.405,Kookunit 4-plaats inductie Type Z7INEH2000 energieregelaar afm. 80x70x25 cm 400 Volt | 4x 3,5 kW EIA SUBSIDIE 45,5 Energie Investerings  Aftrek 4500.1014 normaal 3.255,actie 2.495,inruilkorting 375,NU 2.120,Lavagrill gas dubbel Type Z7GRGHLC0H gietijzeren grillrooster afm. 80x70x25 cm 14 kW 4505.1006 normaal actie 2.850,2.215,inruilkorting 300,NU 1.915,Kookunit 4-plaats inductie Type Z7INED400P energieregelaar afm. 80x70x25 cm 400 Volt | 4x 5 kW EIA SUBSIDIE 6.595,5.050,inruilkorting 500,NU 4.550,4500.1052 normaal actie 12.005,9.185,inruilkorting 1.000,NU 8.185,4500.1058 normaal actie 45,5 Energie Investerings  Aftrek 14.245,10.900,inruilkorting 1.000,NU 9.900,

Recreactie 2022 - Nummer 2


Page 4
AL MEER DAN 40 JAAR UW MAKELAAR EN TAXATEUR VAN RECREATIEBEDRIJVEN colofon voorwoord Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Wanda van Eck, Jeff rey Belt, Stijn Boode Marike Rosier Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Yara Goessens, Erik van Dijk, Janine Messelink Vormgeving: Jessica Dales, Dock35 Media Coverfoto: FNV Recreatie Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, communicatie@hiswarecron.nl, (033) 303 9700, 65 euro per jaar. 32,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatiebedrijven. Gratis voor HISWA-RECRON-leden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. PARTNERS IN BUSINESS: Manager Communicatie Leuk werk Dit is een themanummer over werken en leren in de sector. De belangrijkste boodschap die ik uit veel artikelen in dit nummer haal, is dat werken in de gastvrijheidssector ontzettend leuk is! En ik kan dat van harte onderschrijven. Mensen kunnen alleen plezier, ontspanning en geluk ervaren in hun vakantie en vrije tijd, als wij keihard werken om het de gast naar de zin te maken. Ieder op zijn eigen manier: van schoonmaak tot horeca, van animatie tot havenmeester, van ondernemen tot lobbyen, van onderwijzen tot coachen. En er zijn nog veel meer taken en functies die zo belangrijk zijn binnen onze sector. Uiteindelijk gaat het natuurlijk om de mens die de functie uitvoert. In de rubriek Kennis Delen vind je daarom een toelichting op het maken en gebruiken van een personeelshandboek. En in de Visie legt René KENNISPARTNERS: Drost van Recreatie Trainingen uit hoe je zuinig kunt zijn op je medewerkers. De coverstory over scholing en opleiding van nieuwe aanwas baart mij overigens wel zorgen. De aantallen leerlingen die starten op de opleidingen lopen fors terug. Hoe kunnen wij het tij keren? Helaas zijn er bij mensen die niet in de branche werken nog heel veel vooroordelen. Het imago van werken in onze sector is niet altijd juist. Daarom pakken wij alvast de handschoen op. HISWARECRON gaat de komende jaren samen met de vakbonden, maar ook met de scholen en met de ondernemers aan de slag. Dat zal ook wel moeten. Ik weet zeker dat we met elkaar in staat zijn om de rest van de wereld te overtuigen. We laten ze zien dat werken en leren in onze sector fantastisch is. Veel leesplezier! 02-2022 | Recreactie 5
Page 6
KOELEN EN VRIEZEN Koelkast Vrieskast afm. rooster 65x53 cm temp.bereik: -2º tot 8ºC 230 V afm. rooster 65x53 cm temp.bereik: -18º tot -22ºC 230 V art. nr model afm. cm kW KOELKAST 4750.025* 1 deur 4750.005 1 deur 1 deur 2-deurs 68 x 71 x 201 0,19 74 x 83 x 201 0,30 4750.010 2-deurs 148 x 83 x 201 0,44 KOELKAST HOOGRENDEMENT UITVOERING 4752.005 1 deur 74 x 83 x 201 0,17 4752.015 2-deurs 148 x 83 x 201 0,36 Koelwerkbank temp. bereik: -2º tot 8ºC 230 Volt 1.291,1.045,1.586,- 1.275,2.578,- 2.075,* afm. rooster 53,5x55 cm 1.399,1.750,2.845,- 2.295,art. nr model afm. cm kW VRIESKAST 4750.030* 1 deur 4750.015 1 deur Vanaf 1.045,68 x 71 x 201 0,40 74 x 83 x 201 0,48 4750.020 2-deurs 148 x 83 x 201 0,78 VRIESKAST HOOGRENDEMENT UITVOERING 4752.010 1 deur 74 x 83 x 201 0,42 4752.020 2-deurs 148 x 83 x 201 0,70 Koelwerkbank temp. bereik: 2º tot 10ºC 230 Volt 1.576,1.275,1.972,- 1.595,3.003,- 2.425,2.195,1.749,3.275,- 2.625,OOK LEVERBAAR MET LADE 4750.045 art. nr model afm. cm kW 4750.035 2-deurs 136 x 70 x 85 0,21 0,23 0,34 4750.040 3-deurs 180 x 70 x 85 4750.045 4-deurs 223 x 70 x 85 HOOGRENDEMENT UITVOERING 4752.035 2-deurs 136 x 70 x 85 0,20 0,22 0,34 4752.040 3-deurs 180 x 70 x 85 4-deurs 223 x 70 x 85 4752.045 Blastchiller/freezer 4 voorgeprogrammeerde programma's kerntemperatuurmeter 230 Volt art. nr model afm. cm kW 4750.705 5x 1/1 GN of 5x EN 400x600 80 x 80 x100 0,75 2.921,2.349,4750.710 7x 1/1 GN of 7x EN 400x600 80 x 80 x 151,5 0,98 3.479,- 2.785,4750.715 9x 1/1 GN of 9x EN 400x600 80 x 80 x 176,3 1,2 5.664,- 4.539,EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 17-27-01 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl Vanaf Vanaf 1.245,1.554,- 1.245,1.801,- 1.450,2.175,- 1.745,1.680,1.345,1.975,- 1.595,2.365,- 1.895,765,art. nr model 4750.065 2 deurs 4750.070 4750.080 afm. cm kW 90 x 70 x 85 4750.070 1 deur + 2 laden 90 x 70 x 85 4750.075 4 laden 4750.080 3 deurs 4750.085 6 laden 90 x 70 x 85 136,5 x 70 x 85 136,5 x 70 x 85 0,17 0,17 0,17 0,24 0,24 944,1.213,765,985,1.481,- 1.195,1.310,- 1.065,2.137,- 1.725,? inhoud Informatief Opinie 08 14 26 31 32 33 Onder de aandacht Kort nieuws uit de branche Coverstory Opleidingen in het nauw: méér focus op de jongeren Arbeidsmarkt Branding moet imago van sector verbeteren Kennis delen Personeelshandboek biedt duidelijkheid Vakinfo Maatwerk in characters en objecten Productnieuws Een overzicht van de laatste innovaties 11 13 20 22 De stelling Automatisering is een gastvrij alternatief voor persoonlijk gastcontact Mens&bedrijf De visie Hoe ga je om met de krappe arbeidsmarkt? René Drost van Recreatie Trainingen geeft tips Columns Green Key RecreAnders 02-2022 | Recreactie 7
Page 8
inhoud Informatief Opinie 08 14 26 31 32 33 Onder de aandacht Kort nieuws uit de branche Coverstory Opleidingen in het nauw: méér focus op de jongeren Arbeidsmarkt Branding moet imago van sector verbeteren Kennis delen Personeelshandboek biedt duidelijkheid Vakinfo Maatwerk in characters en objecten PN Een overzicht van de laatste innovaties 11 13 20 22 De stelling Automatisering is een gastvrij alternatief voor persoonlijk gastcontact Mens&bedrijf De visie Hoe ga je om met de krappe arbeidsmarkt? René Drost van Recreatie Trainingen geeft tips Columns Green Key RecreAnders 02-2022 | Recreactie 7 onder de aandacht Recordaantal campers en caravans Met de coronapandemie zit het gebruik van campers en caravans in de lift. Vakantiegangers blijken het eigen comfort van deze kampeermiddelen extra te waarderen. Dat heeft invloed op de tweedehandsprijzen. Vooral die van campers zijn bijzonder hoog. Maar ook de nieuwverkoop piekt jaar op jaar. De KCI (brancheorganisatie Kampeer & Caravan Industrie), meldt dat er nog nooit zoveel caravans en campers in Nederland reden. De teller stond per 1 januari op 424.582 caravans en 163.850 campers. In 2021 werden 3.164 nieuwe campers verkocht (29% meer dan in 2020, ook al een topjaar). In 2021 werden 8.562 nieuwe caravans verkocht en dat is 23% meer dan in 2020. Dat is de beste verkoop sinds tien jaar. Nieuwe HISWA-cao Heat pipes bij Landal Hoog Vaals Bij Landal Hoog Vaals zijn vijf bungalows uitgerust met de nieuwste generatie heat pipes. Deze buisvormige zonnecollectoren vangen daglicht op en zetten dat om in warm water én elektriciteit. Het warme water wordt opgevangen in twee boilers; één om de bungalow te verwarmen en de andere om te douchen. Landal verwacht met de heat pipes 80% te besparen op het gasverbruik. Deze winter worden de heat pipes uitgeprobeerd. Als de proef een succes wordt, kan de techniek ook op andere Landalparken bijdragen aan de reductie van de CO2 -uitstoot. Eind februari gaven de leden van HISWA-RECRON akkoord aan de nieuwe cao HISWA. Deze loopt van 1 januari tot 31 december 2022. HISWA-RECRON is met de bonden overeengekomen dat de loonschalen en de feitelijke salarissen per 1 januari 2022 worden verhoogd met 1,5%, en per 1 juli 2022 met 1,25%. Daarnaast zijn er diverse detailwijzigingen; de volledige cao is te zien in de HISWA-RECRON Kennisbank. De onderhandelingen voor de cao Recreatie, met een looptijd van 1 januari 2022 tot 31 december 2023, liggen stil. Eind januari wezen de bonden het eindbod van de werkgevers (6% loonsverhoging in twee jaar) af. HISWA-RECRON is zich aan het beraden hoe hiermee moet worden omgegaan. Meer informatie bij Martin Merks m.merks@hiswarecron.nl Jeffrey Belt hoofd Leisure & Recreatie Per 1 februari is Jeffrey Belt (33) benoemd tot hoofd van de afdeling Leisure & Recreatie. Geen verrassing, want al sinds december 2020 heeft hij die functie binnen HISWA-RECRON waargenomen. Bij zowel de interne besturen van de vereniging als bij de beleidsbepalers van de relevante ministeries is Jeffrey inmiddels een bekend gezicht en gesprekspartner. Als hoofd van de afdeling Leisure & Recreatie is Jeffrey bij HISWA-RECRON verantwoordelijk voor de bedrijfsgroepen in de recreatiesector, zoals kampeerbedrijven, bungalowparken, buitensportbedrijven, groepsaccommodaties en dagrecreatie. Samen met Jeroen van den Heuvel (hoofd afdeling Jachtbouw en Watersport) is hij het aanspreekpunt voor de HISWA-RECRON Business Club. Jeffrey trad in 2019 in dienst bij RECRON als manager voor bedrijfsgroepen en business partners. Nu volgt hij Martin Maassen op, die begin dit jaar vertrok bij HISWA-RECRON. 8 Recreactie | 02-2022
Page 10
onder de aandacht Recordaantal campers en caravans Met de coronapandemie zit het gebruik van campers en caravans in de lift. Vakantiegangers blijken het eigen comfort van deze kampeermiddelen extra te waarderen. Dat heeft invloed op de tweedehandsprijzen. Vooral die van campers zijn bijzonder hoog. Maar ook de nieuwverkoop piekt jaar op jaar. De KCI (brancheorganisatie Kampeer & Caravan Industrie), meldt dat er nog nooit zoveel caravans en campers in Nederland reden. De teller stond per 1 januari op 424.582 caravans en 163.850 campers. In 2021 werden 3.164 nieuwe campers verkocht (29% meer dan in 2020, ook al een topjaar). In 2021 werden 8.562 nieuwe caravans verkocht en dat is 23% meer dan in 2020. Dat is de beste verkoop sinds tien jaar. Nieuwe HISWA-cao Heat pipes bij Landal Hoog Vaals Bij Landal Hoog Vaals zijn vijf bungalows uitgerust met de nieuwste generatie heat pipes. Deze buisvormige zonnecollectoren vangen daglicht op en zetten dat om in warm water én elektriciteit. Het warme water wordt opgevangen in twee boilers; één om de bungalow te verwarmen en de andere om te douchen. Landal verwacht met de heat pipes 80% te besparen op het gasverbruik. Deze winter worden de heat pipes uitgeprobeerd. Als de proef een succes wordt, kan de techniek ook op andere Landalparken bijdragen aan de reductie van de CO2 -uitstoot. Eind februari gaven de leden van HISWA-RECRON akkoord aan de nieuwe cao HISWA. Deze loopt van 1 januari tot 31 december 2022. HISWA-RECRON is met de bonden overeengekomen dat de loonschalen en de feitelijke salarissen per 1 januari 2022 worden verhoogd met 1,5%, en per 1 juli 2022 met 1,25%. Daarnaast zijn er diverse detailwijzigingen; de volledige cao is te zien in de HISWA-RECRON Kennisbank. De onderhandelingen voor de cao Recreatie, met een looptijd van 1 januari 2022 tot 31 december 2023, liggen stil. Eind januari wezen de bonden het eindbod van de werkgevers (6% loonsverhoging in twee jaar) af. HISWA-RECRON is zich aan het beraden hoe hiermee moet worden omgegaan. Meer informatie bij Martin Merks m.merks@hiswarecron.nl Jeffrey Belt hoofd Leisure & Recreatie Per 1 februari is Jeffrey Belt (33) benoemd tot hoofd van de afdeling Leisure & Recreatie. Geen verrassing, want al sinds december 2020 heeft hij die functie binnen HISWA-RECRON waargenomen. Bij zowel de interne besturen van de vereniging als bij de beleidsbepalers van de relevante ministeries is Jeffrey inmiddels een bekend gezicht en gesprekspartner. Als hoofd van de afdeling Leisure & Recreatie is Jeffrey bij HISWA-RECRON verantwoordelijk voor de bedrijfsgroepen in de recreatiesector, zoals kampeerbedrijven, bungalowparken, buitensportbedrijven, groepsaccommodaties en dagrecreatie. Samen met Jeroen van den Heuvel (hoofd afdeling Jachtbouw en Watersport) is hij het aanspreekpunt voor de HISWA-RECRON Business Club. Jeffrey trad in 2019 in dienst bij RECRON als manager voor bedrijfsgroepen en business partners. Nu volgt hij Martin Maassen op, die begin dit jaar vertrok bij HISWA-RECRON. 8 Recreactie | 02-2022 Foto: FNV Recreatie Nieuwe regiomanager Zuid-Holland en Zeeland Björn Schutz (50) is sinds 1 maart de nieuwe regiomanager Zuid-Holland en Zeeland van HISWA-RECRON. Björn is getrouwd, heeft twee kinderen en woont sinds anderhalf jaar op Tholen. Voor die tijd woonde hij 17 jaar op SchouwenDuiveland. Björn is juridisch onderlegd en werkte de afgelopen vijf jaar als directeur van Sportvisserij Zuidwest Nederland, de regionale belangenbehartiger van 200 hengelsportverenigingen. Sportvisserij Zuidwest Nederland behartigt de belangen van de sportvisserij op het snijvlak van recreatie en natuur. Een overstap naar HISWA-RECRON voor de behartiging van de belangen van watersport- en recreatieondernemingen is daarom een logische stap. “Ik heb heel veel zin om samen met de collega’s en ondernemers aan de slag te gaan om samen de branche te helpen bij het realiseren van kansen en doelen in Zuid-Holland en Zeeland”, stelt Björn. “Ik ga snel contact leggen met de HISWA-RECRON besturen en commissies in deze provincies, en hoop je spoedig te treffen.” Björn Schutz b.schutz@hiswarecron.nl 033 - 30 39 731l ‘De mooiste baan van Nederland’ Bedrijven in watersport en recreatie kunnen steeds lastiger aan nieuw personeel komen. Daarom start HISWA-RECRON een project om mensen enthousiast te maken voor werken en leren in de watersport- en recreatiesector (zie ook het artikel op pagina 26). Het project trapt af met een video waarin jongeren vertellen over hun baan in de recreatie of watersport. Zij laten zien hoe leuk het is om te werken bij een jachtbouwer, zeilschool, camping of vakantiepark. “Iedereen gaat op vakantie en recreëert, maar niet veel mensen weten dat er ook veel banen en opleidingen mogelijk zijn in de vrijetijdssector. Daar willen we verandering in brengen”, stelt Herbert van Oord van HISWA-RECRON. De film is te zien op het Youtube-kanaal van HISWA-RECRON. Arbeidsmarktmonitor Sinds begin februari kan de gastvrijheidssector gebruik maken van de nieuwe arbeidsmarktmonitor. Daarop staat alle arbeidsmarktinformatie op provinciaal en regionaal niveau. Variërend van het aantal bedrijven, banen en baankenmerken tot arbeidsmobiliteit, onderwijs en baankansen. Uit de monitor voor 2021 blijkt dat de coronacrisis een grote impact heeft gehad op de arbeidsmarkt binnen de gastvrijheidssector. Ten opzichte van 2019 daalde het aantal banen binnen de sector met 12 procent. De grootste daling is te zien binnen de toerismesector (-14%) en de horeca (-16%). De monitor is een samenwerking van NBTC, KHN, SVH, HISWA-RECRON en de Club van Elf. hiswarecron.nl (zoekterm: ‘arbeidsmarktmonitor’) 02-2022 | Recreactie 9 Foto: FNV Recreatie
Page 12
Breng het ultieme vakantiegevoel naar buiten. Marindex levert complete tuinsets van gerenommeerde merken. Wij zorgen ervoor dat de tuinmeubelen het hele jaar op voorraad zijn, u en uw gasten zitten nooit meer zonder. De tuinmeubelen zijn speciaal geselecteerd voor gebruik in de recreatie en zijn daardoor duurzaam en blijven lang leverbaar. Bij Marindex vindt u onder andere de volgende tuinmeubels: stoelen, tafels, ligbedden, lounge sets en parasols. Neem contact op met een van onze medewerkers voor persoonlijk advies. Stationsplein 8a • 2801AK Gouda • tel. 0182 511 511 • www.marindex.nl Accommodation Management Het draadloze beheersysteem voor uw vakantiepark • Toegangsbeheer • Energiebesparende thermostaten • Melding bij rook, brand, lage cv-druk, inbraak, vorst of spanningsuitval • Te koppelen met uw reserveringssysteem www.icy.nl Bespaar veel energie onder de aandacht column Vliegende start voor Recron.nl In de vorige Recreactie kondigden we het al aan: consumentensite Recron.nl is live. Alle RECRON Erkende Bedrijven die lid zijn van HISWA-RECRON staan erop. Op de website vinden bezoekers dus niet alleen campings, vakantiewoningen en groepsaccommodaties, maar ook attractieparken en outdoorbedrijven. Er is op dit moment geen andere portal in Nederland die dit brede recreatiepakket aanbiedt. Het doel is een top 3-positie in de online markt te behalen. Juist het brede aanbod zorgt ervoor dat zowel consumenten als zakelijke klanten snel de juiste recreatieaanbieder vinden. Belangrijk is dat de ondernemers het op Recron.nl zelf voor het zeggen hebben: er is geen commerciële partij die de marges op de boekingen afroomt. Ondernemers kunnen zelf hun gegevens, de beschrijving en foto’s aanpassen. Dat loont de moeite, want de nieuwe site wordt steeds beter gevonden door Google. Nieuwe leden Tussen 15 januari en 15 februari zijn de volgende bedrijven lid geworden van HISWA-RECRON. Welkom! • De Vrije Vogel, Elsloo, www.hotel-devrijevogel.nl • Camping Markdal, Standdaarbuiten, www.campingmarkdal.nl • Anderegg’s Camping, Well, www.andereggscamping.nl • Camping Vossenberg, Epe, www.campingvossenberg.nl • Tanaruz/RAW Idea, Rotterdam, www.tanaruz.boats • De Sport Camping, Amsterdam, www.desportcamping.nl Met bezieling Duurzaamheidskeurmerk Green Key bestaat al ruim 20 jaar en het is actueler dan ooit. We gaan op allerlei manieren mee met de tijd. Met een nieuwe voorzitter en een aantal nieuwe keurmeesters, bijvoorbeeld. Sinds begin dit jaar heeft Marieken Nieuwdorp het stokje als voorzitter overgenomen van Derk Jan Verstand, die al vanaf het begin bij de stichting KMVK was betrokken. Dat is de stichting achter het keurmerk. Hij was altijd inspirerend en we zijn hem veel dank verschuldigd! Marieken is de perfecte persoon om zijn taken over te nemen. Ze is doortastend, heeft een groot netwerk en een enorme ervaring. Meest recent natuurlijk als directeur van De Groene Koepel; de Natuurkampeerterreinen en trekkershutten. Nieuw elan zien we ook als het gaat om de inhoud van de Green Key. Van een milieukeurmerk ontwikkelen we ons naar een duurzaamheidslabel. Per 1 januari 2022 zijn diverse normen toegevoegd en aangepast. Zo wordt MVO – Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen – nu nadrukkelijker gewaardeerd. De norm is nu: MVO moet op minimaal zes manieren zijn terug te zien in het beleid. Bijvoorbeeld door aandacht te besteden aan inclusiviteit en diversiteit. Sommige normen zijn aangescherpt. Nieuwe technieken maken andere normen mogelijk. Een voorbeeld is de nieuwe kijk op de schoonmaak. Activiteiten als het apart inzamelen van koffiedik (voor champignonkwekerijen), sinaasappelschillen (hergebruik in allerlei voedingsmiddelen) en textiel worden nu extra gewaardeerd. Onze keurmeesters houden zich net als voorheen bezig met bedrijfsbezoeken en onafhankelijke keuringen. Zo’n keuring is vooral ook een moment om kennis te delen. Sparren met de ondernemer, het uitwisselen van tips. De onderwerpen lopen uiteen van bouwen en groen tot afval, energie en food & beverage. Wat werkt en wat niet? Waar is nog winst te behalen en pak je dat nu op of later? Zo biedt de Green Key nu én in de toekomst een enorme meerwaarde voor de deelnemende bedrijven. Erik van Dijk, directeur Stichting KMVK Meer weten over Green Key? E: erik@kmvk.nl T: 06 - 12 81 06 41 02-2022 | Recreactie 11 Foto: De Vrije Vogel
Page 14
Met regelen uw gasten zelf hun verblijf AanUit.net Meer info? seijsener.com Specialist in chalets, stacaravans & mobilhomes Kom op uw gemak de chalets beleven! Reina Chalets Showterrein Konneweg 6b 3234 KG Tinte +31 (0)181 727 030 info@reinachalets.nl reinachalets.nl onder de aandacht RecreAnders In memoriam Gerard van Dasler Na een jarenlange strijd tegen kanker is op 23 januari Gerard van Dasler overleden, 66 jaar oud. Hij was eigenaar van De Ullingse Bergen in Sint Anthonis en een buitengewoon actief ondernemer. Gerard was een samenwerker pur sang. Hij stond aan de wieg van belangrijke samenwerkingsverbanden, zoals Veluwe Vakantieparken en Cambiance Brabant. Inmiddels maken beide verbanden deel uit van Ardoer. De laatste jaren was hij, ondanks zijn ziekte, bijzonder actief als pleitbezorger van de sector bij het opstellen van een toeristisch beleid voor de nieuwe fusiegemeente Land van Cuijk. Wij wensen alle vrienden en collega’s, maar vooral Maya en de kinderen Evelien, Evert en Maico veel sterkte bij dit verlies. Kuiper Verzekeringen Partner in Business Kuiper Verzekeringen heeft in januari besloten om, net als Alfa en Seijsener, Partner in Business te worden van HISWA-RECRON. Kuiper Verzekeringen is binnen de watersport een zeer bekende naam. Daarbij gaat het zowel om de uitstekende bedrijfsverzekeringen als om de polissen voor particuliere pleziervaartuigen. Ook was Kuiper Verzekeringen voorheen partner van VeBON. Kuiper Verzekeringen werkt er hard aan om de watersportbedrijven verzekerbaar te houden tegen een redelijke premie. Daarnaast is Kuiper de trekker achter het HISWA Village, een speciaal B2B plein tijdens de HISWA te Water. Samen met HISWA-RECRON en diverse andere partijen is Kuiper Verzekeringen de organisator van de Holland-borrel tijdens BOOT Dusseldorf. Van harte welkom als Partner in Business dus! Janine Messelink, Prosuco Vrije gast 20 januari 2001, Ahoy, Rotterdam. Tijdens de RecreaTech (destijds de grootste vakbeurs in de recreatie) krijg ik samen met mijn toenmalige collega’s de Noviteitenaward uitgereikt voor een ‘vooruitstrevende en vernieuwende ontwikkeling’. Het ‘Virtueel Boeken’, de eerste ontwikkeling die realtime online boeken mogelijk maakte, was ruim twintig jaar geleden dé prijswinnende innovatie. Dus, dachten we toen, de orders voor dit product gaan binnenstromen. Veel publiciteit, lovende woorden van kenners: dat kon niet meer mis. Ik zal u vertellen: niks. Niemand. Nul bestellingen. Een beetje met de handen in het haar zat ik destijds achter mijn bureau. ‘Ik wil niet zomaar iedereen op mijn park hebben!’, ‘ik moet echt eerst iemand persoonlijk spreken, pas dan wil ik een boeking’. ‘Ik moet echt weten wie mijn gast is’, kregen mijn collega-accountmanagers te horen. Automatisch boeken zou niet gastvrij zijn. Ik moest er aan terugdenken, nu we héél veel innovaties verder in onze branche nog steeds te maken hebben met bijzondere opvattingen over wat wel of niet gastvrij is. En, omdat ik in deze column mag zeggen wat ik denk: ouderwetse opvattingen. Want betekent gastvrij zijn dat de gast jou persoonlijk wil spreken? Dat hij na een rit in de auto gráág in de rij staat voor de receptiebalie? Dat hij, eenmaal ingepakt en met stress stipt om 10.00 uur, met enorm veel plezier nog even langskomt om zijn sleutel in te leveren? Zullen we het woord ‘gastvrij’ eens omdraaien? Dan krijg je een vrije gast! Die vrij is om te kiezen wat hij wil en wanneer hij jou wil ontmoeten. Welkom! De slagboom gaat vanzelf open als hij aan komt rijden. De deur gaat open met de slotcode uit zijn ontvangstmail. De wificode heeft de gast al in zijn mailbox of app ontvangen. En vervolgens loopt hij spontaan bij je binnen, om even te melden hoe gastvrij je bent. Lang leve de innovaties. 02-2022 | Recreactie 13 Foto: Wanda van Eck
Page 16
coverstory Focus op jongeren Recreatieopleidingen in het nauw De recreatieopleidingen luiden de noodklok. Zowel op het mbo als het hbo loopt het aantal aanmeldingen van eerstejaars al jaren terug. De coronacrisis en de lockdowns hebben deze trend extreem versterkt: gemiddeld hadden de mbo’s Recreatie en toerisme afgelopen zomer te maken met een daling van 30 procent. Wat doen de opleidingen om het tij te keren? En welke gevolgen heeft de terugloop op termijn voor ondernemers in recreatie en watersport? Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Pol Rijnders, De Rooi Pannen, BUas, Yuverta “De terugloop in eerstejaars studenten is dramatisch”, oordeelt Margreet Toonen. Voorheen verbonden aan de NHTV (tegenwoordig BUas) is zij sinds twee jaar directeur van de afdeling 14 Recreactie | 02-2022 Toerisme en Recreatie aan De Rooi Pannen in Breda. Ze heeft de cijfers paraat: In 2015 waren er in Nederland 2.667 eerstejaars op een totaal van 10.818 studenten mbo Recreatie en toerisme. In 2021 waren er nog maar 1.269 eerstejaars op een totaal van 6.313 studenten. Van 2020 op 2021 daalde het aantal eerstejaars gemiddeld met 30 procent. Toonen: “De daling in het verleden Opleidingen zoeken naar verbreding en nieuwe onderwijsvormen kun je nog deels schuiven op de demografische ontwikkelingen. Er komen per jaar minder jongeren en dat merken alle opleidingen. Maar afgelopen jaar speelde vooral de coronacrisis mee. Iedereen kreeg mee dat de campings in 2020 een tijdlang dicht waren. Reizen was lange tijd moeizaam. De horeca had het afgelopen winter nog heel zwaar. Dat gaat bij mensen tussen de oren zitten. Dan denken zowel jongeren als hun ouders: misschien toch maar wat anders gaan studeren.” Halvering aanmeldingen Voor dit artikel spraken we met diverse opleiders en het beeld is bij alle recreatieopleidingen ongeveer gelijk: de terugloop in eerstejaars is groot. Mark van het Bolscher van Saxion ziet bijna een halvering van het aantal aanmeldingen bij de hbo-recreatieopleidingen. “Iedereen ziet alleen maar dat reizen in coronatijd niet mogelijk is en trekt dat dan in zijn eigen beeldvorming door naar de hele sector. Terwijl de campings en bungalowparken in eigen land over het algemeen prima resultaten boekten.” De Nederlandse recreatie en toerisme-opleidingen hebben, samen met HISWA-RECRON en ANVR, een jaar geleden nog wel geprobeerd om het tij te keren. Er kwam een kleinschalige mediacampagne, maar die bleek niet voldoende. Het is ook een kwestie van demografie, zo blijkt uit gegevens van het Planbureau voor de Leefomgeving. Dat stelt vast dat het 02-2022 | Recreactie 15 >
Page 18
WAAROM STELLICHER ADVOCATEN ALLE ENERGIE STEKEN IN RECREATIE Al 35 jaar zijn wij nauw betrokken bij de Nederlandse recreatiebranche. Dat is wat je met recht een specialisme kunt noemen. Wij staan recreatie-ondernemers bij met praktisch advies en juridische procedures. Omdat we persoonlijk contact en creativiteit belangrijk vinden, kunnen we daadwerkelijk maatwerk bieden; geen standaard oplossingen, maar oplossingen waar anderen geen uitkomst zien. En dat doen we allemaal met veel kennis, expertise en plezier. Ontdek onze kracht op stellicher.nl coverstory aantal jongeren onder de 20 jaar in ons land tot 2050 zal dalen. Maar hoeveel? Een exact cijfer noemen is lastig, want de ontwikkeling speelt niet overal. In de steden is de daling het kleinst of zelfs afwezig. In de krimpregio’s Oost-Groningen, Zuid-Limburg en Zeeuws-Vlaanderen is de daling het grootst. Reisbeperkingen Corné Kops van hogeschool BUas vertelt dat er bij de reis- en toerisme gerelateerde hbo-opleidingen in Breda elk jaar wel ‘een groepje meer of minder’ is. Maar afgelopen zomer waren er opeens drie groepen minder. Hij wijt dat aan de reisbeperkingen. “De mensen denken: nou, ik weet niet of het wel zo slim is om in die sector te gaan werken”, stelt Kops. “Wij proberen naar voren te brengen dat recreatie en toerisme altijd blijft bestaan. Is het niet over de grens, dan wel in eigen land. Maar we kunnen redeneren wat we willen, de studiekeuze wordt gemaakt op basis van gevoel en de reacties uit de omgeving. We draaien aan de knoppen die we hebben. Maar er is heel veel waar we geen invloed op hebben.” Hoe ingewikkeld ook: stilzitten is geen optie, vindt Kops. “Dan hebben we op termijn geen eerstejaars meer over.” Waar het aantal aanmeldingen door de coronacrisis zakte naar een dieptepunt, zit ook verandering in de lucht. Want de crisis lijkt over zijn hoogtepunt heen. Zowel Mark van het Bolscher van Saxion als Margreet Toonen van De Rooi Pannen melden dat de (online) open dagen van de opleidingen zeer goed worden bezocht. Bij Saxion gaat het zelfs om een verdubbeling van het aantal deelnemers ten opzichte van 2021. Dat geeft hoop voor komende zomer. > 02-2022 | Recreactie 17 Outdoor opleidingen bij Yuverta Yuverta verzorgt verschillende outdoor-opleidingen, waaronder de mbo-opleiding Outdoor en recreatie in Velp (voorheen Helicon). Vanaf komend schooljaar veranderen naam en inhoud van de opleiding, vertelt opleidingscoördinator Sander Filippini. “In de opleiding Outdoor en recreatie besteedden we naast instructeursvaardigheden ook aandacht aan het inrichten van natuur- en recreatieterreinen. Dat vanuit het idee dat de outdoor instructeurs vooral in de wintermaanden ook voor andere taken geschikt moeten zijn. Het kwalificatiedossier bleek echter niet helemaal lekker aan te sluiten bij wat het werkveld vraagt. Ook waren er steeds minder geschikte stageplaatsen. We waren niet echt een groenopleiding, en misschien te weinig een outdoor-opleiding. De opleidingen gaan nu Buitensport instructeur (mbo-3) en Buitensport coördinator (mbo-4) heten. Er komt meer aandacht voor het begeleiden van groepen in de buiten sport en het organiseren van evenementen. Nog steeds bieden we de studenten basiskennis over flora en fauna. Zowel om het zelf te onderhouden als om extra beleving te bieden tijdens activiteiten. Daarnaast leren studenten ook om de recreatieterreinen te onderhouden. Maar zoals gezegd: het profiel is nu sterker op outdoor gericht. Zo sluit de opleiding beter aan op wat het werkveld van onze studenten vraagt.” ‘Onze afgestudeerden hebben het voor het uitkiezen op de arbeidsmarkt’
Page 20
Online zo besłeld Keuzekado Nu grałis Wecovi Service heeft een ruim aanbod aan gastensets en inventaris voor de recreatie. Om het u makkelijk te maken kunt u 24/7 uw producten online bestellen via onze webshop. Tot en met 31 maart staat er bij uw eerstvolgende bestelling een gratis keuzekado* voor u klaar! We zien u graag op wecoviservice.com. *actievoorwaarden zijn van toepassing. bij uw online bestelling! Scan en ga naar de webshop. Laat uw recreatie talent groeien! Laat uw medewerker zijn mbo-diploma behalen bij de BBL-opleiders van Nederland! Binnen 2 jaar het mbo-diploma Zelfstandig medewerker Leisure & hospitality halen? Dat kan! Summa Vrije tijd biedt in samenwerking met De Rooi Pannen deze opleiding in BBL vorm aan. Pluspunten • Leren & werken tegelijkertijd • Lesprogramma op maandag • Rekening houdend met alle vakantieperiodes, waardoor uw medewerker in drukke tijden volop kan meedraaien • Mogelijkheid versnellen door flexibel examineren Meer weten? Neem contact op met Daniëlle Goos via: hca.goos@summacollege.nl of 06 50 87 97 44 coverstory Daarnaast ondernemen alle scholen actie om het tij te keren. Dat komt niet uit de lucht vallen: ontwikkeling is ook eigen aan het onderwijs voor de recreatiesector, waar verandering een constant proces is. Verbreding Verbreding lijkt de heersende trend. Margreet Toonen vertelt dat De Rooi Pannen dit jaar voor het eerst de opleiding Leisure & Events gaat aanbieden. De studenten worden opgeleid tot organisator, uitvoerder én assistant to the manager. Toonen: “Daarmee willen we beter aansluiten op de veranderende student en het veranderende werkveld. Want met deze opleiding kunnen studenten na hun afstuderen het hele jaar door aan het werk. We hopen daarmee nieuwe studenten te trekken. En dat er geen moeders meer komen die op de open dag vragen: ‘Maar wat doet mijn kind dan in de winter?’” Moeders vragen op de open dag: Maar wat doet mijn kind dan in de winter? De Rooi Pannen is ook gestart met de brede opleiding Marketing, Sales & Hospitality. “Leerlingen moeten op hun 16e kiezen voor een opleiding. Het is wel heel jong om dan al te kiezen wat je de rest van je leven gaat doen. Met dit soort opleidingen kunnen ze de studiekeuze nog even uitstellen.” Geïntegreerd onderwijs Saxion profileert zich door de grenzen tussen opleidingen en modules te doorbreken. Een andere vorm van verbreding maar wellicht ook aantrekkelijk voor studenten. Mark van het Bolscher vertelt dat Saxion in de opleiding Tourism Management sinds enkele jaren geïntegreerd onderwijs geeft. Daarbij worden vakken als economie en communicatie niet los van elkaar gegeven, maar geïntegreerd. Dat betekent dat ze in samenhangende modules worden behandeld: net als in de praktijk. Een belangrijke vorm van onderwijsvernieuwing is ook het smart solutions semester. Een half jaar lang werken studenten van verschillende opleidingen samen aan een praktijkproject. Boeiend en leerzaam, oordeelt Van het Bolscher. “Je krijgt een unieke mix van kennis in die studententeams, waar de deelnemers ontzettend veel van opsteken. Ook de opdrachtgevers reageren enthousiast. Onze studenten werken bijvoorbeeld aan opdrachten voor de regio Weerribben-Wieden.” Saxion zoekt naar vernieuwende onderwijsvormen die aansluiten bij de beleveniswereld van de moderne student, legt Van het Bolscher uit. “Wat dat betreft hebben we ook veel geleerd van het afstandsonderwijs tijdens de lockdowns. Een hoorcollege kan ook prima online. Of je bekijkt het op een moment dat het je uitkomt. We denken nu dat één dag per week online colleges wellicht een blijvertje kan zijn. Maar het praktijkleren en project matig werken, daarvoor moet je echt fysiek aanwezig zijn.” Afstemming met bedrijven Corné Kops van BUas benadrukt ook dat de afstemming met de sector een belangrijke plek inneemt. “Dat krijgt op alle niveaus aandacht. Landelijk bij het vaststellen van het curriculum. En daarna hebben we bij het invullen van de modules weer contact met de bedrijven.” Verbreding is bij BUas niet aan de orde. “Wij hebben al een vrij brede opleiding. We leiden mensen op met feeling voor recreatie en toerisme. Maar wij leiden ze ook op om altijd te blijven onderzoeken en leren. Want dat wat je nu doet, ziet er over tien jaar weer heel anders uit. Dat maakt onze afgestudeerden tot gewilde kandidaten op de arbeidsmarkt. Ze hebben het voor het uitkiezen. En dan blijkt dat ze al vrij snel ook buiten de sector recreatie en toerisme gaan werken.” Citybungalows bij de kazerne De Rooi Pannen onderscheidt zich al jaren door een bijzondere vorm van praktijkleren, waarbij studenten met echte gasten en klanten omgaan. Zo heeft de school eigen restaurants, een evenementencentrum, vergaderzalen en een supermarkt. “In Breda zit onze afdeling op een oud kazerneterrein”, vertelt Margreet Toonen. “Over twee jaar komt er een tiental oude garnizoenshuisjes vrij. Die bouwen we om tot citybungalows en die gaan we met de studenten runnen. Alle aspecten van het werk zitten daarbij. Dus van het vermarkten tot het receptiewerk en de schoonmaak. En natuurlijk gaat dat in het weekend gewoon door. Zo leren onze studenten alle aspecten van het werk kennen.” 02-2022 | Recreactie 19
Page 22
de stelling Stelling: Automatisering is een gastvrij alternatief Online boeken, met kentekenherkenning het park op en via de app contact opnemen met het management. Automatisering neemt een grote vlucht in de recreatiesector. Corona heeft dat proces versneld. We besparen op medewerkers, maar wordt het gastcontact zo niet erg onpersoonlijk? We vroegen het aan twee recreatieondernemers, een parkontwikkelaar en de eigenaar van een bedrijf in reserveringssystemen. Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Pixabay Martin de Boer Frank Luken Rental sales director Europarcs ‘De klant kan bij ons zelf kiezen’ “Nee, die stelling klopt niet. Wij merken dat een grote doelgroep nog steeds behoefte heeft aan persoonlijk contact en wij willen in die behoefte voorzien. Wij voeren een tweesporenbeleid en laten de gast kiezen. Wil je geautomatiseerd contact, dan krijg je een pasje. Wil je persoonlijk contact? Dat gaat alles op de oude vertrouwde manier. Over het algemeen zijn het inderdaad de ouderen – een grote doelgroep in het laagseizoen – die de voorkeur geven aan traditioneel gastcontact. Voor gezinnen en jongeren is dat anders. Jongeren lijken zelfs vrees te hebben om naar de receptie te komen. Die sturen liever een appje. De groep die de voorkeur geeft aan traditioneel gastcontact wil gehoord worden en zijn verhaal kwijt kunnen. Die groep blijven we helpen. Voor een goed beeld van die doelgroep praat ik vaak met mijn tante Gaar uit Volendam. Die weet echt niet hoe ze een app moet downloaden. Toen ik nog bij Corendon werkte werd ik mij echt bewust van de oudere doelgroep, die niets moet hebben van online. Veel ouderen komen met printjes in een plastic mapje naar de balie. Voorlopig blijven wij deze groep bedienen.” Directeur Tommy Booking Support ‘Prima toevoeging aan bestaand gastcontact’ “Als je automatisering op de juiste manier inzet, ontstaat er tijd om de gast op een andere gastvrije wijze van dienst te zijn. Ik kan de stelling dus volledig onderschrijven. Niet alleen de ondernemer, maar ook zijn gasten zijn op zoek naar gemak. De gast ervaart gemak als gastvrij. Automatisering is veel meer dan alleen een computer op kantoor. Denk aan het boeken, betalen én inchecken via internet of een aankomstzuil. Of een welkomstmail een week voor aankomst. Door kentekenherkenning hoef je niet in de rij bij de receptie. De deur open je met een pincode en de temperatuur in de woning is dan al aangenaam 20 graden. Of denk aan het gemak van een app. De gast kan makkelijk zijn boekingsgegevens inzien. Ook kun je met de app broodjes bestellen en laten bezorgen. Betalen doe je direct met iDeal. Ook de parkinformatie – die de gast vaak nog in een map krijgt – is te vinden in deze app. Dat is heel praktisch, want wat doe je als gast als je tijdens een fietstocht bent gevallen en je de plaatselijke dokter wilt bellen? De papieren map heb je niet altijd bij je. Zo is automatisering een mooie toevoeging aan bestaand gastcontact.” 20 Recreactie | 02-2022 Dick Spans Luuk Jansen Eigenaar vakantiepark ‘t Akkertien ‘Het haalt veel druk van de ketel’ “Ik ben het eens met de stelling. Daar zeg ik wel bij dat je eigenlijk geen keus hebt. Je moet toch mee met de ontwikkelingen van deze tijd. Wij werken sinds twee jaar met kentekenherkenning en dat bevalt goed. Het gastcontact is in eerste instantie wat onpersoonlijker, maar na het automatisch inchecken kunnen gasten op een zelfgekozen moment alsnog een bezoek brengen aan de receptie. Dat gebeurt ook regelmatig, om bijvoorbeeld informatiebrochures over de omgeving op te halen. De receptie is bij ons gewoon geopend. We waren sowieso van plan om de checkin te automatiseren, maar corona heeft dit proces wel versneld. Het grote voordeel van automatisch inchecken is dat je drukte voorkomt. Zeker tijdens piekperioden als Hemelvaart en Pinksteren haalt dat veel druk van de ketel. Dat is voor ons én de gast heel prettig. Ik merk dat gasten het ook best makkelijk accepteren. Ze weten dat je een dergelijke ontwikkeling niet tegenhoudt. Naast kentekenherkenning werken wij ook met een gezichtsscanner bij het zwembad. Aanvankelijk hadden we een vingerscanner, maar die gaf wat problemen. Over het systeem met de gezichtsscan zijn we erg tevreden.” Directeur Camping Roland ‘We willen er zijn voor onze gasten’ “Ik ben het niet eens met de stelling. Automatisering kán gastvrij zijn, als het goed wordt toegepast. Zelf hebben wij een mooie middenweg gevonden. We passen bijvoorbeeld volledige automatisering toe op ons camperpark, dat een eigen ingang heeft. Daar checken gasten zelf in. Dat past bij deze doelgroep, die bestaat uit vrijheidszoekers. Maar op de camping pakken we het anders aan. We zijn een familiecamping. En zelf vormen we een familiebedrijf. Wat automatiseren en self service betreft hebben we een duidelijke grens gelegd: bij aankomst zijn wij er voor onze gasten, zodat we hen persoonlijk welkom kunnen heten. Dat vinden we heel belangrijk. Tegelijkertijd hebben we een goede en duidelijke app en een welkomstmail, waardoor gasten al voor aankomst goed geïnformeerd zijn. Er zijn dus minder contactmomenten en die duren ook korter. Maar we houden wel vast aan persoonlijk contact. Omdat we de vaste aankomstdagen voor onze negentig toeristische kampeerplaatsen hebben losgelaten, vindt persoonlijk contact ook gespreid door de week plaats. Dat scheelt. Voor de dertig verhuuraccommodaties hebben we in het hoogseizoen nog wel vaste aankomstdagen, maar dat is goed te organiseren. En ook praktischer met het oog op de schoonmaak.” ‘Er is een oudere doelgroep, die niets moet hebben van online’ 02-2022 | Recreactie 21
Page 24
de visie René Drost van Recreatie Trainingen ‘ Blijf met je mensen in contact’ Door de verwachte economische groei zal de arbeidsmarkt de komende jaren nóg krapper worden. Hoe houd je als werkgever in de recreatie- en hospitalitybranche je bedrijf dan in de benen? Verbeter de arbeidsvoorwaarden, pas je bedrijfsprocessen aan en ga eventueel zelf opleiden, adviseert René Drost, directeur/eigenaar van Recreatie Trainingen. Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Berry Kragt, HTM, Hans van Luijk Ook in de recreatie- en hospitalitybranche is het tekort aan personeel nijpend, weet René Drost. “Vooral in de verblijfsrecreatie speelt het probleem. Er is veel vraag naar mensen in de schoonmaak, op de receptie en in de horeca. Ik kom regelmatig bij recreatieparken waar de horeca noodgedwongen dicht is.” Drost noemt het de tragiek van de verblijfsrecreatie: omdat in deze branche verschillende arbeidssectoren samenkomen, komt de klap extra hard aan. En daar bovenop komt nog meer slecht nieuws. Want de economie groeit, terwijl het personeelsaanbod daalt. “Een snelle oplossing is er niet. De tekorten zullen blijven. Je kunt er nu eenmaal geen mensen bijkopen.” Wat moet de recreatiebranche doen om de huidige situatie te verbeteren? “In mijn visie moet de branche twee dingen doen. Zorg ervoor dat je een geweldige uitstraling hebt ten opzichte van andere branches. Laat zien dat het fantastisch is om in de gastvrij22 Recreactie | 02-2022 heidssector te werken. Wie in de recreatiesector werkt heeft, temidden van alle vrolijkheid en plezier, de mooiste baan ter wereld. Daarnaast moet er echt worden gekeken naar de arbeidsvoorwaarden. Voor een belangrijke groep potentiële medewerkers is het nu aantrekkelijker om te werken als vakken vuller in een supermarkt dan op een recreatiepark. Dat kan natuurlijk niet.” Kun je, ondanks de krapte op de arbeidsmarkt, als recreatieondernemer tóch succesvol werven? “Bij het werven van jonge mensen moet je goed rekening houden met hun wensen. De huidige generatie – jongeren van 18 tot 30 jaar – kijkt heel anders naar het concept ‘werk’. Salaris is niet het allerbelangrijkst. Flexibiliteit wel. Waar traditionele werkgevers vaak zoeken naar een fulltimer, wil een jongere bijvoorbeeld graag vier dagen acht uur werken. Extra inzetbaarheid ‘Laat zien dat het fantastisch is om in de gastvrijheidssector te werken’ – vaak een wens van de werkgever – is voor veel jongeren een probleem. Hobby’s, vrije tijd en privéleven zijn voor hen belangrijk. Daar moet je als werkgever serieus rekening mee houden. Ook belangrijk: vertel potentiële medewerkers wat ze kunnen leren binnen jouw bedrijf. Wees duidelijk over de carrièremogelijkheden.” Maar het is ook geven en nemen tussen werkgever en werknemer toch? Niet alles kan naar de wens van de werknemer. “Daarin moet je een balans zien te vinden. Het is in elk geval niet meer zo dat de werkgever zegt: als het je niet bevalt, dan ga > 02-2022 | Recreactie 23
Page 26
SMART.SWS – watermanagement op afstand helemaal in beeld. Met SMART.SWS, de innovatieve aanvulling op het unieke watermanagementsysteem, heeft SCHELL het drinkwatermanagement opnieuw verbeterd. Of het nu om een doelmatige exploitatie, hygiënespoelingen, instellingen van de temperatuur of het waterverbruik gaat; met SMART.SWS heeft u het complete beheer en volledig inzicht – waar u zich ook bevindt. Meer informatie op www.schell.eu Verantwoordelijkheid voor gezondheid. Nieuw in de verkoop: Een fraai in het Friese Merengebied gelegen camping: - 4,8 hectare eigen grond; - circa 200 kampeerplaatsen; - met overdekt zwembad. Taxatie nodig? Wij zijn u graag van dienst! Kiest u ook voor een écht familiebedrijf in Noord-Nederland? Vraagprijs: € 2.150.000,00 k.k. Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recronmakelaar.nl Verkoop bij inschrijving: Uitgifte in erfpacht van een camping (5,2 hectare) in Zuidwest Friesland Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Nadere www Neem dan contact op met Arjan of Carina! Boxsprings Matrassen Stapelbedden 15 jaar uw No.1 B2B beddenspecialist elaar O.Z. 592 462 844 22 32 10 10 Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Vossenlaan 16 9408 CN Assen T (0592) 46 28 44 E info@recratief-bedrijfsmakelaars.nl I www.recratief-bedrijfsmakelaars.nl Dat vieren we graag met onze klanten Kom langs, bekijk onze website of check onze social media voor meer info www.uwbedpro.nl luxemburgstraat 5 - Kaatsheuvel 088 332 2310 - advies@uwbedpro.nl de visie 5 praktische tips om medewerkers te vinden en te behouden. 1. Er is meer dan geld en een baan Denk eens na wat je als bedrijf nog meer kunt bieden dan werk en geld. Wat vindt je sollicitant leuk buiten het werk om? Zo kun je het werk extra interessant maken. 2. Bied wat extra’s Denk aan bijscholing, uitjes, een fiets of auto van de zaak. 3. Manage de wederzijdse verwachtingen Wees helder en kom je afspraken na. 4. Bied toekomstperspectief Vertel (potentiële) medewerkers wat ze kunnen leren binnen jouw bedrijf. Wees duidelijk over de carrièremogelijkheden binnen het bedrijf. 5. Hou kennis en vaardigheden up-to-date Zorg voor training en opleiding binnen je bedrijf. Stimuleer onder je medewerkers ook het leren van elkaar. wij begonnen met HIT: hoge intensiteit trainingen. Omdat tijdsduur en afstand voor veel recreatiebedrijven een probleem is, geven wij nu trainingen van twee uur op veertien verschillende locaties in het land. Er is veel vraag naar trainingen. Vooral op het gebied van persoonlijke ontwikkeling en teamontwikkeling.” Juist in deze tijd moet je zuinig zijn op je medewerkers. Hoe voorkom je uitval? “Als gevolg van het tekort ben je als werkgever geneigd om ze te overvragen. Daarmee loop je het risico dat ze omvallen. Hou daarom zicht op je mensen en blijf met ze in contact. In drukke tijden vergeet je met elkaar in gesprek te gaan, terwijl het juist dan zo nodig is. Kén je mensen, ken hun belastbaarheid. Weet hoe ze in hun vel zitten en waar ze inzetbaar zijn. Werkgevers en managers moeten beseffen dat zo’n gesprek van een half uurtje belangrijk is om mensen aan de gang te houden. Praten met je medewerkers is een belangrijk onderdeel van je werk.” je maar ergens anders werken. Want dan gáát zo’n jongere ook ergens anders werken. En zo hou je als werkgever tekorten. Er valt overigens ook winst te behalen op de arbeidsmarkt door niet alleen op jongeren te focussen. Ouderen zijn over het algemeen best bereid om wél extra uren te draaien.” Hoe kun je ondanks personeelstekort het beste halen uit de mensen die je wél hebt? “Je kunt je bedrijfsprocessen kritisch onder de loep nemen. Moet je receptie nu écht open van 8 tot 18 uur? Ook automatisering is een optie, al vinden sommige ondernemers dat nog steeds vloeken in de kerk. En trainingen blijven natuurlijk belangrijk. Maar hoe doe je dat, als je je mensen eigenlijk niet kunt missen omdat je al een krappe bezetting hebt? Daarom zijn René Drost Bijna twintig jaar geleden begon René Drost als trainer binnen het Center Parcs Training Center (CPTC). In 2007 richtte hij Bureau HTM op, dat uitgroeide tot een toonaangevend trainingsbureau binnen de recreatie- en hospitality sector. Sinds 2018 zijn alle trainingen voor de recreatie- en hospitalitybranche ondergebracht in het bedrijf Recreatie Trainingen, waarvan Drost ook directeur/eigenaar is. 02-2022 | Recreactie 25
Page 28
werken aan imago Arbeidsmarktbranding moet imago sector verbeteren Sámen werken in recreatie en toerisme Vakantie in eigen land was nog nooit zo populair. Maar waar halen we de medewerkers vandaan om de bedrijven soepel en gastvrij te laten functioneren? Uit de coverstory van deze Recreactie blijkt dat de aanwas van studenten recreatie en toerisme aan mbo en hbo stagneert. Met arbeidsmarktbranding hoopt HISWA-RECRON het tij te keren. Maar wat is de boodschap die moet worden uitgedragen over het werken en opleiden in de branche? Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: HISWA-RECRON, FNV Recreatie Het werken in de recreatiebranche is niet erg populair. Het aan tal aanmeldingen voor de opleidingen loopt terug en voor bedrijven in de sector recreatie en toerisme is het steeds lastiger om medewerkers te vinden. Werken als andere mensen plezier maken en vrij hebben? De meeste jongeren voelen er weinig voor. Werken in seizoensarbeid? Veel mensen denken dat je dan nooit een 26 Recreactie | 02-2022 hypotheek zult krijgen. Laat staan dat je een succesvolle carrière kunt opbouwen. Voor een groot deel zijn het vooroordelen. “Als het gaat om het werken in de vrijetijdssector hebben we een serieus imagoprobleem”, constateert Herbert van Oord, manager Arbeidsmarkt, Training & Opleiding bij HISWA-RECRON. “En de coronacrisis heeft het imago van het werken in onze sector nog verder onderuit gehaald. Mensen hebben gezien hoe de toerismesector voor een groot deel werd stilgelegd. Vooral ouders denken dan al gauw: laat mijn kind maar een andere richting kiezen.” Afwisselend werk “Wij willen dat beeld veranderen”, stelt Van Oord. “Werken in de recreatie is juist heel veelzijdig. Je doet van alles: frontoffice, backoffice, onderhoud aan het park en gebouwen, noem maar op. En gedurende het jaar veranderen de werkzaamheden. Dat klinkt toch veel en veel leuker dan vakkenvuller bij de Albert Heijn?” Een probleem van de vooroordelen is dat ze soms wel degelijk ergens op gestoeld zijn. Diverse MBO’s presenteren zich namelijk nog steeds als opleidingen tot medewerker animatie. Van Oord: “Dat is veel te smal. De praktijk vraagt om breed inzetbare mensen. En de nieuwe generatie studenten wil dat óók. Zodat ze straks zelf kunnen kiezen wat ze waar gaan doen. Wij zijn nu met de Stichting Beroepsopleidingen Bedrijfsleven en de scholen in overleg om het kwalificatiedossier aan te passen. Dit dossier ligt ten grondslag aan al onze mbo-opleidingen Dat is een proces van een aantal jaren, wat we nu in gang hebben gezet.” Een positief beeld Om het imago van de sector te verbeteren heeft HISWA-RECRON, samen met onder meer het Sociaal Fonds Recreatie (SFR) en FNV/CNV, het initiatief genomen voor arbeidsmarktbranding. Ofwel: een positief beeld scheppen van het leren en werken in de sector. Het project gaat dit voorjaar van start en SFR heeft voor twee jaar subsidie toegezegd. De basis wordt gevormd door objectief en grondig onderzoek. Belangrijke vragen daarbij zijn: – waarom is de instroom bij de opleidingen afgenomen? – waarom zouden mensen wel of niet in de recreatiesector willen werken? Esther de Jong van FNV is verantwoordelijk voor de uitvoering van het onderzoek. “Je kunt natuurlijk wel denken dat jongeren afknappen op het seizoenswerk. Je kunt ook denken dat de werktijden ze niet aanstaan. Of dat het loon te laag is. Maar je weet dat pas zeker als je het onderzocht hebt. Anders loop je het risico dat je straks werkt aan arbeidsmarktbranding, terwijl je net dat ene motief dat voor jongeren doorslaggevend is, over het hoofd hebt gezien. Wij onderzoeken zowel de meningen over het werk in de sector recreatie en toerisme, als de achterliggende motieven. Dat doen we bij drie groepen: bij jongeren die nog een opleiding moeten kiezen, bij de studenten zelf én bij afgestudeerden, die nu aan het werk zijn.” De Jong ziet dat de terugloop van studenten vooral in het mbo groot is. “Je ziet dat de terugloop er is over de volle breedte, bij alle opleidingen. Maar bij recreatie en toerisme en zeker ook de horeca is het veel sterker. Wij willen precies weten waar dat door komt. Misschien laten werkgevers niet goed zien wat het werk in de sector eigenlijk inhoudt? Of misschien gaat het wel vooral om de arbeidsvoorwaarden?” Het resultaat van het onderzoek wordt in de loop van het najaar bekend. De Jong: “Daarna is het vooral belangrijk dat de sector de resultaten van dit onderzoek echt serieus neemt. De bedrijven staan onder druk: goede mensen zijn heel schaars aan het worden. Met zo’n onderzoek kun je de vinger op de zere plek leggen en echt iets verbeteren.” Leuk en afwisselend Herbert van Oord: “Met het onderzoek in de hand willen we mensen ervan overtuigen dat het leuk en afwisselend werken is in onze sector. Dat er prima perspectieven zijn voor de toekomst. > ‘Wij hebben veel aantrekkelijker werk te bieden dan een supermarkt’ 02-2022 | Recreactie 27
Page 30
HULP NODIG? www.hertzinger.com tel: 033-4610337 info@hertzinger.nl Hertzinger staat altijd met raad en daad voor u klaar. Als specialist in WiFi internet en TV systemen weten wij hoe belangrijk het is om regelmatig de systemen te inspecteren en onderhoudswerkzaamheden uit te voeren. Dit voorkomt vaak onnodig uitval in het hoogseizoen. Heeft u de komende periode hulp nodig met onderhoud aan uw WiFi internet en/ of TV systemen? Vraag vrijblijvend naar onze mogelijkheden. Vredo Dodewaard BV +31 (0) 488 411 254 verkoop@vredo.nl www.vredo.nl HET ANTWOORD OP UW DAGELIJKSE VASTGOEDPUZZEL GRIP OP UW VASTGOED MET HET ONLINE VASTGOEDSYSTEEM VAN FACILITY KWADRAAT Kies je inventarispakket of stel naar eigen wens samen. Neem een kijkje op onze website Daag ons uit op facility2.nl voor een demo of kennismaking part of renewables Weverstraat 26 4061 AP Ophemert T 0344 - 652628 info@airtrampoline.nl NIEUW Nu ook in 95 cm uitvoering leverbaar! W werken aan imago ‘Waarom zien jongeren de recreatiesector niet zitten? Dat gaan we onderzoeken’ Maar dan moeten we dat zelf ook uitstralen. Dat gaan we bijvoorbeeld doen op onze website, waar een apart deel komt over werken in de sector. Als we dat op orde hebben gaan we via social media jongeren naar die pagina’s brengen. Zo willen we bereiken dat er een positieve flow ontstaat.” Op het moment loopt de sollicitatieprocedure voor een communicatiemedewerker, die zich bij HISWA­RECRON twee jaar lang fulltime bezig gaat houden met de arbeidsmarktbranding. Van Oord noemt de jongeren, maar de branding wordt breder van opzet en is ook gericht op de ouders en zelfs op zij­instromens, die bijvoorbeeld op zoek zijn naar een leukere baan. “Ik denk bijvoorbeeld aan mensen die bij een supermarkt of winkel werken. Ik ben ervan overtuigd dat wij ze veel aantrekkelijker werk te bieden hebben.” Knokken om medewerkers Maar een paar pagina’s op de site van hiswarecron.nl gaan het grote verschil niet maken. Anders wordt dat, als alle aangesloten bedrijven, de scholen en de bonden op hun websites en socials óók aandacht besteden aan het werken en opleiden in de sector. Van Oord: “We naderen het punt dat er om medewerkers geknokt moet worden. En dat gaat zeker twintig jaar zo blijven; kijk maar naar de demografische ontwikkelingen. Het is niet meer voldoende om af en toe een vacature op je website te zetten. We willen dat bedrijven structureel aandacht besteden aan het geweldige werk in de recreatiesector. Dat ze benadrukken dat er allerlei interessante ontwikkelingen zijn, en superleuke collega’s. Dat levert de bedrijven meer medewerkers op, en sámen zorgen we ervoor dat het imago van het werken in de sector verandert. We kunnen dat als branchevereniging niet alleen en hebben de hulp van de bedrijven, de scholen en de bonden hard nodig.” Leerbedrijf Recreatie 2021-2022 Na enkele jaren stilte werd de uitverkiezing van het Leerbedrijf Recreatie eind 2021 weer georganiseerd. Ook de verkiezing van de Praktijkbegeleider van het Jaar vond daarbij plaats. De organisatie was in handen van FNV Recreatie, mede namens HISWARECRON, SFR en CNV. “Belangrijke momenten om het praktijkleren in de bedrijven positief onder de aandacht te brengen”, oordeelt Herbert van Oord. Helaas kon de prijsuitreiking door de lockdown in december 2021 niet doorgaan. Deze zal later dit jaar plaatsvinden. 02-2022 | Recreactie 29
Page 32
Kies jij ook voor een natuurlijke uitstraling? Scan de QR-code en download ons online inspiratie magazine. Recreatie in eigen land! BOUWEN AAN DUURZAME BELEVING VAN RUST, RUIMTE EN NATUUR Elkaar ontmoeten? Kom naar De Groene Sector Vakbeurs in Evenementenhal Hardenberg op 8, 9 en 10 maart. +31 (0)343 454 400 info@duurzaamhout.nl www.duurzaamhout.nl kennis delen Onmisbaar: een personeelshandboek Ondernemers willen vaak op basis van vertrouwen met medewerkers samenwerken. Instructies of afspraken opschrijven, vinden ze niks. Totdat er iets in de organisatie fout gaat. Dan hadden ze toch graag gehad dat er iets was vastgelegd. En dat is zeker geen teken van wantrouwen. Het zorgt juist voor een heldere en stabiele basis in de organisatie. Tekst: Yara Goessens (Stellicher Advocaten) Foto: Shutterstock Je hebt als ondernemer natuurlijk al een arbeidsovereenkomst met je medewerkers. Hierin staan de arbeidsvoorwaarden per medewerker. Een personeelshandboek is een aanvulling hierop. Een document dat geldt voor je gehele personeelsbestand; heel overzichtelijk. Met daarin (bijvoorbeeld): • Afspraken over algemene werktijden en verlofaanvragen • Omgangsnormen met gasten en ander personeel • Voorschriften over de omgang met bedrijfseigendommen zoals gereedschap, sleutels, kassa’s of animatieartikelen • Regels bij ziekteverzuim • Instructies over hygiënemaatregelen, kledingvoorschriften, gebruik van mobiele telefoon en camera, rookvrije gebieden of gebruik van parkfaciliteiten. Bij conflicten is het belangrijk dat instructies en afspraken zijn vastgelegd Verplichtingen en mogelijkheden Met het opstellen van een personeelshandboek waarborg je in één klap je wettelijke verplichtingen en mogelijkheden. Je hebt als werkgever een zorgplicht naar je personeel in het kader van veiligheid, gezondheid en re-integratie. Jij bent dus verantwoordelijkheid voor het voorkomen van arbeidsongevallen of andere schade. Bovendien ben je verplicht medewerkers te begeleiden in het snel en zorgvuldig weer gezond worden – zodat ze weer kunnen werken. Daarnaast heb je als werkgever een wettelijk instructierecht. Je mag instructies geven die ervoor zorgen dat medewerkers hun werk goed uitvoeren. En instructies die de goede orde binnen je onderneming bevorderen. Dit past allemaal in het personeelshandboek. Zo’n personeelshandboek biedt medewerkers een heldere basis. Iedereen weet wat er van hem/haar en van elkaar wordt verwacht. En wanneer het toch een keer fout gaat en de arbeidsrelatie onder spanning komt te staan, bieden de afspraken duide lijkheid. Ook rechters vinden het bij toetsing belangrijk dat een medewerker vooraf wist, welk gedrag een werkgever onaanvaardbaar vindt. Als er iets onwenselijks gebeurt kun je dat alleen maar aantonen als je hebt opgeschreven wat je wél wenselijk vindt. Een goed personeelshandboek zal daarbij helpen. 02-2022 | Recreactie 31
Page 34
vakinfo Maatwerk in characters en objecten Storytelling, sfeer en beleving zijn sleutelwoorden voor elke ondernemer in de leisure-industrie. Maar hoe vertaal je het karakter van je bedrijf naar een pakkend concept en de juiste beleving? Vormgeving is daarbij cruciaal: van mascottes tot klimobjecten en glijbanen. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Zephir-Objects & Kletterstein Als je het onderscheid wilt maken met gethematiseerde objecten en characters op het bedrijf, kun je het beste kiezen voor een fabrikant die deze geheel op maat voor jouw recreatieonderneming ontwerpt en maakt. Want juist zo’n specialist is in staat om het specifieke karakter – het DNA – van je bedrijf exact te vertalen naar de uitstraling van je park. Aan dat ontwerp wordt veel aandacht besteed. Wat is je thematisering? Wie is je doelgroep? Waar wordt het object geplaatst en aan welke eisen moet het voldoen? De betere bouwers bieden ook meerwaarde door te kijken naar de omgeving waar het artikel wordt geplaatst. Een junglecharacter bijvoorbeeld staat niet op zichzelf, maar vormt deel van een oerwoud. Authentiek De specialist zorgt niet alleen voor de juiste uitstraling van je recreatieonderneming of zwembad. Ook voor de kwaliteit van je objecten is hij de juiste keus. De objecten moeten qua materiaal wel tegen een stootje kunnen. Voor verschillende toepassingen worden verschillende materialen gebruikt. 32 Recreactie | 02-2022 Als het gaat om een project bij zwemwater – vaak een gethematiseerde glijbaan – is het gebruik van GVK (Glasvezel Versterkte Kunststof) een goede keuze. Objecten van GVK zijn solide, kunnen tegen zout en chloorwater en gaan daarom langer mee. Ze zijn door hun robuuste uitvoering ook hufterproof. Ander voordeel is dat ze breed inzetbaar zijn – van een eenvoudig peuterbad tot een volledig gethematiseerde waterspeeltuin. Door het gebruik van GVK is bij objecten een realistische look te bereiken. Daarmee bieden ze een natuurlijke en uitdagende uitstraling. Kijk ook goed naar de omgeving waarin een object wordt geplaatst Samenwerken met een gespecialiseerde fabrikant betekent ook dat je nauw betrokken bent bij de totstandkoming van je objecten. Dat begint al bij de tekentafelfase. En ook dat is van groot belang. Want alleen met goede communicatie kom je tot de authentieke objecten die bij je bedrijf passen. Met dank aan Zephir-Objects & Kletterstein productnieuws Tekst: Jaap van Sandijk DJ’en met je smartphone DJ-tafel Yalp Fono maakt van iedereen een DJ. Leg simpelweg je smartphone op de DJ-tafel en de muziek wordt direct versterkt. De DJ-tafel beschikt over verschillende mogelijkheden om de afgespeelde muziek om te zetten in een professionele DJ-mix. Zo kunnen effecten en loops (herhalende geluiden) worden toegevoegd. T: (0547) 289410 I: www.yalp.nl CO2 -neutrale terrasverwarming De Etna van K-Stove is een duurzaam en kostenbesparend alternatief voor gas en elektrische heaters. De terrasverwarmer werkt op basis van houtpellets. Met 10 kilo pellets ben je verzekerd van ruim 4,5 uur warmte. De warmte wordt verspreid door convectie en straling. T: (0297) 269857 I: www.kstove.com Diefstalpreventie Een Veilig Gevoel biedt een alarminstallatie of ander beveiligingssysteem voor je bedrijf, op basis van een vast bedrag per maand. Het bedrijf beschikt over een breed assortiment aan beveiligingsproducten en -diensten, zoals toegangscontrole, camerabeveiliging en deur-intercom. Installatie, monitoring, service en onderhoud zijn bij de prijs inbegrepen. Een Veilig Gevoel is ISO 9001-, BORG- en VEB-gecertificeerd. T: (088) 5554888 I: www.eenveiliggevoel.nu Zwerfkeien De Beijer Bouwgrondstoffen levert een breed assortiment grondstoffen. Voor de recreatiebranche zijn zwerfkeien interessant. De stenen zijn in een diversiteit van afmetingen en kleuren leverbaar. Dit kunnen grote ronde keien zijn, maar ook hoekige stenen die gemakkelijk zijn te stapelen. Ze kunnen gebruikt worden als verkeersafzetting, zitelement, thema-ondersteuning, decoratie of bij natuurlijk spelen. T: (088) 4006360 I: www.debeijerbv.com/producten 02-2022 | Recreactie 33
Page 36
CUPPONE PIZZAOVENS voor het bakken van de beste pizza's en broden Pizzaoven Michelangelo rvs front en ovenkamer panoramische deur warmte terugwinning in ovenkamer vuurvaste stenen vloer in cordoriet 12V halogeen verlichting leverbaar: enkel of dubbele ovenkamer digitale bediening, 2 varianten onderstel en afzuigkap optioneel 400 Volt Direct uit voorraad leverbaar Vanaf Vanaf 4.195,Lease vanaf 96,49* art.nr. type 4020.424 Made in Italy cap. pizza buitenafm. kamerafm. kW 4020.290 435/2CD 4+4 ø35cm 119 x 110 x 78 72 x 72 x 15 10,6 4020.292 635/2CD 6+6 ø35cm 119 x 146 x 78 72 x 108 x 15 15,6 4020.294 635L/2CD 6+6 ø35cm 155 x 110 x 78 108 x 72 x 15 15,8 4020.296 935/2CD 9+9 ø35cm 155 x 146 x 78 108 x 108 x 15 23,4 5.430,- 4.195,7.470,- 5.775,8.240,- 6.375,9.085,- 6.995,895,art.nr. cap. pizza afm. cm 4020.414 4 (20 cm) 70 x 56 x 39 1.180,895,- (=230 Volt) 4020.416 4 (25 cm) 80 x 67 x 39 1.305,- 995,4020.418 4 (30 cm) 90 x 77 x 39 1.455,- 1.075,4020.424 4+4 (30 cm) 90 x 77 x 70 2.655,- 1.875,SINDS 1978 EXCLUSIEF GEÏMPORTEERD DOOR HAKVOORT PROFESSIONAL OOK VOOR AL UW CUPPONE ONDERDELEN Made in Italy Pizzaoven Tiziano Voor het bakken van (Turkse-) pizza’s en Turks brood. boven- en onderelementen regelbaar temperatuur instelbaar tot 400ºC 400 Volt Met stenen vloer Direct uit voorraad leverbaar GIOTTO TIEPOLO LEONARDO SILEA CARAVAGGIO DONATELLO PIZZAPLETTER CUPPONE EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 20-07-00 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl

Recreactie 2022 - Nummer 1


Page 4
AL MEER DAN 40 JAAR UW MAKELAAR EN TAXATEUR VAN RECREATIEBEDRIJVEN colofon voorwoord Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Wanda van Eck, Jeff rey Belt Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Yara Goessens, Jos van der Sterren Vormgeving: Jessica Dales, Dock35 Media Coverfoto: RCN Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, communicatie@hiswarecron.nl, (033) 303 9700 ,65 euro per jaar. 32,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatie-bedrijven. Gratis voor HISWA-RECRON-leden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. Marike Rosier Manager Communicatie Recron.nl De nieuwe consumentensite Recron.nl gaat live! De laatste hand wordt gelegd aan het aanpassen van de bedrijfsgegevens en foto’s van enkele nieuwe bedrijven. De inlogprocedure om op mijnhiswarecron.nl in te loggen en zelf je gegevens te beheren, wordt goed ingeregeld en klaargezet voor livegang. Als het goed is, staat ook jouw bedrijf op het moment dat je dit leest live op Recron.nl! Net als Hiswa.nl is Recron.nl volledig opgezet als consumentenplatform. We hebben zelf alvast de circa 1.500 bedrijfsprofi elen gevuld. Dat was een monsterklus, maar ook erg leuk om te doen. Eerst de website van het bedrijf goed bekijken. PARTNERS IN BUSINESS: Daarna content verzamelen, de contactgegevens checken, de social media-kanalen doorlinken, leuke Youtube-fi lmpjes uploaden en de Googlegegevens (inclusief reviews) aanvullen. Vaak zag ik mooie bedrijven met vaak even mooie websites, maar soms schrok ik ook van de websites. Hoe kun je je profi leren en onderscheiden bij de consument als je website niet op orde is? Doe hier alsjeblieft iets aan, als het jouw bedrijf betreft. KENNISPARTNERS: Met Recron.nl bieden we een tegenwicht aan de internationale commerciële platforms. Uniek is dat wij de volle breedte van de sector laten zien. Het betreft namelijk alle RECRON Erkende bedrijven die lid zijn van HISWA-RECRON. Dus naast verblijfsrecreatie ook buitensport en dagrecreatie. Door de omvang van dit totale aanbod wordt de vindbaarheid van de individuele bedrijven een stuk beter. Zo bevestigt ook Manon Groenenberg (Natuurcamping Eelerberg) in het artikel over Recron.nl. Zij is duidelijk blij met de nieuwe site en heeft haar bedrijfsgegevens al gecheckt. Heb je dat zelf nog niet gedaan? Dan is dit het moment om ook in te loggen en te checken of jouw bedrijf goed op Recron.nl staat. Zo kom je in the picture bij jouw gasten! Veel leesplezier! 01-2022 | Recreactie 5
Page 6
INRUIL ACTIE GIORIK magnifi eke prestaties Convectieoven elektrisch voorzien van vochtinjectie rechtsscharnierende deur onderstel optioneel temp.bereik: 50º tot 280ºC 400 Volt 4943.636/638 EASY AIR EME MANUEEL art.nr. type 4943.636 normaal actie 2.4852.155,inruilkorting 270,NU 1.855,afm. cm GN 4943.636* EME5232 60 x 70 x 66 5x 2/3 4943.638 EME5232X 60 x 70 x 66 5x 2/3 kW normaal actie 3,3 4,8 2.683,4943.640 EME52 87 x 75 x 66 5x 1/1-60x40 6,3 4943.642 EME52X 87 x 75 x 66 5x 1/1-60x40 7,7 4943.646 EME72 87 x 75 x 82 7x 1/1-60x40 9,6 4943.648 EME72X 87 x 75 x 82 7x 1/1-60x40 12,6 4943.652 EME102 87 x 75 x 102 10x 1/1-60x40 12,6 4943.654 EME102X 87 x 75 x 102 10x 1/1-60x40 17,3 * 230 Volt Convectieoven 7" touch screen elektrisch voorzien van vochtinjectie rechtsscharnierende deur onderstel optioneel temp.bereik: 50º tot 280ºC 400 Volt 4943.960/964 EASY AIR EME MANUEEL art.nr. type Vanaf afm. cm GN 4943.960 MTE5_R 91 x 75 x 66 5x 1/1-60x40 6,3 4943.964 MTE5X_R 91 x 75 x 66 5x 1/1-60x40 7,7 4943.972 MTE7_R 91 x 75 x 84 7x 1/1-60x40 4943.976 MTE7X_R 91 x 75 x 82 7x 1/1-60x40 12,6 4943.984 MTE10_R 91 x 75 x 104 10x 1/1-60x40 12,6 4943.988 MTE10X_R 87 x 75 x 102 10x 1/1-60x40 17,3 9,6 EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl kW normaal actie 4.303,4.398,5.614,5.670,3.600,3.645,4.565,4.565,inruil 350,350,350,350,6.025,- 4.875,- 350,6.246,- 5.045,GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl 350,ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl nu 3.250,3.295,4.215,4.275,4.525,4.695,VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl 3.250,4943.984/988 VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 20-05-00 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl inruil 2.295,- 270,2.969,- 2.545,- 320,3.049,2.645,- 320,3.194,- 2.745,- 350,4.014,- 3.425,- 400,4.095,- 3.475,- 400,4.499,- 3.875,4.844,- 4.145,- 500,nu 500,2.025,2.225,2.325,2.395,3.025,3.075,3.375,3.645,4943.652/654 4943.646/648 inhoud Informatief Opinie 08 14 31 32 35 37 Onder de aandacht Kort nieuws uit de branche Coverstory Wat is de maatschappelijke waarde van de recreatiesector? Kennis delen Re-integratie in het laagseizoen Online marketing Recron.nl is ons eigen consumentenplatform Vakinfo Autolaadpalen: regel het meteen goed Productnieuws Een overzicht van de laatste innovaties 28 20 24 13 De stelling Vaste plaatsen zijn niet meer van deze tijd Mens&bedrijf De bezieling Scholen zijn nog steeds van harte welkom bij Het Buitencentrum van Roland Valenteijn In beeld De schitterende recreatieterreinen van Leisurelands Column RecreAnders 01-2022 | Recreactie 7
Page 8
Foto: Hans van Luijk onder de aandacht Nieuwe HISWA-RECRON jurist Sinds begin dit jaar werkt Anke Kobelt bij HISWA-RECRON als jurist. Zij studeerde Management, economie en recht aan de Saxion Hogeschool in Enschede en daarna Rechtsgeleerdheid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Zij deed werkervaring op in de advocatuur en de accountancy, met een focus op de algemene civiele praktijk. Ze heeft daar ervaring opgedaan met de juridische advisering van mkb-ondernemers uit diverse branches, die haar bij HISWA-RECRON goed van pas zal komen. En heel handig: ze spreekt vloeiend Duits. Anke Kobelt a.kobelt@hiswarecron.nl 033-303 97 43 Martin Maassen vertrekt bij HISWA-RECRON Na bijna 25 jaar dienstverband bij RECRON, nu HISWA-RECRON, verlaat Martin Maassen, hoofd afdeling Leisure en Recreatie – tevens plaatsvervangend directeur – de organisatie. Hij gaat zich meer richten op politieke en bestuurlijke activiteiten in zijn woonplaats Apeldoorn. Martin startte in 1997 als regiomanager bij RECRON. In de jaren die daarop op volgden was hij ook geruime tijd hoofdredacteur van hét toeristisch-recreatieve vakblad Recreactie. Hij heeft in de loop der jaren in vijf verschillende provincies de belangen behartigd van de ondernemers in de recreatie. Hij is vooral intensief betrokken geweest bij grote dossiers als Gastvrij Overijssel en Vitale Vakantieparken en gaf onder meer leiding aan het regioteam van de organisatie. Begin 2018 werd Martin aangesteld als waarnemend directeur van RECRON met als doel om samen met het bestuur en het team de continuïteit van RECRON duurzaam te borgen in een steeds snellere en complexere markt en om RECRON op goede wijze in de beoogde (en geslaagde!) fusie met HISWA Vereniging te loodsen. HISWA-RECRON is hem daarvoor dank verschuldigd. Voor Martin was de fusie een natuurlijk moment van bezinning op zijn verdere carrière. Hij zal zich de komende jaren vooral richten op zijn grote passies zoals schrijven, het voorzitterschap van de Apeldoornse voetbalclub AGOVV en voor de net opgerichte gemeentelijke politieke beweging WijApeldoorn, waar hij op een verkiesbare nummer 2 op de lijst staat. Hoge Raad: Evides krijgt ongelijk HISWA-RECRON heeft de jarenlang slepende rechtszaak tegen waterleidingbedrijf Evides gewonnen. 24 december 2021 deed de Hoge Raad uitspraak in cassatie: het waterleidingbedrijf mag recreatiebedrijven niet als kleinverbruiker belasten en geen vastrecht in rekening brengen voor elke recreatiebungalow. Waar ging het om? Evides had in 2013/2015 zijn tarievenregeling aangepast. Veel recreatiebedrijven werden vanaf dat moment gezien als kleinverbruikers, in plaats van grootverbruiker. Daarmee steeg de prijs per m3 . Maar ook bracht Evides vanaf dat moment per BAG-object op het recreatieterrein (zeg maar: per bungalow) vastrecht van ongeveer 70 euro per jaar in rekening. In de praktijk was dat voor recreatiebedrijven een kostenverhoging van tienduizenden euro’s per jaar, zonder dat er iets veranderde in de levering van drinkwater door Evides. Deze tarievenregeling is nu van de baan, maar nog niet alle problemen met Evides zijn daarmee opgelost. HISWA-RECRON hoopt die laatste problemen in goed overleg met Evides te kunnen oplossen. Meer informatie bij Marcel Tap m.tap@hiswarecron.nl 8 Recreactie | 01-2022 De 5 thema’s van HISWA-RECRON HISWA-RECRON heeft vijf speerpunten vastgesteld. Deze helpen om helder te bepalen waar HISWA-RECRON de komende jaren prioriteiten stelt. 1. Leefomgeving Veel leden verkopen niet alleen een dienst of product, maar verkopen ook de omgeving. Bij belangrijke veranderingen in die omgeving zit HISWA-RECRON mee aan tafel. 2. Duurzaamheid Veilige elektriciteits- en gasnetten Elektriciteits- en aardgasnetten op recreatiebedrijven moeten aan de NEN-veiligheidsnormen voldoen. Als er afzonderlijke WOZ-objecten (bungalows of chalets op eigen grond van de consument) op zijn aangesloten, vallen de netten bovendien onder de Elektriciteitswet of de Gaswet. De netten moeten volgens de wet eigenlijk worden overgedragen aan de regionale netbeheerder. In de praktijk is dat maar zelden het geval en dat wordt al tien jaar zo gedoogd. De toezichthouders eisen echter wel dat de netten voldoen aan de Toolkit Veiligheid voor Elektriciteits- en Gasnetten, die HISWA-RECRON heeft laten opstellen. Met de vernieuwde Toolkit Veiligheid kan een recreatieondernemer aan de slag om de veiligheid van het eigen net te onderzoeken en te borgen. De toezichthouder eist dat zo’n veiligheidscheck op regelmatige basis plaatsvindt door een persoon of organisatie die daarvoor gekwalificeerd is. De resultaten van de check moeten worden gedocumenteerd. Meer informatie bij Marcel Tap m.tap@hiswarecron.nl Campings van het Jaar De ANWB heeft 12 januari – wegens de lockdown tijdens een online evenement – de Campings van het Jaar bekendgemaakt. Drie leden van HISWA-RECRON vielen in de prijzen. Camping de Kleine Wolf (Stegeren) werd winnaar in de categorie ‘fijnste gezinscamping’. Camping ’t Weergors (Hellevoetsluis) won in de categorie ‘meest gewaardeerde huuraccommodatie’ en Camping de Drie Provinciën (Een-West) werd verkozen tot ‘mooiste charmecamping’. Vier vakantieparken behaalden de vijfde ANWB-ster. Het gaat om de volgende HISWA-RECRON leden: Camping Wedderbergen (Wedde), Familiecamping De Belten (Rheeze), Vakantiepark Eiland van Maurik (Maurik), Camping & villapark De Paardekreek (Kortgene). De discussie over klimaat en biodiversiteit is in volle gang. HISWA-RECRON volgt de ontwikkelingen, beslist mee en werkt aan plannen die passend zijn voor onze sector. 3. Wet- en regelgeving De overheid maakt veel wetten en regels. Waar dit de sector raakt, is HISWA-RECRON actief met het ombuigen van wetsartikelen en het bieden van alternatieven. 4. Kwaliteit Leden van HISWA-RECRON zijn kwaliteitsbedrijven. De HISWA- en RECRON-Voorwaarden bieden belangrijke garanties. Kwaliteit zien we ook in zaken als kennisdeling en cao. 5. Positionering Onze sector is belangrijk voor de maatschappij. Niet alleen economisch, maar ook sociaalmaatschappelijk. HISWARECRON werkt samen met partners aan een positief imago voor de sector. 01-2022 | Recreactie 9 Foto: Shutterstock Foto: De Drie Provinciën Foto: Toverland
Page 10
Thuis in projectinrichting Wij komen graag bij u langs voor een persoonlijk gesprek Leen Bakker Zakelijk ontzorgt door: • • • • • • • • Een groot netwerk aan leverancier Advies op maat & goede service Deskundig en enthousiast team Ook losse orders (groothandel Ontwikkeling totaalconcepten Instapklare opleveringen Scherpe prijzen Snelle levering Neem vrijblijvend contact met ons op T: +31 (0)162 58 33 90 E: infozakelijk@leenbakker.nl www.leenbakkerzakelijk.nl onder de aandacht Marieken Nieuwdorp voorzitter KMVK Marieken Nieuwdorp (64) is sinds 1 januari voorzitter van stichting Keurmerk Milieu, Veiligheid en Kwaliteit (KMVK). De stichting coördineert de milieukeurmerken Green Key, Duurzaam Gastvrij en de Blauwe Vlag. Tot vorig jaar was Nieuwdorp directeur van stichting De Groene Koepel – de Natuurkampeerterreinen en Trekkershutten. Marieken Nieuwdorp volgt Derk Jan Verstand op, die al sinds 1999 bij Green Key is betrokken. Destijds nog als medewerker van RECRON, bij het opzetten van de Milieubarometer, voorloper van de Green Key. Nieuwe leden Tussen 15 november en 15 januari zijn de volgende bedrijven lid geworden van HISWA-RECRON. Welkom! • De Fluistervloot, Texel, www.defl uistervloot.nl • Watersportbedrijf Huninga’s, Midwolda, www.jachthavensblauwestad.nl • Corfeyplatbodemverhuur, Drachten, www.huureenplatbodem.nl • Wijkstra Watersport, Steenwijk, www.wijkstrawatersport.nl • V.o.f. de Tulpenacker, Roelofarendsveen, www.detulpenacker.nl • Holland Houseboat, Utrecht, www.stamhuis.nl • Boatwish International, Loosdrecht, www.boatwish.nl • Camping Catsop, Elsloo, www.campingcatsop.nl • Ribowa Bootservice, Dordrecht, www.ribowa.nl • Vakantiepark De Zeeuwse Parel, Scherpenisse, www.vakantiepark-dezeeuwseparel.nl • Aan Veluwe, Oosterbeek, www.aanveluwe.nl • Aan Noordzee, Sint Maartenszee, www.aannoordzee.nl • Watertuin Recreatie, Loosdrecht, www.watertuinrecreatie.nl Cees Slager erelid Tijdens de Algemene Ledenvergadering van HISWARECRON op 2 december werd Cees Slager benoemd tot erelid. Slager is grondlegger van de Molecaten Groep en recreatieondernemer in hart en nieren. Tijdens de roerige reorganisatiejaren 2017-2018 nam hij als voorzitter van RECRON het voortouw. Cees Slager loodste de leden én medewerkers door deze zware periode heen en zette de fusie met HISWA in gang. Daarna werd hij vice-voorzitter. Per 31 december 2021 trad hij af; zijn functie als vice-voorzitter van HISWA-RECRON werd overgenomen door zijn zoon Tim Slager. Tijdens de ALV werden ook nog twee leden van verdienste benoemd. Jos de Punder (Camping de Reebok, Oisterwijk) en Eric van der Wansem (Van der Wansem Service Center, Buitenkaag) hebben zich onderscheiden door hun bijzondere verdiensten voor de branchevereniging. 01-2022 | Recreactie 11 Foto: Watertuin Recreatie Foto: Ditta van Ekris
Page 12
De voordeligste in het professionele segment Eigen servicedienst Snelle levering NU: € 7.920,NU: € 24.300,NU: € 17.835,Wij laten kinderwensen uitkomen ! Snél en de voordeligste! www.herculesspeeltoestellen.nl 0228 543423 onder de aandacht RecreAnders Jos van der Sterren Nieuwe huisstijl voor RCN RCN Vakantieparken bestaat dit jaar 70 jaar. Om dat te vieren lanceerde de keten met 18 vakantieparken in Nederland, Frankrijk en Duitsland in januari een nieuw logo en een nieuwe huisstijl. ‘Het vertrouwde RCN blijft, maar met een frisse en nieuwe uitstraling’, schrijft het bedrijf. ‘De belangrijke en bekende elementen zon, water en natuur worden door middel van organische zachte vormen in het nieuwe logo afgebeeld.’ Marketing manager Martin van Schaik legt uit dat het logo de kernwaarden weergeeft, die al 70 jaar onveranderd zijn: “In 1952 was er een droom om een recreatieve plek te realiseren met rust, natuur en bezinning als basis. Dat werd camping Het Grote Bos in Doorn. Nog steeds werkt RCN vanuit dezelfde kernwaarden. Alles wat we doen, doen we met respect voor elkaar en voor de natuur en door het delen van onze gastvrijheid en onze winst.” Angelique Joosten directeur De Leistert Met ingang van 1 augustus wordt Angelique Joosten de nieuwe directeur van Recreatiepark de Leistert (Roggel). Zij volgt Marcel van Oeteren op, die twaalf jaar directeur was. Hij blijft betrokken bij De Leistert, als parttime projectadviseur. Angelique Joosten werkt sinds 2013 bij De Leistert als manager marketing & sales. Zij was dus al jaren actief betrokken bij de stormachtige groei die De Leistert de afgelopen tien jaar heeft meegemaakt. “Mijn hart ligt bij de zelfstandige bedrijven”, vertelt ze. “De passie van de ondernemer en de snelheid van ontwikkeling in zelfstandige bedrijven, vind je in een keten niet snel terug. De afgelopen jaren op De Leistert, met een klein managementteam en een gedreven team aan medewerkers, maken dat ik klaar ben voor de volgende stap in mijn loopbaan.” Docent en senior onderzoeker toerisme Breda University of applied sciences The Matrix Aan het begin van het nieuwe jaar 2022 maken we de volgende golf van besmettingen mee. Ik dacht eindelijk een column te schrijven zonder te spreken over de pandemie, maar dat is helaas een illusie. Het voordeel van de lockdown: afgelopen jaar heb ik eindelijk de fi lmtrilogie van The Matrix bekeken. Bizar hoe voorspellend een fi lm uit 1999 een kwart eeuw later nog kan zijn. De toen geschetste wereld, geregeerd door kunstmatige intelligentie, is nu realiteit: de keuze tussen wie wel of niet oké is wordt via algoritmes gemaakt door Belastingdienst en overheid. En hier hebben we niet, zoals in de fi lm, een soort Neo, de onverwoestbare goede ziel, die onze wereld kan redden en alles helder ziet. We moeten het doen met een nieuw kabinet, vrees ik. Het jaarlijkse familieweekend hebben wij over de jaarwisseling heen getild. Dat was niet echt de bedoeling. We dachten thuis ook helderziend te zijn, door op tijd met het gezin (mijn vrouw en ik, drie kinderen plus partners), het jaarlijkse weekendje weg te boeken naar Dublin. Helaas gooide een vijfde golf roet in het eten. Waar is Neo als je hem nodig hebt? In januari is het alsnog gelukt. Het wordt een mooi huis in de Eifel. Alles is geregeld, de data passen in de agenda’s van acht mensen. We gaan met twee auto’s en nemen boodschappen mee. Geen winkelbezoek, maar wandelen, samen koken en eten en spelletjes doen. Er ligt een complete handleiding van onze gastheer, met instructies voor de houtkachel en hoe de bedden te verschonen. Niks artifi cial intelligence. Gewoon gezellig op pad. Waren de Zoom-parties met Kerst vorig jaar nog leuk en nieuw, nu voelt dat als een slecht surrogaat. We moeten elkaar fysiek kunnen zien, en daar helpt geen kunstmatige realiteit bij. Maar dat wisten al die eerdere kijkers van The Matrix natuurlijk al lang. 01-2022 | Recreactie 13
Page 14
coverstory De maatschappelijke waarde van recreatie en toerisme Het cement van de samenleving Afgelopen jaar kwam onze sector regelmatig in het nieuws, en niet altijd positief. Consumentenprogramma’s besteedden veel aandacht aan overnames en daarop volgende ontruimingen van campings. Ook lijken sommige politici vakantieparken te zien als mogelijke oplossing voor de woningnood. Hoe maken we duidelijk dat échte recreatiebedrijven daar absoluut niet mee gediend zijn? Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: RCN Mensen die al jarenlang een plekje huren voor hun stacaravan en dan zonder pardon van recreatiebedrijven worden gegooid. Actualiteitenprogramma’s hadden afgelopen najaar weer een 14 Recreactie | 01-2022 aantal drama’s om het publiek wakker te schudden. Dat dat leidt tot vreemde SP-moties in de Tweede Kamer hadden ook Kassa en Radar niet kunnen bedenken. Volgens een van de moties moet de regering nu gaan onderzoeken of er huurbescherming nodig is voor mensen die jaarplaatsen huren op campings. In diverse Kamermoties lijken recreatieparken wel een verlengstuk van volkshuisvesting Er zijn meer Kamermoties die kunnen leiden tot serieuze belemmeringen voor ondernemers met een recreatiebedrijf. Twee jaar terug werd een motie aangenomen dat gemeenten permanente bewoning op recreatieparken mogen legaliseren. En dan niet persoonsgebonden, maar plaatsgebonden – dus voor altijd. “Beide moties ontnemen de ondernemer de controle over zijn eigen bedrijf”, oordeelt HISWA-RECRON directeur Geert Dijks. “Ik kan me ook niet voorstellen dat uit de SP-motie iets naar voren komt dat echte huurbescherming gaat bieden aan mensen met jaarplaatsen. Maar het zijn wel tekenen aan de wand. We komen er niet goed af in de beeldvorming. Ze lijken onze parken te zien als een verlengstuk van volkshuisvesting.” Mede daarom wordt de focus op het lidmaatschap van HISWARECRON verzwaard. “Die misstanden komen in principe niet voor bij bedrijven die de RECRON-voorwaarden hanteren”, stelt Dijks. “Het lidmaatschap is ook echt een kwaliteitskeurmerk. Bij onze bedrijven weet je waar je aan toe bent.” Coronacrisis De negatieve beeldvorming over de recreatiesector komt op een bijzonder moment. Na twee jaar coronacrisis gaan steeds meer mensen in eigen land op vakantie, waarbij ze ontdekken hoe 01-2022 | Recreactie 15 >
Page 16
PERFECT ONDERHOUDEN PARKPADEN. HET MOOISTE WELKOM VOOR UW GASTEN! Hou uw park in optimale conditie. Een oppervlakbehandeling zorgt niet alleen voor een fraaie uitstraling, maar ook voor een extra lange levensduur van uw bestaande weg. Met de PaveCare CombiTruck zijn we bovendien in één keer klaar. Vraag nu naar de mogelijkheden of bekijk nog meer opties op PAVECARE.NL coverstory mooi de Nederlandse landschappen zijn en wat een uitstekende vakantieparken er zijn. Bovendien toonde onderzoek afgelopen jaar aan hoe ontzettend belangrijk een gezonde vrijetijdssector is voor de Nederlanders én voor de economie. Om met dat laatste te beginnen: de sector is goed voor 813 duizend banen en een bijdrage van 91,2 miljard euro aan het Bruto Binnenlands Product (4,4%). Maar die cijfers zeggen niets over het grote maatschappelijk belang van recreatie en watersport. Want dan gaat het om de vele mensen die dagelijks op onze bedrijven ontspannen en die genieten van hun vrije tijd. Ook het belang voor de ruimtelijke ordening en het leefbaar houden van het platteland zijn belangrijke functies, die niet in financiële cijfers te vangen zijn. Onderzoek Juist dat maatschappelijk belang blijkt uit het onderzoek dat HISWA-RECRON, samen met de partners van Gastvrij Nederland, heeft laten uitvoeren door onderzoeksbureau Celth en BUas. Het is een breed onderzoek, waarbij ook horeca, evenementen en transport ten behoeve van toerisme zijn meegenomen. Celth vat alles samen onder toerisme & recreatie (T&R). Uit het onderzoek met de titel Maatschappelijke waarde van toerisme en recreatie blijkt dat de sector indirect bijdraagt aan vele andere sectoren. T&R vergroot de kwaliteit van leven, maakt mensen gelukkiger, verbindt groepen mensen en fungeert daarmee als het ‘sociale cement tussen de stenen’. Om deze rol te blijven vervullen – en zo mogelijk te vergroten – stellen de onderzoekers dat de sector hulp en randvoorwaarden nodig heeft. Daarbij wordt vooral gewezen op de nationale overheid. Die moet nadrukkelijker inzetten op kennis over T&R bij de rijksoverheid, T&R op een logische plek binnen de nationale overheid verankeren en zelf de regie nemen. ‘Cruciale keuzes worden te vaak overgelaten aan provincies, gemeenten en andere decentrale partijen, zonder duidelijk afwegingskader’, concluderen de onderzoekers, daarmee wijzend op een wildgroei aan regels, vergunningen en lokale belastingen. “Een belangrijk onderzoek”, oordeelt Geert Dijks. “Want het laat in de volle breedte zien hoe belangrijk onze sector is. Het belang voor de leefbaarheid is in sommige streken enorm groot. Dankzij de recreatiesector zijn er banen, zodat jongeren in het gebied willen blijven wonen. Ook de supermarkt, het café, restaurant en museum zouden zonder toeristen al lang verdwenen zijn.” Jaarplaatsen Hoe komt het dan dat de sector er in de media nu zo negatief afkomt? “Consumentenprogramma’s als Pointer, Kassa en Radar leggen graag de focus op individuele schrijnende gevallen”, stelt Dijks. “Het gaat dan om mensen die na de overname van een verouderde camping de vaste standplaats van hun stacaravan verliezen. Dat is ook schrijnend. Maar wel mogelijk natuurlijk. Ze huren elk jaar opnieuw een jaarplaats. Dat ze er al lang staan geeft ze geen vast recht op die plek. De voorwaarden die we hanteren - afgestemd met Consumentenbond en ANWB - zijn er juist ook om dit soort wijzigingen goed te regelen. Zowel voor gast als ondernemer.” ‘Consumentenprogramma’s op tv leggen de focus op individuele schrijnende gevallen’ De recreatieondernemer is eigenaar van de grond en om het recreatieproduct gezond te houden is het af en toe nodig de bakens te verzetten. Bij de meeste gezonde HISWA-RECRON bedrijven gebeurt dat af en toe. Juist doordat de ondernemer meegaat met zijn tijd blijft het bedrijf gezond en zelfstandig. NLBuiten Tijdens de opeenvolgende lockdowns wordt weer duidelijk hoe ontzettend belangrijk de mogelijkheden zijn om buiten te kunnen ontspannen en recreëren. Daarom is HISWARECRON een van de initiatiefnemers van het platform NLBuiten, dat bestaat uit 17 organisaties, waaronder ANWB, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer. Afgelopen zomer deed het platform een eerste oproep aan het kabinet om landelijke gebieden beter toegankelijk te maken voor land- en waterrecreatie. Het gaat dan onder meer om het sámen plannen van nieuwe en betere routes. Die moeten landschap en natuur toegankelijker maken voor wandelaars, fietsers, ruiters en watersporters. Door slimme spreiding van de groeiende groep recreanten kan de druk op de natuur minder worden. > 01-2022 | Recreactie 17
Page 18
Om dit aantrekkelijk en laagdrempelig te maken, komen we naar je toe in het voorjaar 2022 met onze krachtige en zeer interactieve Hoge Intensiteit Trainingen; de HIT-Tour! Wat houdt een HIT-sessie in? Omgaan met Gedoe Gasten Leren Lezen Verkopen (het (on)gemak van bijverkoop) Investering per sessie/medewerker: Investering hele dag/medewerker: Voor extra informatie en aanmelden, ga naar: We komen naar je toe dit voorjaar! recreatie-trainingen.nl 038 200 15 55 info@recreatie-trainingen.nl coverstory Het probleem ontstaat als een bedrijf niet meer met de tijd meegaat. Als de ondernemer niet meer kan uitbreiden of om een andere reden niet kan investeren. Dan liggen permanente bewoning en verpaupering van het park op de loer. En zeker als het bedrijf op een mooie locatie ligt, wordt het dan een aantrekkelijk object om over te nemen. Om de jaarplaatsen op te zeggen en er een andere vorm van verblijfsrecreatie te ontwikkelen. Opknapbeurt Riné van Dingstee is directeur van RCN Vakantieparken en bestuurslid van HISWA-RECRON. Het maatschappelijk belang van de recreatiesector staat ook voor hem als een paal boven water. “Onze parken zijn er echt voor bedoeld om mensen in contact te brengen met de natuur. Daarnaast bieden we een plek waar mensen kunnen ontspannen, even er tussenuit. Vooral in deze periode van lockdowns en coronadreiging is dat ongelooflijk belangrijk. Echte recreatieparken moet je koesteren, niet belasten met verplichte permanente bewoning of een soort huurbescherming.” ‘We bieden een plek waar mensen kunnen ontspannen, even er tussenuit’ RCN heeft 18 parken in eigendom. Het bedrijf heeft nog wel jaarplaatsen, maar ook dat worden er gaandeweg minder, geeft Van Dingstee toe. “We hebben onze parken de afgelopen zes jaar een enorme opknapbeurt gegeven. Die investeringen moeten op een of andere manier worden terugverdiend. Een jaarplaats brengt zo’n 3 tot 4 duizend euro per jaar op. Dat is niet genoeg om als bedrijf aan de eisen van de tijd te blijven voldoen. Modern sanitair, liefst privé-sanitair. Snel internet, bij voorkeur overal op het terrein. De investeringen zijn enorm. Wij dragen dat mede door meer in te zetten op toeristisch kamperen en verhuuraccommodaties. Maar wij zijn een sociaal bedrijf en jagen niet zomaar mensen van hun plek.” Toch kan Van Dingstee zich wel voorstellen hoe dat gaat als je als ondernemer jarenlang niet hebt geïnvesteerd. “Het bedrijf drijft nog op de jaarplaatsen, maar je wordt een jaartje ouder en overname in de huidige vorm is voor niemand interessant. Dan is het opeens heel aantrekkelijk als er een partij komt die miljoenen voor je grond wil geven. Dat die vervolgens stopt met de jaarplaatsen en daar bungalows neerzet is begrijpelijk. Want plaats je daar een bungalow, dan brengt die vroegere jaarplaats 40 tot 50 duizend euro per jaar op.” Landelijke regie Zolang de RECRON-voorwaarden netjes in acht worden genomen is dat geen probleem, vinden zowel Geert Dijks als Riné van Dingstee. “Maar beter kun je het niet zover laten komen”, benadrukt Dijks. “Hou de bedrijven gezond. Daarbij is landelijke regie onmisbaar, zoals ook blijkt uit het rapport van Celth. Daarom zijn we ook zo blij met de landelijke Actie-agenda Vitale Vakantieparken. Dat programma schept nieuwe kansen voor vakantieparken. Hetzij door ze gezond te maken, hetzij door er een andere oplossing voor te zoeken. Dan komen oplossingen in beeld als gedoogde permanente bewoning, sluiting of tijdelijke huisvesting voor asielzoekers of arbeidsmigranten. Maar dat zijn dan echt geen recreatieparken meer. Dan zouden de gemeenten ook de recreatiebestemming eraf moeten halen.” Arbeidsmarkt Net als andere sectoren hebben watersport- en recreatiebedrijven grote moeite om medewerkers te vinden. Dat wordt nog versterkt door de lage aantallen eerstejaars aan de maritieme en recreatie-opleidingen. Om zowel de leerlingaantallen als het aantal medewerkers omhoog te brengen, is begin januari een campagne gestart om de sector watersport en recreatie positief te branden. HISWA-RECRON neemt zelf het voortouw, door op de drie websites (hiswarecron.nl, hiswa.nl en recron.nl) sterker naar voren te brengen hoe leuk het is om deze sector te werken. Het is de bedoeling dat de leden dat ook gaan doen: de boodschap komt beter over als we die met 2.500 bedrijven benadrukken! Ook de scholen doen mee, die starten dit jaar een campagne waarin ze jongeren oproepen om in deze leuke sector te komen studeren en werken. De sociale partners FNV en CNV steunen de actie om de positieve branding van de sector naar werknemers te versterken. 01-2022 | Recreactie 19
Page 20
de bezieling Ronald Valenteijn, directeur van Het Buitencentrum Zakelijk en betrokken ondernemen De groepsaccommodaties van Het Buitencentrum in Overasselt en Oldebroek zijn met hun basic voorzieningen gericht op een brede doelgroep. “Een prima verblijf voor een betaalbare prijs. Maar zonder de luxe van een tv op de kamer”, stelt eigenaar Ronald Valenteijn. Hij wijst: “Als je naar buiten kijkt, heb je hier een fantastisch uitzicht. Daar draait het om.” Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Het Buitencentrum Een tik op de houten balk van een stapelbed. En een strijk over het matras van traagschuim. Ronald Valenteijn, directeur van Het Buitencentrum, illustreert tijdens zijn rondleiding op de locatie in Overasselt wat de gast van zijn basic groepsaccommodatie kan verwachten. Het Buitencentrum is er namelijk voor iedereen, ook voor mensen met een kleinere beurs. De twee vestigingen, in Overasselt en Oldebroek, liggen op bosrijke locaties en ademen authenticiteit. Het hout van de stapelbedden waar Valenteijn op tikt is afkomstig uit het eigen 28 hectare grote bos, dat hoort bij de Overasseltse locatie. ‘Je moet je organisatie aanpassen aan de mensen die voor je werken en niet andersom’ Nijmegen is de stad waar het ondernemersbloed van Valenteijn begon te stromen. Als wedstrijdzwemmer kreeg hij eind jaren negentig de kans om als bijbaan op vrijdagen en zaterdagen zwemles te geven in zwemschool Henricus in de Keizerstad. Toen de eigenaar de zwemschool wilde verkopen, nam Valenteijn die samen met een vriend over. Een spannende tijd, blikt de 45-jarige ondernemer terug. “Ik was negentien en volgde de hbo-opleiding Small Business. Aanvankelijk wilde ik die studie combineren met het werk, maar dat was niet vol te houden. Ik besloot voor het ondernemerschap te gaan.” Van alle markten thuis Twee jaar na de overname kreeg Valenteijn de kans om ook kinderkamporganisator Club Adventure Jeugdvakanties van dezelfde voormalig zwemschooleigenaar te kopen. “Toen hadden we er opeens een reisorganisatie bij, gericht op het organiseren van vakanties voor kinderen van vijf tot zestien jaar. Volledig verzorgde kindervakanties waren toen nog vrij nieuw. In de zomervakanties organiseerden we kinderkampen voor de consument en in het voor- en naseizoen waren scholen onze belangrijkste klanten. En dat is nog steeds zo.” 20 Recreactie | 01-2022 Voor de kinderkampen huurden Valenteijn en zijn compagnon regelmatig de Overasseltse locatie, die toen nog eigendom was van Scouting Nederland. Toen die in 2005 te koop kwam, twijfelde de ondernemer geen moment. Zeven jaar later volgde de aankoop van de vestiging in Oldebroek, een locatie van 25 hectare. Emotioneel was deze aankoop niet gemakkelijk. “Mijn compagnon was toen net overleden. Ik wou geen vervanger voor hem zoeken. Dat voelde niet goed. Ik ben bewust alleen verder gegaan.” Valenteijn verkocht de zwemschool en besloot te focussen op Club Adventure en Het Buitencentrum. De locatie in Overasselt telt 205 slaapplaatsen (inclusief 40 in blokhutten), die in Oldebroek 196 (waarvan 36 in houten slaaphuisjes). Vermaak Is Het Buitencentrum een groepsaccommodatie met sport- en spelmogelijkheden of een buitensportonderneming met logies en horeca? De onderneming doet in elk geval al jarenlang iets wat we nu steeds vaker zien in de recreatiewereld: blurring. “We hebben een klimbos, boogschietbanen en trapezeladders, maar ook een escaperoom en lasergamen”, vertelt Valenteijn. “Je kunt ’s avonds een discofeestje houden in een voormalige boskapel op ons terrein of deelnemen aan een outdoor-kinderfeestje. Ons aanbod is breed, van halfpension tot volpension. Er is ook de mogelijkheid om zelf te koken. In de eetzaal kunnen we desgewenst 150 mensen bedienen.” Op het gebied van sport en spel houdt Het Buitencentrum de laatste ontwikkelingen scherp in de gaten. “Onze escaperoom hebben we zelf gebouwd en voorzien van een Middeleeuws Nijmeegs thema. En we organiseren bijvoorbeeld ook mud runs en obstacle runs, die nu erg in trek zijn.” Coronacrisis Valenteijn heeft recent bewust afstand genomen van de dagelijkse leiding op beide locaties. Hij benoemde Jos de Klijn tot algemeen directeur van Het Buitencentrum en Club Adventure > 01-2022 | Recreactie 21
Page 22
Draadloze beheersystemen elektra(verbruik) • verwarming • melders ICY Campsite Management ICY Marina Management www.icy.nl Breng het ultieme vakantiegevoel naar buiten. Marindex levert complete tuinsets van gerenommeerde merken. Wij zorgen ervoor dat de tuinmeubelen het hele jaar op voorraad zijn, u en uw gasten zitten nooit meer zonder. De tuinmeubelen zijn speciaal geselecteerd voor gebruik in de recreatie en zijn daardoor duurzaam en blijven lang leverbaar. Bij Marindex vindt u onder andere de volgende tuinmeubels: stoelen, tafels, ligbedden, lounge sets en parasols. Neem contact op met een van onze medewerkers voor persoonlijk advies. ICY Accommodation Management Stationsplein 8a • 2801AK Gouda • tel. 0182 511 511 • www.marindex.nl Bespaar veel energie de bezieling en richt zich nu zelf op strategische zaken. De Buitencentrumlocaties hebben elk een beheerteam van drie medewerkers, waaronder de locatiemanager en het hoofd buitensport. Op het kantoor in het centrum van Overasselt verwerkt een team dagelijks de offertes, planningen, administratie en bezichtigingen. Valenteijn is wel betrokken bij het maandelijkse overleg van het managementteam. In totaal zijn bij Het Buitencentrum en Club Adventure 22 medewerkers in dienst. Met daar omheen een flexibele schil. Valenteijn nam afstand van de dagelijkse leiding en richt zich op strategische zaken Het bedrijf is solide en kwam tot nu toe goed door de coronacrisis. Toch is een derde vestiging geen directe wens. Groei is geen doel. “Ik krijg genoeg aanbiedingen en ik ga soms ook kijken bij een mogelijke nieuwe locatie. Laatst nog in Friesland. Maar ik zeg niet zomaar ja. Ik vind dat je bij een overname binnen drie jaar zwarte cijfers moet draaien. Dat is mijn gouden regel. Lukt dat niet, dan moet je weer verkopen.” Aandacht voor medewerkers Bij een eventuele uitbreiding of wijziging binnen het bedrijf kijkt Valenteijn ook scherp naar zijn medewerkers. “Ik wil dat zij zich kunnen ontwikkelen binnen de organisatie. Misschien komt dat wel omdat ik zelf ook jong ben begonnen en doorgegroeid. Ik geloof er heilig in dat je je organisatie aanpast aan de mensen die voor je werken en niet andersom. Wij zullen nooit zeggen: dit is onze vacature, deze taken moet je uitvoeren. We kijken ook naar de persoon.” Tot slot: Valenteijn is buitensportliefhebber pur sang. Mist hij de sportieve spanningen niet? “Natuurlijk. Ik heb ooit onderaan de klimmuur gestaan om klimmers te zekeren. Zo ben ik begonnen. Buiten zijn, mensen blij maken: daar zit mijn gedrevenheid. Maar ook: vooruitkijken, organiseren, inspelen op ontwikkelingen. Dat is waar ik me nu vooral op richt. Daarnaast vind ik mijn gezin belangrijk. Ik heb twee kinderen, van acht en elf. De tijd van actief buitensporten komt echt wel weer.” De vier uitdagingen van Ronald Valenteijn De coronapandemie, wet- en regelgeving, energietransitie. Wat zijn voor ondernemer Ronald Valenteijn de grootste uitdagingen voor de toekomst? Dit is zijn top 4: 1. Personeel. “Medewerkers zijn moeilijk te krijgen en worden door de schaarste ook duur. Tegelijkertijd moeten we onze prijzen voor arrangementen scherp houden. Voor scholen houdt dat in dat we voor bepaalde activiteiten meer inzet van docenten verwachten.” 2. Schoolbudgetten. “Scholen zijn voor ons fijne klanten. Meer dan de helft van onze omzet komt uit het onderwijs. Maar de schoolbudgetten krimpen en onze marges zijn klein. Toch willen we er voor iedereen zijn. Een mogelijke oplossing is dat scholen ouders meenemen op kamp, om te koken voor de groep.” 3. Natuur en klimaat. “We zitten midden in het bos en moeten voortdurend rekening houden met droogte. Daar zijn nieuwe procedures voor. Wat kan wel en wat kan niet? Drie jaar geleden moesten we bijna gasten evacueren, omdat 500 meter verder een bosbrand was. Het is de nieuwe realiteit.” 4. Duurzaamheid. “Bij ons zit de uitdaging vooral in de verouderde gebouwen. En in een goed bosbeheerplan. Het zoeken naar subsidiemogelijkheden, eventuele partners en isolatiemethoden is een belangrijk onderdeel van mijn werk.” 01-2022 | Recreactie 23
Page 24
in beeld Leisurelands profi teert van festivals Water, groen en ontspanning Tekst Jaap van Sandijk Foto’s: @Matrixx Events, Leisurelands De luchtfoto van De Berendonck in Wijchen, met meer en bos, staat model voor alle negentien recreatiegebieden die Leisurelands beheert in Gelderland en Noord-Limburg. Ook de snelweg is kenmerkend: de meren van Leisurelands-terreinen zijn veelal ontstaan door zandafgravingen voor de weg. 24 Recreactie | 01-2022 Op de foto zien we de verschillende area’s van het dancefestival Emporium. Festivals en events zijn belangrijk voor Leisurelands. Zo vindt Down The Rabbit Hole – dat bekend staat als het kleine broertje van Lowlands – plaats op Leisurelands-park De Groene Heuvels bij Nijmegen. De festivals zijn goed voor de landelijke naamsbekendheid, aldus directeur Kees Rutten. “Onze gasten komen over het algemeen uit de regio en hiermee trek je ook publiek van verder weg.” De evenementen zijn zeker ook een belangrijke inkomstenbron. “Naast de opbrengsten uit pacht, huur en parkeren. We werken veel samen met lokale ondernemers, ook uit de recreatiesector. Zij exploiteren hun eigen bedrijf op onze terreinen en betalen daarvoor pacht.” Gemeenten als aandeelhouders Leisurelands is een BV met verschillende gemeenten als aandeelhouders. “We zijn een onderneming met een belangrijke maatschappelijke rol”, vervolgt de directeur. “Het is onze taak om het bezoekers naar de zin te maken en een bijdrage te leveren aan de lokale economie. Winst gaat direct terug naar de onderneming.” Laagdrempeligheid is belangrijk. “Onze gebieden zijn gratis toegankelijk en we bieden een mix van activiteiten. Denk aan waterskibanen, sauna’s en horeca.” Leisurelands, dat inmiddels zo’n twintig jaar bestaat, is een speler van formaat. Het grootste gebied is recreatieplas Bussloo, met een omvang van 320 hectare. Los van de festivals ontvangt de recreatieonderneming vier miljoen strandbezoekers per jaar. Of er nog terreinen bijkomen durft Rutten niet te voorspellen. “Groei is geen doel. Wij zijn ontstaan omdat gemeenten zich graag bij ons willen aansluiten. Het beheer van recreatieterreinen is geen specialiteit van een gemeente. Wij kunnen het efficiënt onderhouden en met kwaliteit ontwikkelen.” 01-2022 | Recreactie 25
Page 26
advertorial uw. recreatie bedrijfsmakelaar. Maas recreatie bedrijfsmakelaardij (Maas RBM) is een gerenommeerd makelaarskantoor en taxatiebureau, dat al sinds 1979 gespecialiseerd is in de bedrijfsmatige recreatiesector. Over de volle breedte van de leisuremarkt bieden wij onze diensten aan. Maas RBM is een bekende partij in de recreatiesector, zowel in de verblijfsrecreatie, de watersport als de dagrecreatie. Maas RBM werkt landelijk en heeft twee vestigingen: in Den Bosch (Noord-Brabant) en in Huizen (Noord-Holland). Maas RBM is TOP Adviseur van RECRON en HISWA Supplier. De medewerkers zijn respectievelijk lid van: RICS, REV NRVT, NVM of Stichting VastgoedCert. Hoe onderscheiden wij ons Veel opdrachten vragen om specifieke deskundigheid van de recreatiesector en de vastgoedsector. Gespecialiseerde kennis van en uitgebreide ervaring met de leisuremarkt is ruimschoots aanwezig. De recreatiesector is binnen de vastgoedmarkt met geen andere sector te vergelijken. Bij onze werkzaamheden beoordelen wij het recreatiebedrijf vanuit de specifieke combinatie van vastgoed, vergunningen, bestemmingsplan(nen), exploitatiemogelijkheden, fiscale en juridische aangelegenheden, etc. Wat wij doen • Taxeren van recreatiebedrijven • Bemiddelen bij de aan- en verkoop • Minnelijke waarderingen met de fiscus • Begeleiden/ adviseren bij de overdracht van aandelen • Adviseren bij overdracht binnen de familie • Verzorgen en beoordelen van erfpachtcontracten en huurcontracten • Algemene bedrijfsmatige advisering Bruistensingel 146 5232 AC Den Bosch 073 640 88 88 Postbus 87 1270 AB Huizen 035 623 621 2 info@maasrbm.nl www.maasrbm.nl de stelling Stelling: vaste plaatsen zijn niet meer van deze tijd Vaste plaatsen moet je uitfaseren. Ze passen niet bij de eigentijdse manier van recreëren en leveren per saldo minder op dan toeristische plaatsen. Bovendien kunnen vaste gasten een bron van irritatie zijn voor ondernemer en toeristisch kampeerders. Of moet je je vaste plaatsen gewoon anders organiseren? We vroegen het twee recreatieondernemers, een adviesbureau en HISWA-RECRON. Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Camping de Holterberg Michel Huigevoort Bianca Veneklaas Directeur recreatiepark TerSpegelt ‘We gaan vaste plaatsen uitfaseren’ “Vaste plaatsen zijn inderdaad niet meer van deze tijd. Wij zien dat de vraag terugloopt en hebben besloten om ermee te stoppen. Dat hebben we in 2019 aangekondigd. Wij hadden ooit 300 vaste plaatsen, maar dat aantal is inmiddels gereduceerd tot 240. Het is de bedoeling dat alle vaste plaatsen in 2027 zijn uitgefaseerd. Wij zijn trouwens niet de enige die stoppen hoor, ik hoor het van meer bedrijven om me heen. Ik vind het ook een teken van deze tijd, waarin het mensen niet gaat om het bezit van spullen, maar om het gebruik. Wij richten ons nu nóg meer op korte outdoor vakanties, in vele verschillende vormen. Ons huidige aanbod varieert van glamping tot kampeerplaatsen met privésanitair en huurcaravans. De opgeheven vaste plaatsen hebben we vervangen door verhuuraccommodaties in verschillende vormen. Zo hou je de afwisseling op je park, want dat vinden we belangrijk.” Mede-eigenaar Camping de Holterberg ‘Blijf baas in eigen huis’ “Zoals het vroeger was, wordt het nooit meer. Dat kán ook niet meer. Maar als je je vaste plaatsen goed organiseert, kan het zeker een goed verdienmodel zijn. Als je maar zelf kiest wie je op je terrein wilt. Ik zorg ervoor dat ik goede afspraken maak met mijn vaste gasten en dat ik baas in eigen huis ben. Met elke vaste gast maak ik persoonlijk kennis. Ik vergewis me ervan dat hij past in onze doelgroep en wijs op de RECRON-voorwaarden én op onze eigen algemene voorwaarden. Onze huisregels zijn belangrijk. Ik filter scherp op de vraag of de vaste gast wel écht bij ons past. Daarin ben ik heel kritisch. Het is een beetje zoals opvoeden. Daarbij moet je stevig in je schoenen staan en consequent zijn. En dat moet je heel subtiel aanpakken. Dus: vertel je gast dat de selectieprocedure ook in zijn eigen belang is. Dat het ook een bescherming is naar hem toe. Eigenlijk komt het neer op: leg uit wat jij hem te bieden hebt en vraag wat hij van jou verwacht.” 28 Recreactie | 01-2022
Page 28
Bob Kettering Marcel Tap Directeur Facet architecten & adviseurs ‘Verouderd aanbod leidt tot giftige cocktail’ “In de jaren zestig ontwikkelden recreatiebedrijven op grote schaal vaste plaatsen. De chaletjes uit die tijd kom je nog steeds veel tegen. En dat is dus het probleem: er is een verouderd aanbod aan vaste plaatsen. En ja, dan klopt de stelling dat ze niet van deze tijd zijn. Terwijl er nog steeds vraag is naar vaste plaatsen. Je moet dus het aanbod aanpassen aan de vraag. Dat dit veel te weinig gebeurt, heeft alles te maken met de giftige cocktail waar ondernemers aan vastzitten. Die cocktail bestaat uit drie gevaarlijke ingrediënten: een verouderd product, weinig stageld en dus nauwelijks ruimte om te investeren. Tja, dan zit je in een neerwaartse spiraal. Als je aan de vraag naar kwalitatieve vaste plaatsen wilt voldoen, moet je herstructureren. Gelukkig is in de RECRONvoorwaarden vastgelegd dat je als ondernemer met een herstructureringsplan het contract van vaste gasten kunt beëindigen. Het is alleen wel te hopen dat dit zo blijft. Want de vaste plaats ligt onder vuur. In de politiek gaan steeds meer geluiden op om de vaste gast nog meer te beschermen. Dan wordt herstructureren veel moeilijker.” Ledenservice en Beleid HISWA-RECRON ‘Vaste plaats mag ontwikkeling niet in de weg staan’ “Sinds de pandemie zien we een toename aan herstructureringen in de sector. Steeds meer recreatieondernemers maken de stap naar verhuureenheden. Ook de grote concerns die recreatiebedrijven overnemen, richten zich op kortstondige verhuur. Tegelijkertijd blijft er vraag naar vaste plaatsen. Gasten verlangen echter wel naar kwaliteit en verwachten dat die vaste plaatsen zijn voorzien van moderne kampeermiddelen. Dat legt druk op bedrijven met relatief veel verouderde vaste plaatsen. Die dreigen af te glijden. Of die bedrijven te lang hebben doorgemodderd met oude voorzieningen? Bij veel bedrijven is dat wel het geval, ja. Het is goed dat je regelmatig in parkreglementen ziet staan dat voorzieningen boven een bepaalde leeftijd niet verkocht mogen worden door de eigenaar. De vaste plaats mag de ontwikkeling van een bedrijf niet in de weg staan.” ‘Het gaat steeds minder om het bezit, en meer om het gebruik’ 01-2022 | Recreactie 29 Bedrijfsoverdracht DEN OTTER VAN VLIET BEDRIJF S OPVOLGING | TAXATIE | COACHING LEISURE MAKELAARS NEDERLAND Bent u bezig met de toekomst? Lijkt het nog ver weg, of is het juist dichtbij? Samen met u kijken we naar de mogelijkheden en maken we een plan. www.denottervanvliet.nl info@denottervanvliet.nl Tel. 0412 47 42 82 Heesch
Page 30
kennis delen Re-integratie in het laagseizoen Elk bedrijf heeft een probleem wanneer een medewerker ziek uitvalt. Eerst bedenk je snel hoe je de vervanging gaat vormgeven. Daarna begint de puzzel pas echt. De medewerker moet re-integreren. Het Burgerlijk Wetboek en UWV verwachten veel van de werkgever; je moet de re-integratie zo goed mogelijk en zo snel mogelijk faciliteren. Tekst: Yara Goessens (Stellicher Advocaten) Foto: Shutterstock In de sector watersport en recreatie komt daar een extra uitdaging bij. In het laagseizoen vinden er minder of geen activiteiten plaats. Medewerkers hebben dan ook vaak ‘vaste vakantie’. Maar hoe moet een zieke medewerker dan re-integreren? De bedrijfsarts Wanneer een medewerker ziek wordt, moet je binnen zes weken een bedrijfsarts inschakelen. Die gaat adviseren over de manier waarop de re-integratie vorm moet krijgen. Deze adviezen moet je opvolgen. Als je deze adviezen niet kunt opvolgen binnen de eigen organisatie (bijvoorbeeld omdat die gesloten is), dan ben je verplicht de re-integratieactiviteiten (tijdelijk) onder te brengen bij een andere organisatie. Dat kan kostbaar zijn. Overleg daarom vooraf met de bedrijfsarts welke re-integratiewerkzaamheden je wel op het eigen park kunt aanbieden. Bijvoorbeeld tijdelijke administratieve werkzaamheden. De bedrijfsarts kan daar rekening mee houden. Op vakantie? Het is mogelijk dat de medewerker normaal gesproken een vaste periode vrij heeft in het laagseizoen, bijvoorbeeld in januari. Dat betekent niet, dat hij of zij in die periode automatisch is vrijgesteld van re-integratieverplichtingen. Zodra een medewerker ziek wordt, gaat artikel 7:660a van het Burgerlijk Wetboek gelden. Dat houdt in dat de zieke medewerker verplicht is om de door werkgever of bedrijfsarts gegeven redelijke voorschriften op te volgen, mee te werken aan het opstellen van een plan van aanpak en passende arbeid te verrichten. Deze re-integratieverplichtingen gelden tijdens ziekte altijd. Als een medewerker vrij/vakantie wil krijgen van Ook tijdens de ‘vaste vakantie’ dient de re-integratie door te gaan deze re-integratieverplichtingen, is dat slechts bij uitzondering mogelijk. Er bestaat de mogelijkheid om dat gezamenlijk af te spreken. Dan gelden de volgende uitgangspunten: – De werkgever hoeft niet aan het verzoek mee te werken als de medewerker daardoor de re-integratievoorschriften niet kan opvolgen; – De cao Recreatie bepaalt dat een medewerker tijdens ziekte alleen op vakantie mag als hij/zij toestemming heeft van de bedrijfsarts. Dus heb je tijdens de winterperiode een zieke medewerker? Houd de re-integratieverplichtingen van werkgever en medewerker scherp in de gaten. 01-2022 | Recreactie 31 online marketing Consumentensite van start In the picture op Recron. Zoek je een recreatief verblijf of activiteit in Nederland? Op Recron.nl vind je snel wat je zoekt. Het is een site voor consumenten waarop het complete aanbod van de recreatiesector overzichtelijk te vinden is. De naam RECRON wordt overduidelijk geprofileerd als kwaliteitskeurmerk. “Op een organische manier willen we met deze site bovenin de zoekresultaten van Google komen”, vertelt projectleider online marketing Jan Ybema van HISWA-RECRON. Tekst: Maarten Bokslag De stap die nu wordt gezet met RECRON als kwaliteitslabel voor consumenten, volgt rechtstreeks uit de fusie met HISWA en de ervaring die zij hebben opgedaan met hun watersportplatforms. 2,5 jaar geleden is Hiswa.nl volledig ingericht als consumentenplatform. Die site is door een uitgekiende opbouw al snel hoog in de zoeklijstjes van Google geëindigd. Dezelfde aanpak wordt nu gekozen voor Recron.nl. “Hierdoor kunnen we de concurrentie aan met grote internationale boekingsplatforms en is een top 3-positie in de zoekresultaten binnen enkele jaren realistisch”, vertelt Jan Ybema. “Om een vliegende start te maken hebben we zelf al 1.500 bedrijfsprofielen ingevuld voor de leden van HISWA-RECRON. Uniek is dat we de sector in de volle breedte in heel Nederland laten zien. Dus campings, bungalowparken, groepsaccommodaties, maar bijvoorbeeld ook buitensport en 32 Recreactie | 01-2022
Page 32
nl andere dagrecreatie. Zo kunnen consumenten niet alleen een verblijf zoeken, maar ook meteen zien wat er in de buurt te doen is. Dat is op deze schaal uniek.” Zelf aanpassen Een groot aantal ondernemers greep in januari al de kans om de eigen bedrijfsgegevens en foto’s op Recron.nl te wijzigen en aan te vullen. “En dat werkt heel goed”, vertelt Manon Groenenberg, die met Natuurcamping Eelerberg op Recron.nl staat. “Je kunt zelf de teksten en de foto’s aanpassen. Er zijn andere sites op internet waar we geen enkele invloed op hebben, maar die ons bedrijf met foto’s van 15 jaar oud laten zien. Dat vind ik erg vervelend. Wat op internet staat moet actueel zijn en kloppen. Daarom is het zo goed dat HISWA-RECRON, onze eigen branchevereniging, nu met deze site is begonnen. Door de omvang van het totale aanbod wordt de vindbaarheid van de individuele bedrijven beslist een stuk beter.” Dat is inderdaad de insteek, bevestigt Jan Ybema. “Zonder dure advertenties trekken de bedrijven die zich goed profileren veel extra traffic naar hun site. Zo wordt Recron.nl een lead-generator. Wie een bedrijf wil boeken wordt direct naar de reserveringsmodule van het betreffende bedrijf doorgestuurd. Ik verwacht dat de site – voor bedrijven die Recron.nl slim gebruiken – in 2022 al direct extra gasten gaat opleveren.” Recron.nl is er mede gekomen om tegenwicht te bieden aan de internationale commerciële platforms.Maar ook om wat minder afhankelijk te worden van peperdure Google advertenties. Ybema: “Commerciële platforms als Booking.com en Airbnb vragen hoge provisies en hun macht in de vakantiemarkt is immens. Recron.nl is van en voor de HISWA-RECRON ondernemers. De site heeft geen winstoogmerk, maar biedt wél voldoende volume om voor consumenten interessant te zijn.” Makkelijk zoeken “Het is heel belangrijk dat we ons eigen platform hebben”, stelt Laurens Heerdink van De Witte Berg in Ootmarsum. “Bij alle andere sites moet je toch flink betalen, ofwel voor plaatsing ofwel per lead of boeking. Grote ketens hebben dan de kracht om zelf hoog te komen bij Google. Maar voor de zelfstandige bedrijven is dat eigenlijk te duur. Recron.nl kan daar een oplossing voor zijn. Het zoeken gaat heel makkelijk en de consument heeft snel overzicht. Het zou weleens kunnen dat deze nieuwe site een enorm succes wordt. Wij zorgen er in elk geval voor dat we ons bedrijf zo goed mogelijk profileren.” Het komende jaar wordt onderzocht in hoeverre de leden ook ‘Het is heel belangrijk dat we ons eigen platform hebben. Bij alle andere sites moet je toch flink betalen’ direct boekbaar willen zijn op Recron.nl, vertelt Jan Ybema. “Maar dat soort investeringen kun je niet uit het verenigingsbudget halen. Dat betekent dat we toe moeten werken naar een kostendekkend platform. Dat wordt hoe dan ook vele malen voordeliger dan de commerciële platforms én de opbrengsten worden bovendien weer geïnvesteerd in Recron.nl. Zo krijgen we regie over de eigen markt, zodat er meer geld overblijft om in je eigen recreatiebedrijf te investeren. Daar worden we allemaal sterker van.” Vacatures Een van de doelen van Recron.nl is het genereren van leads voor de bedrijven. Maar de site dient nog een doel: het werven van medewerkers. “Op de site kan iedereen zien wat een geweldig leuke sector wij hebben”, vertelt Jan Ybema enthousiast. “Daarom komt er ook ruimte voor vacatures. Ook die gaan hoog scoren in Google, want ze liften mee op het succes van Recron.nl. We doen dit al bij Hiswa.nl en ook de vacaturesite blijkt prima te werken. Ik beschouw dat als een hele mooie extra service naar de leden. Kijk maar eens wat het normaal kost om een vacature online te zetten.” 01-2022 | Recreactie 33 Laat uw recreatie talent groeien! Laat uw medewerker zijn mbo-diploma behalen bij de BBL-opleiders van Nederland! Binnen 2 jaar het mbo-diploma Zelfstandig medewerker Leisure & hospitality halen? Dat kan! Summa Vrije tijd biedt in samenwerking met De Rooi Pannen deze opleiding in BBL vorm aan. Pluspunten • Leren & werken tegelijkertijd • Lesprogramma op maandag • Rekening houdend met alle vakantieperiodes, waardoor uw medewerker in drukke tijden volop kan meedraaien • Mogelijkheid versnellen door flexibel examineren Meer weten? Neem contact op met Daniëlle Goos via: hca.goos@summacollege.nl of 06 50 87 97 44
Page 34
vakinfo Autolaadpalen: regel het meteen goed Sinds 10 maart 2020 is het verplicht om autolaadpalen te plaatsen bij nieuwbouw of ingrijpende verbouwing van een gebouw met meer dan tien parkeerplaatsen. Deze verplichting is vastgelegd in het Bouwbesluit. Maar waar moet je op letten als je autolaadpalen aanlegt op je terrein? Kies je voor zelf investeren of voor leasen? Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Seijsener techniek Wie kiest voor de aanschaf van autolaadpalen, kan deze in vrij korte tijd terugverdienen. Op basis van een bepaald aantal laadtransacties is de terugverdientijd gemiddeld drie jaar. De locatie van de autolaadpalen is daarbij belangrijk. Om de investering zo laag mogelijk te houden is het handig om de palen zo dicht mogelijk bij het voedingspunt te plaatsen. Kies de juiste laadpaal Palen voor het laden van gelijkstroom worden vooral langs de snelweg gebruikt. Ze zijn handig voor wie in korte tijd veel stroom wil laden. Snelladen voor gasten van een recreatiebedrijf is niet nodig. Vaak zijn zij toch langer aanwezig. Bovendien kan een snellader het net overbelasten. Het is mogelijk om laadpalen vrij snel terug te verdienen Daarom kiezen we laders die wisselstroom leveren. Die zijn er in verschillende vermogens, van 3,6 tot 22 kWh. De meest geschikte uitvoering bedraagt 11 kWh. Deze is geschikt voor 90 procent van de elektrische auto’s in Nederland. Het is ook mogelijk om laadpalen van 22 kWh aan te schaffen en deze softwarematig aan te passen naar 11 kWh. Zo ben je klaar voor de toekomst. Niet laden bij de accommodatie Het opladen van een elektrische auto aan een regulier stopcontact is zeker niet zonder gevaar. De ondergrondse infrastructuur is niet geschikt voor het laden van elektrische auto’s. Hierdoor kan schade ontstaan aan het kabelnet en dat leidt tot onveilige situaties. Het is daarom van belang dat je in het parkreglement vastlegt dat laden bij de accommodatie verboden is, en dat eventuele schadekosten op de gast worden verhaald. Nog een paar algemene tips: - Je kunt gebruikmaken van fiscaal voordeel. Meld je investeringen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De Milieu-investeringsaftrek (MIA) en de Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (Vamil) zijn nog steeds van kracht. - Om te voorkomen dat opgeladen auto’s te lang aan de paal blijven staan, kun je een ‘laadkleeftarief’ inzetten. Om vaste gasten te belonen kun je denken aan een laadpas met aangepast tarief. - Kies bij de aanschaf van autolaadpalen voor een leverancier die je ontzorgt. Denk bijvoorbeeld aan het automatisch verwerken van je laadtransacties of het verhelpen van storingen op afstand. Met dank aan Seijsener techniek 01-2022 | Recreactie 35 Ontdek de Wildkamp app  Nóg sneller bestellen, altijd & overal  Volledig assortiment onder de duim  Met scanfunctie sneller afrekenen in vestiging  Altijd alle informatie bij de hand Vanaf nu beschikbaar Meer informatie? Ga naar wildkamp.nl/app Specialist in chalets, stacaravans & mobilhomes Kom op uw gemak de chalets beleven! Reina Chalets Showterrein Konneweg 6b 3234 KG Tinte +31 (0)181 727 030 info@reinachalets.nl reinachalets.nl
Page 36
productnieuws Tekst: Jaap van Sandijk Gerecyclede buizen De Recypipe pvc-afvoerbuis wordt met name buitenshuis toegepast voor het afvoeren van regenwater. De buizen zijn gemaakt van gerecycled pvc en verkrijgbaar in diverse diameters (110, 125, 160, 200 en 315 mm) met een standaard lengte van 5 meter. Ook zijn er mogelijkheden voor maatwerk, zoals andere lengtematen en extra bewerkingen aan de buis. T: (0523) 68 75 10 I: www.wildkamp.nl Toegangstechniek Seijsener introduceert SenTrance, een techniek die de toegangscontrole koppelt aan het reserveringssysteem. Het systeem stuurt ook onderdelen aan als slagbomen, hekwerken, tourniquets, toegangsdeuren, camera’s en verlichting. De bijbehorende app biedt de beheerder altijd overzicht over het systeem. T: (075) 681 06 11 I: www.seijsener.com Duurzame parkverlichting De Nederlandse startup SolarWoodle ontwikkelt en verkoopt draadloze designverlichting op zonne-energie. De basis is van hout. De Woodle Bollard Standard is gemaakt van douglas- of kastanjehout. Deze is met name geschikt voor het verlichten van voet- en wandelpaden en voor oriëntatieverlichting. De Woodle Lantern is er alleen in douglas-hout. Deze is bedoeld voor plaatsen waar verlichting belangrijk is in verband met de veiligheid, zoals parkeerplaatsen en sanitaire voorzieningen. T: (0318) 75 00 80 I: www.solarwoodle.nl Special sets voor de gast Welkomstsets zijn bijna niet meer weg te denken op accommodaties. De keuze in deze sets blijft groeien. Naast de bekende schoonmaaksets en badkamer- en hygiënesets heeft Wecovi Service ook special sets in het assortiment. Zo zijn er sets voor honden, chocoladesets in fi jndradige organzazakjes en kinderspeelsets. Deze special sets zijn extra attent en verrassend en benadrukken het welkomstgevoel van de gast. T: (038) 468 68 68 I: www.wecoviservice.com 01-2022 | Recreactie 37 BAKWANDEN INRUIL ACTIE DE BESTE FRIET WORDT GEBAKKEN IN EEN HAKTO BAKWAND Oerdegelijk en volledig beproefd. Dat zijn de HAKTO bakwanden. Van oudsher niet meer weg te denken uit cafetaria’s, snackbars en verkoopwagens. Nu met een vernieuwd, robuust design. Hakto lage kap BLAD EN BOVENBOUW ZIJN NAADLOOS UITGEVOERD Type 3-delig 3 ronde friteuses rvs vetvanglade eenvoudige bediening randafzuiging afm. 150x98x155 cm vermogen gas: 54 kW 4960.420 normaal 19.919,actie 15.495,inruilkorting 2.500,NU 12.995,Hakto hoge kap Type 5-delig 3 ronde friteuses elektrische bakplaat 1/1GN bainmarie rvs vetvanglade eenvoudige bediening randafzuiging afm. 245x98x205 cm vermogen gas: 54 kW elek.: 4,7 kW 4960.460 normaal 28.735,actie 24.495,inruilkorting 3.500,NU 20.995,De voordelen van Hakto: • moderne strakke uitstraling • voordelig geprijsd • naadloos gelaste frituurketels • gepolijste stalen ketels van 4 mm dik • zeer hoog rendement • standaard met timers • gebruiksvriendelijk digitaal display • onderhoudsvriendelijke vonkontsteking met gecontroleerde start van de verbranding, waardoor de brander langer meegaat • hoogwaardige technische componenten Benieuwd naar ervaringen van onze klanten? hakpro.nl/projecten EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 20-05-00 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl • pen-gat ophanging, dus geen slijtage van de scharnieren • geen elektronica in de deuren • leverbaar in laag en hoog model • element van de bainmarie zit onder de bak t.b.v. duurzaamheid 4960.460 4960.420 G r A m R n T A N U T U I E I K F rT R E f R E e L S a * I o e n a r d e v o o r w a a r d e n

Recreactie 2021 - Nummer 8


Page 4
AL MEER DAN 40 JAAR UW MAKELAAR EN TAXATEUR VAN RECREATIEBEDRIJVEN colofon voorwoord Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Martin Maassen, Jarin van der Zande, Wanda van Eck, Jeff rey Belt, Stijn Boode Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Marjolein Mulder, Pieter Galema, Facet, Max de Krijger Vormgeving: Jessica Dales, Dock35 Media Coverfoto: Dolph Cantrijn Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, communicatie@hiswarecron.nl, (033) 303 9700 ,65 euro per jaar. 32,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatie-bedrijven. Gratis voor HISWA-RECRON-leden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. Marike Rosier Manager Communicatie Verbinding PARTNERS IN BUSINESS: KENNISPARTNERS: De coverstory van deze Recreactie schetst de macroeconomische situatie van ons land na de intrede van de coronapandemie. Cees Oudshoorn, directeur van VNO-NCW, vertelt over de lastige situatie waarin het land, maar ook onze sector zit. De coronacrisis zorgt voor veel onzekerheid. Maar ook voor schulden en voor het interen op het eigen vermogen van veel ondernemers, ondanks de steunmaatregelen. Daarbij is Nederland ook politiek gezien steeds instabieler en wordt er op verschillende onderdelen een jojo-beleid gevoerd. Tel daar het tekort aan medewerkers en aan diverse grondstoffen bij op en de toekomst blijft enorm onzeker. Een niet al te rooskleurig verhaal, maar toch ook een verhaal dat kansen biedt. Cees Slager, tot 1 januari 2022 vice-voorzitter van HISWARECRON, refl ecteert in de rubriek de Bezieling op een bewogen tijd. Maar hij laat ook zien dat het echt wel anders kan. Kijk eens vaker naar samenwerking en verbinding, juist in coronatijd. Praat met elkaar; de vechtstand waarin sommige mensen en organisaties zitten, is zinloos. Kijk naar wat mogelijk is en doe daar iets mee. Wijze woorden die me aan het denken zetten over de Recreatie Vakbeurs waar ik gisteren was. Hier was goed te zien dat mensen door samenwerking een prachtig evenement kunnen neerzetten. Ondanks corona, schulden, onzekerheid over de toekomst en strengere maatregelen waren mensen op anderhalve meter toch verbonden met elkaar. Er werd gepraat, gelachen, nieuwe contacten gelegd, kennis opgedaan en nieuwe samenwerkingen opgezet. Wat een boost aan energie kwam daar vrij. Deze energie en verbondenheid heeft onze sector ook nodig. Juist wij moeten prachtige ervaringen en gastvrijheid bieden in een positieve omgeving. Daarom ook nog een artikel over de digitale transitie en de belangrijke rol die ICT bij gastvrijheid kan spelen. In de rubriek In beeld vind je een inspirerend verhaal over de duurzame, stoere E-chopper. Veel leesplezier! 08-2021 | Recreactie 5
Page 8
onder de aandacht Holland Top Campings op website Ardoer De Holland Top Campings zijn nu ook te boeken via de site van Ardoer. “We komen op een bepaald schaalniveau, waardoor we aanzienlijk meer kunnen betekenen voor zowel onze websitebezoekers als de campings zelf”, stelt Erik van Nuland, voorzitter van Ardoer. “De site van Ardoer is een gezamenlijke boekstraat waar VeBON sluit aan bij HISWA-RECRON Tijdens een ALV op 8 november hebben de leden van VeBON, de branchevereniging voor de buitensport, besloten om per 1 januari 2022 de eigen vereniging te ontbinden en verder te gaan als bedrijfsgroep Buitensportbedrijven/VeBON, onder de vleugels van HISWA-RECRON. VeBON was al jarenlang nauw verbonden aan HISWA-RECRON. De aansluiting komt voort uit de wens om meer verbinding te maken met de gehele gastvrijheidssector. Ook zien de leden van VeBON met de aansluiting een manier om de belangenbehartiging voor de buitensportbedrijven te continueren. De naam VeBON blijft bestaan als kwaliteitskeurmerk van de buitensportsector. Ook onderscheidende diensten als de collectieve aansprakelijkheidsverzekering, het Veiligheid Management Systeem en de onafhankelijke keuringen blijven behouden. iedere camping zijn eigen identiteit kan behouden. Geen eenheidsworst, maar 40 authentieke, zelfstandige familiebedrijven die ieder hun eigen kenmerken hebben.” Holland Top Campings bestaat uit De Kleine Wolf, Marveld Recreatie, TerSpegelt, De Twee Bruggen, Beerze Bulten, Julianahoeve en De Zeeuwse Kust. Toekomstcheck VNO-MKB Nederland HISWA-RECRON was betrokken bij de totstandkoming van de online ‘Toekomstcheck’ van VNO-NCW en MKB Nederland. De check biedt ondernemers inzicht in hun liquiditeitspositie voor de komende 12 maanden. Ook krijgen ze te zien wat er in verschillende scenario’s met hun liquiditeit gebeurt. Veel ondernemers hebben in de coronaperiode schulden opgebouwd en die moeten worden terugbetaald. Tegelijk moeten ze weer gaan investeren, in groei, digitalisering, verduurzaming. Daarbij is goed inzicht in de financiële situatie bij verschillende scenario’s van groot belang. Ingrid Thijssen, voorzitter van VNO-NCW: “Ondernemers hebben nu veel aan hun hoofd. Met de Toekomstcheck helpen we ze eenvoudig inzicht te krijgen in de liquiditeit van hun bedrijf. En: in hoeverre is het bedrijf bestand tegen verschillende toekomstscenario’s? Zo bieden we extra ondersteuning en perspectief om uit deze onzekere tijden te komen.” www.ondernemen.nl/toekomstcheck Reiskriebels op SBS6 Sinds oktober 2021 wordt op SBS6 elke zondag om 15.30 uur het hybride tv en online reisprogramma Reiskriebels uitgezonden. Direct aan het begin van in elk geval de eerste vijf uitzendingen is HISWA-RECRON directeur Geert Dijks te zien. Hij vertelt over de grote diversiteit van onze sector, maar ook over de kwaliteit van de HISWA- en RECRON-Erkende bedrijven. In een ander programma laat de presentator hem aan het woord over de natuur en het landschap dat zo waardevol is voor onze sector. Daarbij worden onder meer de Green Key en Blauwe Vlag genoemd. Al met al een mooi stuk publiciteit voor de HISWA-RECRON bedrijven. De opnames van Geert Dijks vonden plaats op Vakantiepark Mölke in Zuna, dat ook prominent in beeld komt. www.kijk.nl/programmas/reiskriebels 8 Recreactie | 08-2021 Foto: Lieke Esveldt column Met bezieling Succesvolle Recreatie Vakbeurs Op 16, 17 en 18 november vond in Hardenberg de Recreatie Vakbeurs plaats. Ruim 250 exposanten toonden daar al hun nieuwtjes, trends en ontwikkelingen. HISWA-RECRON was met een stand aanwezig op de beurs en organiseerde samen met de Kennispartners dagelijks sessies in het Kennistheater. Ook werd iedere dag in samenwerking met NRIT een dagjournaal van de beurs gemaakt over de activiteiten, trends en ontwikkelingen. Door de nieuwe coronamaatregelen was het iets minder druk dan in 2019, maar toch zijn er veel goede en zinvolle gesprekken gevoerd. En het was natuurlijk weer het moment om elkaar te ontmoeten. Nieuw voor de beurs was de smartbadge, waarmee bezoekers bij elke stand digitale informatie konden ophalen. Bezoekers hoeven dan niet meer met papieren folders te sjouwen en je wisselt automatisch adressen uit. Op 1 januari stop ik wegens pensionering als keurmeester bij Green Key. Ik kijk terug op een bijzondere tijd, die begon in 1998, toen RECRON betrokken raakte bij het initiatief van de Milieubarometer. Later werd dat het onafhankelijk duurzaamheidskeurmerk Green Key. Dat groeide uit tot het meest onderscheidende duurzaamheidskeurmerk voor de vrijetijdssector. Het is mooi te zien dat inmiddels veel hotels, horecabedrijven en grote recreatieketens het keurmerk omarmd hebben. Jammer is wel dat veel individuele campings, die ooit de basis vormden van de Milieubarometer, zijn afgehaakt. Het duurzame keurmerk past namelijk ook goed bij de recreatiesector en met name bij de ondernemingen in het buitengebied. Als keurmeester heb ik vooral genoten van de contacten met bevlogen ondernemers, die in de dagelijkse praktijk zelf aan het roer staan. Ondernemers die het keurmerk wilden behalen uit een gevoelde maatschappelijke verantwoordelijkheid, mensen met Open de deur voor stagiairs Studenten van de recreatieopleidingen zijn weer op zoek naar een opleidingsplaats of een stage. Heel belangrijk ook voor de bedrijven, want dit zijn de vakmensen van de toekomst. De arbeidsmarkt is krap en nieuwe medewerkers zijn zéér welkom. Herbert van Oord van HISWA-RECRON heeft in de Kennisbank op hiswarecron.nl precies beschreven hoe de modelovereenkomsten met studenten (student-werknemers of stagiairs) eruit moeten zien. In die overeenkomst maak je duidelijke afspraken, zodat alle partijen precies weten waar zij aan toe zijn. De modelovereenkomsten van HISWA-RECRON kun je gebruiken en aanpassen aan je eigen wensen. In de cao staan beloningen voor student-werknemers vermeld en minimumvergoedingen voor stagiairs. Het is echter mogelijk om daar wat boven te gaan zitten. Studenten praten met elkaar en als je bekend staat als een goede werkgever, word je aantrekkelijker voor toekomstige stagiairs. www.hiswarecron.nl (zoekterm: stagiair) bezieling. Trots leidden ze mij rond om alles te laten zien en nieuwe mogelijkheden te bespreken. Wat ik echter ook veel zie, zijn bedrijven die de Green Key er even bij doen. Het wordt dan een door de baas opgelegd ‘moetje’. Bij de tweejaarlijkse rondgang als keurmeester merk ik dat kort voor de audit alles snel in orde wordt gebracht. Zo schiet de Green Key zijn doel voorbij. Het papiertje is belangrijker dan de werkwijze en de praktijk. Wat mij betreft is het zinvol dat Green Key in de toekomst gaat werken met een mystery guest. Dan stimuleren we bedrijven om het werken aan duurzaamheid tot een continuproces te maken. Duurzaamheid heeft de afgelopen jaren de wind mee. We beseffen dat we onze westerse levensstijl op de huidige wijze niet kunnen voortzetten. De Green Key gaat die grote crisis niet oplossen. Een keurmeester windt slechts eens in de twee jaar de klok op, als een klein radertje in het grote geheel. Ik ben dank verschuldigd aan hen die ik tijdens mijn werk mocht ontmoeten. Meer dan 25 jaar lang! Pieter Galema, keurmeester Stichting KMVK Meer weten over Green Key? Neem contact op met Erik van Dijk E: erik@kmvk.nl T: 06 – 12 81 06 41 08-2021 | Recreactie 9
Page 10
onder de aandacht Wandelen in Waterdunen In het julinummer van Recreactie gingen we uitgebreid in op het project Waterdunen in Zeeuws-Vlaanderen. Een omvangrijk nieuw natuurgebied van land en water, waar Molecaten in participeert met een prachtig in de natuur opgenomen vakantiepark. Op 7 oktober werd met een ludieke act van ‘vreemde vogels’ de eerste wandelroute geopend, waar direct veel gebruik van werd gemaakt. Begin 2022 volgen nog twee wandelroutes door het zich ontwikkelende gebied. Opening van het park van Molecaten staat gepland voor 2023. Successen (water) toeristenbelasting Er zijn diverse successen te melden op het gebied van de (water) toeristenbelasting. HISWA-RECRON wist overtuigend aan te tonen dat bij invoering van watertoeristenbelasting in Zaanstad de kosten vrijwel even hoog zouden uitvallen als de inkomsten. Dit werd door onafhankelijk onderzoek ondersteund. De gemeente liet zich niet makkelijk overtuigen maar besloot uiteindelijk toch om de nieuwe belasting niet in te voeren. Gemeente Wijdemeren had het voornemen om de toeristenbelasting te verhogen van 1,25 naar 3 euro per persoon per nacht. Na veel acties en brieven en inspraak is uiteindelijk besloten om deze verhoging niet te laten doorgaan. Ook de forensenbelasting werd niet verhoogd. Regiomanager Gerdina Krijger van HISWA-RECRON heeft een dubbel gevoel bij het besluit van de gemeente Schagen om (na veel acties!) de toeristenbelasting in ‘22 niet te verhogen. “De gemeente heeft nu aangekondigd dat de toeristenbelasting in 2023 opeens naar € 1,75 gaat en dat is absurd”, zegt Krijger strijdlustig. “Zeker als je weet dat de meeropbrengsten bedoeld zijn om uitbreiding van het ambtelijk apparaat te bekostigen!” Nieuwe leden Tussen 1 oktober en 15 november zijn de volgende bedrijven lid geworden van HISWA-RECRON. Welkom! • Landgoed Springtij, De Koog, www.springtijtexel.nl • Chaletverhuur Groenewoud, Burgh Haamstede, www.chaletverhuurgroenewoud.nl • Camping de Ooievaar BV, Eck en Wiel • Ruyter Watersport, Woerden, www.ruyter-watersport.nl • BK Yachts BV, Amsterdam, www.bkyachts.nl • Doomernik Yachts, Zaltbommel, www.doomernik.nl • Nano Yachts BV, Zaltbommel • Trintella Custom Yachts BV, Zaltbommel. www.trintellayachts.com • Drentse Weelde Exploitatie BV, Hoogersmilde, www.drentse-weelde.nl • Sloepmakerij BV, Woudsend, www.duurzamesloepen.nl • Boat Hûs BV, Grou, https://boathus.nl Landgoed Springtij 10 Recreactie | 08-2021 Foto: Pixabay RecreAnders Ons Buiten genomineerd voor ADAC Award In 2021 werden de ADAC Camping Awards wegens de pandemie niet uitgereikt. In ‘22 is dat wel weer de bedoeling. HISWARECRON lid camping Ons Buiten in Oostkapelle is een van de drie genomineerden in de categorie Duurzaam en Milieubewust. De ADAC roemt de keuze die de ondernemers hebben gemaakt: meer ruimte voor de natuur en kampeerders meer in contact brengen met de natuurlijke omgeving, onder de slogan ‘natuurlijk kamperen’. De andere twee genomineerden in deze categorie komen uit Denemarken en Spanje. Op 14 januari wordt tijdens de Duitse vakantiebeurs in Stuttgart de winnaar bekendgemaakt. Johan Drenth en Bob Kettering Facet, ruimtedenkers in recreatie Nieuw ronde, nieuwe kansen! ACSI: veel boekingen voor zomer ‘22 In heel Europa hebben mensen zin om op vakantie te gaan. Veel campings zijn zelfs al bijna volgeboekt voor de zomer van 2022, stelt campingspecialist ACSI. “Uit onze cijfers blijkt dat in november al heel veel werd geboekt”, vertelt Ramon van Reine, directeur van ACSI. “Opvallend, want meestal gaan mensen pas boeken rond de kerstvakantie. Bij Suncamp, onderdeel van ACSI, lag het aantal boekingen van Nederlanders halverwege november bijna 25% hoger dan in november 2019. Voor andere nationaliteiten ligt dat percentage nog hoger. “Met name de Denen, Britten en Polen boeken hun vakanties vroeger. Dat komt waarschijnlijk omdat zij de afgelopen vakantieseizoenen nog meer reisbeperkingen hadden dan Nederlanders”, aldus Van Reine. “En die groep wil de boot nu niet missen.” Het drukste seizoen voor de recreatiebranche is voorbij. Het is nu weer de tijd om te reflecteren en plannen te maken voor de toekomst. De pandemie heeft aan de trend van vakantie in eigen land een ongekende boost gegeven. Het was vooral de onzekerheid die de vakantiegangers in eigen land hield. Velen die normaal gesproken naar het buitenland op vakantie zouden gaan, werden gedwongen om ook dit jaar te zoeken naar alternatieven. In het voorjaar stroomden de reserveringen binnen voor de vakantieparken en campings in eigen land. Deze extra boekingen waren meer dan welkom bij vele ondernemers. Die zijn dan ook vastbesloten om de gasten vast te houden voor toekomstige vakanties. Gemakkelijker gezegd dan gedaan! Met het soms weerbarstige weer is het nog lastig opboksen tegen zonnige bestemmingen. Er zijn toekomstbestendige, duurzame investeringen nodig om de gast van gisteren vast te houden voor morgen. De vraag is dan: hoe gaan ondernemers deze coronapiek gebruiken om duurzame investeringen te doen voor de toekomst? Het hoeft hier niet altijd te gaan om hoge investeringen op het eigen park. Zo valt er nog veel winst te behalen door de regio te vermarkten en promoten. Als voorbeeld: een gast vraagt niet om een restaurant, maar om ergens lekker te eten. Dan hoeft u als ondernemer niet zelf een restaurant te bieden. Dat kan veel beter in de regio! Op weg helpen is in dit geval voldoende. Zo worden de voorzieningen in de regio voor uw gast een onlosmakelijk onderdeel van uw bedrijf, zonder dat u er zelf in hoeft te investeren. De regio zou dus geen bijrol, maar juist een hoofdrol moeten vervullen in toekomstige plannen. De pandemie en bijbehorende maatregelen hebben de recreatiebranche zowel pittige vraagstukken als een stimulans gebracht. Het is aan de ondernemers om deze stimulans om te zetten in duurzame, innovatieve plannen voor de toekomst. 08-2021 | Recreactie 11
Page 12
coverstory Cees Oudshoorn, directeur VNO-NCW ‘ De schuldenlast is niet gelijk verdeeld’ 2020 en 2021 werden getekend door de coronapandemie en daaruit volgende overheidsmaatregelen. Wat is het resultaat daarvan op de economie en op de sector watersport en recreatie? En wat moeten we verwachten van 2022? We vragen het aan Cees Oudshoorn, algemeen directeur van VNO-NCW | MKB Nederland. Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: VNO-NCW, Wanda van Eck, Summer Camps Holiday “2020 was het coronajaar. De wereld wist niet wat er gebeurde, hoe lang dat zou duren of welke gevolgen er te verwachten waren. Zeker toen de crisis maar bleef duren en duren rekenden economen op faillissementen en toename van de werkloosheid. 12 Recreactie | 08-2021 Er kwam ook een zekere mate van kopersstaking: iedereen hield zijn adem in.” Cees Oudshoorn zat in het oog van de storm, als algemeen directeur van VNO-NCW én van de werkorganisatie VNO-NCW | MKB Nederland. “We zien dat de somberste voorspellingen van het begin geen werkelijkheid zijn geworden. Maar we zien ook dat de verschillen tussen de sectoren enorm zijn. Vrij veel sectoren zijn er neutraal of zelfs behoorlijk goed uitgespronCees Oudshoorn ‘Sectoren als chartervaart, groepsaccommodaties en buitensport hebben het heel zwaar gehad’ gen. Sommige, zoals de bouw, draaiden gewoon door. De zakelijke dienstverlening ging massaal thuiswerken en dat ging in feite prima. Andere sectoren, zoals de bungalowparken, wisten door het hanteren van protocollen de schade te beperken. Weer andere sectoren hebben enorm te lijden gehad onder de coronacrisis; en nog steeds. Het gaat dan onder meer om de bedrijven in de sector hospitality en toerisme die afhankelijk zijn van internationale reizigers. Daar is de crisis echt nog niet achter de rug.” Interen op eigen vermogen Als dit artikel wordt geschreven – november 2021 – lopen de besmettingen weer op. De eerste aanscherping van het beleid is een feit, de mondkapjes kunnen weer op. Maar niemand weet hoe de komende maanden gaan verlopen. “We weten inmiddels wel welk effect de maatregelen van de afgelopen anderhalf jaar gehad hebben”, vertelt Oudshoorn. “Ondanks de steunmaatregelen hebben veel ondernemers een jasje uit moeten trekken. Macro-economisch gezien heeft het bedrijfsleven circa 10 miljard euro ingeteerd op eigen vermogen. Daarnaast hebben bedrijven zo’n 40 miljard schulden opgebouwd. Dan gaat het om extra schulden bij de banken, maar vooral om uitgestelde betalingen. Let wel: deze schuld is enkel opgebouwd door de sectoren die het zwaarst te lijden hadden onder de coronacrisis. De schuldenlast is dus niet gelijk verdeeld over het hele bedrijfs08-2021 | Recreactie 13 >
Page 14
coverstory leven. En we staan voor een ongewisse winter. Voor die bedrijven zijn we tijd aan het kopen. De Belastingdienst heeft gezegd dat bedrijven vijf jaar de tijd krijgen om hun schulden in te lossen, én dat zij als preferente schuldeiser een stapje naar achteren zetten. Dat is heel goed, want als de Belastingdienst vooraan blijft staan willen de andere schuldeisers ook snel geld zien. We voeren nu intensief overleg met de banken om te bereiken dat die ook wachten met het innen van de coronaschulden.” Tijd overbruggen Naast de schuldenlast is er dus het herstel van het eigen vermogen. “Dat is enkel mogelijk als de economie echt weer gaat draaien en de bedrijven winst kunnen maken. Voor de bedrijven die afhankelijk zijn van internationaal toerisme is dat nog lang niet zo ver. De komende periode moeten ze dus zien te overbruggen. Met overheidssteun of overbruggingsfinanciering tegen gunstige voorwaarden. Wij maken ons daar hard voor.” De maatregelen zijn nog steeds niet afgelopen en zoals het er nu uitziet kan dat ook nog wel even duren. Bovendien is er de coronapas. Wat vinden jullie daarvan? “Nu moet alles alweer ‘We hebben twee jaar lang geen economische groei gehad, maar wel de lonen verhoogd’ vroeger dicht. We hebben alweer een aanscherping van het beleid gehad. Mondkapjes op en vaker de coronapas laten zien. Onze beleidslijn blijft dat uiteindelijk alle sectoren weer zonder beperkingen moeten kunnen functioneren – voor zover dat veilig mogelijk is. Maar we willen zeker ook nieuwe beperkingen voorkomen. Zowel economisch als sociaal-maatschappelijk is dat zeer ongewenst. Om die reden hebben wij ook geen hele grote bezwaren tegen de coronapas. We hopen dat die snel kan verdwijnen, maar als die pas kan voorkomen dat de economie weer op slot moet, zijn wij er niet tegen. Om diezelfde reden hebben wij bij onze leden ook campagne gevoerd voor het vaccineren. En we pleiten er voortdurend voor dat werkgevers, als ze dat willen, hun medewerkers kunnen vragen om een coronapas. Het is van de zotte dat dat nu niet mag. Al je gasten moeten een coronapas tonen; maar degene die ze bedient hoeft dat niet. Het hoort ook bij een veilige werkplek als je weet dat je collega’s gevaccineerd zijn.” Economisch herstel Toch valt op dat het economisch herstel snel is gegaan. In 2020 was sprake van 4% krimp, dit jaar maakten we dat weer goed. “Dat is juist. Eind 2021 heeft de Nederlandse – en Europese – economie waarschijnlijk het groeiverlies van 2020 weer goedgemaakt. In feite staan we dan weer op het niveau van eind 2019. Je kunt dat snel noemen, maar China had datzelfde in een half jaar bereikt en de VS in een jaar. Dus het is juist níet zo heel snel. 14 Recreactie | 08-2021 Corona was een externe verstoring van het economische systeem. Voor die tijd functioneerde de economie naar behoren en je ziet dat de economie zich – mede dankzij de steunmaatregelen – ook vrij vlot weer hersteld heeft. Maar een groot aantal bedrijven heeft toch de rekening moeten betalen. En we hebben twee jaar lang geen economische groei gehad, maar wel de lonen verhoogd. Dat leidt nu tot de vreemde situatie dat we geen financiële ruimte hebben om de lonen nog te verhogen, terwijl dat wel logisch zou zijn, gezien de krapte op de arbeidsmarkt.” Tekort aan werknemers Want de tekorten die voor de pandemie al bestonden, zijn door de ontregeling van de wereldmarkt versterkt teruggekomen, stelt Cees Oudshoorn. “We spreken van een shortage economy: de tekorten zijn bepalend geworden voor het tempo van de groei. Op dit moment speelt er een tekort aan grondstoffen en een tekort op de arbeidsmarkt. Dat laatste wordt een steeds groter probleem en dat zal zeker nog tot 2040 zo blijven. Bereid je er maar op voor. Dat tekort ontstaat doordat de generatie van de babyboomers de arbeidsmarkt verlaat en er van onderaf niet genoeg aanwas is.” Om ondanks het tekort aan medewerkers toch te kunnen blijven ondernemen, pleit Oudshoorn voor creatieve oplossingen. Hij ziet diverse mogelijke denkrichtingen. Vooral de eerste is ook nuttig voor recreatieondernemers: “Stel jezelf de vraag: hoe kunnen we met minder mensen toch hetzelfde doen? De horeca werkt bijvoorbeeld steeds vaker met een QR-code. Daarmee selecteer je op de menukaart op je telefoon je bestelling en je rekent meteen af. Dat scheelt voor het bedienend personeel flink wat heen en weer lopen. Het is maar een voorbeeld. Veel beroepen kun je deels vervangen door automatisering. Andere niet, zoals de kok.” Meer mensen aan het werk Een tweede optie is om mensen meer te laten werken. “Je kunt bijvoorbeeld betere kinderopvang aanbieden of andere stimulansen om mensen meer uren te laten werken. Daarnaast willen wij ook de circa 1 miljoen mensen activeren die in Nederland buiten de arbeidsmarkt staan. Dat gaat om gehandicapten, maar ‘Stel jezelf de vraag: hoe kunnen we met minder mensen toch hetzelfde doen? ook om ouderen of mensen die om welke reden dan ook niet werken. We hebben onszelf als VNO-CNV | MKB Nederland een doel gesteld: in 2030 willen we het op ons nemen om 200.000 van die miljoen mensen een werkplek te geven.” Daarnaast zie je ook dat er verschuivingen optreden, van de ene sector naar de andere. “Daar kunnen handige branches op inspelen. Bij verzekeringsmaatschappijen en banken wordt verregaand geautomatiseerd. Daar komen veel medewerkers vrij. Natuurlijk kun je als branche wachten tot die mensen bij je solliciteren, maar je kunt er ook voor zorgen dat je op de eerste rang zit.” Elke sector is anders en de recreatiesector moet zelf nagaan wat ze kunnen doen tegen het tekort aan medewerkers, vindt de directeur van VNO-NCW. “Scholieren en studenten doen veel seizoenswerk. Je ziet dat daar elk jaar weer nieuwe populaties zijn, maar minder dan vroeger. Als dat er te weinig worden, moet je nadenken over andere populaties om je medewerkers te rekruteren. We kunnen geen mensen toveren.” Politieke stabiliteit VNO-CNV | MKB Nederland maakt zich ook hard voor politieke stabiliteit, vertelt Cees Oudshoorn. Hard nodig, want Nederland is niet meer zo’n stabiel land als het vroeger was. “Het duurt erg lang voor er een nieuw kabinet komt. Daarbij komt dat de overheid de laatste jaren teveel een jojo-beleid voert. Als de overheid de ene keer dit wil, en dan weer dat, kun je als ondernemers niet investeren. Wij willen de stabiliteit terugbrengen en de 08-2021 | Recreactie 15 >
Page 16
CAT Toegang Automatisering “Een gastvrije toegang, al dan niet volledig geautomatiseerd.” Slagboomsysteem Toegangsbeheer & software Onbemande check-in en -out Camperkiosk Stroomzuilen Waterzuilen Douchesystemen Sanistations Complete oplossingen voor de recreatie branche Nieuw! CAT Smarthome & CAT LOCK ontm C A T CONTROL SYSTEMS BV +31(0)75-612 73 45 www.catcontrolsystems.nl coverstory ‘Als de overheid de ene keer dit wil, en dan weer dat, kun je als ondernemers niet investeren’ afhankelijkheid van allerlei partijpolitieke overwegingen en stemmingen verminderen. Dat doen we door met maatschappelijke partners in overleg te gaan. Bijvoorbeeld binnen de kaders van de SER, de Sociaal Economische Raad. Met de vakbonden hebben we een sociaal akkoord gesloten voor de lange termijn. Dat vormt de basis voor het SER-advies voor de arbeidsmarkt en dat is uiterst relevant voor de politiek. Datzelfde geldt als we het hebben over de stikstofproblematiek. Ook dan is het heel zinvol als je het mét de agrarische sector bespreekt, en niet eroverheen. De politiek roept dan meteen: de agrarische sector moet worden gehalveerd. Maar dat soort stellingnames leidt tot een impasse; je lost er niets mee op. Wij zeggen: laten we samen kijken hoe we de uitstoot van stikstofoxiden kunnen terugdringen om zo weer zaken mogelijk te maken. Vandaar dat wij deelnemen aan het stikstofakkoord met de milieubeweging, de agrarische sector en de bouwsector. Dat maakt het mogelijk dat we weer kunnen recreëren en bouwen. En zo geven we de politiek een stevige basis om op voort te borduren. Dat soort initiatieven kunnen we alleen samen met de brancheverenigingen ontwikkelen. Die maatschappelijke samenwerking is in Nederland uitzonderlijk goed georganiseerd. Zie het als een voetbalelftal: je moet samen de wedstrijd winnen. Wat dat betreft is HISWARECRON, binnen het platform Gastvrij Nederland, een goede en sterke partner. Als branches zich zo willen opstellen dat ze niet alleen kijken naar hun eigen belang, maar ook naar het belang van anderen, halen ze ook voor zichzelf het beste binnen.” En hoe zit het met de watersport- en recreatiesector? “Heel herkenbaar voor onze sector”, vindt Jeffrey Belt van HISWA-RECRON het macro-economische verhaal van Cees Oudshoorn. “Ook bij ons zie je dat bepaalde bedrijfsgroepen uiteindelijk vrij netjes door de coronacrisis zijn gerold, terwijl andere sectoren zoals de chartervaart, de groepsaccommodaties en de buitensport het heel zwaar hebben gehad. Dat zijn natuurlijk ook de bedrijven die inteerden op eigen vermogen. Een groot probleem is dat de schuldenlast vooruit wordt geschoven en steeds iets groter wordt. Door terugkerende golven van annuleringen worden boekingen telkens weer uitgesteld en wordt er uiteindelijk geen geld verdiend. Dat terwijl er wel geld nodig is om in te spelen op de veranderende wensen van de gasten. Daarnaast eist de overheid allerlei innovaties op het gebied van duurzaamheid. Maar hoe moeten ondernemers dat betalen? Cees Oudshoorn signaleert ook dat de economie in twee jaar niet is gegroeid, terwijl de lonen, de energieprijzen en de kosten van grondstoffen wel zijn gestegen. Dan wordt de spoeling voor ondernemers wel erg dun.” De tekorten op de arbeidsmarkt zijn ook voor de watersport- en recreatiesector nijpend aan het worden, weet Belt. “Ik zie ondernemers die soms het restaurant dicht houden, of bepaalde faciliteiten en attracties, omdat ze er geen mensen voor hebben. Wij starten als HISWA-RECRON een arbeidsmarktbranding project. Samen met de leden en de scholen willen we jongeren duidelijk maken wat een ontzettend leuke sector dit is om in te werken. En dat je ook in de watersport- en recreatiesector jaarrond een prima boterham kunt verdienen.” 08-2021 | Recreactie 17
Page 18
in beeld E-chopper is de moderne Solex Geruisloos genieten Ze ogen stoer, met hun brede banden. En ze zijn duurzaam. Met de E-chopper voegt Ruud Burgers, samen met Kees Haalboom, een verantwoorde eyecatcher toe aan het recreatie-aanbod in zijn regio. Tekst Jaap van Sandijk Foto’s: Max de Krijger 18 Recreactie | 08-2021 Natuurbeleving en duurzaamheid vormen een uitstekend duo. Elektrisch zoeven met een E-chopper over de fietspaden van de Utrechtse Heuvelrug en de Grebbelinie-route is daar een mooi voorbeeld van. “De E-chopper is een duurzaam en hip vervoersmiddel waarmee je echt voor de dag kunt komen”, zegt Ruud Burgers, eigenaar van het Veenendaalse organisatiebureau Sport Totaal en Outdoorpark Overberg. “En wat is er mooier dan met een maximumsnelheid van 25 kilometer per uur in alle rust te genieten van de prachtige natuur om je heen?” Oké, een natje en droogje zou het nóg completer maken. Maar ook daarin is voorzien. Burgers bundelde zijn krachten met collega-ondernemer Kees Haalboom, eigenaar van diverse horecabedrijven in de regio. Die krachtenbundeling werd Going on Wheels. Het E-chopperverhuurbedrijf heeft vijf startpunten in de regio. Drie bij een pannenkoekenhuis, één bij een restaurant en één bij e-Fietsverhuur Veenendaal. Stoere uitstraling De E-chopper, die een actieradius heeft van ruim zestig kilometer, is een moderne variant van de aloude Solex. Maar hij herinnert in niets aan de ‘fiets met hulpmotor’ uit de jaren vijftig. De glimmende look geeft de tweewieler een stoere uitstraling. De brede banden zorgen voor een comfortabele wegligging en een korte remweg. Een ander groot voordeel is het one size fits all-principe, zegt Burgers. “Geen gedoe met framehoogtes en dergelijke. Iedereen die beschikt over minimaal een brommerrijbewijs kan er op rijden.” Going on Wheels beschikt over ruim honderd exemplaren. Te huur per persoon, maar ook voor groepen en in de vorm van arrangementen. En wie denkt dat de E-chopper vooral in trek is bij senioren, komt bedrogen uit. “De belangstelling is heel breed. Van jong tot oud, iedereen is enthousiast.” 08-2021 | Recreactie 19
Page 20
de bezieling Cees Slager, vice-voorzitter van HISWA-RECRON ‘ Samenwerking was nog Op 1 januari neemt hij afscheid als vice-voorzitter van HISWA-RECRON. Cees Slager (71) was jarenlang actief voor de branchevereniging. Als lobbyist in Brussel, als voorzitter van RECRON en vicevoorzitter van HISWA-RECRON. Hij pleit voor verbinding en samenwerking, maar blijft ook strijdbaar: “De overheid subsidieert dat mensen per vliegtuig naar het buitenland gaan.” Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Henri van der Beek, Ditta van Ekris, Molecaten Cees Slager kreeg in de recreatiesector bekendheid als de man achter Molecaten. Sinds 1971 was hij de drijvende kracht achter dat bedrijf, dat uitgroeide van één camping tot een keten met 18 recreatieparken. Eigen parken – dus niet uitgepond – waarbij het campinggevoel nog steeds voorop staat. Betrokken bij RECRON was hij al heel lang, zelfs voordat hij de dagelijkse leiding van Molecaten in 2016 overdroeg aan zijn kinderen en schoonzoon. Stepping stones Van 2011 tot 2014 vertegenwoordigde hij de branchevereniging al in Brussel. “Het feit dat ik daar stond als ondernemer, en niet als beroepslobbyist maakte beslist indruk”, vertelt Slager. “Ik gaf gevraagd en ongevraagd adviezen aan de Europese Commissie. Mijn boodschap was helder: geef de recreatiesector de ruimte om te helpen bij de problemen van deze tijd, zoals de ontvolking van het platteland en het herstellen van de natuur. Laat ons meepraten en een positieve bijdrage leveren, zoals ook de landbouw, automotive, logistiek en industrie vertegenwoordigd zijn. Die boodschap kwam aan, maar ik merkte ook dat je ingangen nodig hebt om de juiste mensen te bereiken. Oren die luisteren. En de juiste stepping stones om bij de juiste mensen te komen.” Goed netwerk Voor de belangenbehartiging van HISWA-RECRON in Nederland geldt hetzelfde. Maar daar kan de branchevereniging wél vertrouwen op een netwerk, dat in de loop van de afgelopen jaren zorgvuldig is opgebouwd. Van regiomanagers op lokaal en regionaal niveau, tot een lobbyist en invloedrijke ondernemers op landelijk niveau. “Tijdens de coronacrisis bleek onze slag20 Recreactie | 08-2021 ‘Wij zoeken de verbinding, kijken naar wat mogelijk is. Zonder te schreeuwen of schoppen’ > nooit zo belangrijk’ 08-2021 | Recreactie 21
Page 22
de bezieling kracht”, vertelt Slager. “Ook nu was onze boodschap duidelijk en eenvoudig: onze sector heeft er alles aan gedaan om op een verantwoorde manier weer heropend te worden. En die boodschap kwam aan, want naar de provincies, de veiligheidsregio’s, de gemeenten en Den Haag kennen we de weg wél. We hebben onze strategie heel goed en consequent uitgerold. En met resultaat.” Voor de komende jaren zou het goed zijn als de branchevereniging die contacten verder uit zou bouwen, vindt de scheidend vice-voorzitter. Dat kan vooral door de beleidsmakers positief en pro-actief te benaderen. “Wij hebben daar een heel goede modus in gevonden. En je ziet dat dat werkt”, concludeert Slager. “Wij zoeken de verbinding, kijken naar wat mogelijk is. Zonder te gaan schreeuwen of schoppen. We hebben afgelopen jaar gezien dat andere sectoren door het overheidsbeleid al snel in de vechtstand schoten. Voorstelbaar, maar het brengt je geen meter verder.” Ondernemerschap Enthousiast kan Cees Slager worden over de mogelijkheden van de sector en het ondernemerschap dat hij ziet. “We werken in een jonge industrie, vol met kansen. Ik zie heel veel ondernemerschap, kennis en ervaring bij onze leden. Gebruik die kennis en zet het om in invloed. Zoek elkaar op, probeer zaken sámen op te pakken.” Dat de branchevereniging daar een belangrijke rol bij speelt, spreekt voor zich. Dat speelde beslist ook mee, toen Cees Slager eind 2017 aantrad als voorzitter van RECRON. Hij nam het roer over na een fikse bestuurscrisis in de branchevereniging. “Ik heb het op me genomen om RECRON weer in de rails te helpen. Er stond te veel op het spel. De organisatie was door allerlei conflicten volledig vastgelopen. Voor mij en de rest van het nieuwe bestuur was ‘Watersport en recreatie houden de leefbaarheid in stand in krimpregio’s’ de uitdaging: hoe krijgen we het bestuur, de medewerkers van RECRON én de leden weer op één lijn?” Slager maakt de vergelijking met een orkest, dat enkel goed klinkt met een goede dirigent, als alle instrumenten in dezelfde maat en toonsoort bespeeld worden. Datzelfde gold en geldt ook voor de leden, het bestuur en de medewerkers van RECRON. Samen met HISWA Het bestuur wist snel orde op zaken te stellen en de neuzen weer in één richting te krijgen. Kort na het aantreden van het nieuwe bestuur kwam ook het plan al naar voren om te gaan fuseren met HISWA. Waarom? “Het was, en is, nodig om te groeien. De fusie met HISWA, op voet van gelijkwaardigheid, was de enige manier voor ons om volume te maken. HISWA lag zo voor de hand. In het verleden hebben de twee brancheverenigingen zelfs al in één pand gezeten. Nu was het tijd om spijkers met koppen te slaan. En die fusie is eigenlijk heel ongemerkt verlopen. RECRON en HISWA bleken heel complementair. En die groei, die bood dus ook slagkracht. Je ziet ook dat onze boodschappen sindsdien dubbel zo goed worden beluisterd. We kunnen daar weer de lobby tijdens de coronapandemie aanhalen. Die kon alleen maar zo succesvol zijn, door de dubbele kracht die we als HISWA-RECRON hadden. En door de geweldige steun van VNO en MKB Nederland, die we ook kregen omdat we nu qua volume wat meer meetelden.” Om de lobbykracht te versterken heeft Slager naast HISWA ook andere organisaties benaderd. “Ik ben ervan overtuigd dat we samen een veel betere branchevereniging kunnen zijn. Vekabo, 22 Recreactie | 08-2021 elektriciteitsnet met voldoende capaciteit. We willen heel graag, maar door dit soort externe belemmeringen blijft ‘los van het gas’ voorlopig een utopie. Daarom zou het mooi zijn als we meer werden betrokken bij het klimaatbeleid. Ook als het gaat om de toekomst en de bestemming van het platteland praten we graag mee. Watersport en recreatie houden de leefbaarheid in stand in krimpregio’s. Onze leden bieden een economische basis om natuur te ontwikkelen én te onderhouden. En daarna genieten mensen van de natuur en ontdekken nieuwe plekken. Zo kunnen we ook actief bijdragen aan de spreiding van het toerisme over ons land. Maar dan moeten we wel op tijd aan tafel zitten. Ik hoop dat HISWA-RECRON dat niveau de komende jaren gaat bereiken.” Molecaten Park Flevostrand SVR, Groepsaccommodaties Nederland: allemaal relatief kleine clubs en veel te weinig zichtbaar bij politiek en bestuurlijk Nederland. Samenwerking was nog nooit zo belangrijk. We strijden voor dezelfde grote thema’s en je hebt volume nodig om die belangen beter te laten horen. Den Haag is gewend met hele grote partijen te praten: LTO, KHN, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, noem ze maar op. Olifanten dansen met olifanten. Ze dansen niet met een muis.” Serieuze gesprekspartner En er zit verandering in de lucht, concludeert Cees Slager. De afgelopen jaren is zowel de waardering voor vakantie in Nederland als voor de jachthaven- en recreatiesector flink gegroeid. “Ik denk dat we – mede op basis van het opgebouwde krediet – steeds meer gezien worden als een serieuze gesprekspartner. Maar daar moeten we ook nog flink aan trekken. Want we zouden nog veel vaker aan tafel moeten zitten. Nederland staat voor grote ruimtelijke operaties, zoals de invulling van het platteland en de klimaattransitie. Daar spelen voor ons enorme belangen. Want het klimaatbeleid gaat uit van bedrijven die in de steden zijn gevestigd, maar onze bedrijven bevinden zich ver verwijderd van veel voorzieningen. Er is geen warmtenet en geen ‘Straks is een vakantie in eigen land voor mensen met een laag inkomen onbetaalbaar’ Onrechtmatige belastingen Cees Slager is een optimist. Hij benadrukt graag het positieve en brengt zo de meest uiteenlopende partijen bij elkaar. Maar sommige ontwikkelingen zijn al te gortig, vindt hij. “Ik heb een groot probleem met de manier waarop onze sector financieel-fiscaal wordt belast. Dat loopt onder meer van de toeristenbelasting – in Amsterdam nu al 6 euro per persoon per nacht – tot de Wet werken aan winst en de manier waarop veel gemeenten stacaravans nu in de OZB proberen te duwen. Een paar jaar geleden hebben we het laten onderzoeken: toen ging 30 cent van elke euro die onze ondernemers van gasten ontvangen, direct naar de fiscus. Dat deel is alleen maar gestegen. Als je dan ziet dat de kerosine nog steeds onbelast is stimuleert onze overheid dus eigenlijk dat mensen het vliegtuig naar het zuiden nemen, in plaats van duurzaam in eigen land op vakantie te gaan.” Zo prijst Nederland zich uit de markt, vreest Cees Slager. “Serieus, ik maak me zorgen over de betaalbaarheid van een vakantie in Nederland. Lees de Nibud-rapporten maar. Voor gezinnen met een laag inkomen naderen we het punt dat het onmogelijk wordt een vakantie in eigen land door te brengen. In 2022 gaat het hier en daar naar 50 tot 75 euro toeristenbelasting per week, voor een gezinnetje van vier personen. Ik vind dat de landelijke overheid én de gemeenten daar eens rustig over moeten nadenken. En dan niet alleen maar vanuit het perspectief van de eigen inkomsten. Want ik snap dat gemeenten geld nodig hebben voor algemene voorzieningen. Maar waarom ga je dan alléén die verblijfsrecreatie zo zwaar belasten? Uiteindelijk gaat dat ten koste van de investeringscapaciteit en dus weer de concurrentiepositie van de bedrijven.” 08-2021 | Recreactie 23
Page 24
digitalisering ICT steeds belangrijker v De recreatie- en watersportsector staat aan de vooravond van een nieuwe fase in de digitale transitie. Er zijn verschillende digitale systemen op de markt waarmee je als bedrijf je gastvrijheid enorm kunt verbeteren. Voorbeelden zijn kentekenherkenning en klantherkenning bij telefonie. Die gaan zowel de ondernemer als de gast veel voordeel opleveren. Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Shutterstock Digitale hulpmiddelen zijn onmisbaar in de gastvrijheidssector. Daarvan zijn recreatie- en watersportbedrijven zich al bewust sinds de introductie van online reserveringssystemen. Maar ondertussen is digitalisering veel meer dan alleen de inzet van een boekingsprogramma. Er zijn verschillende digitale systemen op de markt waarmee je als bedrijf je gastvrijheid enorm kunt verbeteren. Toch loopt de sector niet voorop in die vernieuwing. “Systemen op het gebied van kentekenherkenning en klantherkenning bij telefonie zien we nog nauwelijks”, signaleert Gerard Mulder, directeur van ICT-dienstverlener Altios. “Recreatieondernemers staan echt pas aan het begin van de digitale transitie.” Mulder denkt dat de afwachtende houding veel te maken heeft met de onzichtbaarheid van ICT. “Recreatieondernemers zijn goed in het fysieke: de aanschaf van een nieuw springkussen of het verzorgen van een leuke activiteit. Maar ondernemers zijn zich er nog te weinig van bewust dat ICT ook heel belangrijk is in de uitvoering van je rol als gastheer.” Systemen koppelen Recente innovaties zouden er weleens voor kunnen zorgen dat recreatieondernemers de voordelen van digitale oplossingen veel beter gaan zien. Er komen voor de recreatiesector namelijk steeds meer systemen op de markt die een Application Programming Interface (API) ondersteunen. Steeds meer systemen die eerst als losstaand hulpmiddel functioneerden, kunnen nu door zo’n API ook met elkaar communiceren. En dat biedt veel mogelijkheden, zegt Mulder. “Denk aan klantherkenning bij telefonie, waarbij de telefooncentrale is gekoppeld aan het boekingspakket. Zodra een klant belt, opent de klantkaart zich, zodat het bedrijf precies weet wie het aan de telefoon heeft.” Dergelijke koppelingen hebben een vlucht genomen in de horeca, waar thuisbezorgen door corona heel belangrijk werd. Maar ook klantgerichte sectoren als de energie- en kabelmarkt werken hier al enige tijd mee. Het koppelen van telefooncentrale en boekingspakket is voor recreatieondernemers een relatief eenvoudige stap in de digitale transitie. Het is volgens Mulder ook een betaalbare oplossing. Over de vervolgstappen is hij wat minder concreet. “Dat ligt er echt aan welk type bedrijf je bent. Personalisatie in de vorm van oplichtende ledlampjes in het wegdek die de gast naar zijn accommodatie begeleiden zijn bijvoorbeeld een mooie mogelijkheid, maar hier spelen kosten een veel grotere rol. Daarvoor zul je ook graafwerkzaamheden moeten uitvoeren.” Beveiliging Bij de toename van het aantal digitale oplossingen wordt ITbeveiliging nog belangrijker. Toch laten bedrijven hier steken vallen. Urgentie lijkt nauwelijks een rol te spelen. Mulder: “Veel “Veel ondernemers denken dat hun bedrijf niet interessant genoeg is voor cybercriminelen” 24 Recreactie | 08-2021 oor gastvrijheid Recreatieondernemers staan pas aan het begin van de digitale transitie ondernemers denken dat hun bedrijf niet interessant genoeg is voor cybercriminelen. ‘Mijn bedrijf wordt echt niet platgelegd door gijzelsoftware’, hoor ik regelmatig. Maar die ondernemers vergeten dat je niet wordt uitgekozen. Het zijn robots die het web afstruinen, op zoek naar slachtoffers. En die pakken iedereen, van slagerij tot multinational.” Nog een valkuil: het niet op tijd updaten van je antivirussoftware en firewall (de bescherming tussen je internetverbinding en pc). Veel recreatie- en watersportbedrijven beschikken over antivirussoftware en een firewall en denken daarmee klaar te zijn. Toch is hun veiligheid daarmee niet gegarandeerd, waarschuwt Mulder. “Een firewall is een fysiek apparaat waarop software draait. Die software moet je regelmatig updaten. En dat wordt vaak vergeten. Daardoor ben je niet bestand tegen nieuwe virussen, die zich heel snel verspreiden.” Medewerkers trainen Mensenwerk is cruciaal om je ICT up-to-date te houden. Goed geschoolde en getrainde medewerkers zijn onmisbaar. En dat geldt voor je medewerkers in de hele organisatie, benadrukt Mulder. “Je medewerkers moeten weten dat ze niet zomaar mogen klikken op een link en dat ze ervoor moeten zorgen dat hun pc altijd is geüpdatet. Bij Windows en Apple staat de updatefunctie standaard aan, maar het zijn nog altijd je medewerkers die de muisklik moeten doen om die update direct uit te voeren.” Werken in de cloud: altijd goed? Werken in de cloud waarborgt je bedrijfscontinuïteit, regelt dat je altijd over back-ups beschikt en zorgt bij rampspoed voor een snel herstel. De software en bestanden waarmee je werkt staan niet op je eigen apparatuur, terwijl je er toch altijd bij kunt. De cloud biedt ook flexibiliteit: je kunt snel overschakelen naar een kleinere of grotere capaciteit wanneer dat nodig is. Voor veel bedrijven zijn dit belangrijke argumenten om te werken met deze oplossing. Toch zijn er ook nadelen aan verbonden. Naast kosten en gebrek aan controle over het systeem wijst Gerard Mulder van Altios op het belang van goed internet. “De cloud biedt veel voordelen, maar is niet voor alle bedrijven even gunstig”, zegt de directeur van ICTdienstverlener Altios. “Het vraagt om een goede en stabiele internetverbinding. Vooral bij afgelegen recreatiebedrijven is daarvan niet altijd sprake.” Toch kan de cloud ook voor deze bedrijven deels een oplossing zijn. Mulder wijst in dit verband op een hybride mogelijkheid: niet volledig werken in de cloud, maar wél je bestanden daar regelmatig opslaan. 08-2021 | Recreactie 25
Page 26
Uw inventaris in één keer compleet en altijd up-to-date. Ons full-service concept bespaart u veel tijd en hoofdbrekens. Als specialist in complete inventarispakketten verzorgen wij snel en accuraat de volledige inventaris voor uw recreatiewoningen. Van theelepel tot tuininventaris. En via de handige app kunt u deze daarna eenvoudig op peil houden. Want de kracht van ons assortiment is dat wij artikelen langdurig kunnen naleveren. Stationsplein 8a • 2801AK Gouda • tel. 0182 511 511 • www.marindex.nl Nieuw in de verkoop: Een fraai in het Friese Merengebied gelegen camping: - 4,8 hectare eigen grond; - circa 200 kampeerplaatsen; - met overdekt zwembad. Taxatie nodig? Wij zijn u graag van dienst! Kiest u ook voor een écht familiebedrijf in Noord-Nederland? Vraagprijs: € 2.150.000,00 k.k. Wilt u uw bedrijf verkopen? Zoekt u hierbij begeleiding, met oog voor persoonlijke aandacht? Neem dan contact met ons op! Boxsprings Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Nadere www Neem dan contact op met Arjan of Carina! Matrassen Stapelbedden 15 jaar uw No.1 B2B beddenspecialist elaar O.Z. 592 462 844 22 32 10 10 Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Vossenlaan 16 9408 CN Assen T (0592) 46 28 44 www.hiswa-recronmakelaar.nl E info@recratief-bedrijfsmakelaars.nl I www.recratief-bedrijfsmakelaars.nl Dat vieren we graag met onze klanten Kom langs, bekijk onze website of check onze social media voor meer info www.uwbedpro.nl luxemburgstraat 5 - Kaatsheuvel 088 332 2310 - advies@uwbedpro.nl trends Europa: naar groen en duurzaam toerisme Europa moet een groen, digitaal en veerkrachtig toerisme-ecosysteem ontwikkelen waarin alle belanghebbende partijen in de sector eendrachtig samenwerken. Dat zegt de Europese Commissie in het plan European Tourism Pathway, dat de aanzet moet geven tot de Europese toeristische visie voor 2030. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Pixabay Toerisme en recreatie in Europa staat aan de vooravond van een transitie. Al vóór de coronapandemie was de sector aan het schuiven richting duurzaamheid, slow tourism, wellness- en gezondheidstoerisme en authentieke beleving. Dat constateert de Europese Commissie (EC) in het werkplan, dat in juni dit jaar werd gepresenteerd. In het verlengde van die ontwikkeling denkt de EC dat er een diverser beeld van vakantiebestemmingen zal ontstaan. Vakantie-aanbieders zullen meer rekening moeten houden met de uiteenlopende interesses van reizigers. Denk aan vakanties gericht op sport, natuur, cultuur en gastronomie. Volksgezondheid en hygiëne Ook zullen toeristen na de pandemie hogere eisen stellen aan hun vakantiebestemmingen, als het gaat om volksgezondheid en hygiëne. Door onder meer de opmars van digitale ticketing in coronatijd zal de belangstelling voor cultureel toerisme (waaronder musea) toenemen, verwacht de EC. Digitale toegangsbewijzen in vaste tijdzones bleken goed te werken. Het plan van de Europese Commissie is de aanzet naar een gezamenlijke Europese visie voor 2030 op toerisme en recreatie. De verschillende EU-lidstaten konden tot 15 september reageren op het plan en aangeven wat in hun ogen de belangrijkste factoren zijn voor de transitie. Nederland werd vertegenwoordigd door het ministerie van EZK, dat inbreng verzamelde van HISWARECRON en de andere brancheorganisaties in Gastvrij Nederland. Het ministerie is positief, maar plaatst wel een aantal kanttekeningen. Nederland vindt dat het transitietraject te veel is gericht op problemen en te weinig op mogelijkheden voor de sector. “Vergroening betekent niet alleen economische lasten, maar ook economische kansen”, staat te lezen in het document dat Nederland naar Brussel stuurde. Ook stelt Nederland dat toerisme veel meer als een instrument voor bredere uitdagingen moet worden ingezet. “In plaats van méér toerisme moet béter toerisme of kwalitatief toerisme centraal staan.” Nu de lidstaten hebben gereageerd op het plan, zet de EC een volgende stap. Op basis van de input buigen politiek en stakeholders zich inhoudelijk over de reacties. Wordt vervolgd dus. Nederland vindt dat het Europese transitietraject te veel is gericht op problemen 08-2021 | Recreactie 27
Page 28
WAAROM STELLICHER ADVOCATEN ALLE ENERGIE STEKEN IN RECREATIE Al 35 jaar zijn wij nauw betrokken bij de Nederlandse recreatiebranche. Dat is wat je met recht een specialisme kunt noemen. Wij staan recreatie-ondernemers bij met praktisch advies en juridische procedures. Omdat we persoonlijk contact en creativiteit belangrijk vinden, kunnen we daadwerkelijk maatwerk bieden; geen standaard oplossingen, maar oplossingen waar anderen geen uitkomst zien. En dat doen we allemaal met veel kennis, expertise en plezier. Ontdek onze kracht op stellicher.nl • Per plaats » Ampèrelimiet instellen » Energieverbruik uitlezen » Stroom aan/uit op basis van boeking • Vorst- en CV-drukalarm in sanitairgebouwen BESPAREND EN ENERGIE RGIE Daardoor vaak al binnen 2 jaar terugver REND vaak al rugverdiend Draadloos beheer op afstand ICY Campsite Management www.icy.nl kennis delen Regels moeten gehandhaafd worden Als je als recreatieondernemer regels wilt hanteren op je park, bijvoorbeeld in de huurovereenkomst of in een huishoudelijk reglement, dan is van belang dat deze regels daadwerkelijk worden toegepast en gehandhaafd. Bijvoorbeeld als het gaat om het voorschrift dat aanbouwsels niet (meer) zijn toegestaan. Tekst: Marjolein Mulder (Zypp advocaten) Foto: Maarten Bokslag Een opvallende uitspraak van de Geschillencommissie: een recreant die een aanbouw wilde plaatsen bij de stacaravan werd in het gelijk gesteld, terwijl in de huurovereenkomst stond dat dat niet mocht. Deze zaak kwam in 2020 aan de orde bij de Geschillencommissie Recreatie. Uitzondering De recreant wilde januari 2020 graag een aanbouw maken bij zijn stacaravan. De recreatieondernemer stelde vervolgens tegenover de recreant dat hij in oktober 2019 had besloten dat niemand op de camping meer nieuwe aanbouwsels mocht plaatsen. Dit zou ook zo zijn vastgelegd in de individuele huurovereenkomsten met de recreanten. Tot verbazing van de recreant, die daar natuurlijk extra op gespitst was door de Kies niet te snel voor een uitzondering, want anderen kunnen zich daarop beroepen weigering tot medewerking, verscheen er in februari 2020 toch een nieuwe aanbouw bij een andere recreant. Daarop wendde de getergde recreant zich tot de Geschillencommissie, om alsnog toestemming voor zijn gewenste aanbouw af te dwingen. Hard onderuit De recreatieondernemer ging hard onderuit: hij kon ter zitting niet logisch verklaren waarom hij de ene aanbouw wel had geweigerd en de andere niet. Ook bleef onduidelijk waarom hij eerdere aanbouwsels in het verleden had toegelaten, terwijl er toen al regels golden dat dat niet mocht. De Geschillencommissie oordeelde dat het beeld was ontstaan van ‘betrekkelijke chaos en ongelijkheid’. De stelling dat de recreatieondernemer achteraf het beleid had aangescherpt, baatte hem niet. De weigering was volgens de Geschillencommissie in strijd met de redelijkheid. De les: als je regels voor aanbouwsels opstelt, en die op de camping van toepassing verklaart, handhaaf ze dan ook. Kies niet te vlug voor een afwijking of het maken van een uitzondering, want daarmee neemt de kracht van de regel af. 08-2021 | Recreactie 29
Page 30
Ontdek de Wildkamp app  Nóg sneller bestellen, altijd & overal  Volledig assortiment onder de duim  Met scanfunctie sneller afrekenen in vestiging  Altijd alle informatie bij de hand Vanaf nu beschikbaar Meer informatie? Ga naar wildkamp.nl/app vakinfo Speelplaats of trekpleister? Een zorgvuldig ingerichte speelplaats kan een mooi rendement opleveren. Maar dan moeten alle ingrediënten wel goed op elkaar zijn afgestemd. Want een goede speelplaats is meer dan een verzameling speeltoestellen. Maar hoe maak je van je speelplaats een echte trekpleister voor kinderen in verschillende leeftijden? Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Hercules Speeltoestellen Houd bij de realisatie van een speelplaats rekening met drie factoren: speelplezier, een goede locatie en beleving. Als het gaat om speelplezier is het zaak te zorgen voor een uitgebalanceerd aanbod voor jongens én meisjes in de verschillende leeftijdsgroepen van 0 tot 6 jaar, 6 tot 12 jaar en 12 jaar en ouder. Creëer zones voor deze leeftijdsgroepen en verschillende speltypen. Elk kind ontwikkelt zich op zijn eigen manier. Maar goede speelruimte bevordert de sociale interactie tussen kinderen. Een goede locatie Ga er bij de vervanging van een bestaande speelplaats niet automatisch van uit dat de nieuwe voorziening op dezelfde plek moet komen. Kijk kritisch naar de indeling van je park. Vraag met een enquête aan je gasten waar behoefte aan is en wat de juiste plek is. Onderzoek ook of een locatie in de buurt van je horeca tot de mogelijkheden behoort. Zo maak je van je speelplaats een omzetverhogend element. Mocht dit niet te realiseren zijn, overweeg dan het plaatsen van mobiele horeca in de buurt van de speelplaats. Misschien een hippe food truck? Als het park een thema heeft, probeer dat dan door te zetten naar de speelplaats. Laat je goed adviseren door een leverancier of landschapsarchitect, zodat je zeker weet dat je de juiste doelgroep de juiste uitdagingen kunt bieden. Zorg voor een mix van speeltoestellen waar iedereen gebruik van kan maken, ook kinderen met een beperking. Kies een materiaal dat past bij de gewenste uitstraling en levensduur. Ideaal is de combinatie van de speelplaats met een terras Prijsbewust Wees prijsbewust bij de aanschaf van speeltoestellen. De investering is over het algemeen fl ink. Het loont om prijzen te vergelijken. Het is ook lonend om te werken met een leverancier die de toestellen samen met je eigen technisch medewerkers installeert. Zo bespaar je op installatiekosten, maar wordt alles toch veilig en juist geplaatst. Met dank aan Hercules Speeltoestellen 08-2021 | Recreactie 31
Page 32
PERFECT ONDERHOUDEN PARKPADEN. HET MOOISTE WELKOM VOOR UW GASTEN! Hou uw park in optimale conditie. Een oppervlakbehandeling zorgt niet alleen voor een fraaie uitstraling, maar ook voor een extra lange levensduur van uw bestaande weg. Met de PaveCare CombiTruck zijn we bovendien in één keer klaar. Vraag nu naar de mogelijkheden of bekijk nog meer opties op PAVECARE.NL productnieuws Tekst: Jaap van Sandijk Sport- en spelapp Yalp+ is een gratis app die spelers verbindt met de interactieve sport- en speeltoestellen van Yalp. Gebruikers kunnen in de toepassing bijvoorbeeld deelnemen aan competities of spelinformatie vinden. Een account aanmaken is niet nodig. De app vindt automatisch alle interactieve speeltoestellen van Yalp in de buurt. T: (0547) 28 94 10 I: www.yalp.nl Glasreiniger Ecolab Alklanet is een gebruiksklare glasreiniger op alcoholbasis voor een snelle en veilige reiniging van alle harde gladde oppervlakken in het interieur zoals glas, kunststof, hout, steen en metaal. Ecolab Alklanet zit een in gebruiksklare fl acon van een liter met sproeipistool. Het kan worden gebruikt in combinatie met een microvezeldoek. T: (050) 312 96 85 I: www.wola.nl Design douchegoot De nieuwe generatie douchegoot TECEdrainline-Evo beschikt over een glad gepolijste binnenzijde die driedimensionaal afl oopt. Preciezere hoeken en smallere randen geven de goten een strakker aanzien. Omdat kieren en naden ontbreken zijn de douchegoten gemakkelijker schoon te maken. Ook zijn ze hygiënischer dan andere douchegoten, aldus de producent. T: (0592) 41 50 74 I: www.tece.com Opbouwzwembad De Camo Quick Pool is een plug&play opbouwzwembad dat in korte tijd is te installeren. Je voorziet het bad van water, steekt de stekker in het stopcontact en gebruikt vervolgens de app voor de verdere bediening. Het zwembad kan praktisch op elke egale ondergrond geplaatst worden. De ombouw is naar eigen wens te bekleden. Het zwembad heeft een waterdiepte van 62 centimeter en is onder meer geschikt als extra faciliteit bij een vakantiehuisje. T: (074) 250 74 83 I: www.design-zwembaden.nl 08-2021 | Recreactie 33
Page 34
FORSE INRUILPREMIE ONTVANGEN? Lever uw oude kookapparatuur in Kookunit 2-pits gas Kookunit 4-pits gas Type Z7GCGD2C0H gietijzeren pandragers afm. 40x70x25 cm 2x5,5 kW branders Type Z7GCGH4C0H gietijzeren pandragers afm. 80x70x85 cm 4x5,5 kW branders Kookunit 6-pits gas Type Z7GCGL6C00 gietijzeren pandragers afm. 120x70x85 cm 6x5,5 kW branders 4500.1000 normaal actie 1.260,950,4500.1002 + 4510.1004 normaal actie inruilkorting 150,NU 800,Bakplaat elektrisch Type Z7FTEDHSI0 glad afm. 40x70x25 cm 400 Volt | 4,2 kW 4501.1040 normaal actie 1.940,1.485,inruilkorting 155,NU 1.330,Kookunit 2-plaats inductie Type Z7INED2000 energieregelaar afm. 40x70x25 cm 400 Volt | 7 kW EIA SUBSIDIE 4500.1050 normaal actie 45,5 Energie Investerings  Aftrek 2.385,1.670,inruilkorting 150,NU 1.520,Lavagrill gas enkel Type Z7GRGDLC00 gietijzeren grillrooster afm. 40x70x25 cm 7 kW 4505.1004 normaal actie 2.095,1.630,inruilkorting 225,NU 1.405,Kookunit 4-plaats inductie Type Z7INEH2000 energieregelaar afm. 80x70x25 cm 400 Volt | 4x 3,5 kW EIA SUBSIDIE 45,5 Energie Investerings  Aftrek 4500.1014 normaal 3.255,actie 2.495,inruilkorting 375,NU 2.120,Lavagrill gas dubbel Type Z7GRGHLC0H gietijzeren grillrooster afm. 80x70x25 cm 14 kW 4505.1006 normaal actie 2.850,2.215,inruilkorting 300,NU 1.915,Kookunit 4-plaats inductie Type Z7INED400P energieregelaar afm. 80x70x25 cm 400 Volt | 4x 5 kW EIA SUBSIDIE 6.595,5.050,inruilkorting 500,NU 4.550,4500.1052 normaal actie 12.005,9.185,inruilkorting 1.000,NU 8.185,4500.1058 normaal actie 45,5 Energie Investerings  Aftrek 14.245,10.900,inruilkorting 1.000,NU 9.900,Fornuis 6-pits + gasoven Convectieoven elektrisch Type Z7GCGL6C1H gietijzeren pandragers afm. 120x70x85 cm 6x5,5 kW branders oven 6 kW | 2/1 GN + opbergruimte Type FCF 101EZ-NL 5 standen instelbare stoomfunctie 10 plaats (1/1 GN) kerntemperatuurmeter temp.bereik: 30º tot 300ºC afm. 89x90x97 cm 400 Volt | 17,3 kW 4500.1020 normaal actie 4.270,3.270,inruilkorting 500,NU 2.770,Fornuis 4-pits + gasoven Type Z7GCGH4CGH gietijzeren pandragers afm. 80x70x85 cm 4x5,5 kW branders oven 6 kW | 2/1 GN Friteuse gas Type Z7FRGD1GF0 koude zone 1x 15 liter, incl. mand afm. 40x70x85 cm 14 kW 4530.027 normaal actie INRUIL ACTIE 6.805,3.995,inruilkorting 1.000,NU 2.995,Friteuse gas Type Z7FRGH2GFH koude zone 2x 15 liter, incl. manden afm. 80x70x85 cm 28 kW 4500.1004 normaal actie 3.400,2.605,4502.1010 normaal inruilkorting 375,NU 2.230,Friteuse elektrisch Type Z7FREH2E00 2x 12 liter, incl. manden afm. 80x70x25 cm 400 Volt |17,4 kW 3.520,actie 2.695,inruilkorting 350,NU 2.345,Friteuse elektrisch Type Z7FREH2FF0 2x 14 liter, incl. manden afm. 80x70x85 cm 400 Volt | 17,4 kW 4502.1012 normaal actie 6.150,4.705,inruilkorting 745,NU 3.960,Pastakoker gas Type Z7PCGD1KF0 24,5 liter afm. 40x70x85 cm 10,5 kW excl. manden opklapbare elementen 4502.1064 normaal actie 3.460,2.650,inruilkorting 400,NU 2.250,EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl 4502.1072 normaal actie 4.545,3.480,inruilkorting 555,NU 2.925,GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl 17-22-01 Alle prijzen zijn exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen, druk en zetfouten voorbehouden. 4509.1000 normaal 2.910,actie 2.295,inruilkorting 350,NU 1.945,VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl

Recreactie 2021 - Nummer 7


Page 4
AL MEER DAN 40 JAAR UW MAKELAAR EN TAXATEUR VAN RECREATIEBEDRIJVEN colofon voorwoord Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Martin Maassen, Jarin van der Zande, Wanda van Eck, Jeff rey Belt Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Rutger van de Maat, Rosanne de Groot, Ditta van Ekris, Max de Krijger Vormgeving: Jessica Dales, Dock35 Media Coverfoto: Landal GreenParks Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, communicatie@hiswarecron.nl, (033) 303 9700 ,65 euro per jaar. 32,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatie-bedrijven. Gratis voor HISWA-RECRON-leden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. Marike Rosier Manager Communicatie Duurzaam? PARTNERS IN BUSINESS: KENNISPARTNERS: Deze Recreactie heeft als thema ‘duurzaamheid’. Maar wat is duurzaamheid eigenlijk? Duurzaam betekende vroeger dat iets lang mee ging. Sinds eind jaren ‘80 is een duurzame ontwikkeling een ontwikkeling die voorziet in de behoefte van de huidige generatie, zonder de behoeften van toekomstige generaties, zowel hier als in de rest van de wereld, in gevaar te brengen. Aldus de VNcommissie Brundtland (1987). Simpeler gezegd: het zorgen voor evenwicht tussen mens, milieu en economie om de aarde niet uit te putten. Voor nu en later. Zelf sta ik hier helemaal achter, maar ben ik in de praktijk wel duurzaam bezig? Ik heb zo mijn twijfels. Ik vloog dit najaar met mijn dochter naar Barcelona, verpak mijn brood soms nog in plastic zakjes en weet nooit in welke bak ik een lege chipszak moet gooien. Aan de andere kant hebben we deze zomer zonnepanelen op het dak van ons huis laten leggen, douche ik veel korter dan vroeger, heb ik in elke boodschappentas herbruikbare groentezakjes, koop ik regelmatig biologische producten en neem ik vaak de fi ets of wandel ik, in plaats van de auto te pakken. Ik denk dat ik de perfecte persoon zou zijn voor de ‘proeftuin van duurzaamheid’ waar de heren van Facet het over hebben op pagina 28. Onze branche zou mensen tijdens hun vakantie of uitje kunnen laten ervaren wat bepaalde duurzame maatregelen nu écht betekenen. Zo gaat duurzaamheid leven en gaat de gast een ervaring rijker naar huis. Op deze manier kan duurzaamheid een intrinsieke motivatie worden, in plaats van een opgelegde actie. Ik zou dan zelf graag met manlief eens naar het knusse duurzame Vogelnestje op Camping Sint Maartenszee gaan. In onze nieuwe rubriek ‘In beeld’ zie en lees je wel waarom. Veel leesplezier! 07-2021 | Recreactie 5
Page 8
onder de aandacht Subsidie verduurzaming mkb Tot 30 september volgend jaar kunnen mkb-ondernemers zich inschrijven voor de Subsidieregeling Verduurzaming MKB (SVM). De subsidie is bestemd voor advies over, en ondersteuning bij het verduurzamen van bedrijfspanden of de bedrijfsvoering. Met de subsidie kan een gespecialiseerde adviseur worden ingehuurd voor energieadvies op maat. Er is ook subsidie voor uitvoering van de plannen. De regeling van het ministerie van EZK is bedoeld voor kleinere ondernemingen, die niet de wetHISWA Jachthaven Symposium Dit jaar vindt de negende editie van het HISWA Jachthaven (Marina) Symposium plaats op 18 november. Dit is op de derde en laatste dag van vakbeurs Metstrade in RAI Amsterdam. Het symposium richt zich op marktontwikkelingen voor jachthavens in Nederland. Gastvrijheid is het centrale thema. De sprekers gaan dieper in op het hoofdthema, gevolgd door een discussie met het publiek. www.hiswarecron.nl/jachthavensymposium telijke plicht hebben energiebesparende maatregelen door te voeren. Volgens de criteria: mkb-ondernemingen tot 250 werknemers (fte) en een jaaromzet van maximaal € 50 miljoen, die meerdere bedrijfspanden hebben en niet onder de wettelijke energiebesparingsplicht (EML) vallen. www.rvo.nl (zoekterm: svo) Naam Droomparken verdwijnt Anderhalf jaar geleden nam EuroParcs Droomparken over. Nu wordt bekend dat de naam Droomparken verdwijnt, om eenduidig en slagvaardig naar buiten te kunnen treden. De snelgroeiende recreatieketen ondersteunt dat met een nieuw logo en een nieuwe website. Het nieuwe logo straalt oer-Hollands ondernemerschap uit, zo stelt EuroParcs. Door de kleuren oranje en blauw (naar het Delfts blauw), maar ook door de afbeelding van een tulp. “We willen als een groot sterk merk Europa veroveren en daar past deze krachtige, maar bovenal sympathieke identiteit bij”, stelt Martin de Boer van EuroParcs. Nieuw Quriospark in Gulpen Roompot opende 1 september een nieuw Quriospark in Gulpen. Bij de bouw werd gestreefd naar een zo klein mogelijke ecologische voetafdruk. Bij de bouw werd zoveel mogelijk gebruikgemaakt van duurzame bouwmaterialen en er is vooral met in Nederland ontworpen en geproduceerde producten gewerkt. Tijdens de bouw is ook veel aandacht besteed aan de flora en fauna van het Zuid-Limburgse heuvelland. De architect heeft alle nieuwe woningen bijvoorbeeld voorzien van kleine uitsparingen. De vleermuizen hebben die nieuwe gastenverblijven ondertussen ook al gevonden. 8 Recreactie | 07-2021 Foto: Metstrade Verduurzamen met Innoverde Recreatie Vakbeurs vol inspiratie Het kan weer: op 16, 17 en 18 november vindt in Hardenberg de Recreatie Vakbeurs plaats. Er zijn maar liefst 258 exposanten die al hun nieuwtjes en ontwikkelingen tonen. HISWA-RECRON is met een stand aanwezig op de beurs en bovendien betrokken bij heel veel kennissessies. Drie dagen lang kunnen recreatieprofessionals hun kennis bij laten spijkeren door experts uit de sector. Schuif aan bij een van de inspirerende sessies in het Kennistheater en de Recreatie Studio. Aan de orde komen de laatste ontwikkelingen in online marketing, de toekomst van de recreatiesector en financiering. De sessies gaan onder meer over cybersecurity, dynamic pricing en de Green Key als marketingtool. Maar ook over digitale marketingtrends, Innoverde, nieuwe legionella-wetgeving en het borgen van competities en kennis in het familiebedrijf. Te veel om hier op te noemen. Kijk op de website bij ‘programma’. www.recreatie-vakbeurs.nl Studenten van hogeschool Saxion werken al enkele jaren samen met HISWA-RECRON aan een website waar ondernemers duurzame en circulaire oplossingen kunnen vinden voor het vakantiepark. Via een subsidie van Gastvrij Overijssel werd het voor onderzoekers van Saxion mogelijk om de ontwikkelde ‘website under construction’ te testen bij een aantal ondernemers. Daarbij kwamen ook vragen aan de orde als: - Hoe duurzaam is onze sector nu eigenlijk? - Op welke manier kunnen we de ondernemer ondersteunen in het verduurzamingsproces? De uitkomsten van dit onderzoek zijn tijdens een kennissessie bij Camping De Pallegarste gepresenteerd. In de kennisbank van hiswarecron.nl is een artikel opgenomen van Rolf Nijdam, onderzoeker aan hogeschool Saxion, waarin hij nader ingaat op de resultaten. www.hiswarecron.nl (zoekterm: duurzaamheidsplatform) Duurzame vakantieparken in Epe In de gemeente Epe wordt het Fieldlab Energietransitie Duurzame Vakantieparken uitgevoerd bij Camping de Wildhoeve en RCN de Jagerstee. Tientallen studenten van hogeschool Saxion doen onderzoek naar de opbrengst van verduurzamingsmaatregelen op beide bedrijven. In het eerste jaar van dit pilotproject worden er concrete onderdelen in kaart gebracht waar de twee campings aan kunnen gaan werken. Bijvoorbeeld aan veranderingen van energiebronnen en infrastructuur. Of aan energiebesparing door efficiënte apparaten in te zetten en gebouwen beter te isoleren. Uiteindelijk is het de bedoeling dat de twee vakantieparken inzicht krijgen in concrete besparingen en verbeterpunten. Maar het fieldlab heeft ook een groter doel: regionale of zelfs landelijke kennisontwikkeling. 07-2021 | Recreactie 9 Foto: Shutterstock
Page 10
Bezoek ons op de Recreatie Vakbeurs in Hardenberg op 16, 17 en 18 november / stand 109 onder de aandacht Duurzame menu’s Voor een duurzame omgang met de aarde zullen wij voedsel wereldwijd anders moeten verbouwen, verwerken, transporteren en consumeren. Dat stellen duurzaamheidskeurmerk Green Key en Greendish. Daarom hebben zij afgesproken samen te gaan werken aan planet proof menu’s voor de horeca. Zo willen zij inspelen op de groeiende vraag naar gezond en duurzaam voedsel. Het menu dat Green Key en Greendish ontwikkelen houdt rekening met de toekomst van mens, dier en planeet. “Door de handen ineen te slaan met de Green Key vergroten we onze gezamenlijke impact en kunnen we horecaondernemers nog beter ondersteunen in hun transitie naar duurzaam en gezond”, stelt Joris Heijnen, directeur van Greendish. “Door als voedselaanbieder een duurzaam menu aan te bieden, voldoe je aan de veranderende vraag van de klant én blijf je toekomstbestendig.” Verplicht laadpalen plaatsen Met de opkomst van het elektrisch rijden en varen ontstaat er ook meer behoefte aan laadpalen. Niet alleen in steden, maar ook bij recreatiebedrijven en jachthavens. Het is nu al verplicht bij nieuwe of te renoveren utiliteitsgebouwen (gebouwen zonder woonbestemming), waaronder havengebouwen, recreatiegebouwen en receptiegebouwen, een laadpaal te plaatsen als er minstens 10 parkeerplaatsen zijn. Per 1 januari 2025 geldt deze plicht ook voor bestaande gebouwen met 20 (of meer) parkeerplaatsen. De verplichting is vastgelegd in het Bouwbesluit en er moet bij de ontwikkeling van bouwplannen rekening mee worden gehouden. De regeling omvat overigens meer voorwaarden en regels dan hier beschreven. Kijk voor het overzicht in de HISWA-RECRON kennisbank. www.hiswarecron.nl (zoekterm: laadpalen) Nieuwe VeBON norm 5.0 In juli 2021 heeft de VeBON-norm een update gekregen. De kwaliteitscommissie van VeBON heeft er veel aandacht aan besteed om de norm 5.0 weer helemaal te laten passen bij de meest recente ontwikkelingen, in samenspraak met de TÜV. In de norm is een mutatieblad opgenomen, dat puntsgewijs beschrijft wat de belangrijkste wijzigingen zijn. Q-Consult is inmiddels druk bezig om de praktijkaudits voor dit jaar te plannen. Daarbij worden de ondernemers zoveel mogelijk geholpen met de nieuwe norm. Het kan zijn dat nieuwe zaken in de norm staan waarop je als bedrijf niet hebt kunnen anticiperen in de bedrijfsvoering, hier wordt dan een passende oplossing voor gezocht. De bedrijven die dit jaar geen HCA (hercontrole-audit) hoeven te ondergaan komen volgend jaar aan de beurt. Zo zorgt VeBON dat alle leden binnen een jaar gecertificeerd zijn onder de nieuwe norm. 07-2021 | Recreactie 11 Foto: Wanda van Eck Foto: Shutterstock
Page 12
Dichtbij je branche Jouw recreatie accountant Overal dichtbij Persoonlijk in de omgang met klanten en professioneel als het om vakkennis gaat. Alfa Accountants en Adviseurs is voor jou een partner in het ondernemerschap. Wij willen jouw bedrijf, jouw branche en uitdagingen van dichtbij meemaken. Vanuit een landelijk actieve organisatie met meer dan 1000 specialisten in accountancy en bedrijfsadvisering, maar met een kantoor bij jou om de hoek. In jouw omgeving en werkgebied zijn wij op ons best. We voelen ons sterk betrokken bij en geloven in de kracht van het lokale midden- en kleinbedrijf. Daar weten we dan ook alles van. Ontdek het zelf en neem contact op met een Alfa-kantoor in de buurt of kom ons bezoeken op de Recreatie Vakbeurs in de Evenementenhal Hardenberg op 16,17 en 18 november. Alfa Accountants en Adviseurs Anders Celsiusstraat 3 7442 PB Nijverdal 088 2532750 nijverdal@alfa.nl www.alfa.nl onder de aandacht RecreAnders Nieuw in dienst: Charlotte de Baat Charlotte de Baat (30) is in oktober bij HISWA-RECRON gestart als (junior) manager recreatie. “In deze functie komt mijn affiniteit met de branche en mijn achtergrond als bestuurskundige mooi samen”, vertelt zij. De Baat werkte voorheen als beleidsmedewerker bij de gemeente Ede, waar zij ook woont. In die baan leerde zij het ambtelijk apparaat van de gemeente goed kennen, wat haar zeker van pas komt in haar nieuwe functie bij HISWA-RECRON. “Ik hou veel van reizen en vind het geweldig dat ik nu een bijdrage kan leveren aan de recreatiesector”, vertelt zij. De Baat gaat voornamelijk aan de slag voor de bedrijfsgroepen kampeer- en bungalowbedrijven, groepsaccommodaties, buitensportbedrijven en dagrecreatiebedrijven, waarbij het behartigen van de belangen van en het ontwikkelen van producten en diensten voor aangesloten ondernemers centraal staat. “Ik kijk er naar uit om ondernemers en stakeholders uit de recreatiebranche te ontmoeten en met ze samen te werken.” Charlotte de Baat c.debaat@hiswarecron.nl 033 - 30 39 719 Rutger van de Maat ondernemer Ober? Ja graag! Over een jaar of tien zitten we in restaurants, uit te leggen aan kinderen dat vroeger ook in dit soort restaurants obers liepen, in plaats van robots. “Ja, vroeger rond 2021 nog, liepen in dit restaurant obers. Niet alleen in 5-sterren restaurants.” De Nederlandse campings en vakantieparken bruisen. Maar we hebben een probleem: het werken in de sector vrijetijd is niet populair. Hoe gaan we dit oplossen? Van egoïstische private equity fondsen en vastgoedeigenaren hoeven we het niet te hebben. Waar eerdere recreatieondernemers op deze locatie hun toeristische product aanboden voor het welzijn en geluk van gasten, is dat product nu vervangen door rendementsuitkeringen. Resultaat: geen gastvrijheidsopleiding meer; wel een kweekvijver voor vastgoedbaasjes en beleggers. Geen plek voor de ober. En bedenk dan: de coronatijd heeft mensen geleerd dat niet alleen koopkracht gelukkig maakt, maar juist Altios: klantvriendelijke ICT-oplossingen Altios Cloud Experts is een nieuwe kennispartner van HISWARECRON. Het bedrijf is gespecialiseerd in ICT-oplossingen in de recreatie en watersport. “Met dit kennispartnerschap willen wij de recreatie- en watersportbedrijven mee laten groeien met de nieuwste technologische ontwikkelingen, waarbij klantvriendelijkheid, gemak, veiligheid en ontzorging voorop staan”, stelt Gerard Mulder, directeur van Altios Cloud Experts. “Wij nemen ondernemers de ICT-zorgen uit handen.” Tijdens een kennissessie op de Recreatie Vakbeurs vertelt Gerard Mulder aan de hand van praktische voorbeelden uit de recreatie hoe ondernemers de klantvriendelijkheid in de recreatiesector kunnen vergroten door slimme toepassingen van ICT. (Recreatie Vakbeurs, 17 november, 10.30-11.00 uur in het Kennistheater) ook het dingen samen doen. Het gevolg: mensen willen wel genieten van onze sector, maar er niet in werken. En in de weekenden al helemaal niet. Suïcide, noemen gamers dat. Oftewel: je eigen graf graven. En nu? Het is de hoogste tijd om het werken in onze sector aantrekkelijker te maken. Onderzoeken geven het aan: geluk ontvang je door te geven. En dat kan op campings en vakantieparken, waar jong en oud en rijk en arm samenkomen. Het doet me denken aan: “Why do we love football? Cause on that pitch, we are all the same.” Er liggen genoeg kansen. Het is dus aan de selfmade campingeigenaren om onze branche voor de ober zó fijn te maken, dat hier het geluk gevonden kan worden door te geven. Werken aan gelijkheid en geluk, wie wil dat nou niet anno 2021? De vastgalowbaasjes zullen op de a-locaties doorgaan met rendementsgeluk. Wij dragen zorg voor de obers van de toekomst, door talenten te laten spelen in een toeristisch product dat wel gedigitaliseerd wordt, maar mét ober. 07-2021 | Recreactie 13
Page 14
coverstory De rol van HISWA-RECRON Focus op duurzaam ondernemen Duurzaam ondernemen staat volop in de belangstelling. Terecht, want het hangt samen met grote uitdagingen als de reductie van stikstof en CO2 structureler in te gaan zetten voor duurzaam ondernemen. Want aandacht voor duurzaamheid en milieu past bij een sector die nauw verbonden is met de natuur. Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Ons Buiten, Landal In het Klimaatakkoord, dat in 2019 werd gesloten, is afgesproken dat Nederland in 2050 vrijwel klimaatneutraal wil zijn. Er is ook een ambitieuze tussenstap geformuleerd: in 2030 moet ten opzichte van 1990 een CO2 -reductie van 55% bereikt zijn. Veel 14 Recreactie | 07-2021 HISWA-RECRON ondernemers werken al jaren aan duurzaamheid en CO2 -reductie. De branchevereniging besloot eerder dit jaar om de leden op dat terrein nadrukkelijker te gaan ondersteunen. “De meeste bedrijven liggen middenin de natuur of bij het water en dan is het logisch dat je ook zorgt voor je omgeving”, stelt Jeffrey Belt, manager Recreatie van HISWA-RECRON. “Daarbij zijn we eerst gaan onderzoeken: waar staan we nu? . HISWA-RECRON besloot eerder dit jaar zich meer en HISWA-RECRON bouwt aan een online platform met documenten, best practices en filmpjes Om dat te bepalen hebben we de samenwerking gezocht met onderwijsinstellingen, waaronder Saxion en de HAN. Samen met een afstudeerstagiair zijn we een onderzoek gestart. De stagiair heeft met name de mening van de leden geïnventariseerd. Wat zien zij als onze rol? En hoe kunnen we de leden zo goed mogelijk faciliteren bij het verduurzamen? Daaruit kwam naar voren dat de leden vooral graag informatie willen hebben. Welke maatregelen zijn haalbaar, hoe zit het met de wettelijke regelingen? Want veel goede initiatieven verzanden in wettelijke regels en vergunningsaanvragen, die uiteindelijk maken dat iets niet van de grond komt. Of een goed initiatief valt net buiten de subsidie-regels en kan daarom niet doorgaan. Uit het onderzoek blijkt dat de leden vinden dat hier echt een rol is weggelegd voor HISWA-RECRON. Die rol pakken we graag op.” Green Key Dat gebeurt onder meer door flink in te zetten op de lobby. Bijvoorbeeld tegen extra ODE-belasting, de Opslag Duurzame Energie, die grote bedrijven bevoordeelt en het mkb juist de mogelijkheden ontnéémt om duurzaam te investeren. En vóór het openstellen van (bijna) toepasselijke subsidieregelingen. Meer over die lobby in het artikel op pagina 31 van deze Recreactie. Ook komt er een hernieuwde focus op duurzaamheidskeurmerk Green Key. Zo’n 25 jaar geleden ging dat als de Milieubarometer 07-2021 | Recreactie 15 >
Page 16
DÉ VAKBEURS VOOR DE GEHELE RECREATIEBRANCHE RRECREATIE VAKBEURS BESTEL UW TICKET! 16, 17 & 18 NOVEMBER 2021 EVENEMENTENHAL HARDENBERG WWW.RECREATIE-VAKBEURS.NL coverstory Ons Buiten heeft een duurzaam en circulair gebouw voor zwemmen en wellness van start, op initiatief van RECRON. Inmiddels is het uitgegroeid tot een toonaangevend keurmerk op het gebied van duurzaam ondernemen, met een onafhankelijke toetsing en veel inzet om ondernemers te ondersteunen. Waar het gaat om het delen van kennis komt er op de site hiswarecron.nl een aparte duurzaamheidspagina. Belt: “Daar gaan we bouwen aan een platform, we delen best practices en filmpjes. Zo willen we leden informeren, maar ook inspireren, bijvoorbeeld door te laten zien hoe anderen het aanpakken. Maar ook door informatie te geven over subsidies en voorbeelden van Kennispartners die zich bezighouden met circulariteit en verduurzaming.” Sommige bedrijven zijn al heel ver, voor andere is verduurzaming nog een vrij abstract begrip Subsidiemogelijkheden werden natuurlijk al langer onder de aandacht van ondernemers gebracht via de digitale nieuwsbrieven en de kennisbank. Ze zijn straks ook heel overzichtelijk te vinden op de duurzaamheidspagina van de site, met een link naar de kennisbank, de voorwaarden en de toelichting. Circulair bouwen Als het gaat om inspireren zijn er inmiddels voorbeelden genoeg. Zoals Ons Buiten in Oostkapelle, waar Gabriël Coppoolse en Dagmar Thomys de focus van het bedrijf de afgelopen jaren flink hebben bijgestuurd. “We hebben nu net een duurzaam en circulair gebouw voor zwemmen en wellness laten bouwen”, vertelt Coppoolse. “Het is compact en afgestemd op de aantallen gasten die wij in voor- en naseizoen hebben. Daardoor zitten we niet met overcapaciteit. Uiteraard hebben we het maximaal geïsoleerd. De binnenkant is deels bekleed met hout dat afkomstig is van oude meerpalen uit Veere. Die kunnen later, als dit gebouw ooit het veld ruimt, weer opnieuw gebruikt worden.” Bij elk bouwmateriaal is nagedacht over hergebruik en de ecologische voetafdruk. Alles is vastgelegd in een materialenpas07-2021 | Recreactie 17 poort. Zo zijn de balken van de houtskeletbouw – waarin dus CO2 is opgeslagen – in de toekomst volledig herbruikbaar. Zelfs alle schroeven staan in het paspoort en zijn opnieuw te gebruiken. Ons Buiten richt zich op bewuste gasten die open staan voor inspiratie, de natuur en de verbinding met zichzelf. Die graag thuiskomen met een bijzondere en inspirerende ervaring. Daar past ook de water- en modderspeeltuin bij, en voedselbos beplanting, die inmiddels een kwart van de camping bestrijkt. Vrijwillig of verplicht? Op het moment gaat duurzaam ondernemen nog vaak op basis van vrijwilligheid. Alleen bedrijven met een jaarlijks stroomverbruik van meer dan 50.000 kWh of een gasverbruik van meer dan 25.000 m3 hebben te maken met de verplichtingen uit de EML, de Erkende Maatregelen Lijsten. De regel schrijft voor dat energiebesparende maatregelen met een korte terugverdientijd verplicht moeten worden doorgevoerd. Het gaat dan bijvoorbeeld om het gebruik van ledlampen en bewegingsmelders. “Wij zien dat er een beweging gaande is van energiebesparing naar de plicht om aan CO2 -reductie te doen”, stelt Jeffrey Belt. “Dat gaat veel verder, want dan heb je het ook over het gebruik van materialen en producten. Haal je die van heel ver weg? Kost de >
Page 18
De basis voor uw succes De Kleine Geweldenaars: Compacte en zuinige wasmachines voor uw campings of vakantieparken Miele Pr totaaloplossing voor uw organisatie op de Recreatie Vakbeurs coverstory productie veel energie? Levert het product restafval op? Dat zijn vragen die je jezelf dan kunt stellen. Voor veel bedrijven is daar nog een wereld te winnen. We willen ze hier nog meer in ondersteunen.” Landal GreenParks is een grote keten, maar toch ook voor het mkb een inspirerend voorbeeld. Landal werkt al jaren aan een duurzaam beleid en heeft inmiddels voor alle parken (zowel de eigen parken als die van franchisenemers) de gouden Green Key behaald. “Maar op onze eigen parken gaan we ook over de investeringen. Dan kunnen we veel meer bereiken”, vertelt Jerôme de la Chambre, manager duurzaamheid van Landal GreenParks. “Bij de franchiseparken kunnen we enkel suggesties doen. Dat doen we door een soort ‘menukaart’ op te stellen met duurzame Landal heeft een ‘menukaart’ met duurzame investeringen voor franchisenemers ava SUSTAINABILIT MENU L IT Duurzaamheid zit in ons DNA. Om onz inspanningen op elkaar af te stemmen en ze n en de volgende stap te zetten, hebben we vier impactgebieden geïdentificeerd waar we ons de komende jaren op willen gaan rich Dit menu helpt je daarbij en dient als one-stopshop voor de sustainability reis op jouw park. Elk initiatief draagt bij aan minimaal één van d impactgebieden. Eet smakelijk en laat het ons weten als je vragen hebt! n e e v w on e vier rich ric one-stopuw park. t h uw één t he Jouw Landal Sustainability team NAGERECHTEN UILENKASTEN EN VOGELHUISJES Het plaatsen van nestkasten voor uilen en andere vogels vormt jouw natuurlijke ongediertebestrijdingsdienst. Voor zangvogels staan (eiken) rupsen op het menu en uilen maken het leven voor muizen en ratten zuur. Naast kostenbesparingen kun je ook nachtsafari’s aanbieden (uilen) en ontvang je bovendien gratis fluitconcerten. Dat is wat extra biodiversiteit voor je doet! WORKSHOP VOEDSELVERSPILLING ENERGie Een van onze grootste impacts, is ons ener We moeten minder CO2 ons ener uitstoten en onz nemen bij het stoppen van klimaatver schakelen van fossiele naar hernieuwbar onze energiebehoefte te beperken en z wekken, dragen we bij aan het Klimaa uwbar onnen, en zelf gie op te maa arijs. ons n o ver uw maa BIODIVERSITEIT De natuur is erg goed voor ons en daar liefde wat terug. Onze parken liggen mid maken deel uit van wie wij zijn. Door te ondernemen en naast onderdak te bied dieren, planten en insecten zich ook thuis dragen wij bij aan de veerkracht van onz omgeving. Zonder natuur geen Landal d n mid daa or en actie te bied e gasten, or o te te k thuis an onz tuurlijk daarom werken we samen met moed EDUCATIE We hebben de wereld niet van onze oud haar geleend van onze kinderen. Door partners en de kinderen op onze park over het belang van duurzaamheid, r verandering voor de toekomst. Wij voorzien in in bieden een handelingsperspectief aan alle stak e ou oor aan d, s d, samen ver voo oor ark , r arke , re we Landal GreenParks en de wereld, samen ver voorzien in in AFVAL We leven op een eindige wereld met eindige br dat betekent dat we twee keer na denk t eindige br t ei spullen weggooien. Als we spullen weggooien, moeten we ervoor zorgen dat we zoveel mogelijk waar behouden. Daarom willen we, samen met onz onderhoudsafdelingen en F&B outlets, pr afval te genereren, beter te scheiden e den weg ijk en we ijk ets weggooien, moeten we ijk waar aarvan en met onz en en ets, pr er en m denken voordat we k th an o dal ede th an o dal arks, ede STROBALEN TUIN Tuinieren op stro heeft een aantal voordelen: doordat de planten op de strobalen groeien, ben je niet afhankelijk van de bodem en hebben onkruid en bodemziekten weinig kans. Hommels en wilde bijen daarentegen profiteren van het stro, omdat ze een natuurlijke schuilplaats vinden. MEER INFORMATIE? www.landal.com/sustainability of mail naar: sustainability@landal.com Wil je meer weten over duurzaamheid? Scan dan de QR Code om onze E-Learning te volgen. • Verbetert biodiversiteit • Edutainment voor onze gasten • Goed sustainability verhaal Meer info Materiaal € 300 n m o en z n onz ver randering energieverbruik. onz nz twoort s ene erbruik. Het creëren van bewustwording over voedselverspilling is de eerste stap naar gedragsverandering. Via deze workshop breng jij je medewerkers op de hoogte met tips & tricks om voedselverspilling tegen te gaan. DE VOEDSELBANK / TOO GOOD TO GO Vo D O Voedselverspilling tegengaan en mensen die het minder hebben een atsoenlijke maaltijd aanbieden, daar dragen we graag ons steentje aan bij. Neem contact op met je plaatselijke voedselbank en verzoek je gasten om producten met een lange houdbaarheid bij het vertrek in te leveren. me fat dra Verkoop bovendien de producten die tegen THT-datum aanzitten via de simpele App van Too Good To Go. Verpak eenvoudig je onverkochte goederen in ‘Magic Bags’ en verkoop ze (in plaats van weg te gooien). Verdien geld met het tegengaan van verspilling en verbind je met je lokale gemeenschap. • Bestrijdt voedselverspilling • Verbetert de marges • Goed sustainability verhaal • Verhoogt bewustzijn over voedselverspilling Neem contact op via mail voor meer info Meer info (Foodbank) Meer info (TGTG) • Bespaart geld • Vergroot bewustwording onder werknemers Meer info Prijzen op aanvraag • Vermindert overlast van muizen en rupsen • Edutainment voor onze gasten • Verbetert biodiversiteit Meer info Vanaf € 15 / stuk TAINABILITY MENU T A U Daarmee gebruiken we veel minder zeep, we besparen op wegwerpfl essen en er is geen transport nodig om die fl essen naar onze parken te brengen. Omdat wij er zelf al zoveel hebben afgenomen, zijn die ozon-apparaten nu voor een gunstige prijs ook te koop voor onze franchisenemers.” Prijzen op aanvraag Concreet maken Sommige bedrijven zijn al heel ver, voor andere is verduurzaming nog een vrij abstract begrip. Belt: “We maken dat onder meer concreet door workshops te geven voor ondernemers over het circulair maken van je producten en diensten. Dat gaat onder meer samen met Saxion Hogeschool, die in het project Innoverde (zie ook pagina 9, red.) heel veel best practices bijeen heeft gebracht. Daarmee wordt duurzaam ondernemen concreet, want je ziet daar al heel snel wat voor jouw bedrijf gaat werken, en wat niet.” Die informatie en inspiratie voor ondernemers wordt komend jaar op meerdere vlakken ontwikkeld. Ondanks de huidige inspanningen loopt HISWA-RECRON niet echt voorop, als het gaat om een branchebreed duurzaamheidsbeleid, geeft Jeffrey Belt toe. “De afgelopen jaren is de aandacht naar andere zaken gegaan, zoals de coronacrisis. Maar nu zijn we goed op weg. Als branchevereniging pakken we door met een eigen visie op duurzaamheid. Die geeft richting aan ons beleid en zo kunnen we ondernemers nog beter ondersteunen. Want één ding is zeker: van overheidswege zullen de eisen aan bedrijven de komende jaren worden aangescherpt. Maar ook vanuit de gast zal er meer vraag zijn naar een duurzaam verblijf of activiteit. Wij helpen ondernemers om daarmee om te gaan. En ik hoop dat we onze leden kunnen inspireren om nog een paar stappen verder te gaan, omdat er veel kansen liggen voor ondernemers.” investeringen. Die hebben we op onze eigen parken ontwikkeld in de vorm van pilots en daarna komt de beproefde techniek ook beschikbaar voor de franchisenemers.” Biovergister Er lopen op het moment diverse pilots om die menukaart te vullen. Zoals op Landal Hoog Vaals, waar solar tubes worden gebruikt voor de productie van warm water. “Wanneer de proef slaagt hebben die bungalows met een beperkte investering 80% minder gas nodig”, stelt De la Chambre. Opvallend is de innovatie op Landal Landgoed ‘t Loo, waar een biovergister is geplaatst. Alle etensresten van het restaurant worden daarin gegooid. De biovergister mengt ze met bacteriën en die zorgen voor een gistingsproces, waarbij methaan, het hoofdbestanddeel van aardgas, vrijkomt. “Per 3 kilo voedsel komt er een kuub aardgas vrij”, stelt De la Chambre vast. Nu wordt gekeken naar toepassing op de andere Landal-parken. Voorwaarde is onder meer dat er een zwembad is, dat met die grote hoeveelheid biogas verwarmd kan worden. Een ander voorbeeld is het schoonmaken met ozonwater, dat sterk ontsmettend werkt. “We gebruiken het inmiddels op al onze eigen parken”, vertelt De la Chambre. “Je heb een apparaat nodig dat ozonwater maakt. Dat tappen we in hervulbare fl esjes. Onderzoek Nick van den Berg, student aan de Hogeschool Arnhem-Nijmegen (HAN), deed zijn afstudeerstage Bachelor Bedrijfskunde bij HISWA-RECRON. Hij onderzocht ‘De rol van een branchevereniging bij de verduurzamingstransitie van sectoren’. Aan HISWA-RECRON adviseert de onderzoeker: 1. Stel een visie vast op het thema duurzaamheid 2. Creëer bewustwording bij ondernemers 3. Creëer een online duurzaamheidsplatform 4. Maak best practices en quick wins inzichtelijk en communiceer ze 5. Maak subsidies inzichtelijk en initieer innovatieprojecten 6. Stimuleer (duurzaamheids)keurmerken Green Key, Blauwe Vlag en HISWA Certifi ed Yacht Service 7. Voer vervolgonderzoek uit naar het gebruik van instrumenten. 07-2021 | Recreactie 19
Page 20
Complete inventarispakketten voor uw recreatie woningen. Er wordt momenteel veel geïnvesteerd in het plaatsen van nieuwe accommodaties voor uw gasten. Om uw gast de allerbeste vakantie beleving te geven, is het van groot belang dat in de accommodaties alles tot in puntjes geregeld is. Natuurlijk staat er een goede bank, een lekker bed en waarschijnlijk hangen er zelfs al een mooie paar schilderijen aan de muur. Maar heeft u ook al nagedacht over de artikelen voor in de keuken, op de tafel, in de slaapkamer en op het terras? Wilt u deze in een basis of juist een luxe uitvoering? Marindex stelt volgens uw wensen een compleet inventarispakket samen, waar alle woonbehoeften in één pakket per accommodatie compleet geleverd worden. Hierdoor bespaart u veel uitzoekwerk doordat u niet meer van winkel naar winkel hoeft te rijden, alle webshops hoeft door te pluizen en één of meerde grote verzamel pallets hoeft uit te zoeken. U besteld uw eigen samengestelde pakket binnen 1 minuut via onze webshop. Heeft u binnenkort nog meer nieuwe accommodaties? Marindex heeft het pakket online voor u opgeslagen zodat ook hier straks dezelfde artikelen gebruikt worden. Zodra uw accommodaties in gebruik worden genomen, gaan er helaas toch wel eens wat artikelen stuk. Marindex zorgt ervoor dat u zonder lange zoektocht weer dezelfde items kan bestellen als eerder geleverd. Deze artikelen vind je namelijk terug in uw persoonlijke bestellijst, hierdoor heeft u nooit meer 2 verschillende wijnglazen in het keuken kastje staan. Wilt u ook een compleet inventaris pakket samenstellen? Neem dan contact op met een van de specialisten bij Marindex via: www.marindex.nl of bel direct 0182-511 511 Marindex B.V. Stationsplein 8a 2802 AK, Gouda Complete inventarispakketten voor uw recreatie woningen. Er wordt momenteel veel geïnvesteerd in het plaatsen van nieuwe accommodaties voor uw gasten. Om uw gast de allerbeste vakantie beleving te geven, is het van groot belang dat in de accommodaties alles tot in puntjes geregeld is. Natuurlijk staat er een goede bank, een lekker bed en waarschijnlijk hangen er zelfs al een mooie paar schilderijen aan de muur. Maar heeft u ook al nagedacht over de artikelen voor in de keuken, op de tafel, in de slaapkamer en op het terras? Wilt u deze in een basis of juist een luxe uitvoering? Marindex stelt volgens uw wensen een compleet inventarispakket samen, waar alle woonbehoeften in één pakket per accommodatie compleet geleverd worden. Hierdoor bespaart u veel uitzoekwerk doordat u niet meer van winkel naar winkel hoeft te rijden, alle webshops hoeft door te pluizen en één of meerde grote verzamel pallets hoeft uit te zoeken. U besteld uw eigen samengestelde pakket binnen 1 minuut via onze webshop. Heeft u binnenkort nog meer nieuwe accommodaties? Marindex heeft het pakket online voor u opgeslagen zodat ook hier straks dezelfde artikelen gebruikt worden. Zodra uw accommodaties in gebruik worden genomen, gaan er helaas toch wel eens wat artikelen stuk. Marindex zorgt ervoor dat u zonder lange zoektocht weer dezelfde items kan bestellen als eerder geleverd. Deze artikelen vind je namelijk terug in uw persoonlijke bestellijst, hierdoor heeft u nooit meer 2 verschillende wijnglazen in het keuken kastje staan. Wilt u ook een compleet inventaris pakket samenstellen? Neem dan contact op met een van de specialisten bij Marindex via: www.marindex.nl of bel direct 0182-511 511 Marindex B.V. Stationsplein 8a 2802 AK, Gouda
Page 22
in beeld Luxe, romantiek en geborgenheid Knus Vogelnestje voor stellen Camping Sint Maartenszee in Noord-Holland is vorig jaar begonnen met het verduurzamen van het bedrijf. Met het Vogelnestje, een duurzame en romantische accommodatie voor stellen, mikt het bedrijf op een gat in de markt. “Onze sector heeft nauwelijks aanbod voor deze doelgroep.” Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Ditta van Ekris 22 Recreactie | 07-2021 Bij het woord vogelnestje denk je al gauw aan een accommodatie ver boven de grond. Maar dat is een vergissing als het gaat om de nieuwe verblijven van Camping Sint Maartenszee, zegt eigenaar Hotze Richter. “Wij associëren het met knusheid en gezelligheid, niet per se met een verblijf in een boom.” Richter beschikt sinds enkele maanden over zeven Vogelnestjes en wil er uiteindelijk vijftig, in verschillende varianten. Het Vogelnestje is onder de productnaam STAYin Sunrise ontworpen en geproduceerd door het Eindhovense Greenscape Concepts, dat in 2012 voor stichting De Groene Koepel de duurzame trekkershut Trek-in ontwierp. Op verzoek van Richter bewerkte Greenscape Concepts het model Trek-in Arrow tot het Vogelnestje. “Hotze wilde meer luxe, een hotelbeleving, natuurlijk in combinatie met een honderd procent duurzame uitvoering”, vertelt Marijke van der Grinten van het ontwerpbureau. Van alle gemakken voorzien Het resultaat mag er zijn. De romantische accommodatie is van alle gemakken voorzien, zoals vaatwasser, koelkast, airco, wifi, smart-tv met Bose soundbar en een Nespresso-apparaat met duurzame cups. De elektrische doorstroomboiler zorgt ervoor dat er alleen water wordt opgewarmd wanneer er vraag naar is. De gevel- en dakopbouw van het Vogelnestje zijn gemaakt van thermisch gemodificeerd vurenhout. “Hout creëert niet alleen een authentieke beleving, het heeft ook een hoge isolatiewaarde, zodat het verblijf het hele jaar gebruikt kan worden”, vertelt Van der Grinten. Hotze Richter vroeg ook om een andere indeling van de ruimte. “Het slaapgedeelte en de keuken wilde ik wat ruimer”, licht de recreatieondernemer toe. “Ook de bar in de keuken wilde ik wat hoger, zodat gasten nog meer van het uitzicht kunnen genieten.” Met het Vogelnestje richt de ondernemer zich op een marktsegment dat er bij recreatiebedrijven bekaaid af komt: de stelletjes. “Onze sector richt zich vooral op gezinnen en families. Voor gasten die met zijn tweetjes komen hebben wij – in tegenstelling tot de hotellerie – een mager aanbod. In dat gat springen wij met onze Vogelnestjes.” 07-2021 | Recreactie 23
Page 24
de stelling Stelling: de recreatiesector loopt voorop qua duurzaamheid De Stelling is een nieuwe rubriek in de recent vernieuwde Recreactie: elke aflevering laten we vier mensen met kennis van de recreatiesector reageren op een stelling. Ditmaal gaat het over duurzaamheid. Ondernemers doen veel aan verduurzaming en energieneutraal ondernemen. Of valt dat toch een beetje tegen? En welke rol spelen de overheidsmaatregelen daarbij? We vroegen het aan een wetenschapper, een ondernemer, een adviseur en aan de directeur van het Green Key duurzaamheidslabel. Foto’s: Landal, Wanda van Eck Tekst: Maarten Bokslag Sasja Vermeulen Adviseur ZKA FrY Rolf Nijdam Lector Leisure Management Saxion ‘Moet je de zonnepanelen dan in het gras leggen?’ “Er zijn best veel bedrijven mee bezig, maar de sector is geen echte voorloper. Je ziet een paar koplopers en een grote groep die wat meer de kat uit de boom kijkt en vooral noodzakelijke aanpassingen doet. Het is de bedoeling dat de koplopers hun manier van werken uitdragen. Dat werkt inspirerend. Vaak wordt het duurzaam ondernemen ook door gemeenten opgelegd, bijvoorbeeld als een ondernemer nieuwbouwplannen heeft. De focus in de sector ligt meestal op energie, dus los van het gas en stroom opwekken met zonnepanelen. Dat is voor veel recreatiebedrijven lastig, want veel energiebesparende maatregelen hebben een terugverdientijd die is afgestemd op de woningmarkt, dus op 365 dagen gebruik per jaar. Bij een seizoensbedrijf is de terugverdientijd veel langer. En dan moet je nog een plek hebben om die panelen te plaatsen. Bij bungalows kan dat wel, maar bij een echte camping? Je kunt ze moeilijk in het gras leggen. Dus ik snap wel dat bedrijven nog niet op grote schaal verduurzamen. Aan de andere kant is er ook veel dat je wél kunt doen. Zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende huurfietsen, bijvoorbeeld. Dat stimuleert je gasten om de fiets te pakken in plaats van de auto.” ‘Er is veel winst te behalen op restafval’ “Zoals de stelling er nu staat, klopt die absoluut niet. Er zijn echt sectoren die het beter doen. Maar echt slecht gaat het ook niet. Vooral de grotere ketens zijn goed bezig met verduurzaming. Maar los daarvan loopt de sector achter. Natuurlijk zijn er zelfstandige bedrijven die al heel veel doen, maar er zijn ook honderden bedrijven waar nog veel is te winnen. Dat kun je zien aan de cijfers. Uit onderzoek dat we bij Saxion Hospitality Business School hebben gedaan, blijkt dat de economische impact van de Nederlandse vakantieparken 0,26% is. Dat is dus hun bijdrage aan de economie. Als je nou het verbruik aan gas en stroom van de vakantieparken afzet tegen het geheel, kom je iets onder die kwart procent uit. Dat kan beter, maar is dus niet heel slecht. Maar als het om restafval gaat komt de sector op 0,57%. Dat moet echt veel beter kunnen. Vooral in de regionale aanpak zie ik veel mogelijkheden voor verbetering. Zo gaan Saxion, de gemeente Epe en de Cleantech Regio nu samen met RCN De Jagerstee en camping De Wildhoeve aan het werk om die volledig over te laten gaan op duurzame energiebronnen. Dat levert best practices op waar de rest van de sector zijn voordeel mee kan doen.” 24 Recreactie | 07-2021 Angelique Joosten Manager Marketing & Sales de Leistert ‘Ook zorg voor de medewerkers is duurzaamheid’ “Nee, de sector als geheel is in mijn beleving geen koploper op dit onderwerp. Tegelijkertijd realiseer ik me dat er wel individuele bedrijven zijn – en één specifi eke keten in Nederland – die heel erg goed bezig zijn. Op de Leistert zijn de afgelopen jaren echt wel stappen gezet. We zijn op allerlei vlakken bezig met duurzaamheid, maar dragen dat nog onvoldoende uit. Dat staat voor de komende winter op mijn lijstje. We hebben bijvoorbeeld overal ledverlichting en honderden zonnepanelen op het dak van één van onze restaurants. Maar duurzaamheid is meer dan energiebesparing alleen; dat is immers people, planet, profi t. Op gebied van personeelsbeleid is duurzame inzetbaarheid van medewerkers voor ons een belangrijk item. Daar werken wij continu aan. Onder meer door goede primaire arbeidsvoorwaarden, aanvullend aan de cao Recreatie, zoals de eindejaarsuitkering. Maar ook door goede opleidingsmogelijkheden. We hebben de Leistert Academy, de premium variant van RecreatieHero. Dat betekent dat we zelf cursussen kunnen bouwen en mensen heel gericht kunnen blijven opleiden. Met name de ontwikkeling van medewerkers is belangrijk voor ons, we zijn tenslotte de afgelopen acht jaar gegroeid van zo’n 18 naar 80 vaste medewerkers. Dat kan nooit als zulke zaken geen aandacht krijgen in een organisatie.” Erik van Dijk Directeur Green Key ‘Vooral de ketens doen het heel goed’ “Ooit liep de recreatiesector echt voorop als het om duurzaamheid ging. RECRON stond aan de wieg van de Milieubarometer, de voorloper van de Green Key, het objectieve duurzaamheidskeurmerk voor de vrijetijdssector. Als ik kijk naar de trend van de laatste jaren, zie ik dat de ketens het heel goed doen. Landal en Center Parcs hebben de milieubarometer voor heel veel parken al behaald en EuroParcs heeft nu ook besloten om ervoor te gaan. Maar de zelfstandige bedrijven lopen achter. De laatste jaren zijn er niet veel campings of bungalowparken met een Green Key bijgekomen. Dat betekent niet dat ze niets aan duurzaamheid doen: de Green Key is geen doel op zich, maar een hulpmiddel bij duurzaam ondernemen. We houden ondernemers op de hoogte van alle ontwikkelingen, bijvoorbeeld wet- en regelgeving. En je ziet dat consumenten duurzaamheid steeds belangrijker vinden. Maar dat kun je aan de buitenkant niet zien, of een bedrijf intelligente klimaatsystemen heeft of warmte-terugwinning uit het afvalwater. Met het objectieve keurmerk Green Key laat je zien dat je niet aan greenwashing doet, maar serieus werk maakt van duurzaam en milieuvriendelijk ondernemen. Daar zouden wel wat meer recreatiebedrijven gebruik van mogen maken. Gelukkig zet HISWA-RECRON zich ook in voor duurzaam ondernemen.” ‘Duurzaam ondernemen is veel meer dan alleen energiebesparing’ 07-2021 | Recreactie 25
Page 26
BESPAAR OP BEDRIJ FSKOSTEN en spaar het milieu! WARMTE TERUGWINNING ZORGT VOOR EEN Voorlader Type: Zanussi ZLAI3 dubbelwandig rvs (18/10) rvs spoelarmen 3 wasprogramma’s: 90|120|240 seconden 2,5 liter per spoelbeurt HACCP monitoring zelfdiagnose systeem automatisch zelfreinigingsprogramma diepgetrokken naadloze bodem ingebouwde naglansdosering gegarandeerde naspoeltemperatuur van minimaal 84°C incl. borden- en koppenkorf, 2 bestekcylinders afm. 60x61x85 cm 400 Volt | 5,35 kW Doorschuiver Type: Zanussi ZHT8IELG geheel rvs (AISI304) geisoleerde bovenkap energiezuinige dubbelwandige tank capaciteit 1440 borden p/uur 3 wasprogramma's: 45|84|150 seconden extreem laag verbruik: 2 liter per spoelbeurt automatisch zelfreinigings programma afm. 75x88x227 cm 400 Volt | 9,9 kW LAGERE ENERGIEREKENING 4550.682 normaal actie 10.145,7.295,inruilkorting 1.000,NU Met maar liefst 5.000,EIA fiscale aftrek Voorlader demontabele wasarmen vervaardigd van roestvaststaal (AISI 304) 2 wasprogramma’s: 120|180 seconden 5,8 liter boiler voorzien van een grof- en fijnvuilfilter naglansinjector en zelfreinigingsprogramm incl. bordenkorf en 1 bestekcilinder afm. 60x61x82 cm 6.295,Lease vanaf 134,71 * 4550.1562 normaal Sneller Stiller Pure and ActivActive P A ti d Zuiniger Schoner ZL1 ZUC 3 3.450,actie 2.995,inruilkorting 400,NU 2.595,Lease vanaf 60,84* 4550.1550 230 Volt 2.190,1.475,Lease vanaf 36,58* 4550.606 400 Volt 2.495,1.595,Lease vanaf 39,56 * * De in deze advertentie vermelde lease tarieven zijn per maand op basis van 60 maanden en op basis van operationele lease. VA ATWA S S E R S Doorschuiver Type: Hakpro HDS80 geheel rvs (AISI 304) diepgetrokken tank met afgeronde hoeken laag verbruik: slechts 2 liter per spoelbeurt atmosferische boiler naglanspomp 3 programma's 45 | 84 | 150 sec. zelfreinigingsprogramma en automatische leegloop krachtige 12 liter boiler vulhoogte tot 44 cm incl. 1 bordenkorf + 1 bestekkorf afm. 67x76x157 cm (excl. beugel) 400 Volt | 9,9 kW 4558.911 normaal 5.458,actie 4.095,inruilkorting 745,NU 3.350,Lease vanaf 77,05 * COMBINATIE B | 120 cm | 67 cm | 4194.110 4550.653 4194.102 AFGEBEELDE Door hoge vulhoogte 44 cm, ook geschikt voor pannenkoekenborden COMBINATIE D 110 cm | 4558.913 normaal 5.563,actie | 4.250,Inruilkorting 800,4194.110 4558.010 COMBINATIE C | 4194.106 3.450,Lease vanaf 79,35* 110 cm | 67 cm | 120 cm | 4558.915 normaal 5.563,actie 4.250,Inruilkorting 800,3.450,Lease vanaf 79,35* 4194.108 4558.010 4194.112 4194.118 4558.010 4194.106 Glazenspoeler 1 wasprogramma: 120 seconden inzet voor 12 schotels 29x29x7,5 cm incl. 1 glazenkorf en 1 bestekkorf 30 korven per uur naglansinjector 230 Volt art.nr afm. cm afm. korf 4550.1500 44x50x64 38x38 cm 1.445,1.095,4550.1510 46x55x70 40x40 cm 1.570,- 1.195,EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl 17-03-01 Alle prijzen zijn exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen, druk en zetfouten voorbehouden. VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl OOK LEVERBAAR MET AFVOERPOMP EN/OF DOSEERUNIT Vanaf | 120 cm | 67 cm | 110 cm | 4558.917 normaal 5.615,actie 4.295,Inruilkorting 800,4194.114 4558.010 COMBINATIE E | 180 cm 4194.106 3.495,Lease vanaf 80,39* 67 cm | 110 cm | 4558.919 normaal 5.815,actie 4.395,Inruilkorting 800,3.595,Lease vanaf 82,69* OPSTELLINGEN ZIJN OOK GESPIEGELD LEVERBAAR INRUIL ACTIE Groot afgebeeld: COMBINATIE A 1.095,Lease vanaf 27,16*
Page 28
de visie Bob Kettering en Johan Drenth van Facet: ‘ Verduurzaming is altijd maatwerk’ Verduurzaming is geen sausje bovenop je bedrijfsbeleid. Het is een kernwaarde, die naast een financiële ook een maatschappelijke en marketingtechnische waarde heeft. Volgens Bob Kettering en Johan Drenth van Facet zijn er nog te weinig recreatie- en watersportondernemers die dat inzien. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Max de Krijger Wat zonnepanelen hier en wat ledverlichting daar. Het verduurzamen van je recreatie- of watersportbedrijf lijkt op het eerste gezicht eenvoudig. Maar dat is het absoluut niet, waarschuwen Bob Kettering en Johan Drenth van Facet, ruimtedenkers in recreatie. “Verduurzaming is maatwerk, dat altijd gelinkt moet zijn aan je bedrijfsidentiteit en je doelgroep. Je kunt daarom niet verduurzamen zonder de leefstijlvinder”, zegt Kettering, verwijzend naar de tool die definieert wie je bent als ondernemer en hoe je doelgroep eruit ziet. “Dankzij de leefstijlvinder kun je trends en ontwikkelingen tot op productniveau koppelen aan je bedrijf. Zo weet je met welke producten – van verlichting tot type chalet – je je verduurzaming moet realiseren.” Verduurzamen is dus meer dan kijken naar besparingen. Kunnen jullie dat uitleggen? Drenth: “De geijkte energiebesparende maatregelen voor de woningbouw bieden niet altijd soelaas voor de watersport- en recreatiebranche. Een product als een warmtepomp bijvoorbeeld functioneert heel goed als hij 365 dagen per jaar op ge‘De branche moet ervoor lobbyen om een proeftuin voor duurzaamheid te worden en de transitie te versnellen’ lijkmatig niveau wordt gebruikt. In een recreatiewoning heb je veel pieken en dalen in gebruik en energievraag. Hierdoor verlies je het energievoordeel van een warmtepomp. Zonnepanelen voor accommodaties in een bosrijk park op de Veluwe leveren weinig op, terwijl het rendement op een camping aan de kust veel groter is. Verduurzaming is echt maatwerk.” Pakt de sector die verduurzaming voortvarend op? Kettering: “Een klein aantal spelers loopt voorop. Maar achter dat handjevol voorlopers zie je dat de spoeling wel erg dun is. 28 Recreactie | 07-2021 Veel bedrijven zitten continu in de ondernemersflow en hebben een zekere bedrijfsblindheid. Terwijl de tijd gaat dringen. De Europese Green Deal is een feit. De BENG-eisen voor Bijna EnergieNeutrale Gebouwen zijn sinds 1 januari dit jaar verplicht.” Hoe gaan jullie te werk bij het verduurzamen van bedrijven? Kettering: “Zoals gezegd is de leefstijlvinder onmisbaar. Daarnaast denken we vanuit de Trias Energetica, een beproefde strategie voor energiezuinig ontwerpen, die is ontwikkeld door de TU Delft. Eerste stap daarbij is dat je kijkt naar het beperken van je energievraag, nog vóórdat je bouwt of herbouwt. Is dat grote gebouw echt nodig? Een kleiner gebouw heeft minder isolatie nodig. De tweede stap staat voor het gebruiken van hernieuwbare- of restenergie. Tijdens de derde stap zorg je ervoor dat je je fossiele energie – als je daar écht gebruik van moet maken – honderd procent compenseert.” Verduurzamen betekent investeren in de toekomst. Hoe belangrijk is daarbij de financiële prikkel? Drenth: “Heel belangrijk. Een mooi voorbeeld is de ledlamp, die levert meteen voordeel op. Een probleem is wel, dat veel ondernemers afhaken als die financiële prikkel weg is. Terwijl verduurzaming ook een belangrijke maatschappelijke en marketingtechnische waarde heeft.” Kettering: “En juist daarmee maak je het verschil. Niet het groene keurmerk – dat heeft straks iedereen! Het is alleen jammer dat die maatschappelijke en marketingtechnische waarde van verduurzaming – in tegenstelling tot de financiële waarde – niet wordt onderzocht. Terwijl je juist met die waarden duurzaamheid als product in de markt zet.” Hoe vertaal je die duurzaamheid als product naar klinkende omzet? Kettering: “Door het schrijven van content. Vertel je eigen trotse verhaal en laat zien dat duurzaamheid meer is dan een verzameling van cijfers. Wat een ander niet kan kopiëren, is je eigen intrinsieke motivatie.” Jullie willen dat de recreatiebranche proeftuin wordt bij de verduurzaming in Nederland. Wat bedoelen jullie daarmee? Drenth: “Het is voor veel burgers onduidelijk wat de energietransitie nou echt inhoudt. En onbekend maakt onbemind. Maar stel dat een gast tijdens zijn vakantie in een klimaatneutraal chalet aan den lijve ondervindt wat de energiemaatregelen concreet voor hem betekenen. Dan gaat het voor hem leven en gaat hij met een ervaring rijker naar huis. De branche zou ervoor moeten lobbyen om proeftuin te worden om zo de transitie te versnellen. Met subsidies kunnen recreatiebedrijven worden verleid om een voorbeeld te worden in de verduurzamingsslag.” Kettering vult zijn collega aan: “Het tweede voordeel is dat de sector hierdoor weer aantrekkelijk wordt voor jonge werknemers. De aanwas vanuit het onderwijs stagneert door het negatieve imago van de branche. Met deze innovatieve voortrekkersrol zet je de sector meteen weer op de kaart als werkgever.” Facet, ruimtedenkers in recreatie Strateeg Bob Kettering en architect Johan Drenth vormen samen de directie van Facet, gevestigd in Gaanderen. Het bureau, dat zich volledig richt op verandertrajecten binnen de recreatiesector, is Johan Drenth (l.) en Bob Kettering Kennispartner van HISWA-RECRON. Facet begeleidt recreatieondernemers in hun visie voor de toekomst, ontwerpt en realiseert landschap en gebouwen en adviseert in strategisch beheer van vastgoed. 07-2021 | Recreactie 29
Page 30
Uw partner voor (schoon) waterbeheer Advisering drink- en zwemwater Legionellabeheer Uitvoering monstername en analyse Testing for life 088 - 831 05 00 - info@c-mark.nl - www.c-mark.nl belangenbehartiging Lobby gericht op verduurzamen sector Gevraagd: passende regelingen voor ondernemers Om duurzame investeringen haalbaar en betaalbaar te maken voor ondernemers, is HISWA-RECRON op diverse niveaus actief in de belangenbehartiging. Daarbij gaat het om het (makkelijker) toegankelijk maken van subsidies, maar bijvoorbeeld ook om het bijsturen van contraproductieve milieubelastingen en -heffingen. Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Shutterstock, Max de Krijger “Het gaat ons erom dat duurzaamheid geen vaag begrip blijft, maar iets waar onze ondernemers mee aan de slag kunnen”, stelt Jarin van der Zande, lobbyist bij HISWA-RECRON. “We zien heel veel goede wil bij ondernemers en ook duidelijk het verlangen om ermee aan de slag te gaan. Maar soms zit de wet- en regelgeving in de weg. En de schuldenpositie van veel bedrijven is tijdens de coronapandemie toch flink verslechterd. Dat maakt dat het lastiger is geworden om duurzame investeringen te financieren.” Van der Zande geeft daarmee aan dat het post-coronatijdperk niet de meest gunstige periode is om in duurzaamheid te investeren. Om daar verandering in te brengen voert de branchevereniging lobby op diverse fronten. Zo is er de afgelopen anderhalf jaar continu aandacht gevraagd voor de tekortkomingen in het steun- en herstelpakket. “Op details hebben we veel bereikt, maar het bleef steeds een generiek pakket, dat geen sectorspecifieke steun biedt. Terwijl juist de bedrijven die zich richten op groepen dat zo hard nodig hebben. Wel zijn we heel blij met de motie van Maurits von Martels.” In die motie, die december vorig jaar werd aangenomen door de Tweede Kamer, vraagt de indiener de regering om te onderzoeken hoe mkb-ondernemers in de toeristische sector beter gebruik kunnen maken van bestaande regelingen en instrumenten die innovatie, digitalisering en duurzaamheid bevorderen. Duurzaamheidsagenda Om uitvoering te geven aan de motie stelt kenniscentrum Celth nu een duurzaamheidsagenda op voor de sector. Daarbij wordt ook een inventarisatie gemaakt: welke regelingen zijn er nu, zowel op provinciaal als landelijk niveau? Zijn die regelingen geopend voor recreatiebedrijven? En waarom wordt er dan zo weinig gebruik van gemaakt? De bedoeling van het onderzoek is, ‘Windmolens en zonneparken moeten niet ten koste gaan van de recreatie op land en water’ dat er beleid komt dat ondernemers écht stimuleert om te gaan werken aan duurzaamheid. Het onderzoek van Celth loopt nog, maar Van der Zande wil best een balletje opgooien over de mogelijke uitkomsten. “Ik denk dat het deelnemen aan die duurzaamheidsregelingen een flinke investering vraagt van de bedrijven. Daar staat tegenover > 07-2021 | Recreactie 31
Page 32
belangenbehartiging dat de opbrengst niet helder is en de terugverdientijd vaak lang. Dat maakt dat de banken erg huiverig zijn om het te financieren. Daar komt bij dat de aanvraagprocedure voor ondernemers vaak complex is. Het kost ze domweg te veel tijd en dan haken ze af.” Een andere factor is, dat de meeste duurzaamheidsmaatregelen gericht zijn op het stedelijk gebied. Dan gaat het om projecten als warmtenetten en (grootschalige) zonnedaken. Die vereisen kostbare infrastructuur, die in een stad wel rendabel gemaakt kan worden. Maar in het buitengebied is dat een totaal ander verhaal, concludeert Van der Zande. “Bedrijven hebben daar te maken met erg lange leidingen voor gas en elektra. Als je dan als bedrijf all-electric wilt gaan, schiet het elektriciteitsnet volkomen tekort. De netbeheerders geven al jaren aan dat daar een belangrijke bottleneck ligt.” Ondernemersbelang Vaak gaat het in de lobby om het mogelijk maken van duurzame investeringen, maar soms ook om het tegenhouden van bepaalde maatregelen. Zo neemt Van der Zande namens HISWA-RECRON deel in de werkgroep Buitengebied, die deel uitmaakt van de nationale werkgroep RES. Die schetst de kaders voor de dertig Regionale Energie Strategieën (RES), waarin elke regio omschrijft hoe het milieudoel van 55% CO2 -reductie naar 2030 gerealiseerd gaat worden. “Het is goed dat we daarin deelnemen, want de discussie in die werkgroep gaat vooral over windmolens en de positie van de natuur. Wij hebben daar het belang van de ondernemers ingebracht. Zo trekken we de discussie breder en proberen we te bereiken dat windmolens en zonneparken niet ten koste gaan van de recreatie op land en water.” ‘Ondernemers willen graag verduurzamen, maar dan moet je ze niet hun marges afnemen’ Jeffrey Belt, manager Recreatie van HISWA-RECRON, neemt samen met VNO-MKB deel aan de energiewerkgroep die het ministerie adviseert over betaalbaarheid en uitwerking van het klimaatakkoord. Daarbij gaat het onder meer over de ODE, de Opslag Duurzame Energie, die sinds 2013 bestaat. De opbrengst wordt gebruikt om de verduurzaming te financieren. “Dat klinkt mooier dan het is”, vindt Belt. “Want ook die ODE is geen eerlijke verdeling van de rekening van verduurzaming en gaat ten koste van de investeringscapaciteit van het mkb. Omdat de energieintensieve industrie helemaal of grotendeels is vrijgesteld van de energiebelasting en ODE, drukken de stijgende lasten vooral op het mkb. Dat voelt niet rechtvaardig. Daarom hebben we samen met de energiewerkgroep een brief opgesteld voor de informateur en het komende kabinet.” Successen De lobby vanuit de energiewerkgroep levert af en toe successen op. Neem de maatregelen die vallen binnen de EML, de Erkende Maatregelen Lijsten. Grote energieverbruikers zijn verplicht die te nemen. “Aanvankelijk wilde het ministerie ook maatregelen met een langere terugverdientijd dan 5 jaar verplicht stellen. Na onze aanbevelingen is dat teruggebracht naar 5 jaar. Daarmee is het draagvlak veel groter geworden. Op dit moment is er sprake van dat per 1 juni 2023 de erkende maatregelen verdwijnen en worden vervangen door CO2 -reductie. Gemeenten zouden dan ieder afzonderlijk mogen bepalen welke eisen ze hun bedrijven opleggen. Een onzalig plan, dat enorme ongelijkheid schept tussen gemeenten. Dus nu maken we ons er binnen de werkgroep hard voor om dat voorstel aan te passen. Ons uitgangspunt is: ondernemers willen graag verduurzamen. Maar dan moet je ze niet hun marges afnemen, om dat pas een paar jaar later in de vorm van subsidies - gebonden aan allerlei voorwaarden - deels weer terug te geven. Laat ondernemers zelf bepalen hoe ze het beste in duurzaamheid kunnen investeren.” 07-2021 | Recreactie 33
Page 34
kennis delen Stappenplan voor duurzaam ondernemen De breedte van het begrip duurzaamheid en het flinke pakket aan wet- en regelgeving maken het de ondernemer niet makkelijk om een concrete duurzaamheidsstrategie op te zetten. Het stappenplan van Nick van den Berg, onderdeel van zijn onderzoek ‘Een groenere branche’, is een praktisch hulpmiddel. Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Wanda van Eck, Shutterstock Van den Berg deed het onderzoek ter afronding van zijn bacheloropleiding Bedrijfskunde aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. “Doel was om in kaart te brengen waar leden van HISWARECRON behoefte aan hebben en welke kansen er liggen op het gebied van verduurzaming”, legt hij uit. “De branchevereniging wil deze behoeften en kansen gebruiken voor het maken van een strategisch plan.” Wetchecker Om te controleren aan welke duurzaamheidsregels je als ondernemer moet voldoen, heeft de rijksoverheid een ‘wetchecker 34 Recreactie | 07-2021 energiebesparing’ opgesteld. Deze is te vinden via www.rvo.nl (zoekterm: wetchecker). Stapsgewijs wordt zo gecontroleerd waar je als ondernemer aan dient te voldoen. Maar minstens zo belangrijk als het wat, is het hoe. En daarbij is het stappenplan van Nick van den Berg een goede leidraad. Het geeft aan welke generieke stappen een ondernemer kan doorlopen bij het verduurzamen van de onderneming. Dit stappenplan is getoetst bij experts in de sectoren (water)recreatie, jachtbouw en handel. Zet een stip op de horizon: waarom wil je verduurzamen? Waar ga je voor? De eerste 3 stappen zijn gericht op de eigen onderneming: waarom wil je verduurzamen, wat zijn je prioriteiten en hoe ga je de verduurzaming praktisch aanpakken? Bij stap 4 is de blik gericht op de toeleveranciers: wat kunnen zij bijdragen? Bij stap 5 gaat het bovendien om je afnemers, de gasten. Hoe draag je je beleid op zo’n manier uit dat je ook hen stimuleert om duurzaam te gaan ondernemen? Stap 1: zet een stip op de horizon In hoeverre is het noodzakelijk of wenselijk om je onderneming te verduurzamen? Wat is je belang bij het verduurzamen? Gaat het om het voldoen aan regels of om een innerlijke drijfveer? Waar sta je voor? Wat wil je met jouw bedrijf? Welke doelgroep wil je nu en in de toekomst bedienen? Stap 2: prioriteiten stellen Als je de duurzame kansen in kaart hebt gebracht, kun je prioriteiten stellen en de focus bepalen. Welke maatregelen hebben het meeste effect? Waar ga je je als eerste op richten: bedrijfsvoering, producten en diensten, een ketenaanpak of de marketing? Stap 3: verankeren in het bedrijf Als de ambitie en focus helder zijn, kunnen de plannen haalbaar gemaakt worden. De plannen moeten technisch en economisch uitvoerbaar zijn (of worden gemaakt) en er moet draagvlak zijn: zowel bij je medewerkers en gasten, als bij gemeente en omwonenden. Hoe ga je duurzaamheid vermarkten en de resultaten meten? Kun je het alleen of biedt samenwerking met andere partijen een beter perspectief? Stap 4: duurzaam inkopen Inkoopbeslissingen maken een groot verschil, als het gaat om duurzaam ondernemen. Gebruik bij voorkeur lokale partijen. Liever groente van het veld van de buurman, dan uit Afrika of Israël. Houd naast de prijs van producten en diensten dus ook rekening met milieuaspecten bij het nemen van inkoopbeslissingen. Dan gaat het ook om circulariteit: kunnen de grondstoffen die zijn gebruikt bij het maken van het product, na afloop van de gebruikscyclus weer teruggewonnen en opnieuw gebruikt worden? Stap 5: duurzaamheid stimuleren Stimuleer je ketenpartners om ook duurzaam te gaan ondernemen. Dat zijn je toeleveranciers, maar ook je collega-ondernemers en je afnemers of gasten. Heel concreet voor een (water) recreatiebedrijf: maak het de gasten mogelijk om duurzaam verantwoorde keuzes te maken, zoals het scheiden van afval. Draagvlak Het stappenplan wordt een onderdeel van de campagne van HISWA-RECRON om de leden bewuster te maken van de mogelijkheden en kansen rond het thema duurzaamheid. Draagvlak voor verduurzaming kan bereikt worden door het vaststellen van een branche-brede visie in samenwerking met leden en kennispartners, adviseert Nick van den Berg in zijn onderzoek. “Betrek belanghebbenden bij de te varen koers”, vat hij samen. Daarbij geldt in zijn algemeenheid: het is goed om te starten met maatregelen die gemakkelijk toe te passen zijn of zichzelf snel terugverdienen. Zo kun je als ondernemer met een geringe inspanning een relatief grote verbeterslag maken. Ondernemers willen maar al te graag! Op basis van literatuuronderzoek, een ledenenquête en gesprekken met experts concludeert Van den Berg dat er in de onderzochte sectoren (water) recreatie, jachtbouw en -handel nog veel winst te behalen valt op het gebied van duurzaamheid. De ondernemers willen graag, maar vinden het lastig om duurzaam ondernemen in de praktijk te brengen. Bij ondernemers is vooral behoefte aan: • Best practices en quick wins • Toegang tot subsidies • Netwerk en community van ondernemers en experts • Specifieke kennis en informatie • Duurzaamheidskeurmerken: Green Key en Blauwe Vlag 07-2021 | Recreactie 35
Page 36
Specialist in chalets, stacaravans & mobilhomes Kom op uw gemak de chalets beleven! Reina Chalets Showterrein Konneweg 6b 3234 KG Tinte +31 (0)181 727 030 info@reinachalets.nl reinachalets.nl kennis delen De pop-up vergunning Pop-up camping bij Kijkduin Een vergunning voor een pop-up camping, pop-up glamping, pop-up drive-in bioscoop, pop-up picknick, pop-up terrastuin lijkt amper een probleem te zijn bij gemeenten. De pop-up initiatieven zijn ook een blijvertje, zo viel al te lezen in de Recreactie van september 2021. De ‘tijdelijkheid’ kan tot tien jaar duren. Tekst: Rosanne de Groot (Stellicher Advocaten) Foto: Lieke Esveldt Dit soort pop-up initiatieven zijn vaak in strijd met het bestemmingsplan. Wil je normaal gesproken iets realiseren dat niet strookt met het bestemmingsplan, dan staat je vaak een lang traject te wachten om de vereiste vergunningen en toestemmingen te krijgen. Hoe krijgen de ondernemers van de pop-up initiatieven dan toch zo snel zo’n vergunning? De oplossing is: een tijdelijke vergunning. Of mogen we zeggen: de pop-up vergunning? Hoe zit dat precies? Termijn Bestemmingsplannen zijn vaak jaren oud en houden geen rekening met nieuwe initiatieven. Wil je eens iets anders, dan duurt zo’n traject lang en wordt er in de tussentijd alweer een nieuw initiatief geboren. Dat frustreert vele ondernemers. Durf je initiatief daarom eens te koppelen aan een termijn. Het verkrijgen van een vergunning gaat dan vaak veel sneller, makkelijker en goedkoper. Volgens de zogenaamde ‘kruimellijst’ in artikel 4 lid 11 van Bijlage II van het Besluit omgevingsrecht (Bor) kan er relatief snel en gemakkelijk een vergunning worden verleend voor ten hoogste tien jaar, voor een initiatief dat eigenlijk in strijd is met het bestemmingsplan. Deze vergunning kan overigens niet telkens opnieuw voor de duur van tien jaar worden verleend. Het moet aannemelijk zijn dat de activiteit na de in de vergunning gestelde termijn daadwerkelijk kan en zal worden beëindigd. Hou daar dus rekening mee bij de vergunningsaanvraag. Bedenk ook Durf je initiatief eens te koppelen aan een termijn welke termijn je zou willen hanteren. Hoe langer jij namelijk jouw initiatief in strijd met het bestemmingsplan wilt uitvoeren, hoe lastiger de beoordeling voor de gemeente zal zijn. Immers: hoe korter de termijn, hoe korter de nadelige effecten voor anderen duren. Aanvraag Wil je een aanvraag indienen, dan is het raadzaam om de (beleids)regels van de gemeente te checken en bij de aanvraag in ieder geval jouw eigen belang, het algemene belang en de belangen van anderen (bijv. omwonenden) bij het nieuwe initiatief te onderbouwen. Hoe dan ook biedt de tijdelijke vergunning kansen – ook als het bestemmingsplan een bepaalde activiteit niet toestaat. 07-2021 | Recreactie 37
Page 38
vakinfo Duurzaam inkopen van kleininventaris Van servies tot bestek en kleine elektrische apparaten. De zogeheten klein-inventaris van een accommodatie bestaat al gauw uit zo’n 150 artikelen. Hoe koop je die artikelen zo duurzaam mogelijk in? Duurzaamheid gaat veel verder dan alleen maar kritisch kijken naar de manier waarop producten gemaakt zijn. Kies bijvoorbeeld artikelen die bij meerdere leveranciers te koop zijn. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Shutterstock Bij de inkoop van klein-inventaris spelen ook aspecten als vervoer, verpakking,robuustheid van materialen en trendgevoeligheid een belangrijke rol. We geven enkele tips die bij de inkoop van pas kunnen komen: - Kies een leverancier die beschikt over een breed en kwalitatief assortiment. Zo voorkom je shoppen bij een groot aantal kleine leveranciers, waardoor het aantal vervoersbewegingen toeneemt. Beperk het aantal leveranciers tot maximaal drie. Combineer ook zoveel mogelijk bestellingen bij je leverancier. - Werk samen met een leverancier die niet alle inventaris (zo’n 150 items) in bulk levert, maar één of twee dozen per accommodatie aflevert. Hiermee voorkom je aparte transportdoosjes voor alle items. Dit scheelt enorm in verpakkingsmateriaal en transport. - Kies artikelen die ook bij andere leveranciers te koop zijn. Zo voorkom je afhankelijkheid van één leverancier en hoef je bij een probleem met de leverancier je assortiment niet volledig te vervangen. Vermijd gebruikssporen Kwaliteit speelt een belangrijke rol. Kies artikelen die niet zo snel gebruikssporen vertonen. Een klassiek voorbeeld is de koekenpan. Effen coatings laten al snel zien of gasten in de pan iets hebben doorgesneden. Als je kiest voor een koekenpan met oneffen coating is dat niet zichtbaar. Hetzelfde geldt bij je keuze voor matrasbeschermers en hoeslakens: neem ook hier bij voorkeur een niet-effen patroon. - Voor de inkoop van glaswerk kies je het beste voor gehard glas. Het is net zo duurzaam, maar breekt veel minder snel dan niet-gehard glas. - Zorg ervoor dat je bestek vaatwasser-bestendig is. Het bestek moet daarvoor zijn gefabriceerd met de juiste verhouding in nikkel en staal. Het (te) snel vervangen van bestek is niet duurzaam. Kies niet voor trendy artikelen, want die moeten relatief snel worden vervangen Mijd de keuze voor trendartikelen. Daarmee voorkom je dat je artikelen snel moet vervangen. Als de trend voorbij is, kun je de modieuze borden niet meer per stuk vervangen en ben je gedwongen om een compleet nieuw servies te kopen. Met dank aan Marindex 07-2021 | Recreactie 39
Page 40
productnieuws Tekst: Jaap van Sandijk Van tennisbaan naar sportfaciliteit Word je tennisbaan minder gebruikt? Dan is het wellicht tijd voor transformatie tot een sportfaciliteit. Na het reinigen van de tennisbanen wordt een ondergrond van EPDM-rubber gelegd, waarna de locatie kan worden voorzien van kleurrijke sportvelden. Deze kunnen op veel manieren worden ingericht. Bijvoorbeeld als pannaveld of voorzien van bootcamptoestellen en interactieve speel- en sporttoestellen. T: (0547) 28 94 10 I: www.yalp.nl Luxe havenlodge De havenlodge is zeer geschikt voor jachthavens met een recreatieve functie die aan toeristen accommodaties verhuren. De havenlodge beschikt onder meer over een luxe badkamer met douche, toilet, wastafel, designradiator en föhn. Verder is deze voorzien van een designkeuken en elektrische vloerverwarming. Havenlodges worden als een volwaardige boot geproduceerd en voldoen aan de richtlijnen van de Wet pleziervaartuigen. T: (085) 40 09 963 I: www.havenlodge.nl Groen licht Duurzame verlichting voor havens, camperplaatsen en recreatieparken. Dat kan met Groen Licht van Seijsener. Dit bedrijf maakt van gemaaide waterplanten, voorheen nutteloos maaisel, nu sfeervolle armaturen. Seijsener onderzoekt ook andere toepassingen van de gemaaide planten. T: (075) 68 10 611 I: www.seijsener.com Duurzame stofzuiger Met de ReFlo brengt Numatic in samenwerking met Marindex een energiezuinige stofzuiger op de markt met een heel laag wattage. Daarnaast is de stofzuiger geproduceerd van 75 procent gerecycled kunststof. De ReFlo heeft een zeer lange levensduur en verbruikt dertig procent minder energie dan een gewone stofzuiger. T: (0182) 51 15 11 I: www.marindex.nl 07-2021 | Recreactie 41
Page 42

Recreactie 2021 - Nummer 6


Page 4
AL MEER DAN 40 JAAR UW MAKELAAR EN TAXATEUR VAN RECREATIEBEDRIJVEN colofon voorwoord Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Martin Maassen, Jarin van der Zande, Wanda van Eck, Jeffrey Belt Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Jeroen Kamphuis, Max de Krijger, Janine Messelink Vormgeving: Jessica Dales, Dock35 Media Coverfoto: Wanda van Eck Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, communicatie@hiswarecron.nl, (033) 303 9700, 65 euro per jaar. 32,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatiebedrijven. Gratis voor HISWA-RECRON-leden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. Marike Rosier Manager Communicatie Feest Het lijkt wel een cadeautje! Hier is Recreactie met een prachtig nieuw uiterlijk. Ik ben heel trots dat het gelukt is om ons vakblad qua look-and-feel zo te verfrissen en te vernieuwen dat het weer helemaal bij de tijd is. Hopelijk ben jij net zo blij als ik met de vernieuwde Recreactie die je nu in handen hebt? HISWA-RECRON geeft twee vakbladen uit: Recreactie en HISWA Magazine. Destijds bij de fusie hebben we al besloten om beide vakbladen te behouden, omdat de lezersdoelgroepen tamelijk verschillend zijn. Vernieuwing en het realiseren van herkenbaarheid dat beide bladen van HISWA-RECRON afkomstig zijn, was wel nodig. Dus hebben we niet alleen Recreactie vernieuwd, maar komt ook het volgende HISWA Magazine met een nieuwe vormgeving uit. Als je beide bladen ziet, dan zie je ook dat het ‘een broertje en PARTNERS IN BUSINESS: KENNISPARTNERS: zusje’ van elkaar zijn. Voor wat betreft de inhoud vindt er een kleine verschuiving plaats. De ondernemers die zich bezighouden met waterrecreatie zullen steeds meer aan hun trekken komen in Recreactie. HISWA Magazine gaat zich de komende tijd nog meer richten op de techniek, jachtbouw, retail en toeleveranciers van boten en wat daar allemaal bij komt kijken. Deze eerste vernieuwde editie van Recreactie bevat onder andere het coverartikel over waterrecreatie. Wat is waterrecreatie precies? Hoe anders is het dan recreatie op het land? Het geeft een mooi inkijkje in de verschillen, maar zeker ook in de overeenkomsten. Geniet van de vernieuwde opmaak met meer wit en dus rust, van het nieuwe lettertype, van het mooie fotogebruik en natuurlijk ook van de interessante inhoud die vanaf nu nog mooier verpakt is. Zoek een rustig plekje, hang slingers op, neem een glas champagne en vier dit kleine feestje! Veel leesplezier! 06-2021 | Recreactie 5
Page 8
onder de aandacht Spannend spelen in de Water Factory Op Center Parcs Erperheide werd afgelopen zomer de attractie Water Factory geopend. Een bijzondere waterspeeltuin in steam punk stijl. Denk aan Sjakie en de Chocoladefabriek, of aan de zware industrie uit de 19e eeuw met veel stoom. Het is niet alleen prachtig aangekleed, maar er klinken ook de bijbehorende geluiden. Kids beleven er een hele ontdekkingstocht en water komt uit alle hoeken en gaten. EuroParcs koopt Camping Kreekebos EuroParcs heeft Camping Kreekebos (Westkapelle) overgenomen. De camping wordt vanaf 1 november omgebouwd tot een kleinschalig vakantiepark met 36 recreatiewoningen en een groepsaccommodatie. “Het nieuwe resort is een versterking van onze positie aan de Nederlandse kust”, vertelt Andries Bruil van EuroParcs Group. “De camping ligt op zo’n honderd meter van de zee en dat willen steeds meer gasten. Voor ons zijn niet alleen de Nederlandse, maar ook de Duitse toeristen erg belangrijk. We zijn bij onze oosterburen met een eigen kantoor actief. Met steeds meer parken aan de kust versterken we onze positie als aantrekkelijke aanbieder van vakantieparken voor de Duitse toerist.” EuroParcs exploiteert inmiddels zo’n zestig resorts (deels onder het label Droomparken) in binnen- en buitenland. Nieuwe huisstijl Natuurkampeerterreinen De Natuurkampeerterreinen hebben een nieuwe website. Gelijktijdig vond ook de introductie plaats van nieuwe logo’s voor de Natuurkampeerterreinen, de GroepsNatuurkampeerterreinen en Trekkershutten. De meest in het oog springende verandering is de vormgeving van de website. Die ziet er weer fris en modern uit, met gebruik van veel beeld. Daarnaast zijn ook diverse functionaliteiten verbeterd, waaronder de terreinzoeker; de meeste gebruikte tool van de site. Promotiefilm HISWA-RECRON Sinds kort is op het Youtube-kanaal van HISWA-RECRON de nieuwe corporate film van HISWA-RECRON te zien. De film, gericht op naamsbekendheid en ledenwerving, laat de branchevereniging in de volle breedte zien. Aan het woord komen onder meer HISWA-RECRON directeur Geert Dijks en ondernemers Eva Meijer (Hoora Watersport) en Bianca Veneklaas (camping De Holterberg). De film duurt 5:14 minuten, maar er is ook een korte social flash versie beschikbaar. Wil je een keer uitleggen wie of wat HISWA-RECRON is, dan kun je deze film gebruiken. In de loop van het jaar volgt nog een film, over werken en leren in de recreatie- en watersportsector. www.youtube.com (zoekterm: HISWA-RECRON) 8 Recreactie | 06-2021 column CBS: nog steeds weinig buitenlandse toeristen In het tweede kwartaal van 2021 verbleven ruim 8 miljoen toeristen in de Nederlandse logiesaccommodaties, meldt het CBS. Dat is meer dan een verdubbeling ten opzichte van het tweede kwartaal van 2020, toen veel accommodaties gesloten waren vanwege coronamaatregelen. Toch liggen de aantallen nog lang niet op het oude niveau. Ten opzichte van 2019 is het aantal gasten in het tweede kwartaal 39 procent lager. Dit komt geheel voor rekening van de buitenlandse toeristen. Het aantal buitenlandse gasten in het tweede kwartaal daalde van 5,9 miljoen in 2019 naar nog geen 900.000 in 2021. Dat is amper meer dan in Q2 van 2020, toen ongeveer 800.000 buitenlandse gasten in Nederlandse accommodaties overnachtten. De buitenlandse gasten die in Nederland verblijven, komen hoofdzakelijk uit Duitsland en België. Weg met verpakking! In 2050 moet de samenleving volledig circulair zijn, oftewel restafvalvrij. Alle grondstoffen die worden gebruikt moeten dan volledig worden gerecycled. Recreatiebedrijven kunnen hier nu al aan bijdragen door zoveel mogelijk soorten afval te scheiden. Denk aan de wettelijk verplichte fracties zoals glas en papier, maar ook aan voedselresten, koffiedrab, sinaasappelschillen, tuinafval en plastic. Steeds meer afvalsoorten kunnen worden omgezet tot een circulair nieuw product. Op menukaarten van Green Key-bedrijven kom ik steeds meer likeuren tegen die gemaakt zijn van Gerecyclede Nikes als sportvloer Vakantiepark Kijkduin van Roompot kreeg afgelopen zomer een nieuw centrumplein, nieuwe horeca en sportvoorzieningen. Er kwam een buitenbar, met zicht op het aangrenzende nieuwe podium en grote LED-video wall, Daar wordt een brede waaier aan live muziek en optredens gestreamd. Kijkduin kreeg ook een ‘Arena’ waar belangstellenden vanaf een tribune zicht hebben op de eerste padelbaan die Roompot rijk is. Padel is een relatief nieuwe sport, die sinds een jaar of tien in Nederland gespeeld wordt. Het is een vorm van tennis, maar op een kleinere baan van 10 x 20 meter. Daardoor wordt de sport een stuk dynamischer en gaat het op squash lijken. In deze Arena is ook een multisportveld en Quattro Court. Voetbal, basketbal, hockey, handbal en andere balsporten zijn allemaal mogelijk op het eerste veld. De Quattro Court is dan weer een nieuw concept met een vierkant panna(voetbal)veld met vier goals. Beide velden hebben een ‘Nike Grind’ ondergrond: gemaakt van gerecyclede sportschoenen. sinaasappelschillen. Maar ook oesterzwam-snacks, die gemaakt zijn met koffiedik. Circulaire producten met een verhaal. En de gasten zijn er gek op! Makkelijker dan afval na het gebruik te scheiden, is zorgen dat afval je bedrijf helemaal niet meer inkomt. Slim inkopen is hier belangrijk. Je kunt daar als recreatieondernemer zelf invloed op uitoefenen. Bijvoorbeeld als het gaat om de inkoop voor restaurant of winkel. Koop bijvoorbeeld koffiekoekjes of theesoorten in zonder verpakking. Of maak gebruik van herbruikbare verpakkingen voor take-away gerechten. Gasten moeten die na gebruik weer inleveren. Maar toch: de grootste invloed op het voorkomen van verpakkingsafval ligt bij de leveranciers. Dus begin eens met kritische vragen te stellen. Welke plastic verpakkingen zijn onnodig? Kunnen leveranciers kartonnen dozen mee terugnemen? Kunnen sausemmers worden geretourneerd? Zo zijn er nog tientallen vragen te bedenken. We zien gelukkig al mooie ontwikkelingen in de retailmarkt. Online supermarkt Pieter Pot is de eerste verpakkingsloze supermarkt van Nederland. Alle producten worden in herbruikbare weckpotten geleverd, in combinatie met een statiegeldsysteem. Hopelijk volgen de groothandels die de recreatiebedrijven leveren snel dit goede voorbeeld. En misschien komen we dan in 2030 al het eerste restafval-vrije recreatiebedrijf tegen. Sander Verschuren, keurmeester Stichting KMVK Meer weten over Green Key? Neem contact op met Erik van Dijk E: erik@kmvk.nl T: 06 – 12 81 06 41 06-2021 | Recreactie 9
Page 10
CUPPONE PIZZAOVENS voor het bakken van de beste pizza's en broden Pizzaoven Michelangelo rvs front en ovenkamer panoramische deur warmte terugwinning in ovenkamer vuurvaste stenen vloer in cordoriet 12V halogeen verlichting leverbaar: enkel of dubbele ovenkamer digitale bediening, 2 varianten onderstel en afzuigkap optioneel 400 Volt Direct uit voorraad leverbaar Vanaf Vanaf 3.875,Lease vanaf 89,13 * art.nr. type 4020.424 Made in Italy cap. pizza buitenafm. kamerafm. kW 4020.290 435/2CD 4+4 ø35cm 119 x 110 x 78 72 x 72 x 15 10,6 4020.292 635/2CD 6+6 ø35cm 119 x 146 x 78 72 x 108 x 15 15,6 4020.294 635L/2CD 6+6 ø35cm 155 x 110 x 78 108 x 72 x 15 15,8 4020.296 935/2CD 9+9 ø35cm 155 x 146 x 78 108 x 108 x 15 23,4 5.030,- 3.875,6.915,- 5.330,7.625,- 5.875,8.410,- 6.485,870,art.nr. cap. pizza afm. cm 4020.414 4 (20 cm) 70 x 56 x 39 1.095,870,- (=230 Volt) 4020.416 4 (25 cm) 80 x 67 x 39 1.205,- 940,4020.418 4 (30 cm) 90 x 77 x 39 1.345,- 1.045,4020.424 4+4 (30 cm) 90 x 77 x 70 2.455,- 1.885,SINDS 1978 EXCLUSIEF GEÏMPORTEERD DOOR HAKVOORT PROFESSIONAL OOK VOOR AL UW CUPPONE ONDERDELEN Made in Italy Pizzaoven Tiziano Voor het bakken van (Turkse-) pizza’s en Turks brood. boven- en onderelementen regelbaar temperatuur instelbaar tot 400ºC 400 Volt Met stenen vloer Direct uit voorraad leverbaar GIOTTO TIEPOLO LEONARDO SILEA CARAVAGGIO DONATELLO PIZZAPLETTER CUPPONE EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 20-07-00 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl n ? onder de aandacht Afbouw coronasteun? Niet doen! Na anderhalf jaar stopt het demissionaire kabinet met de coronasteun voor bedrijven. De omzet- en loonregelingen TVL en NOW stoppen voor alle bedrijven, na het derde kwartaal van dit jaar. Het argument van de regering is: de economie bleef groeien en de werkloosheid laag. “Wij vinden het onvoorstelbaar dat de steun voor bedrijven in het zicht van de haven wordt stopgezet”, stelt HISWA-RECRON directeur Geert Dijks. “Ik vrees alsnog flinke financiële problemen bij specifieke bedrijfsgroepen. Bedrijven die voor hun omzet afhankelijk zijn van groepen, zijn nog lang niet boven Jan. Groepsaccommodaties, chartervaart en dagrecreatiebedrijven hebben meer dan een jaar lang te maken gehad met beperkende groepsgroottes en ze moesten geregeld verplicht hun deuren gesloten houden. Dat heeft tot grote liquiditeitsproblemen geleid, die nog lang niet zijn opgelost.” HISWA-RECRON heeft een stevige lobby gevoerd om de steun voor deze bedrijven te behouden. Dat heeft niet gewerkt, dus nu richt de branchevereniging zich op de Tweede Kamer. “Het is nu aan de Kamerleden om de druk op het kabinet te verhogen en met een realistische oplossing te komen.” Leerbedrijf van het Jaar Na twee jaar afwezigheid is er weer een verkiezing Leerbedrijf Recreatie. De genomineerden voor de trofee van 2021/2022 zijn bekend. De strijd vindt plaats tussen Vakantiepark De Schatberg (Sevenum), Camping Bakkum (Castricum aan Zee) en Vakantiepark Mölke (Zuna). Deze drie werden door de vakjury uit 17 bedrijven genomineerd. Nu is het woord aan het publiek. Begin november stellen de drie genomineerden zich in een korte video voor op de website www.fnvrecreatie.nl. Daar kan iedereen vervolgens een stem uitbrengen. De publieksstemmen en het juryoordeel bepalen op 7 december, tijdens de Dag van de Recreatiemedewerker, wie zich Leerbedrijf Recreatie 2021/2022 mag noemen. FNV Recreatie organiseert uit naam van Sociaal Fonds Recreatie in samenwerking met alle sociale partners ook de Verkiezing Beste Praktijkopleider Recreatie 2021/2022. Om studenten op te leiden tot vakbekwame recreatiemedewerkers is ervaring vanuit de praktijk noodzakelijk. Leerlingen leren het vak pas in de praktijk en daar is goede begeleiding voor nodig. Een praktijkopleider speelt een essentiële rol binnen de ontwikkeling van een student. Ook de winnaar van deze verkiezing zal op 7 december worden bekendgemaakt. Succesvol webinar RECRON-voorwaarden Met 65 online deelnemers was er een behoorlijke belangstelling voor het webinar over de RECRON-voorwaarden, dat op 9 september plaatsvond. Marcel Tap nam de deelnemers mee door de voorwaarden en liet vooral zien waar het soms mis gaat. “De veeleisende klant van vandaag eist dat alles juridisch helemaal klopt”, legt Tap uit. “Steeds vaker haalt hij er zelfs een advocaat bij. Die claimt dan regelmatig als eerste punt dat de voorwaarden helemaal niet gelden, omdat ze niet zijn uitgereikt.” Het is dus belangrijk dat de ondernemer kan bewijzen dat de voorwaarden wel degelijk zijn uitgereikt of bekend zijn bij de klant. Zo kwam er een aantal pijnpunten aan de orde, met name als het gaat om het opzeggen van vaste plekken. Hoe reken je af met wanbetalers? Wat moet je (en mag je) doen als iemand vertrekt en de oude stacaravan gewoon achterlaat? Hoe ga je om met de onrust die ontstaat bij een herstructurering? De deelnemers konden via Teams vragen stellen en daar kwam direct antwoord op. Dit interessante webinar duurde 2 uur en is voor leden nog na te kijken via de HISWA-RECRON kennisbank. Marcel Tap is enthousiast: “Dit smaakt naar meer. Er gaan dit najaar en de komende jaren zeker nog andere webinars volgen.” 06-2021 | Recreactie 11 Foto: Wanda van Eck Foto: De Schatberg
Page 12
onder de aandacht RecreAnders Janine Messelink, Prosuco ABN AMRO: WAB leidt tot banenverlies De Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) heeft volgens onderzoek door ABN AMRO sinds de invoering al geleid tot het opzeggen van ruim 77.000 arbeidsrelaties. De wet – die vaste contracten aantrekkelijker moet maken dan flexibele contracten – schiet zijn doel daarmee volledig voorbij. Om het effect van de WAB helder te krijgen heeft de bank effecten van de coronacrisis en de toenemende krapte op de arbeidsmarkt uit het onderzoek gefilterd. Opvallend is dat werkgevers vooral in de aanloop naar de wet, die op 1 januari 2020 van kracht werd, massaal tijdelijke contracten hebben opgezegd. In de meeste sectoren was duidelijk zichtbaar dat flexwerkers werden vervangen door zzp’ers – niet door vaste aanstellingen. HISWA-RECRON heeft steeds gewezen op de negatieve effecten van de wet, en de noodzakelijke aanpassingen om met name seizoensbedrijven te ontzien. Het weer Ik moet iets opbiechten. Ik heb negen weerapps op mijn telefoon. Echt waar. Ik pas in alle weerapps de locaties aan, aan de hand van mijn komende (vakantie) bestemmingen. Zodra ik weet waar ik naartoe ga voeg ik de locatie van mijn vakantiebestemming toe in alle apps. Vraag me niet waarom, want de voorspellingen gaan maximaal 15 dagen vooruit. Goed opletten, want in Frankrijk heb je dus twee plaatsen die SaintCyr heten… waarvan de weersverwachtingen nogal kunnen verschillen. Kwam ik achter. Maar, nu komt het dus: géén van de negen weerapps die ik gebruik, is consequent het beste. Geloof me, ik heb dat onderzocht. De ene dag heeft Weeronline het precies goed. En de andere dag weet Metéo France toch het Onredelijke waterbelasting Zaandam De gemeenteraad van Zaanstad zit met een probleem. Aan de ene kant heeft de raad ingestemd met de invoering van watertoeristenbelasting. Aan de andere kant is nu duidelijk dat de kosten van deze nieuwe belasting hoger zijn dan de baten. HISWA-RECRON betoogde tijdens een raadsbijeenkomst dat de invoering van de watertoeristenbelasting nutteloos is en bovendien indruist tegen de ambitie van de gemeente Zaanstad om het toerisme een grotere positie te geven en gasten langer te laten verblijven. Om van doorvaartgemeente een verblijfsgemeente te worden is het ongewenst om gasten te straffen met een hoge rekening. Uit rekensommen blijkt dat de belasting, inclusief btw, straks 25 tot 47% uitmaakt van het totaalbedrag dat mensen betalen aan de haven. Dat leidt beslist tot opzeggingen. Tijdens de bijeenkomst bleek dat verschillende raadsleden ten tijde van het besluit onvoldoende waren geïnformeerd. De wethouder gaf vervolgens aan bij de behandeling van de begroting de inkomsten en de kosten alsnog te gaan beoordelen. beste hoe het weer in Noordwijk aan Zee is. Had ik daar maar naar geluisterd, want een cijfer-8-stranddag in Weeronline, bleek in de praktijk een zandstraaldag achter het windscherm te worden (conform Metéo France). Wat nog het meest frustrerende is: weerapps die live het weer aanpassen aan de actuele situatie. Zo kan ik het ook hè. Vooral de standaard Apple weerapp is daar goed in. Ik ken dus iemand, ook echt waar, die eigenhandig de 14-daagse voorspelling van Weeronline photoshopt. Effe een zonnetje erbij. Een oranje 6 wordt een groene 8. En dan delen op de Facebookpagina van het vakantiepark waar hij voor werkt. Ik snap dat! Dat brengt mij wel op een idee. Zullen we een HISWA-RECRON weerapp lanceren? Met alleen positieve weercijfers: een groene 7 voor een potje Beverbende in de voortent tijdens een regenbui. Een knalgele 8 voor Kubb-en in het gras. Een ultieme 9 voor een wandeling met regenlaarzen. En gewoon een dikke 10 voor ‘regelmatig buiten zitten met een zonnetje’. Kunnen we zonder Photoshop die mooie cijfers screenshotten en delen. Zomer 2022 wordt prachtig! 06-2021 | Recreactie 13 Foto: Max de Krijger
Page 14
coverstory Waterrecreatie biedt inspiratie Water en land groeien naar elkaar toe Een nieuwe vormgeving voor Recreactie en deels een nieuwe lezersgroep: de ondernemers die zich bezighouden met waterrecreatie. Maar wat houdt dat eigenlijk in? Hoe anders is het dan recreatie op het land? En welke kansen biedt de waterrecreatie voor de landrecreatie? Er blijken meer overeenkomsten te zijn dan je op het eerste gezicht ziet. Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Wanda van Eck Recreatie op het water en op het land zijn de afgelopen jaren flink naar elkaar toe gegroeid, constateert Paul de Groot, sinds 15 maart dit jaar manager Waterrecreatie bij HISWA-RECRON. 14 Recreactie | 06-2021 “Het is een heel breed gebied, dat gaat van sportbeoefening tot boothuizen, waarin je fantastisch recreëert op het water en het varen enkel een leuk uitje wordt. En daar zit nog heel veel tussenin.” De Groot heeft vier bedrijfsgroepen onder zich: – jachthavens en stallingsbedrijven Een boot in de haven is goed vergelijkbaar met een chalet op de camping – de chartervaart (Hollandsche Zeilvloot) – de vaar- en zeilscholen – de botenverhuurders. Vooral de mensen met een eigen boot zijn echte recreanten, heel goed vergelijkbaar met mensen die een chalet op een camping hebben. Ze gaan er bijna elk weekend naartoe, hebben het er gezellig, nemen vrienden mee (en de barbecue) en blijven er slapen. “Niet zo vreemd dat jachthavens de laatste jaren ook steeds meer voorzieningen zijn gaan bieden die we al kennen van recreatieparken”, legt de Groot uit. “Een café of bar was er vaak al. Nu zie je ook een kleine supermarkt met vers gebakken broodjes, een verwarmd sanitairgebouw, ruimte om tenten te plaatsen of plekken voor campers en caravans verschijnen. Ook bieden steeds meer jachthavens verhuuraccommodaties aan. De overlap met de verblijfsrecreatie wordt steeds groter, maar het is wel allemaal gericht op het water en de waterrecreatie.” Mogelijkheden Aan de andere kant zijn er ook verblijfsrecreatieve bedrijven die vooral sinds de fusie van HISWA en RECRON meer oog hebben voor de mogelijkheden van het water bij hun bedrijf. Paul de Groot denkt dan vooral aan het delen van kennis. “Er zijn tien06-2021 | Recreactie 15 >
Page 16
coverstory tallen voorbeelden te geven. Ondernemers vinden via hun branchevereniging welke voorzieningen je nodig hebt op een steiger. Dat je keuzes kunt maken in voorzieningenniveau: leg je per ligplaats een bemeterd stroompunt aan, of zet je een verdeelkast op de steiger? Ook dat zal ondernemers met een camping bekend voorkomen.” En zoals verblijfsaccommodaties steeds meer luxe bieden – denk aan de safaritent met verwarming, glijbaan en ligbad op pootjes – is er ook in de waterrecreatie een trend naar meer luxe te bespeuren. De Groot schetst het plaatje van ligplaatsen met een privé botenloods, met keuken en sanitair. Het slapen en zitten gebeurt nog op de boot, de voorzieningen op de wal maken er een recreatiewoning van. Ook het denken in doelgroepen en persona’s is iets waar zowel ondernemers uit de droge als de natte recreatie mee bezig zijn. “Watersportondernemers kunnen wat dat betreft echt nog wat leren van de campings, die soms hun hele bedrijf hebben afgestemd op gezinnen met jonge kinderen. Daar is heel veel inspiratie uit te halen”, vindt De Groot, die afgelopen zomer met zijn vrouw en drie jonge kinderen op een platbodem door Friesland voer. “Tijdens die vakantie zag ik weer dat de kinderen heel duidelijke voorkeuren hebben voor bepaalde havens. De speeltuin is belangrijk, maar ook wat je er nog meer kunt doen. Het krabbetjes vangen bij de havens langs de Waddenzee is absoluut favoriet.” Coronacrisis Gevraagd naar de belangrijkste thema’s die spelen in de waterrecreatie noemt Paul de Groot de allereerst de coronacrisis, waar heel veel tijd in ging zitten. Maar ook de Metrologiewet speelt zowel bij water- als landrecreatie. Die bepaalt dat een ondernemer enkel stroom per plek mag afrekenen als de meters geijkt zijn. De overgangsperiode is afgelopen en nu staan ondernemers echt voor het blok, merkt De Groot. Een typisch watersportthema is dan weer de aandacht voor de veiligheid op het water. “Dit voorjaar vond er een dodelijk ongeval plaats doordat een accu op een huurboot dodelijke gassen uitstootte. We willen dat dat nooit meer gebeurt. Dat bereiken we door aan de ene kant de industrie te vragen om beveiligingen in te bouwen, zodat accu’s niet overbelast kunnen raken. Aan de andere kant moeten ook consumenten begrijpen dat dat stopcontact op de boot, dat met een omvormer op de accu zit aangesloten, niet geschikt is om een ijsblokjesmachine of tosti-ijzer op aan te sluiten. Dat kan alleen als je walstroom hebt. Via de campagne Varen doe je Samen, waar HISWA-RECRON in participeert, worden consumenten voorgelicht. Verduurzaming De verduurzaming van de sector is uiteraard een onderwerp dat veel aandacht krijgt. “Heel belangrijk en daar staan we volledig achter”, oordeelt De Groot. “Maar ook iets waar je weloverwogen beleid voor moet maken.” Zijn collega Gerdina Krijger kan daarover meepraten. Zij is > Paul de Groot Paul de Groot is opgegroeid op het bedrijf van zijn ouders, jachthaven en botenverhuur Meerzicht in Midlaren. “Ik weet dus hoe die bedrijven werken”, zegt hij zelf. Na de Hogere Hotelschool in Leeuwarden werkte hij in de scheepsmakelaardij en bij diverse watersportgroothandels. In zijn vrije tijd was hij wedstrijdzeiler, tot hij bij een gasexplosie op het water ernstige brandwonden opliep. “Daardoor verschoof mijn aandacht naar de organisatie van zeilwedstrijden. Naast wedstrijdleider werd ik jurylid en later ook bestuurslid bij diverse klassenorganisaties en watersportverenigingen. Nu ben ik bestuurslid Wedstrijdzeilen bij de Koninklijke Watersport-Vereeniging Loosdrecht.” Bij HISWA-RECRON voelt hij zich als een vis in het water: “Als je vind dat er wat moet gebeuren, moet je je daar ook voor inzetten”, zegt hij. “Bij HISWA-RECRON kan ik met mijn kennis, ervaring en netwerk echt wat betekenen voor de waterrecreatie.” 06-2021 | Recreactie 17
Page 18
coverstory Ybema beoordeelt de samenwerking als super efficiënt en tijdsbesparend. “Twee weten meer dan één. Als regiomanagers weten we elkaar goed te vinden. Zo had ik van de week een vraag van een groepsaccommodatie, waar ik even geen antwoord op had. Dan bel ik een collega en die praat me bij. Dat loopt heel soepel. De coronacrisis, waarin veel leden écht moesten knokken voor hun bestaan, heeft in korte tijd een sterk team gemaakt van de mensen die voorheen voor RECRON of HISWA werkten. De kennisdeling is in die tijd ook sterk ontwikkeld. In een tijd waarin de wettelijke regels elke week of zelfs elke dag kunnen wisselen, beschouwden wij het als onze taak de leden altijd van de juiste informatie te voorzien. Dat kwam naar buiten in de nieuwsbrieven én in de kennisbank. Daarmee is het voor alle leden beschikbaar.” HISWA-RECRON regiomanager Flevoland en Noord-Holland en ziet vooral in Amsterdam dat een gemeente ook té ambitieus kan zijn. “Amsterdam heeft besloten dat alle recreatievaart in 2030 emissievrij moet zijn. Het centrum zelfs in 2025. Klinkt goed, maar het betekent niet alleen dat alle recreanten een andere boot moeten kopen – of hem laten ombouwen – maar ook dat de jachthavens de laadvoorzieningen moeten bieden. Rond Amsterdam zijn zo’n 200 havens gericht op de hoofdstad. De boten die daar liggen zouden dus allemaal elektrisch moeten worden. Zelfs netbeheerder Leander zegt dat dat onhaalbaar is. En als de jachthavens al investeren in laadsystemen, dan nog ‘Het stopcontact op een boot is niet geschikt om een tosti-ijzer op aan te sluiten’ blijkt de bereidheid onder botenbezitters om over te stappen op elektrisch varen erg laag. Ombouw kost al gauw 15.000 euro. Dus voor wie investeren die ondernemers dan? Onze eerste missie is om het verbod op verbrandingsmotoren ook voor het centrum van Amsterdam pas in 2030 te laten ingaan. We gebruiken allerlei middelen, zoals media-aandacht, om die wens extra kracht bij te zetten.” Ledenvergaderingen Waar Paul de Groot zich vooral bezighoudt met de landelijke dossiers, zijn de regiomanagers met name bezig met de regionale belangenbehartiging. Gerdina Krijger is een oudgediende van HISWA, net als Jan Ybema, alweer heel wat jaren actief in de meest noordelijke provincies. Dat RECRON en HISWA sinds januari vorig jaar één organisatie vormen, voelt voor hem heel natuurlijk. “Ik werk al jarenlang samen met Petra Ellens, de regiomanager voor RECRON. We organiseerden ook gezamenlijke ledenvergaderingen voor Groningen en Friesland, waar recreatie op het land en op het water natuurlijk enorm door elkaar loopt. Dus de leden zijn gewend op overkoepelende thema’s bij elkaar te komen en dat gaat prima.” Ook de online marketing wordt ontwikkeld. “We hebben bij HISWA veel online marketingkennis. We hebben diverse succesvolle consumentenportals ontwikkeld en nu gaan we die slag maken voor de landrecreatie. Als landelijk projectleider online marketing werk ik daarin intensief samen met communicatieteam. Naar verwachting lanceren we eind dit jaar een nieuw platform, waar alle ‘droge’ bedrijven van gaan profiteren. Ook dat is weer een schoolvoorbeeld van intensieve samenwerking tussen HISWA en RECRON.” IJsselmeer met tralies Rond het IJsselmeer spelen diverse zaken die zowel voor de land- als waterrecreatie van belang zijn, legt regiomanager Gerdina Krijger uit. “De Agenda IJsselmeergebied 2050 is opgesteld om het IJsselmeer toekomstbestendig te maken. Dan moet je denken aan zaken als veiligheid, watervoorraad en klimaat. Daar komt een hele waaier aan maatregelen uit voort, die consequenties hebben voor de waterrecreatie en de ondernemers. Ook het energiebeleid wordt daarin opgenomen, via de Regionale Energie Strategieën. Dan gaat het onder meer om het inplannen van wind- en zonneparken. Beleidsmakers zetten die graag in en om het water. Maar ze staan niet stil bij de ruimtelijke kwaliteit van het IJsselmeer. Straks wordt dat hele meer door windmolens omringd, alsof je in een soort gevangenis aan het varen bent. Wij blijven erop hameren dat dat echt niet kan.” Een ander aspect in het Markermeer, IJmeer en in de Randmeren is de groei van waterplanten. “Die worden enkel in de vaargeulen gemaaid, maar zorgen juist daarbuiten voor erg veel problemen met de pleziervaart”, vertelt Krijger. “Wij hebben een stevige lobby richting betrokken overheden, vanuit onze doelstelling om zoveel mogelijk recreatiewater bevaarbaar te houden.” 06-2021 | Recreactie 19
Page 20
de bezieling Marcel en Marinke Schuldink van De Pallegarste Ambitieus bedrijf met groeipijntjes Camping de Pallegarste kreeg december vorig jaar de vijfde ster van de ANWB uitgereikt. Het vormt de kroon op het werk van twee bevlogen ondernemers, die het familiebedrijf in korte tijd een enorme groei hebben bezorgd. Dat ging overigens niet zonder groeipijnen. “Wij zijn in het hoogseizoen vrij van vaste taken en zijn dan enkel bezig met brandjes blussen.” Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Max de Krijger Camping de Pallegarste is een echt familiebedrijf. Min of meer gedwongen door de ruilverkaveling streek de opa van huidig eigenaar Marcel Schuldink in 1958 neer in het Overijsselse Mariënberg. Hij had flink wat grasland voor de koeien en af en toe kwamen er mensen vragen of ze mochten kamperen. Zo ontstond eind jaren ‘60 de camping. Die groeide al snel uit tot een centraal punt tussen Mariënberg en Beerzerveld. In de kapschuur werd bier verkocht, er ontstond een tafelvoetbal- en volleybalvereniging. De vaste gasten hadden het gezellig en mensen uit het dorp sloten daar graag bij aan. Marcel: “Mijn oom en tantes waren tegen de 20 en brachten hun vrienden hierheen. Verder was er niks te doen in het dorp.” Vaste gasten Marcel was 7 jaar toen zijn vader de camping overnam. Zijn ouders wisten het bedrijf te vergroten tot de huidige 14 hectare en plaatsten in 2002 een nieuw hoofdgebouw. In basis bleef Marinke en Marcel Schuldink 20 Recreactie | 06-2021 het bedrijf echter wat het was: een gezellige camping voor vaste gasten, met een klein aantal plekken voor passanten. Dat veranderde toen Marcel (42) en zijn vrouw Marinke (41) de camping in 2010 overnamen. Beiden hadden eerst een carrière buiten het bedrijf gehad. Na een studie HTS elektrotechniek werkte Marcel acht jaar als projectleider bij een installatiebedrijf. Marinke had accountancy gestudeerd en werkte ook als accountant. Vol enthousiasme besloten zij zich fulltime aan het recreatiebedrijf te wijden. “Het was op zich een prima bedrijf, maar wel veertig jaar oud”, vertelt Marcel. “We zijn het wel flink gaan aanpakken.” Daarbij hanteerden zij een werkwijze die kenmerkend is voor deze ondernemers: niet te gauw genoegen nemen met wat er is, maar hun eigen weg zoeken en streven naar kwaliteit. Dat komt bijvoorbeeld naar voren in de verkoop van stacaravans. Marcel en Marinke ontdekten al snel dat de betere modellen uit Engeland komen. Ze reisden zelf naar Engeland en selecteerden daar een kwalitatief hoogwaardige en goed betaalbare leverancier. Om vervolgens zelf een caravanimport te beginnen. Die liep meteen goed, want gasten met verouderde caravans die eens wat nieuws wilden, kregen een aantrekkelijk aanbod van Marcel en Marinke. “We hoefden er niet op te verdienen, dus we konden ze heel goedkoop aanbieden.” Aandacht voor de installatie Marcel heeft als voormalig medewerker van een installatiebedrijf veel aandacht voor de elektrotechniek. Zo werd de stroomaansluiting bij de plaatsen al heel snel verzwaard van 4 naar 16 Ampère. De wifi op het bedrijf is dik in orde: er staan wifi-masten en er zijn meer dan 200 modems voor kabelinternet, die ervoor zorgen dat er op elke plek 200 Mbit internet ‘Wij praten veel met de gasten en zo kunnen we het bedrijf steeds beter maken’ beschikbaar is, en dat is supersnel. Heel veel installaties zijn duurzaam uitgevoerd, met warmtepompen, led-verlichting en bewegingsmelders. In de afgelopen tien jaar werd het aantal toeristische plaatsen steeds groter, terwijl het aantal vaste plaatsen werd uitgedund. “Nog steeds hebben we er veel”, zegt Marcel. “We gaan niemand wegjagen en de 170 jaarplaatsen vormen nog steeds een mooie basis voor ons bedrijf.” De laatste vier jaar zijn er bovendien 41 verhuuraccommodaties geplaatst, zowel stacaravans als safaritenten en zelf ontworpen bijzondere verblijven, bijvoorbeeld een chalet met anderhalve etage. Ook daarvoor gingen Marcel en Marinke weer zelf op onderzoek uit. “We vonden de prijs-kwaliteitverhouding die geboden werd onvoldoende”, stelt Marcel. “Dus zijn we maar eens een rondje door Europa gaan maken. In Polen vonden we een bouwer die precies kon maken wat wij wilden. Die hebben we laten voorzien van gewone, courante apparatuur. Belangrijk, want op een dag krijgt je storing en dan moet de servicemonteur er ook mee overweg kunnen.” Publiekstrekker Inmiddels telt het bedrijf 110 toeristische plaatsen, zonder uitzondering voorzien van stroom, kabel-tv, wifi, riool en water. Ze zijn in het hoogseizoen en de voorjaarsvakanties allemaal bezet. Dat is vooral te danken aan drie grote investeringen die Marcel en Marinke de afgelopen jaren deden. “Belangrijk was het verbouwen van de loods van het animatieteam tot een overdekte speeltuin”, vertelt Marcel. “Iets later, in 2015, hebben we het zwembad verbouwd. Het was gewoon een openluchtbad. We zagen dat collega’s een overkapping bouwden, soms zo-één die > 06-2021 | Recreactie 21
Page 22
Nieuw in de verkoop: Een fraai in het Friese Merengebied gelegen camping: - 4,8 hectare eigen grond; - circa 200 kampeerplaatsen; - met overdekt zwembad. Taxatie nodig? Wij zijn u graag van dienst! Kiest u ook voor een écht familiebedrijf in Noord-Nederland? Vraagprijs: € 2.150.000,00 k.k. Wilt u uw bedrijf verkopen? Zoekt u hierbij begeleiding, met oog voor persoonlijke aandacht? Neem dan contact met ons op! Neem dan contact op met Arjan of Carina! Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Nadere www elaar O.Z. 592 462 844 22 32 10 10 Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Vossenlaan 16 9408 CN Assen T (0592) 46 28 44 www.hiswa-recronmakelaar.nl E info@recratief-bedrijfsmakelaars.nl I www.recratief-bedrijfsmakelaars.nl de bezieling je open kunt rollen. Wij hebben ervoor gekozen om ons geld uit te geven aan mooie waterspeeltoestellen. En dat bleek een enorme publiekstrekker.” Het jungle-thema van de waterspeelplaats vormde meteen ook de inspiratie voor de mascotte van de Pallegarste: Pallie de Olifant. Marinke: “Wij praten veel met de gasten en dat levert ons veel inzichten op om het bedrijf beter te maken. Al jaren maakten mensen opmerkingen over het sanitair. Dat heeft ertoe geleid dat we in 2019 een totaal nieuw, verwarmd sanitairgebouw in gebruik namen.” De Pallegarste zat bij de ANWB-beoordeling inmiddels tegen de vijfde ster aan. Marcel heeft de ANWB geconsulteerd: hoeveel wc’s en douches horen we te hebben bij ons aantal plekken? En hoe groot moeten die dan zijn?” Daarnaast werd het sanitairgebouw voorzien van allerlei voorzieningen waar je echt mee opvalt. Er kwam een hondendouche, er zijn privé-badkamers en de kroon op het werk is een afwasstraat, zoals bekend uit de horeca. Gasten kunnen hun afwas in een rekje plaatsen, even spoelen, daarna in een bak waar het 3 minuten bij hoge temperatuur wordt gewassen. Daarna kan het rek eruit worden getild en een paar minuten later is het droog. “En de gasten vinden het geweldig!”, merkt Marcel. Brandjes blussen Met alle verbeteringen van de laatste jaren en de vijfde ster is de Pallegarste enorm hard gegroeid. “De winkel verkoopt nu tien keer zoveel broodjes als vroeger. Het kort kamperen is in tien jaar tijd 33 keer zo groot geworden, zegt Marinke, die als goed accountant alle cijfers in haar hoofd heeft. Dat levert ook ‘Het kort kamperen is in tien jaar tijd 33 keer zo groot geworden’ groeipijnen op: zaken die eigenlijk pas aan het licht komen als het bedrijf volop draait. Naast de 5 man vast personeel – en er komen er binnenkort weer een paar bij – zijn er in het hoogseizoen nog ruim 50 seizoenskrachten aan het werk. “Wij proberen onszelf vrij te plannen van vaste taken en zijn dan enkel bezig met brandjes blussen”, legt Marcel uit. Een verstopt riool, een zieke medewerker, er zijn elke dag genoeg losse taken om twee mensen flink bezig te houden. “We vinden het ook niet erg om af en toe met de gasten bezig te zijn. Bij al het succes en de groei van ons bedrijf, vind ik het directe klantcontact namelijk nog steeds het leukste wat er is. Dan merk je waar je het allemaal voor doet.” Wakker liggen van de coronacrisis Marcel en Marinke hebben drie dochters, van 10, 11 en 15. De toekomst van het bedrijf? “Het is nog veel te vroeg om het te hebben over de opvolging”, stelt Marinke. “Dat moeten ze later zelf maar weten. Het zou best leuk zijn. Hoewel ik daar vorig jaar wel erg aan twijfelde hoor. We hadden zoveel geïnvesteerd en toen viel door de lockdown opeens het hele voorseizoen weg. Daar heb ik wel van wakker gelegen. Alles wat we hebben zit in het bedrijf. Als dat ploft hebben we niets meer, zelfs geen woning. Gelukkig is het toen in de zomer voor een deel weer goedgekomen.” De coronacrisis heeft ook innovaties gebracht die wellicht gewoon kunnen blijven. Zo kwam er de drive through check in, waarbij de gasten tijdens de wissel op zaterdagmorgen niet meer de receptie in hoeven. Een medewerker – in de praktijk vaak Marcel of Marinke zelf – verwelkomt de gasten en geeft door het raam van de auto de benodigde informatie. “Dat werkt lekker snel en toch kunnen we de gasten een persoonlijk welkom bieden.” 06-2021 | Recreactie 23
Page 24
de visie Drents gedeputeerde Henk Brink ‘ De fiets is de winnaar van de coronacrisis’ ‘Ik kom op voor de sector, maar ik ben geen belangenbehartiger’ 24 Recreactie | 06-2021 Drenthe lijkt goed uit de coronacrisis te komen. De bezoekcijfers trekken aan en recreatieondernemers en provinciebestuur hebben een positieve schwung met elkaar. In absolute aantallen trekt Drenthe de meeste toeristen van de noordelijke provincies. Maar gedeputeerde Henk Brink heeft ook zorgen. Met name over de groepenmarkt en het investeringskapitaal van bedrijven. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: provincie Drenthe De CBS-cijfers die Henk Brink begin augustus onder ogen kreeg, bevestigden zijn sterke vermoedens. Drenthe ontving in 2020 meer binnenlandse toeristen dan in 2019. Vorig jaar kwamen ruim een miljoen mensen naar de ‘oer-provincie’, tegenover 890 duizend in 2019. Drenthe boekt daarmee een stijging van 14 procent. Die toename is niet zo spectaculair als de andere noordelijke provincies. Friesland zag het aantal binnenlandse bezoekers stijgen met 35 procent en Groningen zelfs met 55 procent. In absolute aantallen trekt Drenthe wél de meeste toeristen van de noordelijke provincies. Bent u tevreden met de CBS-cijfers? “Jazeker. De campingsector doet het goed. Ondernemers spelen goed in op nieuwe ontwikkelingen. Een vriend van mij heeft een camping en vertelde me dat hij nog nooit zo’n goed jaar heeft gehad. Maar als je kijkt naar de gehele gastvrijheidssector zie je een divers beeld. De evenementensector is hard geraakt en de horeca krijgt minder gasten, al geven die gemiddeld wel meer uit. En de groepenmarkt heeft het moeilijk.” Ziet u veel (bijna) faillissementen bij groepsaccommodaties? “Nee. Onder de groepsaccommodaties zijn veel familiebedrijven en die hebben over het algemeen een goede slagkracht. Maar ik hecht zeer aan de groepensector. Het is een aanjager voor onze bezoekersaantallen. Een weekje met bedrijf of familie in een groepsaccommodatie is vaak een eerste kennismaking met de provincie. Dat leidt tot vervolgbezoek. Gelukkig zien we dat groepsaccommodaties de bakens verzetten en uit het dal klimmen. Als provincie steunen wij hen. Onder meer met een extra marketingcampagne, in samenwerking met Marketing Drenthe. We helpen ook met een expertteam. Dat team helpt ondernemers om te gaan met veranderend consumentengedrag en met het maken van toekomstplannen.” Hoe wil Drenthe straks, na de coronacrisis, zijn gasten ontvangen? “Gastvrij en waardevol! In ons ‘Perspectief op bestemming Drenthe 2030’ hebben we, met verschillende partners binnen en buiten de toeristische sector, vastgelegd dat we onze trots op onze cultuur en identiteit blijven versterken en uitdragen. We zetten in op vernieuwing en kwaliteit. We creëren wandelknooppunten, zoals die er ook zijn voor fietsers. Want we blijven dé wandel- en fietsprovincie. Dat gaan we nog meer uitdragen. De fiets is de winnaar van de coronacrisis. In onze nieuwe campagnes zullen we straks dan ook stevig inzetten op fietsen, wandelen en paardrijden. En op de goede kwaliteit die we in onze provincie kunnen bieden. Door de komst van e-bikes en speed pedelecs werken we hard aan de aanpassing van de infrastructuur. En de routes zijn verbeterd. In het verleden gingen de fietsroutes om de dorpen heen, nu wordt meer rekening gehouden met de horeca als rustpunt voor de fietsers. Ook op het gebied van dagrecreatie maken we grote sprongen. Denk aan de Koloniën van Weldadigheid, die onlangs zijn toegevoegd aan de werelderfgoedlijst van Unesco. En aan Wildlands in Emmen, dat het erg goed doet. Maar toch: als ik kijk naar de investeringen die in de toekomst nodig zijn om de hoge kwaliteit van de recreatiesector vast te houden, maak ik me zorgen. Hebben bedrijven wel genoeg investeringskapitaal om dit vol te houden?” Het kabinet wil de steunmaatregelen na het derde kwartaal van dit jaar stopzetten. Gaat u zich in Den Haag extra inzetten voor meer steun, als Drentse recreatieondernemers u daarom vragen? “Ik kom op voor de sector, maar ik ben geen belangenbehartiger. Natuurlijk is de toeristisch-recreatieve sector van enorm belang voor de werkgelegenheid en de welvaart in onze provincie. Maar ik ben bestuurder geworden voor het algemeen belang. Ik kom op voor toerisme en recreatie, maar óók voor onze landbouw en het mkb. Let wel: als ik iets zie dat niet goed gaat, dan ben ik de eerste die om aandacht vraagt in het IPO, het Interprovinciaal Overleg.” Een aantal maanden geleden was u precies tien jaar gedeputeerde. Waarop bent u als bestuurder het meest trots, als u terugkijkt op die periode? (Na een korte stilte) “Ja, tóch dat die schwung erin zit. Dat ondernemers en provincie samen optrekken, elkaar weten te vinden en waardering hebben voor elkaar. Dat laatste is erg belangrijk. Want het is niet fijn als je je niet gewaardeerd voelt. Dat merk ik bijvoorbeeld als het om de landbouw gaat, daar is te weinig waardering voor. In de toeristisch-recreatieve sector zie je het tegenovergestelde. Daar is wel waardering voor en daar gebeuren heel veel goede dingen.” Henk Brink VVD’er Henk Brink (Zwiggelte, 1958) is sinds april 2011 lid van het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe. Hij is verantwoordelijk voor onder meer recreatie en toerisme en economie. Voor hij de politiek in ging was hij onder andere voorzitter van LTO Noord afdeling Drenthe, interim voorzitter van LTO Noord en lid van de beleidsraad en de bestuursraad van LTO Nederland. Hij is ondernemer en zit samen met zijn zoon in een maatschap (een boerderij met landerijen en legkippen), waar zijn zoon de dagelijkse leiding van heeft. Brink is getrouwd en vader van drie kinderen. 06-2021 | Recreactie 25
Page 26
Lelystad Airport Is Lelystad Airport nog wel nodig? Een prestigeproject dat doorgedrukt móet worden. Een schoolvoorbeeld van een onbetrouwbare overheid. En dan misschien wel de belangrijkste vraag: gaat het vliegverkeer zich volledig herstellen van de crisis? De kritiek op Lelystad Airport is fors. HISWA-RECRON pleit voor uitstel en vindt het beter om eerst de luchtruimherziening af te wachten. Tekst: Jaap van Sandijk Foto’s: Shutterstock, Pixabay Als het aan het kabinet lag was Lelystad Airport, waarin tot nu toe 200 miljoen is geïnvesteerd, al lang geopend. Vier dagen voor de val van het kabinet probeerde minister Cora van Nieuwenhuizen de opening nog door te zetten, maar D66 en ChristenUnie blokkeerden dat. De besluitvorming is daarmee doorgeschoven naar het nieuwe kabinet. 26 Recreactie | 06-2021 Lelystad Airport moet Schiphol ontlasten en vooral korte vakantievluchten binnen Europa uitvoeren. Maar inmiddels is uitstel op uitstel gestapeld. Er is protest van burgers, bedrijven, provincies (Friesland, Drenthe, Overijssel en Gelderland) en gemeenten. Er kwamen vragen vanuit Brussel. Er kwam een stikstofcrisis en coronacrisis. En dan was er vorige maand ook nog het rapport van het VN-klimaatpanel IPCC, dat waarschuwt dat drastische maatregelen nodig zijn om de CO2 -uitstoot tegen te gaan. Ook niet bepaald een aanmoediging om in Nederland een nieuwe luchthaven te openen. Is Lelystad Airport straks nog wel zo hard nodig, in de nieuwe post-corona werkelijkheid? Eén van de grote bezwaren tegen de luchthaven zijn de laag overvliegende vliegtuigen. Omdat de nieuwe vliegtuigen vanaf Lelystad niet passen in het overvolle Nederlandse luchtruim, wil het kabinet het vliegverkeer onder het huidige netwerk door laten vliegen. Gevolg van deze laagvliegroutes is, dat veel recreatieterreinen in de natuur van Friesland, Drenthe, Overijssel en Gelderland te maken krijgen met geluidsoverlast en een toename van fijn- en stikstof. “Voor de overheid speelt het belang van de recreatiesector en de recreanten totaal niet mee”, zegt een boze Cees Slager, oud-directeur van Molecaten. Vijf van de zeventien Molecaten-bedrijven liggen onder een laagvliegroute. Luchtruimherziening Samen met regiomanager Stijn Boode vertegenwoordigt Slager HISWA-RECRON in de strijd tegen de luchthaven. De branchevereniging is tegen opening van vliegveld Lelystad, zolang de eerstvolgende luchtruimherziening niet is voltooid. Dat is een meerjarig programma dat vanaf 2024, in samenwerking met Duitsland, stapsgewijs wordt gerealiseerd. Stijn Boode: “Er is alle reden om je af te vragen waarom een snelle opening van de luchthaven nodig is. De luchtvaartsector gaat krimpen en de verwachting is dat het nog jaren duurt voordat deze op het niveau van voor de coronacrisis is.” De branchevereniging heeft zich aangesloten bij SATL (de Samenwerkende Actiegroepen Tegen Laagvliegen). “De recreatiesector is groot en van enorm economisch belang”, stelt Cees Slager. “Elk mens met gezond verstand kan zien dat wij als sector – samen met de recreanten die van hun rust willen genieten – enorm worden benadeeld. De negatieve effecten van het vliegveld worden afgewenteld op ondernemers en argeloze burgers. En let wel, we hebben als sector met nog geen enkele ambtenaar over dit onderwerp contact gehad! De arrogantie van de overheid is stuitend. En wat is nou precies de reden waarom de overheid deze luchthaven wil doorduwen? Daar wordt heel schimmig over gedaan.” Slager vindt dat de overheid leugen op leugen stapelt. “Ze komen met bijstellingen, maar de laagvliegroutes blijven daar gewoon onderdeel van.” HISWA-RECRON pleit niet alleen voor uitstel van de luchthaven, in afwachting van de luchtruimherziening. De brancheorganisatie heeft ook bezwaar ingediend tegen de natuurwetvergunning voor de luchthaven. “Lelystad Airport vroeg aanvankelijk geen natuurwetvergunning aan, maar dat bleek onterecht”, zegt Boode. “De commissie voor de milieueffectrapportage constateerde vorig jaar dat er grove fouten zijn gemaakt bij de stikstofberekeningen van de luchthaven.” Naar de rechter? Slager onderhoudt contacten met provincies, gemeenten en SATL en praat ook met politici in Den Haag. “De provincies scharen zich steeds meer achter ons, maar hun invloed is helaas niet zo groot in Den Haag. En we weten allemaal dat Lelystad een prestigeproject is van de VVD. En dat de kans dat de VVD ook in het nieuwe kabinet zit, levensgroot is.” Toch blijft hij hoopvol. “Ik blijf hopen dat er ook in het nieuwe kabinet partijen zijn die ‘Mijn grootste bezwaar is dat we te maken hebben met een onbetrouwbare overheid’ > 06-2021 | Recreactie 27
Page 28
Lelystad Airport zeggen: no way, dit gaat niet gebeuren. Na corona komt er een andere economie.” En als die hoop vals blijkt te zijn? Slager: “Dan moet de rechter zich maar uitspreken over de luchthaven. We hebben een goed voorbeeld: Urgenda die de klimaatzaak won bij de rechter.” Principieel Ook ondernemer René Zweers van camping De Wildhoeve in Emst, maakt zich boos. “Dit dossier is een schoolvoorbeeld van een onbetrouwbare overheid. Het is echt te gek voor woorden.” De Wildhoeve heeft baat bij een recente bijstelling van de laagvliegroute, die iets is verlegd naar de andere kant van de A50. Maar wat Zweers betreft gaat het bij de komst van vliegveld Lelystad helemaal niet om zijn individuele bedrijfsbelang. “Voor mij is dit een principiële kwestie. Op snelwegen moeten automobilisten minder hard rijden om de Veluwe te ontzien. Er worden allerlei maatregelen getroffen om de kwetsbare natuur op de Veluwe te herstellen en behouden. Als ondernemer moeten we besparen op energie – en dat vind ik ook volkomen logisch. Maar laagvliegen is geen probleem? Dit zit mij héél hoog. De noodzaak voor de luchthaven is er niet. Stel het tenminste een paar jaar uit.” Slager komt tot slot nog met een ondernemersargument tegen de komst van de luchthaven. “Vanuit het oogpunt van de ondernemer is dit ook een meer dan kwalijke zaak. Er is namelijk totaal geen sprake van een level playing field. De overheid faciliteert onze concurrent. Een concurrent die geen btw en geen accijns betaalt over zijn kerosine, die over ons heen vliegt naar concurrerende vakantiebestemmingen en die daarbij óók nog eens de fijnstof over onze bedrijven en onze gasten dumpt. Terwijl de Nederlander die in eigen land vakantie viert, wordt geconfronteerd met een exorbitant gestegen toeristenbelasting.” ‘Het duurt nog jaren voor de luchtvaartsector weer op het niveau van voor de coronacrisis komt’ Wat doet geluidshinder met recreatie en toerisme? Wat is de precieze impact van vliegveld Lelystad op recreatie en toerisme? Een studie van Breda University of applied sciences geeft een voorzichtige indicatie. De universiteit deed in 2020 verkennend onderzoek naar de impact van het luchtvaartgeluid van Maastricht Aachen Airport (MAA) op toerisme en verblijfsrecreatie. Dat gebeurde in opdracht van HISWA-RECRON, Koninklijke Horeca Nederland en Visit Limburg. De algemene conclusie is dat er negatieve effecten optreden op de specifieke toeristische kwaliteiten van het Zuid-Limburgse heuvelland als gevolg van de aan- en uitvliegroutes van MAA. De vluchten stijgen en dalen voornamelijk over het ZuidLimburgse heuvelland. Een groot deel van de stiltegebieden zal niet meer stil zijn. Ook het rustige landschappelijke karakter wordt aangetast, terwijl de natuur- en stiltebeleving beduidend afneemt. Belangrijke uitkomsten: – Bijna 70 procent van de bezoekers van de regio zou een accommodatie niet boeken als reviews melding maken van geluidsoverlast. – De normen voor luchtvaartgeluid zijn gericht op bewoners en niet op recreanten. – Aspecten als ‘natuur’, ‘sfeer’ en ‘rust en kalmte’ worden door respondenten als zeer belangrijk beschouwd. – Van de drie grootste stiltegebieden in het ZuidLimburgse heuvelland voldoen er nu nog twee exact aan de norm van maximaal 40dB. Bij volledig gebruik van het vergunde aantal vluchten gaat het geluidsniveau daar dik overheen. 06-2021 | Recreactie 29
Page 30
trends ABN AMRO optimistisch over dagrecreatie Attractieparken en dierentuinen zijn hard getroffen door de coronacrisis. Was de klap in 2020 al keihard (de bezoekersaantallen halveerden bijna); voor 2021 gaan de parken uit van vergelijkbare dramatische cijfers. Toch ziet ABN AMRO ook lichtpunten. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Toverland In 2020 daalden de bezoekersaantallen van de vijf grote attractieparken en dierentuinen met 30 tot 53 procent. Ook de verkoopopbrengsten uit de horeca, die al gauw 25 tot 30 procent van de totale baten van attractieparken omvatten, namen sterk af omdat restaurants moesten sluiten. Naar verwachting zal ook de omzet in 2021, ondanks de versoepelingen, ver onder die van 2019 blijven. Dat stelt ABN AMRO in het rapport Stand van de leisure, dat in juli 2021 verscheen. Lessen uit de crisis Desondanks is ABN AMRO optimistisch over heel het jaar 2021. Voor attractieparken en dierentuinen verwacht de bank een omzetstijging van ongeveer 5 procent ten opzichte van 2020. Daarbij ging ABN AMRO nog wel uit van een einde aan de 1,5 meter regeling per 1 september en een verhoogde bereidheid van consumenten om wat extra te spenderen aan bijvoorbeeld eten en drinken. Let wel: bij die verwachte omzetstijging blijven de attractieparken en dierentuinen 55 procent onder het niveau van 2019. ABN AMRO is ook optimistisch over de lessen die worden getrokken uit de crisis. Op basis van die ervaring zullen de bedrijven hun bedrijfsmodellen verstevigen, denkt de bank. Digitale middelen spelen daarbij een belangrijke rol. Bezoekers kiezen bijvoorbeeld steeds meer voor een tijdslot. Dat stelt de parken in staat om het bezoek te spreiden, hun personeelsplanning te optimaliseren en de bezoekerswaardering te verhogen. Persoonlijke relatie De bank verwacht dat in de toekomst meer gekeken zal worden naar het type bezoeker en dat de parken een meer persoonlijke klantrelatie zullen aangaan. 75 procent van de bezoekers staat open voor gepersonaliseerde aanbiedingen, zolang de veiligheid Tijdsloten en dynamic pricing dragen bij aan een betere spreiding van gasten van hun persoonsgegevens geborgd is en de boodschap relevant, aldus ABN AMRO. Ook is het voor attractieparken en dierentuinen kansrijk om marketing aan te passen op de weersverwachting en dynamic pricing in te zetten. Dynamic pricing is de beste manier om vroegboekingen te stimuleren. Daarnaast motiveert het een deel van de bezoekers aan de website een latere datum te kiezen op populaire dagen zoals de zaterdag en de zondag. Ook bij het terughalen van eerdere bezoekers spelen digitale middelen een belangrijke rol in de marketingcommunicatie. Denk hierbij aan sms, app en e-mail. Ook dit kan zorgen voor meer controle over wie wanneer komt. 06-2021 | Recreactie 31
Page 32
Specialist in chalets, stacaravans & mobilhomes Kom op uw gemak de chalets beleven! Reina Chalets Showterrein Konneweg 6b 3234 KG Tinte +31 (0)181 727 030 info@reinachalets.nl FANTASIERIJK SPELEN NATUURLIJK SPELEN STRAAT MEUBILAIR Latenwe samen aan tafel gaan Recreatie Vakbeurs 16,17 en 18 november 2021 Standnummer 154 reinachalets.nl www.rosstucker.nl kennis delen Met verkoopvoorwaarden sturen op kwaliteit Als recreatieondernemer blijf je sturen op kwaliteit en uitstraling. Het hanteren van verkoopvoorwaarden is een belangrijk hulpmiddel, bijvoorbeeld om verkoop van een caravan mét standplaats te voorkomen. In een eventuele conflictsituatie sta je er sterk mee, zo blijkt uit een recente uitspraak van de Geschillencommissie Recreatie. Tekst: Jeroen Kamphuis (ZYPP) Foto: Maarten Bokslag Een recreant huurt een jaarplaats op je bedrijf en wil zijn kampeermiddel met behoud van de plaats verkopen. Als ondernemer waak je over de kwaliteit van je bedrijf en wil je zeggenschap over die verkoop. Dan is het belangrijk dat je verkoopvoorwaarden hanteert. Daarin werk je uit onder welke omstandigheden en voorwaarden je als ondernemer bereid bent om mee te werken aan verkoop van een kampeermiddel met behoud van de plaats. Je kunt daarbij denken aan het stellen van technische voorschriften, leeftijdseisen of een minimale (taxatie)waarde. Recente uitspraak In artikel 9 lid 1 van de RECRON-voorwaarden staat dat een recreant te allen tijde zijn kampeermiddel mag verkopen. Verkoop van het kampeermiddel met behoud van de plaats is echter slechts toegestaan na schriftelijke toestemming van de ondernemer. In artikel 9 lid 2 is vastgelegd dat de ondernemer verkoopvoorwaarden kan hanteren waar de recreant zich aan dient te houden. Uit een recente uitspraak blijkt dat verkoopvoorwaarden ook bij de Geschillencommissie Recreatie stand houden. De recreant klaagde dat hij een kampeermiddel van de ondernemer had gekocht, dat hij vervolgens niet met behoud van de plaats mocht doorverkopen aan een derde. De recreant zegt hierdoor 5000 euro schade te hebben geleden. De ondernemer stelt op zijn beurt dat op de jaarovereenkomst de RECRON-voorwaarden voor vaste plaatsen van toepassing zijn verklaard en dat de huurder heeft ingestemd met het parkreglement. In dat parkreglement heeft de ondernemer verkoopvoorwaarden geformuleerd. Beleidsvrijheid De Geschillencommissie gaat in op de achtergrond van artikel 9 van de RECRON-voorwaarden voor vaste plaatsen: het terrein is van de ondernemer en die houdt zeggenschap over welke huurders op zijn standplaatsen komen. Aan toestemming voor verkoop kunnen voorwaarden worden verbonden, die de ondernemer zelf mag bepalen. De ondernemer heeft dus beleidsvrijheid om bij een overdracht van een kampeermiddel de plaats niet mee te verhuren. Die beleidsvrijheid wordt alleen begrensd wanneer het onthouden van toestemming naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. Dat is een hoge drempel waar niet snel aan voldaan zal worden. Op basis hiervan werd de klacht van de recreant ongegrond verklaard. Uit dit voorbeeld blijkt dat het hanteren van verkoopvoorwaarden een goed instrument kan zijn om te blijven sturen op kwaliteit en ouderdom. Het terrein is van de ondernemer en die houdt de volledige zeggenschap 06-2021 | Recreactie 33
Page 34
vakinfo Wanneer verkoop je het beste je bedrijf? Denk je erover om je recreatiebedrijf te verkopen? Met de hoge prijzen van het moment is de tijd nu rijp. Maar ook bij een toekomstige verkoop is het slim om nu vast voorbereidingen te treffen. Verkoopklaar maken doe je ruim voor het moment van verkoop. De bedrijfsstructuur moet zodanig zijn, dat je bij een eventuele verkoop zo min mogelijk aan de fiscus hoeft af te dragen. Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Shutterstock Er zijn verschillende ontwikkelingen die juist nú de verkoop van je recreatiebedrijf interessant maken. Steeds meer Nederlanders vieren vakantie in eigen land, waardoor de vraag stijgt. Bovendien zien steeds meer nationale en internationale kopers het vakantiepark als een lucratieve investering. De rente bij de bank levert deze partijen nauwelijks nog iets op. Investeren is het credo. Maar wanneer is je bedrijf klaar voor verkoop? Dat is afhankelijk van verschillende factoren. – Wat is de staat van onderhoud? – Hoe zit het met de winstgevendheid? – Hoe is de bezetting van je park? – Hoe zien de online reviews eruit? Een auto verkoopt beter als hij is opgepoetst en motorisch prima in orde is. Dat geldt ook voor een recreatiebedrijf. Wil je je bedrijf verkopen, zorg er dan voor dat het verkoopklaar is en kan blinken in de etalage. Verkoopklaar maken Verkoopklaar maken doe je niet kort voor het moment van verkoop. Het is goed om te allen tijde – ook als je helemaal niet van plan bent om de markt op te gaan – klaar te zijn om te kunnen verkopen. Zet daarom elk jaar voor jezelf op een rijtje of en zo ja wanneer het verstandig is om tot verkoop over te gaan. Houd je verkoopwaarde scherp door de winstgevendheid en de kwaliteit te monitoren. Voor winstgevendheid overleg je met je adviseur(s); voor kwaliteit kun je bijvoorbeeld een jaarlijkse enquête houden onder je gasten. Een goede bedrijfsstructuur kan veel belasting schelen Wie in economisch gunstige tijden zijn bedrijf verkoopt, wil optimaal profiteren van de marktomstandigheden. Dat betekent vooral: een hoge prijs krijgen voor je bedrijf. Maar de verkoopdeal kan nog veel meer opleveren als je ervoor zorgt dat je bedrijfsstructuur op orde is. Vergeet niet dat bij een verkoop de fiscus een groot deel van de koopsom opeist. Het is daarom belangrijk dat je structuur zo goed in elkaar zit dat er zo weinig mogelijk geld naar de fiscus gaat. Check elk jaar of de structuur nog past bij je bedrijf en of deze bij een eventuele verkoop belastingtechnisch nog het meest gunstig voor je is. Kortom: een goede voorbereiding op een verkoop, is de voorwaarde voor succes. Met dank aan Maas recreatie bedrijfsmakelaardij 06-2021 | Recreactie 35
Page 36
inspiratie? Meer Ga naar onze site of scan de qr-code en word gratis abonnee van ons online inspiratie magazine. productnieuws Tekst: Jaap van Sandijk Futuristisch belevingsbed Sleeperoo is een innovatieve slaapcube die is uitgerust met duurzame materialen. Zoals een soybeanoliekernmatras van 1,60 x 2 meter en zacht beddengoed, gemaakt van schapenwol of bamboevezels. De slaapcube heeft drie grote panoramische ramen en een transparant dak voor een ervaring met alle zintuigen. De Sleeperoo, die een vloeroppervlak nodig heeft van drie bij vier meter, wordt door de leverancier verhuurd. T: (+32) 476 57 16 21 I: www.sleeperoo.de Slimme hygiënespoeling TECE heeft hygiënespoeling geïntegreerd in de spoelkast van het toilet. De gebruiker kan met behulp van een app de spoelprogramma’s programmeren en aanpassen. De app registreert ook alle spoelingen, wat praktisch is als gegevens moeten worden getoond aan een controlerende instantie. T: (0592) 41 50 74 I: https://go.tece.com/drinkwaterhygiene T: (050) 312 96 85 I: www.wola.nl Werkwagen De werkwagen met geruisloze foamwielen is heel geschikt om bijvoorbeeld ‘s avonds nog een laatste schoonmaakronde te doen in sanitairgebouwen. De werkwagen heeft vier grote foamwielen van 150 millimeter waardoor deze veel minder lawaai maakt. De wagen is voorzien van een afvalzakhouder van 120 liter, met duwbeugel en verstevigde zakhouders. Schoonloopzone ook als tapijt Emco komt met schoonloopzones die geïntegreerd kunnen worden in profielmatten. Hierdoor combineert de producent twee belangrijke functies: de gastvriendelijke uitstraling van de profielmat, voorzien van tapijt, én de reinigende functie van de schoonloopzone. Het nieuwe product is verkrijgbaar in zestig kleuren. Het kan naar wens worden aangepast op het gebied van belasting, loopfrequentie, vocht- en vuilopname en brand- en slipveiligheid. T: (073) 599 83 00 I: www.emco-bau.com 06-2021 | Recreactie 37
Page 38
SHARP MAGNETRONS INRUIL ACTIE PROFESSIONELE MAGNETRONS Sterk, fl exibel en robuust Magnetron Type R-15AM inh. netto 28 ltr. bediening draaiknop 3 kookfasen 5 energieniveaus vermogen: 1000 watt afm. oven 35,1x37,2x21,1 cm afm. 52x42,4x30,9 cm 230 Volt | 1,55 kW Magnetron 5077.015 normaal actie inruilkorting NU 590,479,50,429,Magnetron Type R-25AM inh. netto 20 ltr. bediening draaiknop 2 magnetronbuizen stapelbaar 4 energieniveaus vermogen: 2100 watt afm. oven 33x33x18 cm afm. 51x47x33,5 cm 230 Volt | 3,15 kW Magnetron Type R-25AT inh. netto 20 ltr. bediening tiptoets ontdooifunctie 10 vaste programma's 20 inst. programma's, 3 kookfasen vermogen: 2100 watt afm. oven 33x33x18 cm afm. 51x47x33,5 cm 230 Volt | 3,15 kW Type R-15AT inh. netto 28 ltr. bediening tiptoets ontdooifunctie 10 vaste programma's 20 inst. programma's, 3 kookfasen vermogen: 1000 watt afm. oven 35,1x37,2x21,1 cm afm. 52x42,4x30,9 cm 230 Volt | 1,5 kW Magnetron Type R-7500AT inh. netto 19 ltr. bediening tiptoets 10 vaste programma's 30 inst. programma's, 7 kookfasen inverter unit; snel, gelijkmatig en energiezuinig koken 14 vermogensinstellingen vermogen: 1800 watt dubbele + 3 dubbele hoeveelheid instelling stapelbaar afm. oven 33,2x33x17,2 cm afm. 42x48x33,7 cm 230 Volt | 1,8 kW 5077.025 normaal actie inruilkorting NU 615,499,60,439,5077.115 normaal actie 1.440,1.145,5077.125 normaal actie inruilkorting 100,NU 1.045,EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl 1.430,1.145,inruilkorting 100,NU 1.045,GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl 5077.180 normaal actie 1.430,1.145,inruilkorting 100,NU 1.045,VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 18-04-01 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl

Recreactie 2021 - Nummer 5


Page 4
AL MEER DAN 40 JAAR UW MAKELAAR EN TAXATEUR VAN RECREATIEBEDRIJVEN Voorwoord Inhoud Aangenaam verpozen 12 V Marike Rosier Manager Communicatie Voor je ligt een Recreactie met zeer diverse inhoud, om je te inspireren en van kennis te voorzien. Of het nu gaat om de herstelplannen na corona, over de ‘zachte kant’ van een familiebedrijf, het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS) of het opzeggen van een jaarplaats, het komt in dit nummer voorbij. Ook is er een interessante aflevering van de Bezieling, over de ondernemers van Monkey Town, Joris Naalden en Frank Onderdelinden. Monkey Town is een keten van vijftig binnenspeeltuinen in Nederland, met internationale ambitie en sinds kort ook lid van HISWA-RECRON. Monkey Town begon in 2001 als indoor speeltuin in Amersfoort. Ons oudste kind is ook geboren in 2001 in Amersfoort en laat ik nu in de beginjaren van deze eeuw regelmatig met mijn dochter naar deze eerste vestiging van Monkey Town geweest zijn! Voor dochterlief en later ook zoonlief bleek het een succesformule, maar och, wat had ik een hekel aan deze bezoekjes. De herrie, de troep en de plastic stoelen waar ik als moeder mijn tijd op uit moest zitten, het was een hele opoffering. Dus ik ben blij te lezen dat ouders nu zeker niet meer worden vergeten, maar dat juist ook voor hun het verblijf zo aangenaam mogelijk wordt gemaakt! Ik realiseer me dat Monkey Town ontzettend groot is geworden na die binnenspeeltuin in Amersfoort. Net als mijn kinderen. Uiteraard blijf ik de komende tijd volgen hoe het Monkey Town vergaat, hoe de keten en de hele wereld van indoor spelen verder groeit, terwijl mijn dochter zich verder ontwikkelt tot volwassen vrouw. En wie weet zit ik ooit in de verre toekomst heel aangenaam te wachten in een loungehoekje, tot mijn kleinkind is uitgespeeld bij Monkey Town? Veel leesplezier! 29 Branche 6 12 18 30 Onder de aandacht: kort nieuws uit de branche COVERSTORY: de ‘zachte kant’ van het familiebedrijf Gastvrij & innovatief: pop-up campings zijn een blijvertje Nederland achterin de rij voor Europese herstelpakketten 30 Bedrijf Informatief 20 7 26 29 35 37 De Bezieling: Monkey Town heeft nu 50 binnenspeeltuinen. Verdere groei moet uit het buitenland komen Colofon Kennis delen: veiligheid buitensport mag niet via het WAS geregeld worden Kennis delen: altijd eerst schriftelijk waarschuwen bij opzeggen jaarplaats Vakinfo: chalets kopen met een internationale blik Productnieuws: een overzicht van de laatste innovaties Column 19 RecreAnders Recreactie | September 2021 | nr 5 5
Page 6
Onder de aandacht IAAPA Expo in Barcelona Het belangrijkste evenement voor de vrijetijdsindustrie in Europa is de IAAPA Expo. Die wordt dit jaar gehouden in Barcelona. De conferentie van 27-30 september, de beurs van 28-30 september. Het is de grootste internationale vakbeurs en conferentie voor de attractie-industrie in Europa. Elk jaar zie je de nieuwste innovaties, technologie en diensten voor alle aspecten van de vrijetijdssector. Via HISWA-RECRON zijn tickets met korting voor € 70,- te bestellen (code HISWADEAL). In memoriam: Leo van der Hucht D 6 De Efteling mag uitbreiden De Efteling begon in 2015, in nauw overleg met omwonenden, natuurorganisaties en gemeente Loon op Zand, met de eerste schetsen voor het bestemmingsplan ‘Wereld van de Efteling 2030’. In het bestemmingsplan staat de ruimtelijke ontwikkeling van de Efteling tot 2030 centraal. Het plan geeft onder meer aan in welke richting uitbreiding van het park zal plaatsvinden, welke zones gereserveerd zijn voor verblijf of andere rustige vormen van recreatie, hoe het parkeren wordt geregeld en hoe gezorgd kan worden dat de regio goed bereikbaar blijft. Ondanks veel overleg kwamen er protesten van omwonenden. Die zijn vorige maand door de Raad van State ongegrond verklaard. Daarmee is er groen licht voor de toekomstplannen van de Efteling. Op 9 juni overleed Leo van der Hucht, erelid van RECRON, op 98 jarige leeftijd. Hij stond in 1969 aan de basis van de vereniging. Samen met Gerben Baaij en Hans Wallenburg wist hij de twee concurrerende ondernemersverenigingen Revako en Arkabo bijeen te brengen tot RECRON. Van der Hucht, die tot 1982 in het RECRON-bestuur zat, stond ook aan de wieg van EFCO, de Europese koepel van campings. Hij vertelde daar twee jaar geleden over in de speciale uitgave ter gelegenheid van 50 jaar RECRON: “Ik zag dat er steeds meer op Europees niveau werd besloten. Om samenwerking tot stand te brengen heb ik vele, vele telefoongesprekken gevoerd. Het kostte wel handenvol geld, want internationaal bellen was duur en RECRON vergoedde het niet.” Van der Hucht bleef tot hoge leeftijd vitaal. Hij was in december 2019 eregast tijdens de viering van het 50-jarig jubileum van RECRON. Camping ‘t Hop naar Franse keten De Franse recreatieketen European Camping Group heeft Camping ‘t Hop in het Friese Wijckel overgenomen. Het valt inmiddels onder het label Marvilla Parks. European Camping Group is een nieuwe Franse speler op de markt en met ambities: commercieel directeur Stijn Depraetere heeft in de media aangegeven dat de keten van plan is nog tientallen extra campings aan het portfolio toe te voegen. European Camping Group is een groot concern, met meer dan 23.000 accommodaties op 300 bestemmingen. De groep heeft ruim dertig campings in eigen beheer onder het label Marvilla Parks. Recreactie | September 2021 | nr 5 Foto: ‘t Hop/Roan EuroParcs koopt Uniek Parken Statistiek over de sector EuroParcs heeft de drie resorts van Uniek Parken overgenomen. Het zijn Bungalowpark Zuiderzee (Medemblik), Résidence Koningshof (Schoorl) en Remboe Village (Epe). De 21 medewerkers van de drie parken komen in dienst van EuroParcs. “De overname van de Uniek Parken past in onze groeiambitie”, stelt aldus Andries Bruil van EuroParcs. “We willen de grootste aanbieder van vakantieparken in Europa worden. Voor ons zijn niet alleen de Nederlandse, maar ook de Duitse toeristen erg belangrijk. We zijn bij onze oosterburen met een eigen kantoor actief.” Met de overname van de drie parken telt EuroParcs nu 55 locaties in vier landen. COLOFON vakblad Recreactie Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Martin Maassen, Jarin van der Zande, Wanda van Eck, Jeffrey Belt Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Max de Krijger, Ditta van Ekris, Dolph Cantrijn, Lieke Esveldt, Jos van der Sterren, Annouck de Jong, Rosanne de Groot Ontwerp: Fase2, Paul Veldkamp Vormgeving: Jessica Dales, Dock35 Media Coverfoto: Leukermeer Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, (033) 303 9700, communicatie@hiswarecron.nl, 65 euro per jaar. 32,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatie-bedrijven. Gratis voor HISWA-RECRONleden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWA-RECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. PARTNERS IN BUSINESS: KENNISPARTNERS: Het verkrijgen van cijfers voor en over de diverse bedrijfsgroepen van HISWA-RECRON is niet eenvoudig. De openbare cijfers zijn ofwel onbetrouwbaar ofwel veel te laat beschikbaar. Voor de meeste bedrijfsgroepen binnen HISWA-RECRON geldt bovendien dat ze te klein zijn om in de openbare databank van het CBS betrouwbare gegevens te genereren. Daarom is HISWA-RECRON enige tijd geleden begonnen met het verzamelen van statistische gegevens over de diverse bedrijfsgroepen. Belangrijk om een beeld te krijgen van de eigen bedrijven, maar ook belangrijk om te gebruiken in de lobby. Uit het eerste statistiekrapport over 2020 en de eerste helft van 2021 (prognose), dat deze zomer verscheen, valt af te leiden dat het ondernemersvertrouwen weer aan het stijgen is. Dat staat op een schaal van -10 tot 10 nu op +1,5. Een jaar eerder, middenin de coronacrisis, stond het nog op -2,4. De omzet van de verblijfsrecreatie en watersportindustrie bedroeg in 2020 gezamenlijk 12,2 miljard euro. Dat is een daling van 9% ten opzichte van 2019. In 2019 was de omzet juist 5,8% hoger dan in 2018. Kijken we alleen naar de verblijfsrecreatie, dan was de omzet over vorig jaar 9,1 miljard euro. Dit was een daling van 11% ten opzichte van het jaar ervoor. 2019 was overigens 8,5% hoger dan 2018. De gehele rapportage is in te zien in de kennisbank op hiswarecron.nl. Recreactie | September 2021 | nr 5 7 Foto: Résidence Koningshof Foto: Lieke Esveldt
Page 8
ONS SUCCES BEGINT BIJ JOU! Ben jij scherp op gastbeleving? Wij zijn altijd op zoek naar de beste mensen! Bij CSU werk je in een succesvolle en toekomstgerichte organisatie waarbij aandacht voor jou en je collega’s, een leuke werksfeer en teamspirit centraal staan. CSU is als familiebedrijf een van de beste werkgevers van Nederland en behoort tot de top van de Nederlandse schoonmaakbranche. Interesse in een werkplek waar je je gewaardeerd voelt, kunt uitblinken en groeien? Scan de QR-code. Nieuw in de verkoop: Een fraai in het Friese Merengebied gelegen camping: - 4,8 hectare eigen grond; - circa 200 kampeerplaatsen; - met overdekt zwembad. Taxatie nodig? Wij zijn u graag van dienst! Kiest u ook voor een écht familiebedrijf in Noord-Nederland? Vraagprijs: € 2.150.000,00 k.k. Wilt u uw bedrijf verkopen? Zoekt u hierbij begeleiding, met oog voor persoonlijke aandacht? Neem dan contact met ons op! Neem dan contact op met Arjan of Carina! Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Nadere www elaar O.Z. 592 462 844 22 32 10 10 Kijk voor meer informatie op: www.hiswa-recrontaxateur.nl Vossenlaan 16 9408 CN Assen T (0592) 46 28 44 www.hiswa-recronmakelaar.nl E info@recratief-bedrijfsmakelaars.nl I www.recratief-bedrijfsmakelaars.nl Vastgoed & Overheid Advocatuur nieuwe stijl Scherp & persoonlijk ZYPP advocaten T: 026 - 702 47 87 info@zypp.nl www.zypp.nl Kennispartner RECRON en specialist op het gebied van recreatief vastgoed. Samen op zoek naar de beste buitenbeleving voor uw gast! MEER DAN BOUWEN Het projectteam voor een succesvol uniek recreatieconcept Benieuwd naar de mogelijkheden? Wij komen graag bij u langs. Uw gewenste identiteit... Dat is waar een bouwproject voor ons begint. ARCABO B.V. Rollecate 39 www.madino.nl | 0488 440138 | info@madino.nl 7711 GG Nieuwleusen www.arcabo.com Onder de aandacht Subsidie verduurzaming mkb Steun bij de overstromingen O Ondernemers in het mkb krijgen steun van de overheid bij het verduurzamen van hun bedrijf. Kosten worden maximaal 80% vergoed. Het gaat dan om de kosten van een adviseur, die uitzoekt hoe het bedrijf energie kan besparen en de CO2 -uitstoot verlagen. Isolatie? Zonnepanelen? Zonneboilers? Een warmtepomp of een combinatie? En welke energiewinst valt er te winnen in de bedrijfsvoering? Denk aan koeling, keuken- of ict-apparatuur en bedrijfswagens. Er is ook subsidie voor ondersteuning bij het uitvoeren van de maatregelen, bijvoorbeeld door een accountant of projectleider in te schakelen. De subsidie is beschikbaar voor bedrijven met een relatief laag energieverbruik (minder dan 50.000 kWh elektriciteit en 25.000 m3 aardgas. Aanvragen kan van 1 oktober 2021 tot en met 30 september 2022 bij de Rijksdienst van Ondernemend Nederland (RVO). De maximale subsidie is 2.500 euro per bedrijfspand. www.rvo.nl (zoekterm: SVM) Kees van Wijk weg bij VVV Nederland Kees van Wijk heeft per 1 juli afscheid genomen als directeur van VVV Nederland. Hij heeft dat zestien jaar gedaan en stond aan de wieg van de transitie van de papieren VVV Cadeaubon naar de digitale VVV Cadeaukaart. Ook was hij initiatiefnemer van de Stichting Keurmerk Cadeaukaarten. Met het ontwikkelen van het Kennisnetwerk Destinatie Nederland heeft hij een belangrijke impuls gegeven aan het onderling verbinden van de DMO’s (destinatie marketing organisaties) en het versterken van hun gezamenlijke positie. Zijn functie als directeur wordt overgenomen door Jos Peeters, die al directeur Giftcards en Transitie was bij VVV Nederland. Kees van Wijk is ook voorzitter van Gastvrij Nederland, de Nationale Raad voor toerisme, recreatie, horeca en cultuur. Voorlopig blijft hij dat nog doen. In juli werd Zuid-Nederland getroffen door een grote watermassa. Hoog water en aanhoudende regen hadden tot gevolg dat campings zijn ondergelopen, boten zijn losgeslagen, toercaravans langsdreven en zowel ondernemers als de toeristen met het handen in het haar stonden. HISWA-RECRON heeft direct actie ondernomen en de getroffen ondernemers én recreanten zoveel mogelijk gesteund. Er werd meteen een helpdesk ingericht waar ondernemers konden aangeven waarmee HISWA-RECRON ze van dienst kon zijn. Voor gedupeerde recreanten, die een plek op de getroffen bedrijven hadden geboekt, werden plekken bij collegaondernemers gezocht. Uit solidariteit met de getroffen ondernemers boden andere ondernemers, na een oproep van de branchevereniging, een accommodatie aan in september/oktober, zodat getroffen collega’s er even tussenuit kunnen. Daarnaast was er het bijzondere initiatief van Marieke Braber Schot, voorzitter van HISWA-RECRON Schouwen-Duiveland en mede-eigenaar van Zonnedorp Vakantiepark (Renesse). Samen met de Rotary en provincie Zeeland zette zij ‘Zeeland helpt Limburg’ op touw en dat resulteerde in meer dan 200 aangeboden vakanties door de Zeeuwse leden. Zo waren er diverse hartverwarmende initiatieven, die laten zien hoeveel onderlinge solidariteit er heerst. Op dit moment ligt de focus van HISWA-RECRON op het dringende verzoek om steunmaatregelen aan Den Haag en de provincie, zodat diverse mooie recreatiebedrijven niet door deze natuurramp verloren gaan. Recreactie | September 2021 | nr 5 9 Foto: Shutterstock
Page 10
R n E VIVO: DE BAKWAND VOOR DE VEELEISENDE PROFESSIONAL Custom made voor uw onderneming De robuuste uitstraling, afgeronde hoeken en naadloze afwerking zijn kenmerkend voor de ViVo bakwand. Het afwerkingsniveau en materiaalgebruik zijn van ongekend niveau, net als de (maatwerk) mogelijkheden. De ViVo is eenvoudig te bedienen waardoor al uw personeel dezelfde kwaliteit friet afleverd. 100% Nederlands fabrikaat Ook leverbaar met transferfrituur met bakcapaciteit van 10 kg per charge. Leverbaar in hoog en laag model, in elk gewenste ral-kleur. EEN KIJ KJE IN DE KEUKEN Projecten waar wij trots op zijn “M� n bakwand is goed schoon te houden omdat de bovenz� de naadloos is gemaakt.“ Ronald Joosten Kruimig | Wageningen Benieuwd naar ervaringen van onze klanten? hakpro.nl/projecten EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl ✓ Het beste online advies b� de aanschaf van nieuwe apparatuur ✓ Snelle levering uit de grootste voorraad van NL ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 20-11-00 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl N G r A A m T U a I T d E I v F a R r U L R e E K o * r T S I f e n a r e o o w a r d e n Onder de aandacht Overname Landal door Roompot Oproep NLBuiten: maak landelijk gebied beter toegankelijk 17 organisaties riepen in juli het nieuwe kabinet en de (in)formateurs op om de landelijke gebieden beter toegankelijk te maken voor recreanten. ‘In het afgelopen coronajaar is gebleken hoe belangrijk het is om erop uit te gaan’, staat in de oproep. ‘De druk op stedelijk groen was groot en soms moesten delen van beschermde natuurgebieden worden afgesloten. Zowel terreinbeherende als recreatieve organisaties en grondgebruikers hebben elkaar gevonden in de missie om van de ‘buitenruimte’ waar mogelijk, gewenst én op vrijwillige basis een recreatieve ruimte te maken.’ De 17 organisaties die onder de vlag van NLBuiten samen optrekken, willen hiervoor dit jaar nog samen met het Rijk en andere overheden een concreet plan maken. De oproep werd onder meer ondertekend door HISWA-RECRON, de ANWB, LTO, Natuurmonumenten, Netwerk Waterrecreatie, NOC*NSF, Stichting Fietsplatform en Wandelnet. O Hulpblad onbeperkt spelen Ook mensen met een beperking moeten onbelemmerd kunnen spelen, vindt OBB ingenieurs. En een beperking kan van alles zijn: dat zijn ook sociale beperkingen of minder gehoor. OBB zet zich in om speelruimtes zo in te richten, dat iederéén ervan kan profiteren. Om dat te stimuleren heeft het bureau het ‘hulpblad onbeperkt spelen’ opgesteld. Geen checklist, maar een blad dat je laat nadenken over je eigen inspanningen. Zo kom je op vragen als: heb ik eigenlijk wel gedacht aan hoe kinderen zich kunnen oriënteren op een plek? En of er wel voldoende rustpunten zijn? Is er ruimte voor georganiseerd spelen voor iedereen? In welke mate is er gedacht aan mensen met verstandelijke beperking die een volwassen lichaam hebben, maar functioneren op het niveau van een vierjarige? 5 oktober organiseert OBB bovendien een webbijeenkomst. www.obb-ingenieurs.nl >> kennis >> inclusie 21 juni werd bekendgemaakt dat Roompot concurrent Landal overneemt. Zo’n grote overname is mogelijk doordat beide concerns gesteund worden door private equities: particuliere beleggingsfondsen die grote hoeveelheden kapitaal te investeren hebben. Roompot heeft als grootste aandeelhouder de Amerikaanse investeringsmaatschappij KKR. Het is zelf in 2020 door KKR van het Franse beleggingsfonds PAI Partners gekocht. Landal is op dit moment nog eigendom van Awaze, en dat is weer onderdeel van het eveneens Amerikaanse Platinum Equity. Het is duidelijk: met recreatie is in Europa geld te verdienen en Amerikanen investeren daar graag in. Gezamenlijk hebben Landal en Roompot straks zo’n 300 vakantieparken in het aanbod. Die zijn voor het grootste deel niet hun eigendom. Landal heeft 100 parken in het aanbod. Daarvan zijn er 26 in eigendom. Roompot heeft 40 van de 200 aangeboden parken in eigendom. De overname is nog niet echt rond. De ondernemingsraden moeten nog een advies uitbrengen. Ook de Autoriteit Consument en Markt én de Europese mededingingsautoriteit moeten de overname nog beoordelen, maar normaal gesproken komt die goedkeuring uiteindelijk wel. De naam Landal blijft in elk geval voorlopig bestaan. De ontwikkeling van nieuwe parken gaat ondertussen gewoon door. Begin juli maakte Landal bekend dat er weer drie nieuwe parken aan het aanbod zijn toegevoegd, waaronder Landal Résidence Westduin. Dat is geen bungalowpark, maar een appartementencomplex op een mooie kustlocatie in het Noord-Hollandse Sint Maartenszee. Het wordt begin volgend jaar geopend. Landal Résidence Westduin Recreactie | September 2021 | nr 5 11 Foto: Maarten Bokslag
Page 12
Coverstory Opvolging leidt vaak tot problemen Familiebedrijven vormen de basis van de Nederlandse recreatiesector: zowel waar het gaat om recreatieparken als om jachthavens. Maar hoe hou je zo’n park binnen de familie? Hoe ga je om met kinderen met verschillende talenten? En hoe zorg je dat de opgebouwde ervaring bij overdracht van het bedrijf behouden blijft? O 12 Recreactie | September 2021 | nr 5 Ooit begonnen als minicamping groeide Leukermeer in het Limburgse Well uit tot een volwaardig vakantiepark met jachthaven. Dennis (29) en Joyce (31) van Wiefferen zijn vorig jaar mede-eigenaar geworden van het bedrijf dat is opgestart door hun ouders. Daarmee is de overname goed geregeld, vertelt Dennis. “Wij zijn van jongs af aan al betrokken geweest bij het bedrijf. Altijd meehelpen op het terrein, bij de watersportverhuur, in de horeca, de disco of waar het maar nodig was. De taken hebben we inmiddels goed verdeeld: mijn zus doet al jaren de taken van de receptie en de backoffice, ik ben meer van de werkzaamheden op het terrein en de grote lijnen.” Dennis vindt het werken in een familiebedrijf geweldig en hij doet het met hart en ziel. “Kan ook niet anders. We zien elkaar De ‘zachte kan Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Leukermeer, Camping Roland, Lieke Esveldt t’ van het familiebedrijf de hele dag door – en dan vaak ‘s avonds ook nog. Als je werk je hobby is hoef je nooit meer te werken. De waardering van onze gasten is het harde werken meer dan waard.” Nieuwbouw Het bedrijf is volop in ontwikkeling. In november is de bouw begonnen van 150 luxe vakantiewoningen en 34 appartementen “ Soms zijn mensen geboren ondernemers. Anderen doen het beter bij de receptie of de horeca” aan het water. Dennis is er trots op. “We hebben samen de plannen gemaakt en nu worden die vakantiewoningen daadwerkelijk gebouwd. Het zijn grote, luxe villa’s, met een riante tuin of een eigen vlonder aan het water.” Bij het nemen van beslissingen over zulke grote investeringen gaat de familie natuurlijk niet over één nacht ijs. Zijn er dan nooit meningsverschillen tussen de vier eigenaren? “Natuurlijk wel. Recreactie | September 2021 | nr 5 13 ➔
Page 14
We hebben ieder een uitgesproken mening en zijn het ook echt niet altijd met elkaar eens. Dan ontstaan er uiteraard wel eens discussies. Maar we hebben de stelregel dat we er aan het eind van de dag samen weer uit moeten komen. En dat lukt ook altijd.” Snel besluiten Bij Vakantiepark en Resort Leukermeer is de overdracht soepel verlopen; op termijn gaat het bedrijf volledig over naar Dennis en Joyce. Ook gesprekken over de bedrijfsvoering verlopen natuurlijk en opDankzij de BOR kan een familiebedrijf tot ruim een miljoen belastingvrij worden overgedragen bouwend. Dat is niet vanzelfsprekend, stelt Herma Brinkhuis van Alfa Accountants en Adviseurs. “Familiebedrijven hebben een unieke karakteristiek”, vertelt zij. “Aan de ene kant zie je de grote voordelen: er kan snel besloten worden over belangrijke zaken, zonder dat het over allerlei schijven gaat of er een concernbeleid gevolgd moet worden. Je ziet ook een enorme betrokkenheid, die bij mensen in loondienst niet vanzelfsprekend is. En investeringen worden altijd voor de lange termijn gedaan. Ouders hebben ook vaak het gevoel dat ze iets moois opbouwen om over te dragen aan hun kinderen.” Onderhuidse problemen Dat op zich positieve gevoel kan uiteindelijk wel leiden tot veel frustratie, concludeert Brinkhuis. Want kinderen willen het bedrijf lang niet altijd overnemen. Of er zijn meerdere kinderen. Of de ouders durven de verantwoordelijkheid niet echt over te dragen. Kortom: onderhuids spelen 14 Recreactie | September 2021 | nr 5 Coverstory regeld worden dat alle kinderen weliswaar aandeelhouder zijn van het bedrijf, maar dat zij niet allen hetzelfde inkomen krijgen. Of juist wel. Als het maar goed wordt afgesproken, betogen de experts. Zo behelst een bedrijfsoverdracht veel meer dan de financiële zaken. Lastige zaken worden voor de lieve vrede niet uitgesproken en dat leidt uiteindelijk tot problemen soms allerlei zaken in familiebedrijven die voor de lieve vrede niet worden uitgesproken, maar die wel degelijk de sfeer verzuren. Of een soepel verlopende overname in de weg zitten. Brinkhuis – al jaren actief als adviseur bij bedrijfsoverdrachten – zag in het verleden een overdracht op het laatste moment afketsen. De vader die het bedrijf aan zijn zoon zou overdragen, had op het laatst toch besloten dat hij het zijn zoon niet toevertrouwde. “Toen realiseerde ik me dat ik te weinig aandacht had gehad voor de onderlinge communicatie. Laten we zeggen: de zachte kant van de bedrijfsoverdracht.” Brinkhuis verdiepte zich sindsdien vooral in de communicatieve aspecten van familiebedrijven en bedrijfsoverdracht. “Daar ligt de basis van heel veel problemen. Niet iedereen is een ondernemer, De een is veel beter in de horeca, de ander kun je het beste in het groenonderhoud laten werken. Maar bij familiebedrijven kan dat leiden tot scheve gezichten. En als iemand het werk in het bedrijf niet meer ziet zitten, bestaat zelfs de kans dat die de focus op iets anders legt. Maar die persoon blijft wel aandeelhouder. Nog meer scheve gezichten dus.” Persoonlijkheden Om de communicatieve misverstanden in familiebedrijven te ontrafelen, werkt Brinkhuis sinds enkele jaren met de DISCpersoonlijkheidsanalyse. Daarin worden vier gedragsstijlen onderscheiden: – Direct, dominant – Inspirerend, innemend – Stabiel, supporting – Consciëntieus, correct. “Dit zijn heel verschillende stijlen”, licht Brinkhuis toe. “Je hebt ze allemaal nodig. Maar soms begrijpen mensen elkaar niet. Ik probeer dan uit te leggen dat iemand die direct en dominant is, heel anders tegen zaken aankijkt dan iemand die inspirerend en supporting is. Het zijn ook twee mensen met een totaal andere stijl van leiding geven. Dat kan leiden tot grote misverstanden. Het DISC-model geeft het familieteam handvatten om de samenwerking te verbeteren en effectiever te laten verlopen.” Bij bedrijfsoverdracht komen alle mogelijke misverstanden naar boven, want dan gaat het er echt om spelen. Dan komt ook de vraag: wie neemt de dagelijkse leiding op zich? Niet iedereen is daar geschikt voor, weet Jappe Eggink van Maas Recreatie Makelaars. Deze specialist in bedrijfsoverdrachten kent veel familiebedrijven en komt bijna net zoveel verschillende situaties tegen. “Sommige mensen zijn geboren ondernemers. Anderen functioneren veel beter bij de receptie, de horeca of in het groenonderhoud. Daar moet je ook ruimte voor bieden. Niemand wordt er gelukkiger van als hij tegen zijn wil manager wordt.” Binnen het bedrijf moet dan wel goed geMarktwaarde Er zijn veel punten die oorzaak kunnen zijn van problemen en misverstanden – zie de kadertekst voor een paar voorbeelden. “Soms is het zo complex en blijkt het bedrijf veel meer waard dan de familie had ingeschat. Je kunt het ook niet onder de marktwaarde overdragen. Dan krijg je problemen met de fiscus en het kan tot scheve ogen leiden bij de andere kinderen. Dan kan het zover komen dat de ouders zeggen: het bedrijf gaat niet naar de kinderen, maar we maken het klaar voor verkoop”, vertelt Eggink. “Dan wordt het bedrijf extern verkocht. Voor de kinderen kan dat een grote teleurstelling zijn. Het is dan gewoon niet haalbaar om het bedrijf over te nemen. Uiteindelijk zie je toch wel eens dat kinderen die echt willen ondernemen een Vier probleemsituaties bij bedrijfsoverdracht Er kunnen heel diverse problemen ontstaan bij bedrijfsoverdracht van familiebedrijven. Herma Brinkhuis van Alfa noemt de meest voorkomende: 1. De Monarch. De vader vindt dat zijn kinderen het eigenlijk niet goed doen en blijft er bovenop zitten. De overdracht wordt keer op keer om diverse redenen uitgesteld. De kinderen voelen dat aan en raken gedemotiveerd. 2. De kinderen willen eigenlijk niet. De ouders zouden hun levenswerk graag overdragen maar de kinderen zien het niet zitten om 24/7 voor het bedrijf te werken. Maar voor de lieve vrede wordt dat niet uitgesproken. 3 De schoonfamilie. Die willen juist wel of juist niet een aandeel in het bedrijf. Maar wordt het deel van de eigen kinderen dan kleiner? 4 Ruzie over de bedrijfsvoering. Er zijn veel keuzes te maken. Bijvoorbeeld: haal je de winst uit het bedrijf, of juist niet? ➔ Recreactie | September 2021 | nr 5 15
Page 16
LET’S REINVENT, RECONNECT AND RESTART TOGETHER FIRA BARCELONA GRAN VIA SPAIN CONFERENCE: 27–30 SEPT. 2021 | TRADE SHOW: 28–30 SEPT. 2021 The Leisure Industry’s Premier Event in Europe REGISTER NOW IAAPA.org/IAAPAExpoEurope @IAAPAEMEA | #IAAPAExpos Coverstory Bij bedrijfsoverdracht komen alle mogelijke misverstanden naar boven nieuw bedrijf kunnen starten met hun deel van de opbrengst van het familiebedrijf.” Een bedrijfsoverdracht is niet iets dat een-twee-drie kan worden doorgevoerd. Eggink: “Ouders moeten voor zichzelf een huis kopen. Ze moeten rekening houden met de kinderen die niet in het bedrijf willen stappen. Die moeten uitgekocht worden. En ze willen graag dat het kind, of de kinderen, die de zaak overnemen niet te veel kosten hebben. Dat moet allemaal goed geregeld worden, om onrust achteraf te voorkomen.” Emotie en ratio Camping Roland in Afferden is ook een echt familiebedrijf, vertelt mede-eigenaar Luuk Jansen (31). Zijn grootvader begon in 1965 met het bedrijf. Later werd Camping Roland eigendom van de tweede generatie, de twee zoons met hun vrouwen. Zo waren er vier eigenaren, die elk weer kinderen kregen: zes in totaal. Een prima recept voor problemen, zou je denken na de uitleg van Brinkhuis en Eggink. Maar gelukkig kunnen dit soort zaken ook goed lopen. Luuk Jansen: “Een paar jaar geleden brachten mijn ouders en oom en tante het ter sprake. Wie had er belangstelling om het bedrijf over te nemen? Ik had belangstelling en mijn nicht ook. We hebben een extern adviseur gezocht en die heeft alles op een rij gezet. Belangrijk, want bij zo’n familiebedrijf komt heel veel emotie kijken. De adviseur wist emotie te scheiden van de zakelijke aspecten. Op basis van die gesprekken en analyses besloot mijn nicht om af te zien van het bedrijf. Terwijl het voor mij juist steeds aantrekkelijker werd. En dat ging allemaal in goede harmonie. Ter illustratie: haar vriend Mik is hier nu parkmanager.” Opbouwend samenwerken Sinds 2017 is Luuk mede-eigenaar van het bedrijf. Daar geeft hij inmiddels zijn eigen draai aan en dat is ook precies wat hij leuk vindt. “Nu werken mijn ouders en oom en tante nog een beetje mee in het bedrijf, maar die zijn aan het afbouwen. Dat werk moet toch gedaan worden. Daarom hebben we nu een organisatie opgezet met nieuwe medewerkers. En mijn vrouw Diliana is inmiddels ook in het bedrijf gaan werken.” En heeft Luuk nu nog veel last van de oordelen van de oudere generatie, dat wat Herma Brinkhuis het Monarch-effect noemt? “Dat gaat eigenlijk wel goed. Natuurlijk was het een kwestie van wennen. Ze waren niet gewend dat er een jonger iemand komt die een heel andere mening heeft. Maar ik vind dat ze dat heel goed hebben opgepakt. Ze zijn er als ze nodig zijn, ik kan ook nog vertrouwen op hun advies en ervaring. Maar de verantwoordelijkheid om knopen door te hakken ligt steeds meer bij mij. En ik denk dat ze dat ook wel prima vinden zo.” Overdracht dankzij de BOR Bij een overdracht binnen de familie profiteren de kinderen van de BOR, de bedrijfsopvolgingsregeling. Die regelt dat er tot een bedrag van € 1.119.845 (bedrag 2021) geen schenkbelasting verschuldigd is en dat de inkomstenbelasting (26,9%) kan worden doorgeschoven. Daarboven geldt nog een vrijstelling van 83%. De BOR is niet van toepassing buiten de familie. Vandaar dat de overdracht aan bijvoorbeeld de trouwe bedrijfsleider een stuk lastiger ligt. Verkoop aan een kapitaalkrachtige derde partij (in de praktijk vaak een binnen- of buitenlandse keten) ligt dan voor de hand. Recreactie | September 2021 | nr 5 17
Page 18
Gastvrij en innovatief Pop-up camping is een blijvertje Gaan we na de coronacrisis terug naar het oude normaal of komt er een nieuw normaal? Eén ding is wel zeker: de pop-up camping blijft. “Dit is de vernieuwing waarop de campingmarkt zat te wachten.” H Het was dé kampeertrend van 2021: de pop-up camping. Ontstaan uit nood, maar al snel omarmd door kampeerders die wel eens wat anders willen. Nog mooier: de pop-up campings boren ook een nieuwe doelgroep aan. Niet-kampeerders blijken warm te lopen voor het nieuwe fenomeen. De pop-up campings ontstonden toen duidelijk werd dat 2021 een festivalarme zomer zou worden. Creatieve ondernemers zorgden al snel voor alternatieven als drive-in festivals, livestreams en thuisfestivals. Recreatieondernemers, geconfronteerd met omzetverlies, creëerden pop-up campings en maakten voor de inrichting gebruik van typische festival-ingrediënten als priklampjes, mobile homes en foodtrucks. Inrichting en sfeer Rutger van de Maat zette samen met Glamp Outdoor Camp pop-up camping Bij de Buren op. “We gebruiken daarvoor een stuk weiland naast ons Vakantiepark Mölke”, vertelt de ondernemer. “Het is onze eigen grond en de gemeente was bereid om op korte termijn een omgevingsvergunning te verlenen.” De pop-up camping is ingericht met sfeervolle verlichting, kampvuurplaatsen, speels neergezette tenten, gezellige barbecueplekken en een pop-up restaurant met streekproducten. De tijdelijke camping blijft tot de herfstvakantie en komt wegens doorslaand succes volgend jaar weer terug. “Deze trend is echt een blijvertje”, zegt Van de Maat. “Niet zozeer vanwege het pop-up aspect, maar wel door de inrichting en de sfeer. De markt zat al te wachten op een vernieuwing. En die dient zich aan in de vorm van de pop-up camping, maar dan in een permanente versie. Ik zie dit als een voortzetting van de glamping trend.” Slapen bij de achtbaan Ook attractiepark Toverland lanceerde met succes een pop-up camping: het Pop-Up Summer Camp, op de parkeerplaats naast het park. Gasten worden wakker met het zicht op houten achtbaan Troy. “Dit jaar is het Summer Camp nog langer open, van 1 mei tot 5 september”, vertelt Tessa Maessen van Toverland. Door de grote belangstelling werd het aanbod snel opgeschaald van 24 tovertenten vorig jaar naar 87 tovertenten dit jaar. Net als Mölke kreeg “ Ik zie dit als een voortzetting van de glamping trend” 18 Recreactie | September 2021 | nr 5 ook Toverland veel hulp van de gemeente. “Die dacht goed met ons mee.” Het attractiepark was overigens al van plan om uit breiden met verblijfsrecreatie. Door de coronacrisis kon Toverland hier eerder mee aan de slag. “Dat heeft ons veel inzichten opgeleverd waarmee we eerder dan verwacht ons voordeel kunnen doen”, vertelt Maessen. “Aan welke vorm van verblijfsrecreatie heeft de gast behoefte? In welke periode wil de gast komen? Waar komen de meeste gasten vandaan?” Na het succes van tientallen pop-up camTekst: Jaap van Sandijk Foto: Toverland RecreAnders Jos van der Sterren Docent en senior onderzoeker toerisme Breda University of Applied Sciences En de vaste gast dan? pings in 2020 nam het aanbod dit jaar verder toe. Daar is in de markt ook genoeg ruimte voor, mede door het flexibele karakter, zegt Jeffrey Belt van HISWA-RECRON. “Maar dan moet je er wel voor zorgen dat je nadrukkelijk kiest voor een bepaald thema en een herkenbare sfeer. Dat kan tot op heel gedetailleerd niveau. Denk aan een specifieke festivalsfeer of verblijven onder je favoriete achtbaan. Het mooie van pop-up is het flexibele karakter. Het ondernemersrisico is beperkt, als je ervoor kunt zorgen dat je in een korte periode goed kunt bij- en afschalen.” De recreatiesector is veel en vaak in het nieuws gedurende de covid19-pandemie. Het gaat over volgeboekte campings, hogere prijzen, het fenomeen schaduwvakanties ... Er was één nieuwsitem dat mijn speciale aandacht trok: de verkoop van Camping Ponderosa in Ulicoten aan CapFun en de gevolgen daarvan voor de ‘kleine kampeerder’, die te horen kreeg dat de seizoensplaatsen werden afgebouwd. De trouwe seizoensgast, die deze camping jarenlang door dik en dun ondersteunde, was niet meer welkom. De verkoop van Ponderosa is tekenend voor de toenemende commercialisering van kampeerterreinen. Deze bedrijven gaan over naar internationale corporates: ze worden gezien als een interessante en hoog renderende vastgoedbelegging, waarbij shareholder value de inrichting van het terrein bepaalt. Dat vertaalt zich in een rendementseis per vierkante meter en dus moeten seizoensgasten die per jaar betalen plaats maken voor chalets en huisjes. Die leveren immers in twee weken meer op, dan zo’n vaste klant per jaar. Nu heb ik niets tegen commercialisering van de recreatiesector. Al vele jaren waarschuwen experts dat deze bedrijven moeten innoveren, productiviteit moeten verbeteren en een meer professionele bedrijfsvoering nodig hebben om te kunnen overleven. Het gevaar bestaat nu echter dat deze bedrijven die huisjes, chalets of andere accommodaties verhuren zó worden uitgemolken, dat het alleen betaalbaar wordt voor de happy few. Leuk voor een goede omzet en rendement, maar waar moeten die vroegere vaste gasten nu heen? Wat daarbij komt is dat de nieuwe inrichting van de parken en de nieuwe bezoekers een andere sfeer op de camping met zich meebrengen dan de sfeer die er vroeger was, door de aanwezigheid van de vaste gast. Nu kun je je afvragen of dat zo erg is: misschien moeten we afscheid nemen van die toch wat kneuterige campingsfeer. Zijn we niet beter af met gewoon goed functionerende accommodaties? Dat zal wel, maar ik ben bang dat deze ontwikkeling toch tot een schraler aanbod leidt. Drukke parken met meer eenheidsworst aan accommodaties. Ook vrees ik dat het gezin met de kleine beurs het kind van de rekening wordt. Recreactie | September 2021 | nr 5 19
Page 20
De Bezieling Alle details moeten kloppen Frank Onderdelinden (links) en Joris Naalden 20 Recreactie | September 2021 | nr 5 Tekst: Maarten Bokslag Foto’s: Dolph Cantrijn, Monkey Town Joris Naalden en Frank Onderdelinden van Monkey Town Overdekt spelen wordt steeds professioneler en Monkey Town loopt daarbij voorop. De Nederlandse keten met vijftig binnenspeeltuinen streeft naar forse groei, vooral in het buitenland. “We doen er alles aan om ons product steeds beter te maken en toch voor iedereen toegankelijk te houden.” M Monkey Town begon in 2001 als indoor speeltuin in Amersfoort. Het professionele concept sloeg aan en werd uitgebouwd tot een succesvolle franchiseformule. Jaarlijks kwamen er een paar Monkey Towns bij en drie jaar geleden stond de teller op veertig, vertelt Joris Naalden, algemeen directeur van het bedrijf. Samen met operationeel directeur Frank Onderdelinden is hij aangeschoven voor het interview met Recreactie. Begeleid door vrolijk kindergegil vindt het plaats in de net geopende Monkey Town in Eindhoven. Oog voor details “Deze vestiging geeft precies weer waar wij met Monkey Town heen willen”, vertelt Naalden. De nieuwe vestigingen die de afgelopen jaren geopend werden zijn op allerlei details net weer wat beter ingedeeld en aangekleed dan de oudere Monkey Towns. “Voor de verbouwing was dit gewoon een lege hal”, benadrukt Naalden. “De aankleding, de planten, de speeltoestellen, het horecadeel en de zitjes maken het gezellig. Daarnaast zorgen we voor goed meubilair, voor de ouders die zitten te wachten terwijl hun kinderen lekker spelen.” Ook de horeca krijgt veel aandacht, vult Frank Onderdelinden aan. “Ook dan gaat het erom het verblijf voor de ouders zo aangenaam mogelijk te maken. Dus zorgen we voor kwalitatief hoogwaardige producten, die we snel en vriendelijk serveren. Kwaliteit vind ik belangrijker dan de laagste inkoopprijs. Als een goed product een dubbeltje of kwartje meer kost aan inkoop, dan kies ik daarvoor. Het betaalt zichzelf terug. We zorgen ervoor dat bestaande klanten keer op keer terug willen komen. Alles moet perfect zijn.” “ Jaarlijks ontvangen we 4 miljoen gasten. Niet veel minder dan de Efteling” Keurmerk In het kader van de kwaliteitsverbetering werkt Monkey Town aan een objectief keurmerk voor de sector. “Als ouders hun kinderen hier laten spelen moeten ze er ook op kunnen vertrouwen dat alles veilig is. Wij besteden daar heel veel aandacht aan en willen dat graag met een keurmerk aantonen. Maar we zijn WC Eend niet, dus het moet wel een extern keurmerk zijn”, vertelt Joris Naalden. “Daarom hebben we het objectieve Keurmerkinstituut gevraagd een dergelijk keurmerk te ontwikkelen. Daar stonden ze wel een beetje van te kijken, dat we dat zelf kwamen vragen.” Het keurmerk moet bovenwettelijk zijn, dus niet alleen de eisen stellen die ook al in het WAS (Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen) voorkomen. Volgens Naalden gaat het onder meer om eisen op het gebied van brandveiligheid en de inrichting van het onderhoud van de speeltoestellen. “Per zone worden de risico’s in kaart gebracht. Enkele van onze tien eigen Nederlandse locaties hebben het Keurmerk Indoor Spelen al behaald. Andere locaties – waaronder enkele franchiselocaties – gaan op dit moment door het proces. De eerste officieel gekeurde indoor speeltuinen in Nederland zijn dus van Monkey Town. Daar zijn we trots op.” ➔ Recreactie | September 2021 | nr 5 21
Page 22
“ Als een goed product in de horeca iets meer kost aan inkoop, dan kies ik daarvoor” Nieuw in deze Eindhovense vestiging zijn de self-service order kiosken. Ze verschijnen binnenkort in alle vestigingen. De vier zuilen staan pal voor de counter van de horeca. Er kan besteld en afgerekend worden. Met een grote foto en geanimeerde video’s leggen de order kiosken de aandacht op iets heerlijks dat in de horeca te verkrijgen is. “Daar gaan we ook mee testen”, vertelt Onderdelinden. “In de winter zetten we misschien wel een goede stamppot op het menu, met een smakelijke foto. En dan kijken of dat werkt en of we mensen ook het avond eetmoment bij Monkey Town kunnen laten doorbrengen.” De aankleding en innovaties als de order kiosken maken ook dat Monkey Town als franchiselabel zijn waarde behoudt, legt Naalden uit. “Zoiets, met professionele foto’s van heerlijke gerechten en een goed doordacht bestelproces, kunnen de franchisenemers nooit op eigen kracht ontwikkelen. Daarnaast is de naamsbekendheid enorm. Monkey Town begint een begrip te worden voor een leuke indoor speeltuin waar alles goed geregeld is – zelfs een speeltuin die níet bij onze keten hoort wordt soms al een monkey town genoemd.” Scandinavië als voorbeeld Om de Monkey Towns te verbeteren kijken Naalden en Onderdelinden graag naar het buitenland, met name naar Scandinavië. “In Nederland is het indoor spelen sterk aan het professionaliseren. De kwaliteit wordt beter, op alle vlakken. De consument stelt ook steeds hogere eisen. In Scandinavië zijn ze wat dat betreft al 22 Recreactie | September 2021 | nr 5 verder in de ontwikkeling”, vertelt Naalden. Onderdelinden vult hem aan: “Leo’s in Zweden is het verst. Als voorbeeld: wij bieden nu twee tot vier smaken Slush Puppy. Dat is soms al heel moeilijk kiezen voor kinderen. Bij Leo’s hebben ze 20 smaken Leo’s Slush. En dan onbeperkt bijvullen. Dat zit allemaal bij de entree in. Er zijn ook meer speeltoestellen en een grotere diversiteit. Op termijn gaat dat in de Nederlandse markt ook komen, zeker weten. Maar daar hangt wel een prijskaartje aan. Voor Monkey Town betaal je per kind € 8,95. Bij Leo’s betaal je omgerekend 22 euro. En dat willen wij niet. Een bezoekje aan Monkey Town moet voor iedereen bereikbaar blijven.” Verbetering wordt gezocht in service, aankleding en natuurlijk in speeltoestellen. “We willen zeker investeren in de attractiviteit”, vertelt Naalden. “Maar wel passend binnen ons concept: het actieve spelen. Je zult hier geen videogames aantreffen waar kinderen bewegingloos achter zitten. Wel denken we aan mooie grote schermen waarop bijvoorbeeld bewegende dieren te zien zijn. Kinderen kunnen daar dan met ballen naar gooien. Dat is vernieuwend en het blijft draaien om beweging.” Nieuwe vestigingen Naast kwaliteitsverbetering hebben Naalden en Onderdelinden nog heel wat op hun verlanglijstje staan. “We zijn bijzonder ambitieus. Frank en ik zitten hier niet om om 3 uur naar huis te gaan”, benadrukt Naalden. “De afgelopen drie jaar hebben we in Nederland tien nieuwe speeltuinen geopend. Daarmee is de markt in Nederland eigenlijk verzadigd. We hebben nu vijftig speeltuinen, waarvan twaalf bij onze groep in eigendom. Jaarlijks ontvangen we vier Street Jump Monkey Town valt onder de holding 24 Indoor. Dat nam december vorig jaar ook franchiseformule Street Jump over. Naalden: “We hadden al drie eigen trampolineparken onder het franchiselabel JumpXL. Die hebben we omgebouwd en bij de twaalf Street Jump parken gevoegd. Street Jump is ook een franchiseformule. Het mooie is: elke ondernemer met een Street Jump heeft ook een Monkey Town. Zo is er een logische overlap tussen de twee formules en houden we een grote betrokkenheid van de franchisenemers.” Street Jump is qua spelen gericht op een leeftijdsgroep die Monkey Town ontgroeid is. Het overdekte spelen bij Monkey Town is voor kinderen van 1 tot 10 jaar. Street Jump is gericht op kinderen van 8 tot ongeveer 15 jaar. De Bezieling miljoen gasten: dat zijn er niet veel minder dan de Efteling. We stonden in een bekend lijstje met populairste dagattracties onder kinderen recent ook tweede, ná de Efteling en vóór veel bekende pretparken. Daar zijn we trots op, al komt het natuurlijk ook door ons grote aantal locaties. We zullen hier nog wel uitbreiden, maar dan vooral door overnames van bestaande speeltuinen. Onze echte focus ligt op het buitenland.” Over de grens Daarbij gaat het vooral om Duitsland en Zwitserland. “Daar loopt de markt een jaar of tien achter”, vertelt Naalden. “Dat geldt overigens voor de hele leisurebranche. We hebben een eerste park geopend in Dortmund en nu kijken we hoe dat loopt. We hebben echt wel de ambitie om de komende drie jaar zo’n 25 nieuwe vestigingen te openen. Daarnaast hebben we ook ambities op de Belgische markt. Onze formule staat als een huis en biedt betaalbaar spelen dicht bij huis. Dat werkt ook in andere landen.” Bij het internationale ondernemen maakt Monkey Town gebruik van lokale partners. Naalden: “Wij Nederlanders vinden onszelf erg slagvaardig en direct. Maar in andere landen kijken ze daar anders naar. In Duitsland kan dat overkomen als pusherig. En in België bestaat soms wantrouwen tegen Nederlanders. Daar gaan we echt niet zelf aan beginnen. Voor die landen nemen we heel goede landenmanagers of franchisepartners aan, die weten hoe je daar te werk gaat.” Eigen platform Monkey Town is nog niet zo lang lid van HISWA-RECRON. De coronapandemie vormde de aanleiding om lid te worden. Joris Naalden: “Er werden allerlei overheidsmaatregelen genomen die ons rechtstreeks raakten. Pas op dat moment stonden we erbij stil dat de sector van het indoor spelen helemaal niet georganiseerd was. Er was geen eigen platform. Daarom zijn we lid geworden van HISWA-RECRON. Die hebben ervoor gezorgd dat we in Den Haag op de radar kwamen voor steunmaatregelen. Ook kijken we naar hun expertise op het gebied van de CAO Dagrecreatie.” Naalden hoopt op een eigen platform binnen HISWA-RECRON voor indoor spelen, binnen de bedrijfsgroep dagrecreatie. “We hebben de andere ketens Jumpsquare, JumpXL en Avontura uitgenodigd om ook lid te worden. Zo versterken we de sector en kunnen we samen verder werken aan professionalisering.” “ De markt in Nederland is verzadigd. We kijken nu naar het buitenland” Recreactie | September 2021 | nr 5 23
Page 26
Kennis delen Veiligheid van buitensport regel je Buitensporttoestellen moeten buiten het regime van het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS) blijven. Minister Tamara van Ark wil de regelgeving aanscherpen om de veiligheid te vergroten. Maar het gaat veel te ver om ook de goed gereguleerde buitensport onder het WAS te laten vallen, vindt HISWA-RECRON. I In het WAS is de veiligheid van attractieen speeltoestellen geregeld. Zo moeten de toestellen regelmatig worden gekeurd door een Aangewezen Keuringsinstelling (AKI). Dit zijn bedrijven die door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zijn aangewezen om keuringen volgens het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen uit te mogen voeren. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit is toezichthouder. Omdat het aantal ongelukken met springkussens en trampolines toeneemt (met name op dorpsfeesten en in thuissituaties) wil minister Tamara van Ark van Medische Zorg en Sport het WAS verbeteren en verscherpen. Onderzoek “Naar aanleiding van het grote aantal ongevallen met opblaasbare speeltoestellen heeft VeiligheidNL onderzoek gedaan naar de risico’s van opblaasbare speeltoestellen en het risicobewustzijn van verhuurders, huurders en ouders”, schreef Van Arks voorganger Martin van Rijn vorig jaar in een brief aan de Tweede Kamer. “Uit het onderzoek blijkt dat de grootste risico’s liggen bij het gebrek aan gebruikstoezicht door de huurder en bij het niet juist plaatsen van opblaasbare speeltoestellen.” De minister pleit in de brief niet alleen voor verbetering, maar ook voor uitbreiding van het toezicht. Ook de toestellen die in de buitensport worden gebruikt moeten onder het WAS gaan vallen. De sector verzet zich hiertegen. “De veiligheid van deze toestellen is onder het bestaande regime uitstekend geregeld”, zegt Marcel Tap, bestuurlijk en juridisch adviseur van HISWA-RECRON. “Toestellen 26 Recreactie | September 2021 | nr 5 niet via het WAS Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Lieke Esveldt, Dolph Cantrijn in de buitensport zijn allemaal maatwerk en moeten voldoen aan NEN-normen. Toezicht en veiligheid zijn goed geregeld in veiligheidssystemen van de VeBON. Die veiligheidssystemen worden onafhankelijk geauditeerd.” Bovendien heeft de aanleiding tot het voorstel van de minister niets te maken met de buitensport, stelt Tap. “De toename van ongelukken, met name op dorpsfeesten en in thuissituaties, wordt vaak veroorzaakt door menselijk gedrag en niet door de toestellen zelf.” Uitstel De buitensport onder het WAS laten vallen zou betekenen dat het kind met het badwater wordt weggegooid, vindt Tap. “De huidige zelfregulering werkt uitstekend. Uit onderzoek blijkt dat de risico’s in de buitensport minimaal zijn. Natuurlijk zijn er weleens ongelukken, maar die hebben te maken met gedrag. En niet met de toestellen. De minister wekt de indruk dat ze alles wil dichtregelen. Maar dat kan niet.” De sector is inmiddels in gesprek met het ministerie van VWS. “We hebben onze argumenten om het WAS niet toe te passen op activiteiten en inrichtingen in de buitensport toegelicht en onderbouwd”, aldus De VeBON-veiligheidssystemen worden onafhankelijk gecontroleerd en werken uitstekend Tap. Dat heeft in elk geval opgeleverd dat de wijziging van de WAS, die gepland stond voor medio 2021, is uitgesteld tot 1 juli 2022. Tap: “Het ministerie ziet ook in dat deze wijziging problemen kan opleveren die niet waren voorzien toen de aanpassing werd voorgesteld.” Tap is positief over het verloop van de gesprekken tot nu toe. “Er lijkt ruimte te ontstaan om het systeem van zelfregulering in de buitensport te erkennen als belangrijk sturingsmiddel voor veilige buitensport en risicobeheersing.” Over het WAS Het Warenwetbesluit attractrie- en speeltoestellen (WAS), dat in 1997 in werking trad, regelt de veiligheid van zowel attractie- als speeltoestellen. Attractietoestellen zijn voorzieningen die vaak worden aangeboden door pretparken, zoals zweefmolens, schommelschepen en draaimolens. Speeltoestellen die onder het WAS vallen maken uitsluitend gebruik van menselijke energie en zwaartekracht en worden niet elektrisch aangedreven. Voorbeelden hiervan zijn de wip, schommel en glijbaan. Omdat de capaciteit voor het toezicht door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) de laatste jaren is achtergebleven bij de ontwikkeling van de markt wil de minister deze verdrievoudigen. Hierdoor kan de NVWA zich beter op haar taak richten: het uitvoeren van een handhavingsaanpak die zich richt op de grootste risico’s, het aanspreken en sanctioneren van notoire overtreders en het communiceren naar bedrijven en publiek over de uitkomsten van het toezicht. Recreactie | September 2021 | nr 5 27
Page 28
DÉ VAKBEURS VOOR DE GEHELE RECREATIEBRANCHE RRECREATIE VAKBEURS ZET IN UW AGENDA! 16, 17 & 18 NOVEMBER 2021 EVENEMENTENHAL HARDENBERG WWW.RECREATIE-VAKBEURS.NL Kennis delen Tekst: Annouck de Jong, Rosanne de Groot (Stellicher Advocaten) Foto: Shutterstock Hoe zeg je de jaarplaats op? A Van overlastgevende recreanten tot verboden coronafeestjes en overtreders van parkregels. Af en toe misdragen gasten zich. Hoe verleidelijk het soms ook is om de overeenkomst van de vaste jaarplaatshouder direct op te zeggen; vergeet de schriftelijke waarschuwing niet. Artikel 14 van de RECRON-voorwaarden bepaalt dat de huurovereenkomst met de vaste jaarplaatshouder tussentijds kan worden opgezegd. Op zo’n tussentijdse beëindiging kan bijvoorbeeld een beroep worden gedaan als de recreant, mederecreant of derden de verplichtingen uit de overeenkomst of de parkregels niet naleeft. Het moet dan wel gaan om wat grotere overtredingen, zodat niet kan worden verwacht dat je als ondernemer de overeenkomst in stand laat. Bij structurele of meerdere (achtereenvolgende) incidenten, kan een tussentijdse beëindiging sneller worden gerechtvaardigd dan bij een incidenteel geval. Waarschuwing De ondernemer kan alleen overgaan tot tussentijdse opzegging nadat een schriftelijke waarschuwing is gegeven. Alleen in zeer dringende gevallen kan de schriftelijke waarschuwing achterwege blijven. Tips voor het opstellen van een schriftelijke waarschuwing: – Welke overtreding heeft de recreant begaan en welke regel is daarmee overtreden? – Dit gedrag wordt niet geaccepteerd. Schrijf letterlijk dat de brief een schriftelijke waarschuwing is in de zin van artikel 14 lid 1 van de RECRON-voorwaarden. – Wijs de recreant op de gevolgen van het niet naleven van de regels. Namelijk: beëindiging van de huurovereenkomst. Beëindiging Blijft de recreant vervolgens de regels overtreden? Dan is het mogelijk om de huurovereenkomst te beëindigen met een opzeggingsbrief. In dringende gevallen kan het de recreant, mede-recreant of derden zelfs worden verboden om na verzending van de opzeggingsbrief de plaats of het kampeermiddel te gebruiken. Webinar over RECRONvoorwaarden Op 9 september organiseert HISWARECRON in samenwerking met Kennispartner Stellicher advocaten het webinar ‘Wat is de waarde van de RECRON-voorwaarden?’ In dit webinar gaat het vooral over de overeenkomst voor de vaste plaatsen. Hoe zit het met de duur van de overeenkomst? Hoe ga je om met prijswijzigingen en -verhogingen? Wat doe je als de gast zijn jaargeld niet betaalt? Deelname is alleen voor leden van HISWA-RECRON. Aanmelden kan via www.hiswarecron.nl. Ga naar: Actueel > Agenda. Recreactie | September 2021 | nr 5 29
Page 30
Europese herstelpakketten laten op zich wachten Steun recreatiesector De Europese herstelpakketten moeten worden ingezet voor de sectoren die het hardst zijn getroffen. Dus zeker ook voor toerisme en recreatie, bepleit HISWA-RECRON. Maar Nederland staat achterin de rij in Brussel en heeft zelfs nog geen plan ingediend. En dat terwijl de landelijke steunmaatregelen na 30 september worden stopgezet. 30 Recreactie | September 2021 | nr 5 blijft hard nodig D De EU trekt honderden miljarden euro uit voor een krachtig herstel van de economie. Het herstelfonds heeft een omvang van 750 miljard euro, waarvan 390 miljard voor subsidies voor lidstaten en 360 miljard euro aan leningen. De Europese Commissie heeft inmiddels van verschillende landen de plannen goedgekeurd. Nederland heeft nog geen plan ingediend. De demissionaire regering heeft ervoor gekozen om dit aan het volgende kabinet over te laten. OnderTekst: Jaap van Sandijk Foto’s: EU, Wanda van Eck, Dolph Cantrijn plannen een blijvend effect hebben en moeten ze passen binnen de bredere economische context van de lidstaat. De wederopbouw moet Europa vooral groener, digitaler en veerkrachtiger maken. “Het gaat dus niet om specifieke oplossingen voor de toeristisch-recreatieve sector”, legt Van der Zande uit. Hij benadrukt dat bedrijven geen Europese variant van de Nederlandse steunpakketten hoeven te verwachten. “Landen moeten hun economie hervormen op basis van de EU-aanbevelingen. Daarbij gaat het ook om belangrijke zaken waarmee je als ondernemer indirect je voordeel kan doen. Denk aan een algemene maatregel als het stimuleren van het vestigingsklimaat en het aantrekkelijk maken van investeringen. De detailniveaus van zo’n maatregel worden door de lidstaten zelf uitgewerkt.” tussen verloopt de vorming van het nieuwe kabinet allesbehalve vlot. En dat terwijl de lidstaten van de EU tot midden 2022 de tijd hebben om hun plannen in te dienen. “We moeten daar echt niet te lang mee wachten”, zegt Jarin van der Zande, manager public affairs bij HISWA-RECRON. “De uitvoering ervan staat gepland voor 2022 en je wilt natuurlijk niet dat een herstelplan van grote omvang haastig in elkaar wordt gezet.” Het EU-herstelpakket is één van de hoofdthema’s van de besprekingen tussen Sigrid Kaag (D66) en Mark Rutte (VVD), die werken aan de contouren van het nieuwe regeerakkoord. HISWA-RECRON en Gastvrij Nederland hebben in onder meer een lobbybrief en position paper hun wensen kenbaar gemaakt aan de kabinets(in)formateurs. Blijvend effect Voor de beoordeling van de plannen gebruikt de Europese Commissie verschillende criteria. Zo moeten de hervormingsRecreactie | September 2021 | nr 5 31 Voorschot Op een aantal thema’s neemt HISWARECRON alvast een voorschot op deze uitwerking. “In samenwerking met de partners van Gastvrij Nederland zijn we aan het nadenken over suggesties voor de invulling van het EU-herstelpakket. We zijn op twee thema’s, namelijk HR en duurzaamheid in de toeristische sector, aan het verkennen hoe het herstelpakket kan bijdragen aan onze strategische ambities op de middellange en lange termijn.” Maar de primaire aandacht van HISWA-RECRON blijft uitgaan naar het samenstellen van een goed algemeen herstelpakket. “Laten we ons eerst richten op die eerste stap. Daarna komt het finetunen.” De sector heeft nog steeds keihard hulp nodig. Want de economie mag dan van het slot zijn, veel recreatieondernemers – met name groepsaccommodaties – staan er slecht voor. “De basis is wankel”, weet Van der Zande. “Er is sprake van veel onzichtbare schuldenlasten. Ondernemers hebben vouchers uitstaan, moeten interen op vermogen en zijn gedwongen hun pensioen op te eten.” Ook voor de broodnodige energietransitie heeft dat grote gevolgen, benadrukt hij “De overheid vraagt ons om te innoveren, maar daarvoor heb je eigen middelen nodig. De coronacrisis heeft ook het innovatievermogen van de sector een knauw gegeven.” Bovendien, voegt hij daar aan toe, is de coronakaart van Nederland allesbehalve stabiel. “Na de aankondiging van het kabinet om de steunmaatregelen stop te zetten, kleurde die kaart in juli weer donkerrood. Dat had weer enorme gevolgen voor onze ondernemers. Denk aan Duitse en Belgische annuleringen. Deze nieuwe werkelijkheid doet de noodzaak voor aanvullende steun weer groeien. Wij zullen dit goed blijven monitoren.” Nieuwe werkelijkheid Ondanks het kabinetsplan om met ingang van het vierde kwartaal van 2021 de steun stop te zetten, blijft HISWA-RECRON, samen met Gastvrij Nederland, zich inzetten voor voortzetting van deze steun. “Omdat dit keihard nodig is en omdat we ons in Nederland heeft nog steeds geen herstelplan ingediend bij de EU ➔
Page 32
P eit, het gaa e details die u alleen maar ziet. U wilt alleen het allerbese. E t u de ge bereik ein. Neem v J f bez e.nl. Scan om meer te weten: een nieuwe werkelijkheid bevinden”, benadrukt Van der Zande, daarbij verwijzend naar de rode coronakaart van juli. “We blijven dan ook lobbyen voor de sector, met name voor de groepsaccommodaties. Die hebben het extra zwaar omdat ze niet in aanmerking komen voor steunmaatregelen. De overheid kijkt naar de jaaromzet en dat pakt ongunstig uit voor groepsaccommodaties, die heel sterk seizoensgebonden zijn. We vinden daarom dat er voor groepsaccommodaties een aparte sectorregeling moet komen.” Groepsaccommodaties zagen hun omzet met bijna tachtig procent dalen en moesten flink snijden in het personeelsbestand. Heropening van de sector leidt daar, in tegenstelling tot campings en bungalowparken, niet meteen tot een hausse aan boekingen. Steun voor deze bedrijven blijft Voor groepsaccommodaties moet een aparte sectorregeling komen belangrijk, omdat ze minder snel weer terug zijn op het oude niveau. De lobby van HISWA-RECRON plaveide de weg voor een motie van de Kamerleden Stoffer (SGP) en Aartsen (VVD), die in mei 2021 door de Kamer werd aangenomen. In de motie nemen de volksvertegenwoordigers het specifiek op voor groepsaccommodaties, ‘waar de financiële steun niet altijd in verhouding staat tot de geleden omzetverliezen, bijvoorbeeld door het seizoenskarakter van deze sector’. Het tweetal pleit ervoor om ‘in gesprek te gaan met deze sector om te bezien hoe het herstel van deze sector gestimuleerd kan worden en te bezien of en hoe meer passende financiële steun mogelijk is’. Steun van de Kamer “We zijn blij dat deze motie door de Kamer wordt ondersteund”, aldus Van der Zande. “Met deze steun kunnen we het gesprek met het kabinet aangaan om er voor te zorgen dat ook deze bedrijven de crisis goed kunnen doorkomen. Maar we blijven kritisch op de uitvoering van regelingen en aangenomen moties door het kabinet.” Hij verduidelijkt dat er daadwerkelijk extra steun moet komen voor groepsaccommodaties en dat het niet gaat om een herverdeling van bestaande steun. “Die steun voor de groepsaccommodaties moet dus bovenop de bestaande maatregelen komen. Daar blijven we ons voor inzetten.” Veel onzekerheid Het kabinet zegt te hebben geworsteld met de overwegingen om de steun aan bedrijven af te bouwen. In de brief van 27 mei 2021 zegt het tegen de Kamer dat ‘maatwerk helaas niet mogelijk is’. Het kabinet verwijst in die brief ook naar het advies van het Centraal Plan Bureau (CPB) van maart 2021. Het CPB is optimistisch over het economisch herstel en verwacht dat aan het eind van dit jaar de economie weer terug is op het niveau van voor de coronacrisis. ‘Uiteraard is deze raming met veel onzekerheid omgeven’, aldus het kabinet in de brief. ‘Nieuwe uitbraken of grote tegenvallers met vaccineren kunnen volgens het CPB alsnog roet in het eten gooien. In alle scenario’s adviseert het CPB om ruimte te maken voor herstelbeleid en de economie zich te laten aanpassen aan nieuwe omstandigheden.’ Recreactie | September 2021 | nr 5 33
Page 34
IJSBLOKJESMACHINES INRUIL ACTIE UW OUDE IJSBLOKJESMACHINE IS 200 EURO WAARD Nuggetijsmachine + bunker IJsblokjesmachines extra grote capaciteit Ideaal voor zalencentra en grote terrassen. Met hoge capaciteit en grote ingebouwde bunker. Type: NQ 20 22 kg/etmaal 4050.512 Normaal 1.445,Actie 1.290,Inruilkorting 200,1.090,Type: NQ 50 48 kg/etmaal 4050.572 Normaal 1.995,Actie 1.705,Inruilkorting 200,1.505,Type: NQ 130 122 kg/etmaal 4050.632 Normaal 3.550,Actie 2.870,Inruilkorting 200,2.670,4050.572 vingerhoed-model EMMELOORD Platinaweg 21 8304 BL Emmeloord Tel: (0527) 635 635 info@hakpro.nl AMSTERDAM De Flinesstraat 20 1114 AL Duivendrecht Tel: (020) 665 6428 amsterdam@hakpro.nl GRONINGEN Verl. Bremenweg 10c 9723 JV Groningen Tel: (050) 318 1600 groningen@hakpro.nl 4050.612 4050.781 normaal actie 2.705,2.235,inruilkorting 200,NU 2.035,Lease vanaf 50,47 * ROTTERDAM Schuttevaerweg 13 3044 BA Rotterdam Tel: (010) 750 2750 rotterdam@hakpro.nl VENLO Venrayseweg 44 5928 NZ Venlo Tel: (077) 387 4242 venlo@hakpro.nl 4050.790 normaal actie 4050.790 Type: NQ 30 31 kg/etmaal 4050.534 Normaal 1.610,Actie 1.410,Inruilkorting 200,1.210,Type: NQ 60 55 kg/etmaal 4050.592 Normaal 2.340,Actie 1.965,Inruilkorting 200,1.765,Type: NQ 40 38 kg/etmaal 4050.552 Normaal 1.780,Actie 1.550,Inruilkorting 200,1.350,Type: NQ 90 75 kg/etmaal 4050.612 Normaal 2.690,Actie 2.230,Inruilkorting 200,2.030,Type IQN 300-A cap. 335 kg/etmaal opslagcap. 181 kg afm. 55,9x87,2x183,4 cm 230 Volt | 1,26 kW 4050.837 machine + bunker normaal actie BUNKERS 7.850,6.225,inruilkorting 200,NU 6.025,Lease vanaf 128,94 * Schilferijsmachines Deze machines met rvs omkasting zijn stuk voor stuk in staat om grote hoeveelheden granulaatijs te produceren. Type IQ 50C-A cap. 58 kg/etmaal opslagcap. 20 kg afm. 46,5x59,5x79 cm 230 Volt | 0,42 kW geschikt voor onderbouw Type IQ 85C-A cap. 94 kg/etmaal opslagcap. 20 kg afm. 46,5x59,5x79 cm 230 Volt | 0,47 kW geschikt voor onderbouw LEVERBAAR TOT 413 KG OPSLAGCAP. 4050.846 3.090,2.515,inruilkorting 200,NU 2.315,Lease vanaf 57,41 * * De vermelde lease tarieven zijn per maand op basis van 60 maanden en op basis van operationele lease. VLISSINGEN Bedrijfsweg 9 4387 PD Vlissingen Tel: (0118) 493 222 vlissingen@hakpro.nl 20-02-00 Alle prijzen zijn in euro's, exclusief BTW en wettelijke verwijderingsbijdragen. Wijzigingen voorbehouden zonder voorafgaande kennisgeving. Zet- of drukfouten voorbehouden. ONLINE BESTELLEN? www.hakpro.nl Vakinfo Tekst: Jaap van Sandijk Foto: Qhome Europe Wat doe je als je recreatiebedrijf hard toe is aan nieuwe recreatiewoningen? In deze toch al drukke markt met een enorme vraag heeft de coronapandemie flinke toeleveringsproblemen veroorzaakt. Een blik richting het buitenland kan de ondernemer helpen. Chalets kopen A Aanschaf en installatie van chalets op recreatieparken is doorgaans snel en flexibel te organiseren. De woningen worden vaak kant en klaar aangeleverd en wanneer de ondergrondse infrastructuur aanwezig is, is het praktisch een kwestie van plug and play. Een groot voordeel in deze trendgevoelige markt, waar je als recreatieondernemer snel moet inspelen op nieuwe ontwikkelingen. Veel recreatiebedrijven die tijdig willen uitbreiden en renoveren, ontdekken echter dat er weinig toeleveranciers zijn die uit voorraad (en dus snel) kunnen leveren. Levertijden zijn langer dan gebruikelijk, met als gevolg dat zij gasten mogelijk moeten teleurstellen. Oost-Europa Zijn er alternatieve oplossingen voor dit probleem? Het loont zeker de moeite om je licht op te steken in het buitenland. Met name in Oost-Europese landen worden chalets geproduceerd met een prima prijs-kwaliteitverhouding. Je moet echter wel over meer drempels, om daar te gaan inkopen. Zaken die van belang zijn bij de aankoop van chalets in het buitenland: - Heeft de toeleverancier een vestiging of distributeur in Nederland? Dit heeft als voordeel dat zaken als papierwerk bij de met een internationale blik grens niet op jouw bordje komen, maar op het bordje van de toeleverancier. - Overtuig je van de kwaliteit en betrouwbaarheid van de leverancier. Vertrouw niet op de foto’s op een website. Breng een bezoek aan de fabriek van de producent om zeker te weten dat je met de juiste partner in zee gaat. - Heeft de fabrikant al eerder geleverd aan Vertrouw niet blind de foto’s op een website, maar breng een bezoek aan de fabriek collega-recreatieondernemers in Nederland? Check de ervaringen en neem een kijkje bij een branchegenoot om de kwaliteit te beoordelen. - Werk met een ruimere logistieke planning dan gebruikelijk. De woningen worden met speciaal vervoer getransporteerd, onder begeleiding. De afstemming van de benodigde vergunningen voor dit vervoer door meerdere landen en eventueel oponthoud onderweg maakt dat het vastleggen van een exacte aanrijdatum op locatie lastig is. Met dank aan Qhome Europe Recreactie | September 2021 | nr 5 35
Page 36
Productnieuws Tekst: Jaap van Sandijk Onzichtbare antislip Producent Bette zegt de eerste en enige te zijn met een antislip die voldoet aan de hoogste norm van de slipklasse. De nieuwe antislipbehandeling kan als optie worden toegepast bij baden, douchevloeren en douchebakken in glanskleuren. Om het antislipeffect te realiseren wordt het oppervlak met de fijnste keramiekdeeltjes behandeld. Deze gaan een duurzame verbinding aan met het glazuur en zijn voor het oog niet zichtbaar en niet voelbaar. T: (0800) 023 09 25 I: www.my-bette.com Voor zowel de gast als het recreatiebedrijf is het heel belangrijk: het veilig kopiëren of scannen van paspoort, ID-kaart of rijbewijs. PassProtect is een speciaal ontwikkelde transparante en milieuvriendelijke beschermfolie. Het is blijvend afneembaar en terug te plaatsen op het identiteitsdocument, waarbij het geen (lijm)resten achterlaat. Bij gebruik van PassProtect zijn belangrijke identiteitsgegevens, zoals pasfoto en burgerservicenummer (BSN), niet volledig zichtbaar. T: (06) 40 75 65 86 I: www.passprotect.nl Verduurzamen met zoutbatterijen De warmte-afleversets van Flamco maken het voor campings mogelijk om voor honderd procent in eigen energie te voorzien. Warmte-accu’s (ook wel zoutbatterijen genoemd) krijgen hun energie van zonnepanelen en geven hun warmte af aan chalets. Deze methode helpt recreatiebedrijven onafhankelijk te worden van het gasnet. T: (036) 52 62 300 I: www.flamcogroup.com Uitklapbare K vakantiewoning Klapkot is een uitklapbare vakantiewoning op wielen met een design interieur en exterieur. Doelgroep is de kampeerder die op zoek is naar wat meer luxe en comfort dan een standaard camper of caravan. Dankzij de mobiliteit is er geen gedoe met een vergunningsaanvraag of het verplaatsen op het terrein. Met name voor jachthavens, die steeds meer vraag krijgen naar langer verblijf, is dit een prima oplossing, aldus de producent. T: (06) 42 96 27 30 I: www.klapkot.nl Recreactie | September 2021 | nr 5 37 Veilige ID-verificatie

Recreactie 2021 - Nummer 4


Page 4
AL MEER DAN 40 JAAR UW MAKELAAR EN TAXATEUR VAN RECREATIEBEDRIJVEN Voorwoord Inhoud Back to nature 10 N Marike Rosier Manager Communicatie Net als veel anderen om mij heen heb ik de afgelopen periode de natuur écht ontdekt. Door de coronapandemie ben ik gaan wandelen. En fanatiek ook! Mijn collega’s van HISWA-RECRON, waarmee ik een team vorm in de ‘ommetje- app’, kunnen dit bevestigen. Honderden kilometers heb ik inmiddels in de benen en bijna allemaal in de natuur. Vanuit mijn huis in Soest ben ik met een paar minuten in het bos, maar ook in de Soesterduinen of in de kroondomeinen van Paleis Soestdijk. De natuur in al haar facetten is prachtig. Alle seizoenen hebben hun charme qua kleur, begroeiing en verschillende dieren die zichtbaar zijn. Het beleven van de natuur past overigens bij meerdere trends uit de toekomstvisie voor de Nederlandse vakantiemarkt in 2030 van Kees van der Most. Bijvoorbeeld bij de trend ‘verlangen naar meer betekenis’. Lees de coverstory van deze Recreactie maar eens. Ook ondernemers zijn steeds gerichter met de natuur rondom hun bedrijf bezig. In deze editie staan een paar goede en inspirerende voorbeelden. Het verhaal van het ontwikkelingsproject Waterdunen op Zeeuws-Vlaanderen laat niet alleen zien dat de natuur eindeloos of grenzeloos is, maar ook dat economisch belang samen kan gaan met verzwaring van de dijken én versterking van de natuur. Of lees eens in de rubriek ‘Gastvrij en innovatief’ over de gastheren van het landschap van de Nationale Parken, en welke kansen dat aan ondernemers biedt. De nieuwe directeur van De Groene Koepel, Eelke Horselenberg, vertelt in ‘De Visie’ over zijn inzet voor een duurzame ontwikkeling van groene verblijfsrecreatie. Heel terecht dat de heren van Facet in hun column Recreanders over natuurinclusief ondernemen zeggen dat natuur geen bijproduct van een recreatiebedrijf meer is, maar juist het belangrijkste uitgangspunt! Veel leesplezier met deze back to nature editie. 18 Branche 6 10 16 18 29 Onder de aandacht: kort nieuws uit de branche COVERSTORY: Nederlanders ontdekken de natuur in eigen land Gastvrij & innovatief: ondernemers maken nationale parken beleefbaar De Visie: Eelke Horselenberg, directeur van De Groene Koepel Bedrijf Informatief 24 7 29 31 33 Molecaten bouwt Waterdunen: een uniek park in de nieuwe natuur van Zeeuws-Vlaanderen Colofon Kennis delen: gast krijgt geen geld terug na corona-annulering Vakinfo: een duurzaam zwembad Productnieuws: een overzicht van de laatste innovaties Columns 17 7 9 Martin Maassen Green Key RecreAnders Recreactie | Juli 2021 | nr 4 5
Page 6
Onder de aandacht Noord-Holland werkt aan spreiding De provincie Noord-Holland heeft de visie Recreatie & Toerisme 2030 online gezet. De visie streeft naar een balans tussen mogelijk overtoerisme en draagkracht van een gebied. Door werk te maken van spreiding kan de hele provincie meeprofiteren. Want de provincie wil het toerisme wel stimuleren en uitbouwen, maar niet ten koste van de leefbaarheid. Het is voor het eerst dat een dergelijke visie werd opgesteld. Dit jaar gaat de provincie verder met het onderzoeken van de draagkracht van gebieden. Recreatietalent gezocht Center Parcs brengt binnen naar buiten M Met het oog op coronaveilige recreatie organiseert Center Parcs deze zomer veel extra buitenactiviteiten. Zomerconcerten, timmerdorpen, Aqua Parken, Stand Up Paddling of duiken in het meer. Mark Giethoorn, directeur van Center Parcs Nederland: “Op veel parken zijn meer dan zestig activiteiten, daar voegen we nu nog meer aan toe met een focus op de buitenlucht. Zo biedt Center Parcs alle ingrediënten voor een heerlijke vakantie dichtbij huis, middenin de natuur.” Om te zorgen dat gasten onbezorgd vakantie kunnen vieren, worden in alle parken speciale zomer hotspots ingericht, waar zij deel kunnen nemen aan activiteiten en voorzieningen die anders binnen worden aangeboden. Zo komt er op de parken een beachbar en bieden de stranden extra ruimte. In Het Heijderbos wordt zelfs een heel nieuw strand gecreëerd. Bij deze editie van Recreactie zit een prachtige wervende poster bijgesloten, uit naam van alle mbo-scholen met de opleiding Leisure & Hospitality en ondersteund door HISWA-RECRON. Deze opleiding start weer na de zomervakantie en kan nog wel wat nieuwe aanwas gebruiken. Heel belangrijk voor de scholen, maar vooral voor de hele gastvrijheidssector, voor de bedrijven en niet te vergeten voor de gasten die bij de bedrijven een onvergetelijke tijd willen hebben. Hang daarom de poster op een plek waar jongeren en hun ouders hem goed kunnen zien. Zo zoeken we met elkaar naar nieuw recreatietalent voor onze sector! Meer informatie bij Carlo Breikers: ch.breikers@summacollege.nl Zoek voor meer informatie de MBO school van jouw keuze! BUas-studenten herzien gastreis Slagharen Van 20 tot 23 april streden 65 tweedejaars studenten van de studierichting Recreation & Hospitality in Breda om de titel ‘Best Talents of 2021’. Deze challenge aan de BUas (de vroegere NHTV) werd ondersteund door HISWA-RECRON. Bedrijven brachten cases in met betrekking tot innovatie in de sector. De winnaars zijn vijf studenten die voor Attractiepark Slagharen een betere gastreis ontwierpen gedurende de coronamaatregelen. De studenten hebben de communicatie rondom de coronamaatregelen gethematiseerd. Zo zijn de palen met ontsmettingsmiddel cactussen geworden en door middel van live entertainment, in de vorm van een cowboy met twee pony’s, wordt de 1,5 meter afstand uitgelegd. Het concept werd door de jury met name gewaardeerd vanwege ‘het realistische, creatieve en zeer passende karakter voor een uitdagend probleem’. RECREATIE TALENT GEZOCHT Maak jij met jouw enthousiasme graag andere mensen blij? Ben jij een kei in regelen? Ben jij die sportieve teamplayer, die iedereen uit zijn luie stoel krijgt? Dan is de opleiding Leisure & Hospitality echt iets voor jou! Niet alleen leren, maar ook gewoon heel veel doen. Game on! 6 Recreactie | Juli 2021 | nr 4 Informeer bij dit bedrijf naar je mogelijkheden! Column De IJssel Eilanden Martin Maassen, hoofd afdeling Leisure en Recreatie HISWA-RECRON Kamperen (5) (vervolg op de recensie van ‘Naar buiten’, het boek van ANWB verenigingshistoricus Hans Buiting) Het nieuwe Europarcs de IJssel Eilanden wordt iets bijzonders. De 400 vakantiewoningen worden gebouwd op zes kunstmatig aangelegde eilanden bij het nieuwe Reevemeer, dat in het kader van natuurontwikkeling is aangelegd bij Kampen. Bijna elke vakantiewoning ligt aan bevaarbaar water en heeft een aanlegsteiger. De bijzondere beleving aan het water wordt versterkt met een havenkom, omringd door appartementen en stadswoningen in historische stijl. Het park zoekt de verbinding met de natuur, stelt Europarcs. Het vele groen versterkt de biodiversiteit en zorgt voor natuurlijke afscheidingen. COLOFON vakblad Recreactie Hoofdredactie: HISWA-RECRON, Marike Rosier, communicatie@hiswarecron.nl Eindredactie: Maarten Bokslag, www.bokslag.com Redactiecommissie: Martin Maassen, Jarin van der Zande, Wanda van Eck, Jeffrey Belt Aan dit nummer werkten mee: Jaap van Sandijk, Max de Krijger, Hans van Luijk, Ditta van Ekris, Lieke Esveldt, Eelco de Jong, Facet Ontwerp: Fase2, Paul Veldkamp Vormgeving: Jessica Dales, Dock35 Media Coverfoto: Madinja Photography Bladmanagement: Dock35 Media, Sjoerd Franssen Advertenties: Dock35 Media, Martijn Penning, (0314) 355 826, martijn@dock35media.nl Druk: Senefelder Misset Doetinchem B.V. Abonnementen: HISWA-RECRON, Storkstraat 24, 3833 LB Leusden, (033) 303 9700, communicatie@hiswarecron.nl, 65 euro per jaar. 32,50 euro voor studenten en medewerkers van recreatie-bedrijven. Gratis voor HISWA-RECRON-leden, overheden en pers. Als vakblad hanteren wij de opzegregels uit het verbintenissenrecht. Wij gaan er vanuit dat u het blad ontvangt uit hoofde van uw beroep. Hierdoor wordt uw abonnement steeds stilzwijgend met een jaar verlengd. Oplage: 4.400 exemplaren. De samenstellers hebben de grootst mogelijk zorgvuldigheid betracht. Noch HISWARECRON, noch redactie, noch auteurs aanvaarden enige aansprakelijkheid bij eventueel voorkomende fouten. Eind 1970 veranderde de ANWB de naam van Kampeerkampioen in Kampeer en Caravankampioen (KCK). Het aantal verkochte caravans groeide fors. Voor de financiering van caravans konden mensen een hypotheek afsluiten met belastingaftrek van de rente. Midden jaren tachtig stonden er op Nederlandse campings al bijna 230 duizend ‘vaste plaatsen’. Er waren aparte velden en plaatsen werden gemarkeerd. Campings veranderden in rap tempo van karakter. Er was steeds meer aandacht voor voorzieningen en vertier. Tegelijkertijd deed ook het kamperen bij de boer zijn entree. De ene na de andere gemeente tolereerde het kamperen op een boerenerf en in 1981 zorgde de nieuwe Kampeerwet voor een legalisatie van het kamperen bij de boer. Bij ieder boerenbedrijf mochten maximaal vijf tenten of caravans staan. Een aantal dat in de loop van de jaren explosief zou groeien. Dat laatste gold ook voor de stijging van het aantal ‘boerencampings’ zelf. Heel veel (grotere) campings richtten zich op gezinnen met kinderen. Andere campings waren voor rustzoekende senioren of back to basickampeerders. Een kleiner aantal richtte zich in de eerste plaats op jongeren. Samen met de festivalterreinen stonden die terreinen vooral bekend als vrijplaatsen (tentjes met kratten bier in torens gestapeld). PARTNERS IN BUSINESS: KENNISPARTNERS: Als je de semipermanente verblijven meetelt kampeert in 2021 één op de vier Nederlanders. Buiting noemt kamperen dan ook een ‘egalitaire activiteit’. De katholieke premier Marijnen deed het, terwijl ook de sociaaldemocratische premiers Den Uyl en Kok enthousiaste kampeerders waren. ‘Ontspanning door inspanning’. Met de verbreding van het begrip kamperen veranderde recentelijk de ANWB ook de naam van haar maandblad. De KCK werd weer gewoon Kampeerkampioen. Recreactie | Juli 2021 | nr 4 7 Foto: Ruben Drenth
Page 8
Onder de aandacht 5 nieuwe bedrijven naar Ardoer Duurzaam in de praktijk HISWA-RECRON werkt samen met Hogeschool Saxion aan een website die ondernemers praktische adviezen geeft omtrent duurzaamheid en milieu. Op het moment toetsen studenten en senior onderzoekers in Overijssel of de site precies aansluit bij de wensen van ondernemers. Wat vinden ondernemers belangrijk? Daarmee moet worden voorkomen dat het de zoveelste site wordt met oppervlakkige duurzame tips. De opbouw is zeer uitgebreid: zo komen er tientallen manieren naar voren om milieu en energie te (be) sparen, bevat de site diverse barometers en kan men er relevante wetgeving en subsidiemogelijkheden vinden. In deze testfase loopt het onderzoek vooral bij ondernemers in Overijssel. Op termijn is het de bedoeling dat de site voor alle ondernemers te raadplegen is. Afgelopen maanden heeft Ardoer er vijf nieuwe leden bij gekregen. Camping ‘t Geuldal in het Zuidlimburgse Meerssen, en vier bedrijven in het noorden. Dat zijn Vakantiepark Bergumermeer (Sumar), Camping Cnossen Leekstermeer (Nietap), Camping It Wiid (Earnewâld) en Vakantiepark De Kuilart (Koudum). De vier noordelijke bedrijven zijn typische watersportcampings. Waarom naar Ardoer? “Ardoer biedt eenheid en daardoor een groter bereik, maar laat tegelijk alle ruimte open voor de eigen identiteit van de bedrijven”, vindt Cas Cnossen, eigenaar van Camping Cnossen Leekerstermeer. “Bij concerns of investeringsmaatschappijen verlies je al snel je eigen identiteit, dat is bij Ardoer niet het geval. We behouden bijvoorbeeld gewoon onze eigen website.” Met de nieuwe aanwas telt Ardoer nu 35 aangesloten bedrijven. A 8 Subsidie voor De Reeënwissel Als eerste Drentse bedrijf heeft Camping de Reeënwissel (Hoogersmilde) subsidie ontvangen vanuit het programma Vitale Vakantieparken Drenthe. De subsidie van 100.000 euro komt voort uit het Recreatie Excellentie Programma (REX), waarmee Vitale Vakantieparken de kopgroep excellente parken in Drenthe wil vergroten. Eigenaren Raymond en Tjitske Beerendonk hebben plannen ingediend om hun camping verder te ontwikkelen naar de top binnen hun segment. Het gaat om vier projecten, vertelt Tjitske. “Een herstructurering van kampeervelden, waarbij we enkel circulaire materialen gebruiken. De velden worden voorzien van stroom door middel van een Smartflower. Daarnaast unieke glamping tenten met eigen sanitair. Dan zijn er paardenlodges, met een eigen stal en paddock direct aan de lodge. En tot slot plaatsen we, in samenwerking met een partner, zestien tiny houses, waarbij wij de infrastructuur verzorgen.” De Reeënwissel ontvangt een derde deel van de investering terug van REX. “We zijn daar heel blij mee. Zo kunnen we het bedrijf nog beter sturen in de richting die wij willen en die de gasten aanspreekt.” Meerdere Drentse HISWA-RECRON bedrijven hebben de REX-subsidie aangevraagd, vertelt HISWA-RECRON regiomanager Petra Ellens. “Die parken moeten aan hoge eisen voldoen en een heel traject doorlopen. Om excellent te worden moet je natuurlijk al een hee